Language

ENहिગુ
Scripture Library

Naishadhiya Charita · Chapter p14

p14.9.1

itīyamakṣibhruvavibhrameṅgitasphuṭāmanicchāṃ vivarītumutsukā /
taduktimātraśravaṇecchayāśṛṇoddigīśasaṃdeśagiraṃ na gauravāt

p14.9.2

tadarpitāmaśrutavadvidhāya tāṃ digīśasaṃdeśamayīṃ sarasvatīm /
idaṃ tamurvītalaśītaladyutiṃ jagāda vaidarbhanarendranandinī

p14.9.3

mayāṅga pṛṣṭaḥ kulanāmanī bhavānamū vimucyaiva kimanyaduktavān /
na mahyamatrottaradhārayasya kiṃ hriye'pi seyaṃ bhavato'dhamarṇatā

p14.9.4

adṛśyamānā kvacidīkṣitā kvacinmamānuyoge bhavataḥ sarasvatī /
kvacitprakāśāṃ kvacidasphuṭārṇasaṃ sarasvatīṃ jetumanāḥ sarasvatīṃ

p14.9.5

giraḥ śrutā eva tava śṛuvaḥsudhāḥ ślathā bhavannāmni tu na śrutispṛhā /
pipāsutā śāntimupaiti vārijā na jātu dugdhānmadhuno'dhikādapi

p14.9.6

bibharti vaṃśaḥ katamastamopahaṃ bhavādṛśaṃ nāyakaratnamīdṛśam /
tamanyasāmānyadhiyāvamānitaṃ tvayā mahāntaṃ bahu mantumutsahe

p14.9.7

itīrayitvā viratāṃ sa tāṃ punargirānujagrāhatarāṃ narādhipaḥ /
virutya viśrāntavatīṃ tapātyaye ghanāghanaścātakamaṇḍalīmiva

p14.9.8

aye mamodāsitameva jihvayā dvaye'pi tasminnanatiprayojane /
garau giraḥ pallavanārthalāghave mitaṃ ca sāraṃ ca vaco hi vāggmitā

p14.9.9

vṛthā katheyaṃ mayi varṇapaddhatiḥ kayānupūrvyā samaketi keti ca /
kṣame samakṣavyavahāramāvayoḥ pade vidhātuṃ khalu yuṣmadasmadī

p14.9.1

yadi svabhāvānmama nojjvalaṃ kulaṃ tatastadudbhāvanamaucitī kutaḥ /
athāvadātaṃ tadaho viḍambanā tathā kathā preṣyatayopaseduṣaḥ

p14.9.11

iti pratītyaiva mayāvadhīrite tavāpi nirbandharaso na śobhate /
haritpatīnāṃ prativācikaṃ prati śramo girāṃ te ghaṭate hi saṃprati

p14.9.12

tathāpi nirbadhnati te'thavā spṛhāmihānurundhe mitayā na kiṃ girā /
himāṃśuvaṃśasya karīrameva māṃ niśamya kiṃ nāsi phalegrahigrahā

p14.9.13

mahājanācāraparamparedṛśī svanāma nāmādadate na sādhavaḥ /
ato'bhidhātuṃ na tadutsahe punarjanaḥ kilācāramucaṃ vigāyati

p14.9.14

ado'yamālapya śikhīva śārado babhūva tūṣṇīmahitāpakārakaḥ /
athāsyarāgasya dadhā padepade vacāṃsi haṃsīva vidarbhajādade

p14.9.15

sudhāṃśuvaṃśābharaṇaṃ bhavāniti śrute'pi nāpaiti viśeṣasaṃśayaḥ /
kiyatsu maunaṃ vitatā kiyatsu vāgmahatyaho vañcanacāturī tava

p14.9.16

mayāpi deyaṃ prativācikaṃ na te svanāma matkarṇasudhāmakurvate /
pareṇa puṃsā hi mamāpi saṃkathā kulābalācārasahāsanāsahā

p14.9.17

hṛdābhinandya prativandyanuttaraḥ priyāgiraḥ sasmitamāha sa sma tām /
vadāmi vāmākṣi pareṣu mā kṣipa svamīdṛśaṃ mākṣikamākṣipadvacaḥ

p14.9.18

karoṣi nemaṃ phalinaṃ mama śramaṃ diśo'nugṛhṇāsi na kaṃcana prabhum /
tvamitthamarhāsi surānupāsituṃ rasāmṛtasnānapavitrayā girā

p14.9.19

sureṣu saṃdeśayasīdṛśīṃ bahuṃ rasasraveṇa stimitāṃ na bhāratīm /
madarpitā darpakatāpiteṣu yā prayāti dāvārditadāvavṛṣṭitām

p14.9.2

yathāyatheha tvadupekṣayānayā nimeṣamapyeṣa jano vilambate /
ruṣā śaravyīkaraṇe divaukasāṃ tathātathādya tvarate rateḥ patiḥ

p14.9.21

iyaccirasyāvadadhanti matpathe kimindranetrāṇyaśanirna nirmamau /
dhigastu māṃ satvarakāryamantharaṃ sthitaḥ parapreṣyaguṇo'pi yatra na

p14.9.22

idaṃ nigadya kṣitibhartari sthite tayābhyadhāyi svagataṃ vidagdhayā /
adhistri taṃ dūtayatāṃ bhuvaḥ smaraṃ mano dadhatyā nayanaipuṇavyaye

p14.9.23

jalādhipastvāmadiśanmayi dhruvaṃ paretarājaḥ prajighāya sa sphuṭam /
marutvataiva prahito'si niścitaṃ niyojitaścordhvamukhena tejasā

p14.9.24

atha prakāśaṃ nibhṛtasmitā satī satīkulasyābharaṇaṃ kimapyasau /
punastadābhāṣaṇavibhramonmukhaṃ mukhaṃ vidarbhādhipasaṃbhavā dadhau

p14.9.25

vṛthā parīhāsa iti pragalbhatā na neti ca tvādṛśi vāgvigarhaṇā /
bhavatyavajñā ca bhavatyanuttarādataḥ praditsuḥ prativācamasmi te

p14.9.26

kathaṃ nu teṣāṃ kṛpayāpi vāgasāvasāvi mānuṣyakalāñchane jane /
svabhāvabhaktipravaṇaṃ pratīśvarāḥ kayā na vācā mudamudgiranti vā

p14.9.27

aho mahendrasya kathaṃ mayaucitī surāṅganāsaṃgamaśomitābhṛtaḥ /
hradasya haṃsāvalimāṃsalaśriyo valākayeva prabalā viḍambanā

p14.9.28

puraḥ surīṇāṃ bhaṇa keva mānavī na yatra tāstatra tu śobhikāpi sā /
akāñcane'kiṃcananāyikāṅgake kimārakūṭābharaṇena na śriyaḥ

p14.9.29

yathātathā nāma giraḥ kirantu te śrutī punarme badhire tadakṣare /
pṛṣatkiśorī kurutāmasaṃgatāṃ kathaṃ manovṛttimapi dvipādhipe

p14.9.3

ado nigadyaiva natāsyayā tayā śrutau lagitvābhihitālirālapat /
praviśya yanme hṛdayaṃ hriyāha tadviniryadākarṇaya manmukhādhvanā

p14.9.31

bibhemi cintāmapi kartumīdṛśīṃ cirāya cittārpitanaiṣadheśvarā /
mṛṇālatantucchidurā satīsthitirlavādapi truṭyati cāpalātkila

p14.9.32

mamāśayaḥ svapnadaśājñayāpi vā nalaṃ vilaṅghyetaramaspṛśadyadi /
kutaḥ punastatra samastasākṣiṇī nijaiva buddhirvibudhairna pṛcchyate

p14.9.33

api svamasvapnamasūṣupannamī parasya dārānanavaitumeva mām /
svayaṃ duradhvārṇavanāvikāḥ kathaṃ spṛśantu vijñāya hṛdāpi tādṛśīm

p14.9.34

anugrahaḥ kevalameṣa mādṛśe manuṣyajanmanyapi yanmano jane /
sa cedvidheyastadamī tameva me prasadya bhikṣāṃ vitarītumīśatām

p14.9.35

api draḍhīyaḥ śṛṇu matpratiśṛutaṃ sa pīḍayetpāṇimimaṃ na cennṛpaḥ /
hutāśanodbandhanavārikāritāṃ nijāyuṣastatkaravai svavairitām

p14.9.36

niṣiddhamapyācaraṇīyamāpadi kriyā satī nāvati yatra sarvathā /
ghanāmbunā rājapathe hi picchile kvacidbudhairapyapathena gamyate

p14.9.37

striyā mayā vāggmiṣu teṣu śakyate na jātu samyagvitarītumuttaram /
tadatra madbhāṣitasūtrapaddhatau prabanddhṛtāstu pratibanddhṛtā na te

p14.9.38

nirasya dūtaḥ sma tathā visarjitaḥ priyoktirapyāha kaduṣṇamakṣaram /
kutūhaleneva muhuḥ kuhūravaḥ viḍambya ḍimbhena pikaḥ prakopitaḥ

p14.9.39

aho manastvāmanu te'pi tanvate tvamapyamībhyo vimukhīti kautikam /
kva vā nidhirnirdhanameti kiṃca taṃ sa vākkavāṭaṃ ghaṭayannirasyati

p14.9.4

sahākhilastrīṣu vahe'vahelayā mahendrarāgādgurumādaraṃ tvayi /
tvamīdṛśi śreyasi saṃmukhe'pi taṃ parāṅmukhī candramukhi nyavīvṛtaḥ

p14.9.41

divaukasaṃ kāmayate na mānavī navīnamaśrāvi tavānanādidam /
kathaṃ na vā durgrahadoṣa eṣa te hitena samyagguruṇā'pi śamyate

p14.9.42

anugrahādeva divaukasāṃ naro nirasya mānuṣyakameti divyatām /
ayovikāre svaritatvamiṣyate kuto'yasāṃ siddharasaspṛśāmapi

p14.9.43

hariṃ parityajya nalābhilāṣukā na lajjase vā viduṣibruvā katham /
upekṣitekṣoḥ karabhācchamīratāduruṃ vade tvāṃ karabhoru bhoriti

p14.9.44

vihāya hā sarvasuparvanāyakaṃ tvayā dhṛtaḥ kiṃnarasādhimabhramaḥ /
mukhaṃ vimucya śvasitasya dhārayā vṛthaiva nāsāpathadhāvanaśramaḥ

p14.9.45

taponale juhvati sūrayastanūrdive phalāyānyajanurbhaviṣṇave /
kare punaḥ karṣati saiva vihvalā balādiva tvāṃ valase na bāliśe

p14.9.46

yadi svamudbandhumanā vinā nalaṃ bhaverbhavantīṃ harirantarikṣāgām /
divisthitānāṃ prathitaḥ patistato hariṣyati nyāyyamupekṣate hi kaḥ

p14.9.47

nivekṣyase yadyanale nalojjhitā sure tadasminmahatī dayā kṛtā /
cirādanenārthanayāpi durlabhaṃ svayaṃ tvayaivāṅga yadaṅgamarṣyate

p14.9.48

jitaṃjitaṃ tatkhalu pāśapāṇinā vinānalaṃ vāri yadi pravekṣyasi /
tadā tvadākhyānbahirapyasūnasau payaḥpatirvakṣasi vakṣyatetarām

p14.9.49

kariṣyase yadyata eva dūṣaṇādupāyamanyaṃ viduṣī svamṛtyave /
priyātithiḥ svena gṛhāgatā kathaṃ na dharmarājaṃ caritārthayiṣyasi

p14.9.5

niṣedhaveṣo vidhireṣa te'thavā tavaiva yuktā khalu vāci vakratā /
vijṛmbhitaṃ yasya kila dhvaneridaṃ vidagdhanārīvadanaṃ tadākaraḥ

p14.9.51

bhramāmi te bhaimi sarasvatīrasapravāhacakreṣu nipatya katyadaḥ /
trapāmapākṛtya manākkuru sphuṭaṃ kṛtārthanīyaḥ katamaḥ surottamaḥ

p14.9.52

mataḥ kimaurāvatakumbhakaitavapragalbhapīnastanadigdhavastava /
sahasranetrānna pṛthagmate mama tvadaṅgalakṣmīmavagāhituṃ kṣamaḥ

p14.9.53

prasīda tasmai damayanti saṃtataṃ tvadaṅgasaggaprabhavairjagatprabhuḥ /
pulomajālocanatīkṣṇakaṇṭakaistanuṃ ghanāmātanutāṃ sa kaṇṭakaiḥ

p14.9.54

abodhi tattvaṃ dahane'nurajyase svayaṃ khalu kṣattriyagotrajanmanaḥ /
vinā tamojasvinamanyataḥ kathaṃ manorathaste valate vilāsini

p14.9.55

tvayaikasatyā tanutāpaśaṅkayā tato nivartyaṃ na manaḥ kathaṃcana /
himopamā tasya parīkṣaṇakṣaṇe satīṣu vṛttiḥ śataśo nirūpitā

p14.9.56

sa dharmarājaḥ khalu dharmaśīlayā tvayāsti cittātithitāmavāpitaḥ /
mamāpi sādhuḥ pratibhātyayaṃ kramaścakāsti yogyena hi yogyasaṃgamaḥ

p14.9.57

ajātavicchedalavaiḥ smarodbhavairagastyabhāsā diśi nirmalatviṣi /
dhutāvadhiṃ kālamamṛtyuśaṅkitā nimeṣavattena nayasva kelibhiḥ

p14.9.58

śirīṣamṛdvī varuṇaṃ kimīhase payaḥprakṛtyā mṛduvargavāsavam /
vihāya sarvānvṛṇute sma kiṃ na sā niśāpi śītāṃśumanena hetunā

p14.9.59

asevi yastyaktadivā divāniśaṃ śriyaḥ priyeṇānaṇurāmaṇīyakaḥ /
sahāmunā tatra payaḥ payonidhau kṛśodari krīḍa yathāmanoratham

p14.9.6

iti sphuṭaṃ tadvacasastayādarātsuraspṛhāropaviḍambanādapi /
karāṅkasuptaikakapolakarṇayā śrutaṃ ca tadbhāṣitamaśrutaṃ ca tat

p14.9.61

cirādanadhyāyamavāṅmukhī mukhe tataḥ sma sā vāsayate damasvasā /
kṛtāyataśvāsavimokṣaṇātha taṃ kṣaṇādvabhāṣe karuṇaṃ vicakṣaṇā

p14.9.62

vibhindatā duṣkṛtinīṃ mama śrutiṃ digindradurvācikasūcisaṃcayaiḥ /
prayātajīvāmiva māṃ prati sphuṭaṃ kṛtaṃ tvayāpyantakadūtatocitam

p14.9.63

tvadāsyaniryanmadalīkaduryaśomaṣīmayaṃ sallipirūpabhāgiva /
śrutiṃ mamāviśya bhavaddurakṣaraṃ sṛjatyadaḥ kīṭavadutkaṭā rujaḥ

p14.9.64

tamālirūce'tha vidarbhajeritā pragāḍhamaunavratayaikayā sakhī /
trapāṃ samārādhayatīyamanyayā bhavantamāha svarasajñayā mayā

p14.9.65

tamarcituṃ madvaraṇasrajā nṛpaṃ svayaṃvaraḥ saṃbhavitā paredyavi /
mamāsubhirgantumanāḥ puraḥsaraistadantarāyaḥ punareṣa vāsaraḥ

p14.9.66

tadadya viśramya dayāluredhi me dinaṃ ninīṣāmi bhavadvilokinī /
nakhaiḥ kilākhyāyi vilikhya pakṣiṇā tavaiva rūpeṇa samaḥ sa matpriyaḥ

p14.9.67

dṛśordvayī te vidhināsti vañcitā mukhasya lakṣmīṃ tava yanna vīkṣate /
asāvapi śvastadimāṃ nalānane vilokya sāphalyamupaitu janmanaḥ

p14.9.68

mamaiva pāṇaukaraṇe'gnisākṣikaṃ prasaṅgasaṃpāditamaṅga saṃgatam /
na hā sahādhītidhṛtaḥ spṛhā kathaṃ tavāryaputrīyamajaryamarjitum

p14.9.69

digīśvarārthaṃ na kathaṃcana tvayā kadarthanīyāsmi kṛto'yamañjaliḥ /
prasadyatāṃ nādya nigādyamīdṛśaṃ dṛśau dadhe bāṣparayāspade bhṛśam

p14.9.7

vṛṇe digīśāniti kā kathā tathā tvayīti nekṣe nalabhāmapīha yā /
satīvrate'gnau tṛṇayāmi jīvitaṃ smarastu kiṃ vastu tadastu bhasma yaḥ

p14.9.71

nyaveśi ratnatritaye jinena yaḥ sa dharmacintāmaṇirujjhito yayā /
kapālikopānalabhasmanaḥ kṛte tadeva bhasma svakule stṛtaṃ tathā

p14.9.72

nipīya pīyūṣarasaurasīrasau giraḥ svakaṃdarpahutāśanāhutīḥ /
kṛtāntadūtaṃ na tayā yathoditaṃ kṛtāntameva svamamanyatādayam

p14.9.73

sa bhinnamarmāpi tadartikākubhiḥ svadūtadharmānna virantumaihata /
śanairaśaṃsannibhṛtaṃ viniśvasanvicitravākcitraśikhāṇḍanandanaḥ

p14.9.74

divo dhavastvāṃ yadi kalpaśākhinaṃ kadāpi yāceta nijāṅgaṇālayam /
kathaṃ bhaverasya na jīviteśvarā na moghayācñaḥ sa hi bhīru bhūruhaḥ

p14.9.75

śikhī vidhāya tvadavāptikāmanāṃ svayaṃhutasvāṃśahaviḥ svamūrtiṣu /
kratuṃ vidhatte yadi sārvakāmikaṃ kathaṃ sa mithyāstu vidhistu vaidikaḥ

p14.9.76

sadā tadāśāmadhitiṣṭhataḥ karaṃ varaṃ pradātuṃ calitādbalādapi /
muneragastyādvṛṇute sa dharmarāḍyadi tvadāptiṃ bhaṇa tatra kā gatiḥ

p14.9.77

kratoḥ kṛte jāgrati vetti kaḥ kati prabhorapāṃ veśmani kāmadhenavaḥ /
tvadarthamekāmapi yācate sa cetpracetasaḥ pāṇigataiva vartase

p14.9.78

na saṃnidhātrī yadi vighnasiddhaye pativratā patyuranicchayā śacī /
sa eva rājavrajavaiśasātkutaḥ parasparaspardhivaraḥ svayaṃvaraḥ

p14.9.79

nijasya vṛttāntamajānatāṃ mitho mukhasya roṣātparuṣāṇi jalpataḥ /
mṛdhaṃ kimacchattrakadaṇḍatāṇḍavaṃ bhujābhuji kṣoṇibhujāṃ didṛkṣāse

p14.9.8

apārthayanyājakaphūtkṛtiśramaṃ jvaledruṣā cedvapuṣāpi nānalaḥ /
alaṃ nalaḥ kartumanagnisākṣikaṃ vidhiṃ vivāhe tava sārasākṣi kam

p14.9.81

patiṃvarāyāḥ kulajaṃ varasya vā yamaḥ kamapyācaritātithiṃ yadi /
kathaṃ na gantā viphalībhaviṣṇutāṃ svayaṃvaraḥ sādhvi samṛddhimānapi

p14.9.82

apaḥ prati svāmitayā'paraḥ suraḥ sa tā niṣedhedyadi naiṣadhakrudhā /
nalāya lobhāttatapāṇaye'pi te pitā kathaṃ tvāṃ vada saṃpradāsyate

p14.9.83

idaṃ mahatte'bhihitaṃ hitaṃ mayā vihāya mohaṃ damayanti cintaya /
sureṣu vighnaikapareṣu ko naraḥ karasthamapyarthamavāptumīśvaraḥ

p14.9.84

imā girastasya vicintya cetasā tatheti saṃpratyayamāsasāda sā /
nivāritāvagrahanīranirjhare nabhonabhasyatvamalambhayaddṛśau

p14.9.85

sphuṭotpalābhyāmalidaṃpatīva tadvilocanābhyāṃ kucakuḍnalāśayā /
nipatya bindū hṛdi kajjalāvilau maṇīva nīlau taralau virejatuḥ

p14.9.86

dhutāpatatpuṣpaśilīmukhāśugaiḥ śucestadāsītsarasī rasasya sā /
rayāya baddhādarayāśrudhārayā sanālanīlotpalalolalocanā

p14.9.87

athodbhramantī rudatī gatakṣamā sasaṃbhramā luptaratiḥ skhalanmatiḥ /
vyadhātpriyaprāptivighātaniścayānmṛdūni dūnā paridevitāni sā

p14.9.88

tvarasva pañceṣuhutāśanātmanastanuṣva madbhasmamayaṃ yaśaścayam /
vidhe parehāphalabhakṣaṇavratī patādya tṛpyannasubhirmamāphalaiḥ

p14.9.89

bhṛśaṃ viyogānalatapyamāna kiṃ vilīyase na tvamayomayaṃ yadi /
smareṣubhirbhedya na vajramapyasi bravīṣi na svānta kathaṃ na dīryase

p14.9.9

vilambase jīvita kiṃ drava drutaṃ jvalatyadaste hṛdayaṃ niketanam /
jahāsi nādyāpi mṛṣā sukhāsikāmapūrvamālasyamidaṃ tavedṛśam

p14.9.91

dṛśau mṛṣā pātakino manorathāḥ kathaṃ pṛthū vāmapi vipralebhire /
priyaśriyaḥ prekṣaṇaghāti pātakaṃ svamaśrubhiḥ kṣālayataṃ śataṃ samāḥ

p14.9.92

priyaṃ na mṛtyuṃ na labhe tvadīpsitaṃ tadeva na syānmama yattvamicchasi /
viyogameveccha manaḥ priyeṇa me tava prasādānna bhavatvasau mama

p14.9.93

na kākuvākyairativāmamaṅgajaṃ dviṣatsu yāce pavanaṃ tu dakṣiṇam /
diśāpi madbhasma kiratvayaṃ tayā priyo yayā vairavidhirvadhāvadhiḥ

p14.9.94

amūni gacchanti yugāni na kṣaṇaḥ kiyatsahiṣye na hi mṛtyurasti me /
na māṃ tu kāntaḥ sphuṭamantarujjhitā na taṃ manastacca na kāyavāyavaḥ

p14.9.95

madugratāpavyayaśaktaśīkaraḥ surāḥ sa vaḥ kena pape kṛpārṇavaḥ /
udeti koṭirna mude maduttamā kimāśu saṃkalpakaṇaśrameṇa vaḥ

p14.9.96

mamaiva vāhardinamaśrudurdinaiḥ prasahya varṣāsu ṛtau prasañjite /
kathaṃ nu śṛṇvantu suṣupya devatā bhavatvaraṇyeruditaṃ na me giraḥ

p14.9.97

iyaṃ na te naiṣādha dṛkpathātithistvadekatānasya janasya yātanā /
hrade hrade hā na kiyadgaveṣitaḥ sa vedhasā'gopi khago'pi vakti yaḥ

p14.9.98

mamāpi kiṃ no dayase dayāghana tvadaṅghrimagnaṃ yadi vettha me manaḥ /
nimajjayansaṃtamase parāśayaṃ vidhistu vācyaḥ kva tavāgasaḥ kathā

p14.9.99

kathāvaśeṣaṃ tava sā kṛte gatetyupaiṣyati śrotrapathaṃ katham na te /
dayāṇunā māṃ samanugrahīpyase tadāpi tāvadyadi nātha nādhunā

p14.9.1

mamādarīdaṃ vidarītumāntaraṃ tadarthikalpadruma kiṃcidarthaye /
bhidāṃ hṛdi dvāramavāpya mā sa me hatāsubhiḥ prāṇasamaḥ samaṃ gamaḥ

p14.9.101

iti priyākākubhirunmiṣanbhṛśaṃ digīśadūtyena hṛdi sthirīkṛtaḥ /
nṛpaṃ sa yoge'pi viyogamanmathaḥ kṣaṇaṃ tamudbhrāntamajījanatpunaḥ

p14.9.102

mahendradūtyādi samastamātmanastataḥ sa vismṛtya manorathasthitaiḥ /
kriyāḥ priyāyā lalitaiḥ karambitā vitarkayannitthamalīkamālapat

p14.9.103

ayi priye kasya kṛte vilapyate vilipyate hā mukhamaśrubindubhiḥ /
purastvayāloki namannayaṃ na kiṃ tiraścalallocanalīlayā nalaḥ

p14.9.104

cakāsti binducyutakāticāturī ghanāsrubindusrutikaitavāttava /
masāratārākṣi sasāramātmanā tanoṣi saṃsāramasaṃśayaṃ yataḥ

p14.9.105

apāstapāthoruhi śāyitaṃ kare karoṣi līlākamalaṃ kimānanam /
tanoṣi hāraṃ kiyadasruṇaḥ sravairadoṣanirvāsitabhūṣaṇe hṛdi

p14.9.106

dṛśoramaṅgalyamidaṃ milajjalaṃ kareṇa tāvatparimārjayāmi te /
athāparādhaṃ bhavadaṅghripaṅkajadvayīrajomiḥ samamātmamaulinā

p14.9.107

mama tvadacchāṅghrinakhāmṛtadyuteḥ kirīṭamāṇikyamayūkhamañjarī /
upāsanāmasya karotu rohiṇī tyaja tyajākāraṇaroṣaṇe ruṣam

p14.9.108

tanoṣi mānaṃ mayi cenmanāgapi tvayi śraye tadbahumānamānataḥ /
vinamya vakraṃ yadi vartase kiyannamāmi te caṇḍi tadā padāvadhi

p14.9.109

prabhutvabhūmnānugṛhāṇa vā na vā praṇāmamātrādhigame'pi kaḥ śramaḥ /
kva yācatāṃ kalpalatāsi māṃ prati kva dṛṣṭidāne tava baddhamuṣṭitā

p14.9.11

smareṣumāthaṃ sahase mṛduḥ kathaṃ hṛdi draḍhīyaḥ kucasaṃvṛte tava /
nipatya vaisāriṇaketanasya vā vrajanti bāṇā vimukhotpatiṣṇutām

p14.9.111

smitasya saṃbhāvaya sṛkvaṇā kaṇānvidhehi līlācalacañcalaṃ bhruvaḥ /
apāṅgarathyāpathikīṃ ca helayā prasadya saṃdhehi dṛśaṃ mamopari

p14.9.112

samāpaya prāvṛṣamasruvipruṣāṃ smitena viśrāṇaya kaumudīmudaḥ /
dṛśāvitaḥ khelatu khañjanadvayī vikāsi paṅkeruhamastu te mukham

p14.9.113

sudhārasodvelanakelimakṣarasrajā sṛjāntarmama karṇakūpayoḥ /
dṛśau madīye madirākṣi kāraya smitaśriyā pāyasapāraṇāvidhim

p14.9.114

mamāsanārdhe bhava maṇḍanaṃ na na priye madutsaṅgavibhūṣaṇaṃ bhava /
ahaṃ bhramādālapamaṅga mṛṣyatāṃ vinā mamoraḥ katamattvāsanam

p14.9.115

adhītapañcāśugabāṇavañcane sthitā madantarbahireṣi ceduraḥ /
smarāśugebhyo hṛdayaṃ bibhetu na praviśya tattvanmayasaṃpuṭe mama

p14.9.116

pariṣvajasvānavakāśabāṇatā smarasya lagne hṛdayadvaye'stu nau /
dṛḍhā mama tvatkucayoḥ kaṭhorayorurastaṭīyaṃ paricārikocitā

p14.9.117

tavādharāya spṛhayāmi yanmadhusravaiḥ śravaḥsākṣikamākṣikā giraḥ /
adhityakāsu stanayostanotu te mamendulekhābhyudayādbhutaṃ nakhaḥ

p14.9.118

na vartase manmathanāṭikā kathaṃ prakāśaromāvalisūtradhāriṇī /
tavāṅgahāre rucimeti nāyakaḥ śikhāmaṇiśca dvijarāḍvidūṣakaḥ

p14.9.119

śubhāṣṭavargastvadanaṅgajanmanastavādhare'likhyata yatra lekhayā /
madīyadantakṣatarājirañjanaiḥ sa bhūrjatāmarjatu bimbapāṭalaḥ

p14.9.12

girānukampasva dayasva cumbanaiḥ prasīda śuśrūṣayituṃ mayā kucau /
niśeva cāndrasya karotkarasya yanmama tvamekāsi nalasya jīvitam

p14.9.121

muniryathātmānamatha prabodhavān prakāśayantaṃ svamasāvabudhyata /
api prapannāṃ prakṛtiṃ vilokya tāmavāptasaṃskāratayāsṛjadgiraḥ

p14.9.122

aye mayātmā kimanihnutīkṛtaḥ kimatra mantā sa tu māṃ śatakratuḥ /
puraḥ svabhaktyātha namanhriyāvilo vilokitāhe na tadiṅgitānyapi

p14.9.123

svanāma yannāma mudhābhyadhāmaho mahendrakāryaṃ mahadetadujjhitam /
hanūmadādyairyaśasā mayā punardviṣāṃ hasairdūtyapathaḥ sitīkṛtaḥ

p14.9.124

dhiyātmanastāvadacāru nācaraṃ parastu tadveda sa yadvadiṣyati /
janāvanāyodyaminaṃ janārdanaṃ kṣaye jagajjīvapibaṃ śivaṃ vadan

p14.9.125

sphuṭatyadaḥ kiṃ hṛdayaṃ trapābharādyadasya śuddhirvibudhairvibudhyate /
vidantu te tattvamidaṃ tu danturaṃ janānane kaḥ karamarpayiṣyati

p14.9.126

mama śramaścetanayānayā phalī balīyasālopi ca saiva vedhasā /
na vastu daivasvarasādvinaśvaraṃ sureśvaro'pi pratikartumīśvaraḥ

p14.9.127

iti svayaṃ mohamahorminirmitaṃ prakāśanaṃ śocati naiṣadhe nijam /
tathāvyathāmagnataduddidhīrṣayā dayālurāgāllaghu hemahaṃsarāṭ

p14.9.128

nalaṃ sa tatpakṣaravordhvavīkṣiṇaṃ sa eṣa pakṣīti bhaṇantamabhyadhāt /
nayādayaināmatimānirāśatāmasūnvihāteyamataḥ paraṃ param

p14.9.129

sureṣu paśyannijasāparādhatāmiyatprayasyāpi tadarthasiddhaye /
na kūṭasākṣībhavanocito bhavānsatāṃ hi cetaḥśucitātmasākṣikā

p14.9.13

itīriṇāpṛcchya nalaṃ vidarbhajāmapi prayātena khagena sāntvitaḥ /
mṛdurbabhāṣe bhaginīṃ damasya sa praṇamya cittena haritpatīnnṛpaḥ

p14.9.131

dade'pi tubhyaṃ kiyatīḥ kadarthanāḥ sureṣu rāgaprasavāvakeśinīḥ /
adambhadūtyena bhajantu vā dayāṃ diśantu vā daṇḍamamī mamāgasām

p14.9.132

ayogajāmanvabhavaṃ na vedanāṃ hitāya me'bhūdiyamunmadiṣṇutā /
udeti doṣādapi doṣalāghavaṃ kṛśatvamajñānavaśādivainasaḥ

p14.9.133

tavetyayogasmarapāvako'pi me kadarthanātyarthatayā॑gamaddayām /
prakāśamunmādya yadadya kārayanmayātmanastvāmanukampate sma saḥ

p14.9.134

amī samīhaikaparāstavāmarāḥ svakiṃkaraṃ māmapi kartumīśiṣe /
vicārya kāryaṃ sṛja mā vidhānmudhā kṛtānutāpastvayi pārṣṇivagriham

p14.9.135

udāsitenaiva mayedamudyase bhiyā na tebhyaḥ smaratānavānna vā /
hitaṃ yadi syānmadasuvyayena te tadā tava premaṇi śuddhilabdhaye

p14.9.136

itīritairnaiṣadhasūnṛtāmṛtairvidarbhajanmā bhṛśamullalāsa sā /
ṛtoradhiśrīḥ śiśirānujanmanaḥ pikasvarairdūravikasvarairyathā

p14.9.137

nalaṃ tadāvetya tamāśaye nije ghṛṇāṃ vigānaṃ ca mumoca bhīmajā /
jugupsamānā hi mano dhṛtaṃ tadā satīdhiyā daivatadūtadhāvi sā

p14.9.138

manobhuvaste bhavināṃ manaḥ pitā nimajjayannenasi tanna lajjase /
amudri satputrakathā tvayeti sā sthitā satī manmathanindinī dhiyā

p14.9.139

prasūnamityeva tadaṅgavarṇanā na sā viśeṣātkatamattadityabhūt /
tadā kadambaṃ tadavarṇi lomabhirmudasruṇā prāvṛṣi harṣamāgataiḥ

p14.9.14

mayaiva saṃbodhya nalaṃ vyalāpi yatsvamāha madbuddhamidaṃ vimṛśya tat /
asāviti bhrāntimasāddamasvasuḥ svabhāṣitasvodbhramavibhramakramaḥ

p14.9.141

vidarbharājaprabhavā tataḥ paraṃ trapāsakhī vaktumalaṃ na sā nalam /
purastamūce'bhimukhaṃ yadatrapā mamajja tenaiva mahāhrade hriyaḥ

p14.9.142

yadāpavāryāpi na dātumuttaraṃ śaśāka sakhyāḥ śravasi priyasya sā /
vihasya sakhyeva tamabravīttadā hriyā'dhunā maunadhanā bhavatpriyā

p14.9.143

padātitheyāṃllikhitasya te svayaṃ vitanvatī locananirjharāniyam /
jagāda yāṃ saiva mukhānmama tvayā prasūnabāṇopaniṣanniśamyatām

p14.9.144

asaṃśayaṃ sa tvayi haṃsa eva māṃ śaśaṃsa na tvadvirahāptasaṃśayām /
kva candravaṃśasya vataṃsa madvadhānnṛśaṃsatā saṃbhavinī bhavādṛśe

p14.9.145

jitastavāsyena vidhuḥ smaraḥ śriyā kṛtapratijñau mama tau vadhe kutaḥ /
taveti kṛtvā yadi tajjitaṃ mayā na moghasaṃkalpadharāḥ kilāmarāḥ

p14.9.146

nijāṃśunirdagdhamadaṅgabhasmabhirmudhā vidhurvāñchati lāñchanonmṛjām /
tvadāsyatā yāsyati tāvatāpi kiṃ vadhūvadhenaiva punaḥ kalaṅkitaḥ

p14.9.147

prasīda yaccha svaśarānmanobhuve sa hantu māṃ tairdhutakausumāśugaḥ /
tvadekacittāhamasūnvimuñcatī tvameva bhūtvā tṛṇavajjayāmi tam

p14.9.148

śrutiḥ surāṇāṃ guṇagāyanī yadi tvadaṅghrimagnasya janasya kiṃ tataḥ /
stave raverapsu kṛtāplavaiḥ kṛte na mudvatī jātu bhavetkumudvatī

p14.9.149

kathāsu śiṣyai varamadya na dhriye mamāvagantāsi na bhāvamanyathā /
tvadarthamuktāsutayā sunātha māṃ pratīhi jīvābhyadhikaṃ tvadekikām

p14.9.15

mahendraheterapi rakṣaṇaṃ bhayādyadarthisādhāraṇamastrabhṛdvṛtam /
prasūnabāṇādapi māmarakṣataḥ kṣataṃ taduccairavakīrṇinastava

p14.9.151

tavāsmi māṃ ghātukamapyupekṣase mṛṣāmaraṃ hā'maragauravātsmaram /
avehi caṇḍālamanaṅgamaṅga taṃ svakāṇḍakārasya madhoḥ sakhā hi saḥ

p14.9.152

laghau laghāveva puraḥ pare budhairvidheyamuttejanamātmatejasaḥ /
tṛṇe tṛṇeḍhi jvalanaḥ khalu jvalantramātkarīṣadrumakāṇḍamaṇḍalam

p14.9.153

surāparādhastava vā kiyānayaṃ svayaṃvarāyāmanukampratā mayi /
girāpi vakṣyanti makheṣu tarpaṇādidaṃ na devā mukhalajjayaiva te

p14.9.154

vrajantu te te'pi varaṃ svayaṃvaraṃ prasādya tāneva mayā variṣyase /
na sarvathā tānapi na spṛśeddayā na te'pi tāvanmadanastvameva vā

p14.9.155

itīyamālekhyagate'pi vīkṣite tvayi smaravrīḍasamasyayānayā /
pade pade maunamayāntarīpiṇī pravartitā sāraghasārasāraṇī

p14.9.156

caṇḍālaste viṣāmaviśikhaḥ spṛśyate dṛśyate na khyāto'naṅgastvayi jayati yaḥ kiṃnu kṛttāṅgulīkaḥ /
kṛtvā mittraṃ madhumadhivanasthānamantaścaritvā sakhyāḥ prāṇānharati haritastvadyaśastajjuṣantām

p14.9.157

atha bhīmabhuvaiva raho'bhihitāṃ natamaulirapatrapayā sa nijām /
amaraiḥ saha rājasamājagatiṃ jagatīpatirabhyupagatya yayau

p14.9.158

śvastasyāḥ priyamāptusuddhuradhiyo dhārāḥ sṛjantyā rayānnamronnamrakapolapālipulakairvetasvatīrasruṇaḥ /
catvāraḥ praharāḥ smarārtibhirabhūtsāpi kṣapā duḥkṣayā tattasyāṃ kṛpayākhilaiva vidhinā rātristriyāmā kṛtā

p14.9.159

tadakhilamiha bhūtaṃ bhūtagatyā jagatyāḥ patirabhilapati sma svātmadūtatvatattvam /
tribhuvanajanayāvaddṛttavṛttāntasākṣātkṛtikṛtiṣu nirastānandamindrādiṣu drāk

p14.9.16

śrīharṣaṃ kavirājarājimukuṭālaṃkārahīraḥ sutaṃ śrīhīraḥ suṣuve jitendriyacayaṃ māmalladevī ca yam /
saṃdṛbdhārṇavavarṇanasya navamastasya vyaraṃsīnmahākāvye cāruṇi naiṣadhīyacarite sargo nisargojjvalaḥ

Original text: naiṣadhīyacaritam‌ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc