Language

ENहिગુ
Scripture Library

Naishadhiya Charita · Chapter p17

p17.1.1

nipīya yasya kṣitirakṣiṇaḥ kathāstathādriyante na budhāḥ sudhāmapi /
nalaḥ sitacchattritakīrtimaṇḍalaḥ sa rāśirāsīnmahasāṃ mahojjvalaḥ

p17.1.2

rasaiḥ kathā yasya sudhāvadhīraṇī nalaḥ sa bhūjānirabhūdguṇādbhutaḥ /
suvarṇadaṇḍaikasitātapatritajvalatpratāpāvalikīrtimaṇḍalaḥ

p17.1.3

pavitramatrātanute jagadyuge smṛtā rasakṣālanayeva yatkathā /
kathaṃ na sā madgiramāvilāmapi svasevinīmeva pavitrayiṣyati

p17.1.4

adhītibodhācaraṇapracāraṇairdaśāścatasraḥ praṇayannupādhibhiḥ /
caturdaśatvaṃ kṛtavānkutaḥ svayaṃ na vedmi vidyāsu caturdaśasvayam

p17.1.5

amuṣya vidyā rasanāgranartakī trayīva nītāṅgaguṇena vistaram /
agāhatāṣṭādaśatāṃ jigīṣayā navadvayadvīpapṛthagjayaśriyām

p17.1.6

digīśavṛndāṃśavibhūtirīśitā diśāṃ sa kāmaprasarāvarodhinīm /
babhāra śāstrāṇi dṛśaṃ dvayādhikāṃ nijatrinetrāvataratvabodhikām

p17.1.7

padaiścaturbhiḥ sukṛte sthirīkṛte kṛte'munā ke na tapaḥ prapedire /
bhuvaṃ yadekāṅghrikaniṣṭhayā spṛśandadhāvadharmo'pi kṛśastapasvitām

p17.1.8

yadasya yātrāsu baloddhataṃ rajaḥ sphuratpratāpānaladhūmamañjima /
tadeva gatvā patitaṃ sudhāmbudhau dadhāti paṅkībhavadaṅkatāṃ vidhau

p17.1.9

sphuraddhanurnisvanataddhanāśaugapragalbhavṛṣṭivyayitasya saṃgare /
nijasya tejaḥśikhinaḥ paraśśatā vitenuriṅgālamivāyaśaḥ pare

p17.1.10

analpadagdhāripurānalojjvalairnijapratāpairvalayajjvaladbhuvaḥ /
pradakṣiṇīkṛtya jayāya sṛṣṭayā rarāja nīrājanayā sa rājaghaḥ

p17.1.11

nivāritāṣtena mahītale'khile nirītibhāvaṃ gamite'tivṛṣṭayaḥ /
na tatyajurnūnamananyaviśramāḥ pratīpabhūpālamṛgīdṛśāṃ dṛśaḥ

p17.1.12

sitāṃśuvarṇairvayati sma tadguṇairmahāsivemnaḥ sahakṛtvarī bahum /
digaṅganāṅgāvaraṇaṃ raṇāṅgaṇe yaśaḥpaṭaṃ tadbhaṭacāturīturī

p17.1.13

pratīpabhūpairiva kiṃ tato miyā viruddhadharmairapi bhettṛtojjhitā /
amitrajinmitrajidojasā sa yadvicāradṛkāradṛgapyavartata

p17.1.14

tadojasastadyaśasaḥ sthitāvimau vṛtheti citte kurute yadā yadā /
tanoti bhānoḥ pariveṣakaitavāttadā vidhiḥ kuṇḍalanāṃ vidhorapi

p17.1.15

aye daridro bhaviteti vaidhasīṃ lipiṃ lalāṭe'rthijanasya jāgratīm /
mṛṣāṃ na cakre'lpitakalpapādapaḥ praṇīya dāridryadaridratāṃ nṛpaḥ

p17.1.16

vibhajya merurna yadarthisātkṛto na sindhurutsargajalavyayairmaruḥ /
amāni tattena nijāyaśoyugaṃ dviphālabaddhāścikurāḥ śiraḥ sthitam

p17.1.17

ajasramabhyāsamupeyuṣā samaṃ mudaiva devaḥ kavinā budhena ca /
dadhau paṭīyānsamayaṃ nayannayaṃ dineśvaraśrīrudayaṃ dine dine

p17.1.18

adhovidhānātkamalapravālayoḥ śiruḥsu dānādakhilakṣamābhujām /
puredamūrdhvaṃ bhavatīti vedhasā padaṃ kimasyāṅkitamūrdhvarekhayā

p17.1.19

jagajjayaṃ tena ca kośamakṣayaṃ praṇītavāñśaiśavaśeṣavānayam /
sakhā ratīśasya kraturyathā vanaṃ vapustathāliṅgadathāsya yauvanam

p17.1.20

adhāri padmeṣu tadaṅghriṇā ghṛṇā kva tacchayacchāyalavo'pi pallave /
tadāsyadāsye'pi gato'ghikāritāṃ na śāradaḥ pārvikaśarvarīśvaraḥ

p17.1.21

kimasya lomnāṃ kapaṭena koṭibhirvidhirna lekhābhirajīgaṇadguṇān /
na romakūpaughamiṣājjagatkṛtā kṛtāśca kiṃ dūṣaṇaśūnyabindavaḥ

p17.1.22

amuṣya dorbhyāmaridurgaluṇṭhane dhruvaṃ gṛhītārgaladīrghapīnatā /
uraḥśriyā tatra ca gopurasphuratkapāṭadurdharṣatiraḥprasāritā

p17.1.23

svakelileśasmitaninditenduno nijāṃśadṛktarjitapadmasaṃpadaḥ /
atadbayījitvarasundarāntare na tanmukhasya pratimā carācare

p17.1.24

saroruhaṃ tasya dṛśaiva nirjitaṃ jitāḥ smitenaiva vidhorapi śriyaḥ /
kutaḥ paraṃ bhavyamaho mahīyasī tadānanasyopamitau daridratā

p17.1.25

svavālabhārasya taduttamāṅgajaiḥ samaṃ camaryeva tulābhilāṣiṇaḥ /
anāgase śaṃsati bālacāpalaṃ punaḥ punaḥ pucchavilolanacchalāt

p17.1.26

mahībhrtastasya ca manmathaśriyā nijasya cittasya ca taṃ pratīcchayā /
dvidhā nṛpe tatra jagattrayībhuvāṃ natabhruvāṃ manmathavibhramo'bhavat

p17.1.27

nimīlanabhraṃśajuṣā dṛśā bhṛśaṃ nipīya taṃ yastridaśībhirarjitaḥ /
amūstamabhyāsabharaṃ vivṛṇvate nimeṣaniḥsvairadhunāpi locanaiḥ

p17.1.28

adastadākarṇi phalāḍhyajīvitaṃ dṛśordvayaṃ nastadavīkṣi cāphalam /
iti sma cakṣuḥśravasāṃ priyā nale stuvanti nindanti hṛdā tadātmanaḥ

p17.1.29

vilokayantībhirajasrabhāvanā balādamuṃ netranimīlaneṣvapi /
alambhi martyābhiramuṣya darśane na vighnaleśo'pi nimeṣanirmitaḥ

p17.1.30

na kā niśi svapnagataṃ dadarśa taṃ jagāda gotraskhalite ca kā na tam /
tadātmatādhyātadhavā rate ca kā cakāra vā na svamanobhavodbhavam

p17.1.31

śriyāsya yogyāhamiti svamīkṣituṃ kare tamālokya surūpayā dhṛtaḥ /
vihāya bhaimīmapdarpayā kayā na darpaṇaḥ śvāsamalīmasaḥ kṛtaḥ

p17.1.32

yathohyamānaḥ khalu bhogabhojinā prasahya vairocanijasya pattanam /
vidarbhajāyā madanastathā mano nalāvaruddhaṃ vayasaiva veśitaḥ

p17.1.33

nṛpe'nurūpe nijarūpasaṃpadāṃ dideśa tasminbahuśaḥ śrutiṃ gate /
viśiṣya sā bhīmanarendranandanā manobhavājñaikavaśaṃvadaṃ manaḥ

p17.1.34

upāsanāmetya pituḥ sma rajyate dine dine sāvasareṣu bandinām /
paṭhatsu teṣu pratibhūpatīnalaṃ vinidraromājani śṛṇvatī nalam

p17.1.35

kathāprasaṅgeṣu mithaḥ sakhīmukhāttṛṇe'pi tanvyā nalanāmani śrute /
drutaṃ vidhūyānyadabhūyatānayā mudā tadākarṇanasajjakarṇayā

p17.1.36

smarātparāsoranimeṣalocanādvimemi tadbhinnamudāhareti sā /
janena yūnaḥ stuvatā tadāspade nidarśanaṃ naiṣādhamabhyaṣecayat

p17.1.37

nalasya pṛṣṭā niṣadhāgatā guṇānmiṣeṇa dūtadvijabandicāraṇāḥ /
nipīya tatkīrtikathāmathānayā cirāya tasthe vimanāyamānayā

p17.1.38

priyaṃ priyā ca trijagajjayiśriyau likhādhilīlāgṛhamittikāvapi /
iti sma sā kāruvareṇa lekhitaṃ nalasya ca svasya ca sakhyamīkṣate

p17.1.39

manorathena svapatīkṛtaṃ nalaṃ niśi kva sā na svapatī sma paśyati //
adṛṣṭamapyarthamadṛṣṭavaibhavātkaroti suptirjanadarśanātithim

p17.1.40

nimīlitādakṣiyugācca nidrayā hṛdo'pi bāhyendriyamaunamudritāt /
adarśi saṅgopya kadāpyavīkṣito rahasyamasyāḥ sa mahanmahīpatiḥ

p17.1.41

aho ahobhirmahimā himāgame'pyabhiprapede prati tāṃ smarārditām /
tapartupūrtāvapi medasāṃ bharā vibhāvarībhirbibharāṃbabhūvire

p17.1.42

svakāntikīrtivrajamauktikasrajaḥ śrayantamantarghaṭanāguṇaśriyam /
kadācidasyā yuvadhairyalopinaṃ nalo'pi lokādaśṛṇodguṇotkaram

p17.1.43

tameva labdhvāvasaraṃ tataḥ smaraḥ śarīraśobhājayajātamatsaraḥ /
amoghaśaktyā nijayeva mūrtayā tayā vinirjetumiyeṣa naiṣadham

p17.1.44

akāri tena śravaṇātithirguṇaḥ kṣamābhujā bhīmanṛpātmajālayaḥ /
taduccadhairyavyayasaṃhiteṣuṇā smareṇa ca svātmaśarāsanāśrayaḥ

p17.1.45

amuṣya dhīrasya jayāya sāhasī tadā khalu jyāṃ viśikhaiḥ sanāthayan /
nimajjayāmāsa yaśāṃsi saṃśaye smarastrilokīvijayārjitānyapi

p17.1.46

anena bhaimīṃ ghaṭayiṣyatastathā vidheravandhyecchatayā vyalāsi tat /
abhedi tattādṛganaṅgamārgaṇairyadasya pauṣpairapi dhairyakañcukam

p17.1.47

kimanyadadyāpi yadastratāpitaḥ pitāmaho vārijamāśrayatyaho /
smaraṃ tanucchāyatayā tamātmanaḥ śaśāka śaṅke sa na laṅghituṃ nalaḥ

p17.1.48

urobhuvā kumbhayugena jṛmbhitaṃ navopahāreṇa vayaskṛtena kim /
trapāsariddurgamapi pratīrya sā nalasya tanvī hṛdayaṃ viveśa yat

p17.1.49

apahnuvānasya janāya yannijāmadhīratāmasya kṛtaṃ manobhuvā /
abodhi tajjāgaraduḥkhasākṣiṇī niśā ca śayyā ca śaśāṅkakomalā

p17.1.50

smaropatapto'pi bhṛśaṃ na sa prabhurvidarbharājaṃ tanayāmayācata /
tyajantyamūñśarma ca mānino varaṃ tyajanti na tvekamayācitavratam

p17.1.51

mṛṣāviṣādābhinayādayaṃ kvacijjugopa niḥśvāsatatiṃ viyogajām /
vilepanasyādhikacandrabhāgatāvibhāvanāccāpalalāpa pāṇḍutām

p17.1.52

śaśāka nihnotumayena tatpriyāmayaṃ babhāṣe yadalīkavīkṣitām /
samāja evālapitāsu vaiṇikairmumūrccha yatpañcamamūrcchanāsu ca

p17.1.53

avāpa sāpatrapatāṃ sa bhūpatirjitendriyāṇāṃ dhuri kīrtitasthitiḥ /
asaṃvare śaṃbaravairivikrame krameṇa tatra sphuṭatāmupeyuṣi

p17.1.54

alaṃ nalaṃ roddhumamī kilābhavanguṇā vivekapramukhā na cāpalam /
smaraḥ sa ratyāmaniruddhameva yatsṛjatyayaṃ sarganisarga īdṛśaḥ

p17.1.55

anaṅgacihnaṃ sa vinā śaśāka no yadāsituṃ saṃsadi yatnavānapi /
kṣaṇaṃ tadārāmanihārakaitavānniṣevituṃ deśamiyeṣa nirjanam

p17.1.56

atha śriyā bhartsitamatsyalāñchanaḥ samaṃ vayasyaiḥ svarahasyavedibhiḥ /
puropakaṇṭhopavanaṃ kilekṣitā dideśa yānāya nideśakāriṇaḥ

p17.1.57

amī tatastasya vibhūṣitaṃ sitaṃ jave'pi māne'pi ca pauruṣādhikam /
upāharannaśvamajasracañcalaiḥ khurāñcalaiḥ kṣoditamandurodaram

p17.1.58

athāntareṇāvaṭugāminādhvanā niśīthinīnāthamahaḥsahodaraiḥ /
nigālagāddevamaṇerivotthitairvirājitaṃ kesarakeśaraśmibhiḥ

p17.1.59

ajasrabhūmītaṭakuṭṭanotthitairupāsyamānaṃ caraṇeṣu reṇubhiḥ /
rayaprakarṣādhyayanārthamāgatairjanasya cetobhirivāṇimāṅkitaiḥ

p17.1.60

calācalaprothatayā mahībhṛte svavegadarpāniva vaktumutsukam /
alaṃ girā veda kilāyamāśayaṃ svayaṃ hayasyeti ca maunamāsthitam

p17.1.61

mahārathasyādhvani cakravartinaḥ parānapekṣodvahanādyaśaḥ sitam /
radāvadātāṃśumiṣādanīdṛśāṃ hasantamantarbalamarvatāṃ raveḥ

p17.1.62

sitatviṣaścañcalatāmupeyuṣo miṣeṇa pucchasya ca kesarasya ca /
sphuṭaṃ calaccāmarayugmacihnanairanihnuvānaṃ nijavājirājatām

p17.1.63

api dvijihvābhyavahārapauruṣe mukhānuṣaktāyatavalguvalgayā /
upeyivāṃsaṃ pratimallatāṃ rayasmaye jitasya prasabhaṃ garutmataḥ

p17.1.64

sa sindhujaṃ śītamahaḥsahodaraṃ harantamuccaiḥśravasaḥ śriyaṃ hayam /
jitākhilakṣmābhṛdanalpalocanastamāruroha kṣitipākaśāsanaḥ

p17.1.65

nijā mayūkhā iva tīkṣṇadīdhitiṃ sphuṭāravindāṅkitapāṇipaṅkajam /
tamaśvavārā javanāśvayāyinaṃ prakāśarūpā manujeśamanvayuḥ

p17.1.66

calannalaṃkṛtya mahārayaṃ hayaṃ svavāhavāhocitaveṣapeśalaḥ /
pramodaniḥspandatarākṣipakṣmabhirvyaloki lokairnagarālayairnalaḥ

p17.1.67

kṣaṇādathaiṣa kṣaṇadāpatiprabhaḥ prabhañjanādhyeyajavena vājinā /
sahaiva tābhirjanadṛṣṭivṛṣṭibhirbahiḥ puro'bhūtpuruhūtapauruṣāḥ

p17.1.68

tataḥ pratīccha prahareti bhāṣiṇī parasparollāsitaśalyapallave /
mṛṣā mṛdhaṃ sādibale kutūhalānnalasya nāsīragate vitenatuḥ

p17.1.69

prayātumasmākamiyaṃ kiyatpadaṃ dharā tadambhodhirapi sthalāyatām /
itīva vāhairnijavegadarpitaiḥ payodhirodhakṣamamuddhataṃ rajaḥ

p17.1.70

hareryadakrāmi padaikakrena khaṃ padaiścaturbhiḥ kramaṇe'pi tasya naḥ /
trapā harīṇāmiti namritānanairnyavarti tairardhanabhaḥkṛtakramaiḥ

p17.1.71

camūcarāstasya nṛpasya sādino jinoktiṣu śrāddhatayaiva saindhavāḥ /
vihāradeśaṃ tamavāpya maṇḍalīmakārayanbhūrituraṃgamānapi

p17.1.72

dviṣadbhirevāsya vilaṅghitā diśo yaśobhirevābdhirakāri goṣpadam /
itīva dhārāmavadhīrya maṇḍalīkriyāśriyāmaṇḍi turaṃgamaiḥ sthalī

p17.1.73

acīkaraccāru hayena yā bhramīrnijātapatrasya talasthale nalaḥ /
marukimadyāpi na tāsu śikṣate vitatya vātyāmayacakracaṅkramān

p17.1.74

viveśa gatvā sa vilāsakānanaṃ tataḥ kṣaṇātkṣoṇipatirdhṛtīcchayā /
pravālarāgacchuritaṃ suṣupsayā harirdhanacchāyamivārṇasāṃ nidhim

p17.1.75

vanāntaparyantamupetya saspṛhaṃ krameṇa tasminnavatīrṇadṛkpathe /
vyavarti dṛṣṭiprakaraiḥ puraukasāmanuvrajadbandhusamājabandhubhiḥ

p17.1.76

tataḥ prasūne ca phale ca mañjule sa saṃmukhasthāṅgulinā janādhipaḥ /
nivedyamānaṃ vanapālapāṇinā vyalokayatkānanakāmanīyakam

p17.1.77

phalāni puṣpāṇi ca pallave kare vayotipātodgatavātavepite /
sthitaiḥ samādāya maharṣivāṛdhakādvane tadātithyamaśikṣi śākhibhiḥ

p17.1.78

vinidrapattrāligatālikaitavānmṛgāṅkacūḍāmaṇivarjanārjitam /
dadhānamāśāsu cariṣṇu duryaśaḥ sa kautukī tatra dadarśa ketakam

p17.1.79

viyogabhājāṃ hṛdi kaṇṭakaiḥ kaṭurnidhīyase karṇiśaraḥ smareṇa yat /
tato durākarṣatayā tadantakṛdvigīyase manmathadehadāhinā

p17.1.80

tvadagrasūcyā sacivena kāminormanobhavaḥ sīvyati duryaśaḥ paṭau /
sphuṭaṃ sa pattraiḥ karapattramūrtibhirviyogihṛddāruṇi dāruṇāyate

p17.1.81

dhanurmadhusvinnakaro'pi bhīmajāparaṃ parāgaistava dhūlihastayan /
prasūnadhanvā śarasātkaroti māmiti krudhākruśyata tena ketakam

p17.1.82

vidarbhasubhrūstanatuṅgatāptaye ghaṭānivāpaśyadalaṃ tapasyataḥ /
phalāni dhūmasya dhayānadhomukhānsa dāḍime dohadadhūpini drume

p17.1.83

viyoginīmaikṣata dāḍimīmasau priyasmṛteḥ spaṣṭamudītakaṇṭakām /
phalastanasthānavidīrṇarāgihṛdviśacchrukāsyasmarakiṃśukāśugām

p17.1.84

smarārdhacandreṣunibhe kraśīyasāṃ sphuṭaṃ palāśe'dhvajuṣāṃ palāśanāt /
sa vṛntamālokata khaṇḍamanvitaṃ viyogihṛtkhaṇḍini kālakhaṇḍajam

p17.1.85

navā latā gandhavahena cumbitā karambitāṅgī makarandaśīkaraiḥ /
dṛśā nṛpeṇa smitaśobhikuṅmalā darādarābhyāṃ darakampinī pape

p17.1.86

vicinvatīḥ pānthapataṅgahiṃsanairapuṇyakarmāṇyalikajjalacchalāt /
vyalokayaccampakakorakāvalīḥ sa śambarārerbalidīpikā iva

p17.1.87

amanyatāsau kusumeṣu garbhagaṃ parāgamandhaṃkaraṇaṃ viyoginām /
smareṇa mukteṣu purā purāraye tadaṅgabhasmeva śareṣu saṃgatam

p17.1.88

pikādvane śṛṇvati bhṛṅgahuṃkṛtairdaśāmudañcatkaruṇe viyoginām /
anāsthayā sūnakaraprasāriṇīṃ dadarśa dūnaḥ sthalapadminīṃ nalaḥ

p17.1.89

rasālasālaḥ samadṛśyatāmunā sphuraddvirephāravaroṣahuṃkṛtiḥ /
samīralolairmukulairviyogine janāya ditsanniva tarjanābhiyam

p17.1.90

dinedine tvaṃ tanuredhi re'dhikaṃ punaḥ punarmūrccha ca tāpamṛccha ca /
itīva pānthāñśapataḥ pikāndvijānsakhedamaikṣiṣṭa sa lohitekṣaṇān alisrajā

p17.1.91

kuḍmalamuccaśekharaṃ nipīya cāmpeyamadhīrayā dhiyā /
sa dhūmaketuṃ vipade viyoginā mudītamātaṅkitavānaśaṅkata

p17.1.92

galatparāgaṃ bhramibhaṅgibhiḥ patatprasaktabhṛṅgāvali nāgakresaram /
sa māranārācanigharṣaṇaskhalajjvalatkaṇaṃ śāṇamiva vyalokayat

p17.1.93

tadaṅgamuddiśya sugindha pātukāḥ śilīmukhālīḥ kusumādguṇaspṛśaḥ /
svacāpadurnirgatamārgaṇabhramātsmaraḥ svanantīravalokya lajjitaḥ

p17.1.94

marullalatpallavakaṇṭakaiḥ kṣataṃ samucchalaccandanasārasaurabham /
sa vāranārīkucasaṃcitopamaṃ dadarśa mālūraphalaṃ pacelimam

p17.1.95

yuvadvayīcittanimajjanocitaprasūnaśūnyetaragarbhagahvaram /
smareṣudhīkṛtya dhiyā bhayāndhayā sa pāṭalāyāḥ stabakaṃ prakampitaḥ

p17.1.96

munidrumaḥ korakitaḥ śitidyutirvane'munāmanyata siṃhikāsutaḥ /
tamisrapakṣatruṭikūṭabhakṣitaṃ kalākalāpaṃ kila vaidhavaṃ vaman

p17.1.97

purā haṭhākṣiptatuṣārapāṇḍuracchadā vṛtervīrudhi baddhavibhramāḥ /
milannimīlaṃ sasṛjurvilokitā nabhasvatastaṃ kusumeṣu kelayaḥ

p17.1.98

gatā yadutsaṅgatale viśālatāṃ drumāḥ śirobhiḥ phalagauraveṇa tām /
kathaṃ na dhātrīmatimātranāmitaiḥ sa vandamānānabhinandati sma tān

p17.1.99

nṛpāya tasmai himitaṃ vanānilaiḥ sughīkṛtaṃ puṣparasairaharmahaḥ /
vinirmitaṃ ketakareṇubhiḥ sitaṃ viyogine'datta na kaumudīmudaḥ

p17.1.100

ayogabhājo'pi nṛpasya paśyatā tadeva sākṣādamṛtāṃśumānanam /
pikena roṣāruṇacakṣuṣā muhuḥ kuhūrutāhūyata candravairiṇī

p17.1.101

aśokamarthānvitanāmatāśayā gatāñśaraṇyaṃ gṛhaśocino'dhvagān /
amanyatāvantamivaiṣa pallavaiḥ pratīṣṭakāmajvaladastrajālakam

p17.1.102

vilāsavāpītaṭavīcivādanātpikāligīteḥ śikhilāsyalāghavāt /
vane'pi tauryatrikamārarādha taṃ kva bhogamāpnoti na bhāgyabhāgjanaḥ

p17.1.103

tadarthamadhyāpya janena tadvane śukā vimuktāḥ paṭavastamastuvan /
svarāmṛtenopajaguśca sārikāstathaiva tatpauruṣagāyanīkṛtāḥ

p17.1.104

itīṣṭagandhāḍhyamaṭannasau vanaṃ pikopagīto'pi śukastuto'pi ca /
avindatāmodabharaṃ bahiścaraṃ vidarbhasubhrūviraheṇa nāntaram

p17.1.105

kareṇa mīnaṃ nijaketanaṃ dadhaddrumālavālāmbuniveśaśaṅkayā /
vyatarki sarvartughane vane madhuṃ sa mittramatrānusaranniva smaraḥ

p17.1.106

latābalālāsyakalāgurustaruprasūnagandhotkarapaśyatoharaḥ /
asevatāmuṃ madhugandhavāriṇi praṇītalīlāplavano vanānilaḥ

p17.1.107

atha svamādāya hbayena manthanācciratnaratnādhikamuccitaṃ cirāt /
nilīya tasminniva sannapāṃnidhirvane taḍāko dadṛśe'vanībhujā

p17.1.108

payonilīnābhramukāmukāvalīradānanantoragapucchasucchavīn /
jalārdharuddhasya taṭāntabhūbhido mṛṇālajālasya miṣādbabhāra yaḥ

p17.1.109

taṭāntaviśrāntaturaṃgamacchaṭāsphuṭānubimbodayacumbanena yaḥ /
babhau caladvīcikaśāntaśātanaiḥ sahasramuccaiḥ śravasāmivāśrayam

p17.1.110

sitāmbujānāṃ nivahasya yaśchalādbabhāvaliśyāmalitodaraśriyām /
tamaḥsamacchāyakalaṅkasaṃkulaṃ kulaṃ sudhāṃśorbahalaṃ vahanbahu

p17.1.111

rathāṅgabhājā kamalānuṣaṅgiṇā śilīmukhastomasakhena śārṅgiṇā /
sarojinīstambakadambakaitavānmṛṇālaśeṣāhibhuvānvayāyi yaḥ

p17.1.112

taraṅgiṇīraṅkajuṣaḥ svavallabhāstaraṅgarekhā bibharāṃbabhūva yaḥ /
darodgataiḥ kokanadaughakorakairdhṛtapravālāṅkurasaṃcayaśca yaḥ

p17.1.113

mahīyasaḥ paṅkajamaṇḍalasya yaśchalena gaurasya ca mecakasya ca /
nalena mene salile nilīnayostviṣaṃ vimuñcanvidhukālakūṭayoḥ

p17.1.114

calīkṛtā yatra taraṅgariṅgaṇairabālaśaivālalatāparamparāḥ /
dhruvaṃ dadhurvāḍavahavyavāḍavasthitiprarohattamabhūmadhūmatām

p17.1.115

prakāmamādityamavāpya kaṇṭakaiḥ karambitāmodabharaṃ vivṛṇvatī /
dhṛtasphuṭaśrīgṛhavigrahā divā sarojinī yatprabhavāpsarāyitā

p17.1.116

yadambupūrapratibimbitāyatirmaruttaraṅgaistaralastaṭadrumaḥ /
nimajjya mainākamahībhṛtaḥ satastatāna pakṣāndhuvataḥ sapakṣatām

p17.1.117

payodhilakṣmīmuṣi kelipalvale riraṃsuhaṃsīkalanādasādaram /
sa tatra citraṃ vicarantamantike hiraṇmayaṃ haṃsamabodhi naiṣadhaḥ

p17.1.118

priyāsu bālāsu ratakṣamāsu ca dvipattritaṃ pallavitaṃ ca bibhratam /
smarārjitaṃ rāgamahīruhāṅkuraṃ miṣeṇa cañcvoścaraṇadvayasya ca

p17.1.119

mahīmahendrastamavekṣya sa kṣaṇaṃ śakuntamekāntamanovinodinam /
priyāviyogādvidhuro'pi nirbharaṃ kutūhalākrāntamanā manāgabhūt

p17.1.120

avaśyabhavyeṣvanavagrahagrahā yayā diśā dhāvati vedhasaḥ spṛhā /
tṛṇena vātyeva tayānugamyate janasya cittena bhṛśāvaśātmanā

p17.1.121

athāvalambya kṣaṇamekapādikāṃ tadā nidadrāvupapalvalaṃ khagaḥ /
sa tiryagāvarjitakaṃdharaḥ śiraḥ pidhāya pakṣeṇa ratiklamālasaḥ

p17.1.122

sanālamātmānananirjitaprabhaṃ hriyā nataṃ kāñcanamambujanma kim /
abuddha taṃ vidrumadaṇḍamaṇḍitaṃ sa pītamambhaḥprabhucāmaraṃ nu kim

p17.1.123

kṛtāvarohasya hayādupānahau tataḥ pade rejaturasya bibhratī /
tayoḥ pravālairvanayostathāmbujairniyoddhukāme kimu baddhavarmaṇī

p17.1.124

vidhāya mūrtiṃ kapaṭena vāmanīṃ svayaṃ balidhvaṃsiviḍāmbinīmayam /
upetapārśvaścaraṇena mauninā nṛpaḥ pataṅgaṃ samadhatta pāṇinā

p17.1.125

tadāttamātmānamavetya saṃbhramātpunaḥpunaḥ prāyasadutplavāya saḥ /
gato virutyoḍḍayane nirāśatāṃ karau niroddhurdaśati sma kevalam

p17.1.126

sasaṃbhramotpātipatatkulākulaṃ saraḥ prapadyotkatayānukampratām /
tamūrmilolaiḥ patagagrahānnṛpaṃ nyavārayadvāriruhaiḥ karairiva

p17.1.127

patatriṇā tadrucireṇa vañcitaṃ śriyaḥ prayāntyāḥ pravihāya palvalam /
calatpadāmbhoruhanūpuropamā cukūja kūle kalahaṃsamaṇḍalī

p17.1.128

na vāsayogyā vasudheyamīdṛśastvamaṅga yasyāḥ patirujjhitasthitiḥ /
iti prahāya kṣitimāśritā nabhaḥ khagāstamācukruśurāravaiḥ khalu

p17.1.129

na jātarūpacchadajātarūpatādvijasya dṛṣṭeyamiti stuvanmuhuḥ /
avādi tenātha sa mānasaukasā janādhināthaḥ karapañjaraspṛśā

p17.1.130

dhigastu tṛṣṇātaralaṃ bhavanmanaḥ samīkṣya pakṣānmama hemajanmanaḥ /
tavārṇavasyeva tuṣārasīkarairbhavedamībhiḥ kamalodayaḥ kiyān

p17.1.131

na kevalaṃ prāṇivadho vadho mama tvadīkṣaṇādviśvasitāntarātmanaḥ /
vigarhitaṃ dharmadhanairnibarhaṇaṃ viśiṣya viśvāsajuṣāṃ dviṣāmapi

p17.1.132

padepade santi bhaṭā raṇodbhaṭā nateṣu hiṃsārasa eṣa pūryate /
dhigīdṛśaṃ te nṛpate kuvikramaṃ kṛpāśraye yaḥ kṛpaṇe patatriṇi

p17.1.133

phalena mūlena ca vāribhūruhāṃ munerivetthaṃ mama yasya vṛttayaḥ /
tvayādya tvasminnapi daṇḍadhāriṇā kathaṃ na patyā dharaṇī hṛṇīyate

p17.1.134

itīdṛśaistaṃ viracayya vāṅmayaiḥ sacitravailakṣyakṛpaṃ nṛpaṃ khagaḥ /
dayāsamudre sa tadāśaye'tithīcakāra kāruṇyarasāpagā giraḥ

p17.1.135

madekaputrājananī jarāturā navaprasūtirvaraṭā tapasvinī /
gatistayoreṣa janastamardayannaho vidhe tvāṃ karuṇā ruṇaddhi na

p17.1.136

muhūrtamātraṃ bhavanindayā dayāsakhāḥ sakhāyaḥ sravadaśravo mama /
nivṛttimeṣyanti paraṃ duruttarastvayaiva mātaḥ sutaśokasāgaraḥ

p17.1.137

madarthasaṃdeśamṛṇālamantharaḥ priyaḥ kiyaddūra iti tvayodite /
vilokayantyā rudato'tha pakṣiṇaḥ priye sa kīdṛgbhavitā tava kṣaṇaḥ

p17.1.138

kathaṃ vidhātarmayi pāṇipaṅkajāttava priyāśaityamṛdutvaśilpinaḥ /
viyokṣyate vallabhayeti nirgatā lipirlalāṭaṃtapaniṣṭhurākṣarā

p17.1.139

ayi svayūthyairaśanikṣatopamaṃ mamādya vṛttāntamimaṃ batoditā /
mukhāni lolākṣi diśāmasaṃśayaṃ daśāpi śūnyāni vilokayiṣyasi

p17.1.140

mamaiva śokena vidīrṇavakṣasā tvayā vicitrāṅgi vipadyate yadi /
tadāsmi daivena hato'pi hā hataḥ sphuṭaṃ yataste śiśavaḥ parāsavaḥ

p17.1.141

tavāpi hāhā virahātkṣudhākulāḥ kulāyakūleṣu viluṭhya teṣu te /
cireṇa labdhā bahubhirmanorathairgatāḥ kṣaṇenāsphuṭītekṣaṇā mama

p17.1.142

sutāḥ kamāhūya cirāya cuṃkṛtairvidhāya kamprāṇi mukhāni kaṃ prati /
kathāsu śiṣyadhvamiti pramīlya sa snutasya sekādbubudhe nṛpāśruṇaḥ

p17.1.143

itthamamuṃ vilapantamamuñcaddīnadayālutayāvanipālaḥ /
rūpamadarśi dhṛto'si yadarthaṃ gaccha yathecchamathetyabhidhāya

p17.1.144

ānandajāśrubhiranusriyamāṇamārgānprākśokanirgamitanetrapayaḥpravāhān /
cakre sa cakranibhacaṅkramaṇacchalena nīrājanāṃ janayatāṃ nijabāndhavānām

p17.1.145

śrīharṣaṃ kavirājarājimukuṭālaṃkārahīraḥ sutaṃ śrīhīraḥ suṣuve jitendriyacayaṃ māmalladevī ca yam /
taccintāmaṇimantracintanaphale śṛṅgārabhaṅgyā mahākāvye cāruṇi naiṣadhīyacarite sargo'yamādirgataḥ

Original text: naiṣadhīyacaritam‌ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc