Naishadhiya Charita · Chapter p12

upāsya sāṃdhyaṃ vidhimantimāśārāgeṇa kāntādharacumbicetāḥ /
avāptavānsaptamabhūmibhāge bhaimīdharaṃ saudhamasau dharendraḥ

pratyudvrajantyā priyayā vimuktaṃ paryaṅkamaṅkasthitasajjaśayyam /
adhyāsya tāmapyadhivāsya so'yaṃ saṃdhyāmupaślokayati sma sāyam

vilokanenānugṛhāṇa tāvaddiśaṃ jalānāmadhipasya dārān /
akṣāli lākṣāpayaseva yeyamapūri paṅkairiva kuṅkumasya

uccaistarādambaraśailamauleścyuto ravirgairikagaṇḍaśailaḥ /
tasyaiva pātena vicūrṇitasya saṃdhyārajorājirihojjihīte

astādricūḍālayapakkaṇālicchekasya kiṃ kukkuṭapeṭakasya /
yāmāntakūjollasitaiḥ śikhaughairdigvāruṇī drāgaruṇīkṛteyam

paśya drutāstaṃgatasūryaniryatkarāvalīhaiṅgulavetrayātra /
niṣidhyamānāhani saṃdhyayāpi rātripratīhārapade'dhikāram

mahānaṭaḥ kiṃ nu sabhānurāge saṃdhyāya saṃdhyāṃ kunaṭīmapīśām /
tanoti tanvāviyatāpi tāraśreṇisrajā sāṃpratamaṅga hāram

bhūṣāsthidāmnastruṭitasya nāṭyātpaśyoḍukoṭīkapaṭaṃ vahadbhiḥ /
digmaṇḍalaṃ maṇḍayatīha khaṇḍaiḥ sāyaṃnaṭastārakarāṭkirīṭaḥ

kālaḥ kirātaḥ sphuṭapadmakasya vadhaṃ vyadhādyasya dinadvipasya /
tasyeva saṃdhyā rucirāsradhārā tārāśca kumbhasthalamauktikāni

saṃdhyāsarāgaḥ kakubho vibhāgaḥ śivāvivāhe vibhunāyameva /
digvāsasā pūrvamavaimi puṣpasindūrikāparvaṇi paryadhāyi

satīmumāmudvahatā ca puṣpasindūrikāṛthaṃ vasane sunetre /
diśau dvisaṃdhīmabhi rāgaśobhe digvāsasobhe kimalambhiṣātām

ādāya daṇḍaṃ sakalāsu dikṣu yo'yaṃ paribhrāmyati bhānubhikṣuḥ /
abdhau nimajjanniva tāpaso'yaṃ saṃdhyābhrakāṣāyamadhatta sāyam

astācale'sminnikaṣopalābhe saṃdhyākaṣollekhaparīkṣito yaḥ /
vikrīya taṃ helihiraṇyapiṇḍaṃ tārāvarāṭāniyamādita dyauḥ

pacelimaṃ dāḍimamarkabimbamuttārya saṃdhyā tvagivojjhitāsya /
tārāmayaṃ bījabhujādasīyaṃ kālena niṣṭhyūtamivāsthiyūtham

tārātatirbījamivādamādamiyaṃ niraṣṭhevi yadasthiyūtham /
tanniṣkulākṛtya raviṃ tvageṣā saṃdhyojjhitā pākimadāḍimaṃ vā

saṃdhyāvaśeṣe dhṛtatāṇḍavasya caṇḍīpateḥ patpatanābhighātāt /
kailāsaśailasphaṭikāśmakhaṇḍairamaṇḍi paśyotpatayālubhirdyauḥ

itthaṃ hriyā varṇanajanmaneva saṃdhyāmapakrāntavatīṃ pratītya /
tārātamodanturamantarikṣaṃ nirīkṣamāṇaḥ sa punarbabhāṣe

rāmeṣumarmavraṇanārtivegādratnākaraḥ prāgayamutpapāta /
grāhaughakirmīritamīnakambu nabho na bhoḥ kāmaśarāsanabhru

mohāya devāpsarasāṃ vimuktāstārāḥ śarāḥ puṣpaśareṇa śaṅke /
pañcāsyavatpañcaśarasya nāmni prapañcavācī khalu pañcaśabdaḥ

nabhonadīkūlakulāyacakrīkulasya naktaṃ virahākulasya /
dṛśorapāṃ santi pṛṣanti tārāḥ patanti tatsaṃkramaṇāni dhārāḥ

amūni manye'maranirjhariṇyā yādāṃsi godhā makaraḥ kulīraḥ /
tatpūrakhelatsurabhītidūro magnānyadhaḥ spaṣṭamitaḥ pratīmaḥ

smarasya kambuḥ kimayaṃ cakāsti divi trilokījayavādanīyaḥ /
kasyāparasyoḍumayaiḥ prasūnairvāditraśaktirghaṭate bhaṭasya

kiṃ yoginīyaṃ rajanī ratīśaṃ yājījivatpadmamamūmuhacca /
yogarddhimasyā mahatīmalagnamidaṃ vadatyambaracumbi kambu

prabodhakāle'hani bādhitāni tārāḥ khapuṣpāṇi nidarśayantī /
niśā ha śūnyādhvani yoginīyaṃ mṛṣā jagaddṛṣṭamapi sphuṭābham

eṇaḥ smareṇāṅkamayaḥ sapatrākṛto bhavadbhrūyugadhanvanā yaḥ /
mukhe tavendau lasatā sa tārā puṣpālibāṇānugato gato'yam

lokāśrayo maṇḍapamādisṛṣṭibrahmāṇḍamābhātyanukāṣṭhamasya /
svakāntireṇūtkaravāntimanti ghuṇavraṇadvāranibhāni bhāni

śacīsapatnyāṃ diśi paśya bhaimī śakrebhadānadravanirjharasya /
poplūyate vāsarasetunāśāducchṛṅkhalaḥ pūra ivāndhakāraḥ

rāmāliromāvalidigvigāhi dhvāntāyate vāhanamantakasya /
yadvīkṣya dūrādiva bibhyataḥ svānaśvāngṛhītvāpasṛto vivasvān

pakvaṃ mahākālaphalaṃ kilāsītpratyaggireḥ sānuni bhānubimbam /
bhinnasya tasyaiva dṛṣannipātādbījāni jānāmitamāṃ tamāṃsi

patyurgirīṇāmayaśaḥ sumerupradakṣiṇādbhāsvadanādṛtasya /
diśastamaścaitrarathānyanāmapatracchaṭāyā mṛganābhiśebhi

ūrdhvaṃ dhṛtaṃ vyoma sahasraraśmerdivā sahasreṇa karairivāsīt /
patattadevāṃśumatā vinedaṃ nediṣṭhatāmeti kutastamisram

ūrdhvārpitanyubjakaṭāhakalpe yadvyomni dīpena dinādhipena /
nyadhāyi tadbhūmamiladgurutvaṃ bhūmau tamaḥ kajjalamaskhalatkim

dhvāntaiṇanābhyā śitināmbareṇa diśaḥ śaraiḥ sūnaśarasya tāraiḥ /
mandākṣalakṣyā niśi māmanindau serṣyā bhavāyāntyabhisārikābhāḥ

bhāsvanmayīṃ mīlayato dṛśaṃ drāṅmithomiladvyañcalamādipuṃsaḥ /
ācakṣmahe tanvi tamāṃsi pakṣma śyāmatvalakṣmīvijitendulakṣma

vivasvatānāyiṣateva miśrāḥ svagosahasreṇa samaṃ janānām /
gāvo'pi netrāparanāmadheyāstenedamāndhyaṃ khalu nāndhakāraiḥ

dhvāntasya vāmoru vicāraṇāyāṃ vaiśeṣikaṃ cāru mataṃ mataṃ me /
aulūkamāhuḥ khalu darśanaṃ tatkṣamaṃ tamastattvanirūpaṇāya

mlānispṛśaḥ sparśaniṣedhabhūmeḥ seyaṃ triśaṅkoriva saṃpadasya /
na kiṃcidanyatprati kauśikīye dṛśau vihāya priyamātanoti

mūrdhābhiṣiktaḥ khalu yo grahāṇāṃ tadbhāsamāskandata ṛkṣaśobham /
divāndhakāraṃ sphuṭalabdharūpamālokatālokamulūkalokaḥ

dine mama dveṣiṇi kīdṛgeṣāṃ pracāra ityākalanāya cārīḥ /
chāyā vidhāya prativastulagnāḥ prāveśayatpraṣṭumivāndhakāraḥ

dhvāntasya tena kriyamāṇayetthaṃ dviṣāḥ śaśī varṇanayā'tha ruṣṭaḥ /
udyannupāśloki japāruṇaśrīrnarādhipenānunayecchayeva

paśyanvṛto'pyeṣa nimeṣamadreradhityakābhūmitiraskariṇyā /
pravarṣati preyasi candrikāmiścakoracañcūculukapraminduḥ

dhvānte drumāntānabhisārikāstvaṃ śaṅkasva saṅketaniketamāptāḥ /
chāyācchalādujjhitanīlacelā jyotsnānukūlaiścaritā dukūlaiḥ

tvadāsyalakṣmīmukuraṃ cakoraiḥ svakaumudīmādayamānamindum /
dṛśā niśendīvaracārubhāsā piboru rambhātarupīvaroru

asaṃśayaṃ sāgarabhāgudasthātpṛthvīdharādeva mathaḥ purāyam /
amuṣya yasmādadhunāpi sindhau sthitasya śailādudayaṃ pratīmaḥ

nijānujenātithitāmupetaḥ prācīpatervāhanavāraṇena /
sindūrasāndre kimakāri mūrdhni tenāruṇaśrīrayamujjihīte

yatprītimadbhirvadanaiḥ svasāmyādacumbi nākādhipanāyikānām /
tatastadīyādharayāvayogādudeti bimbāruṇabimba eṣaḥ

vilomitāṅkotkiraṇāddurūhadṛgādinā dṛśyavilocanādi /
vidhirvidhatte vidhunā vadhūnāṃ kimānanaṃ kāñcanasañcakena

anena vedhā viparītarūpavinirmitāṅkotkiraṇāṅgakena /
tvadānanaṃ dṛśyadṛgādyalakṣyadṛgādinaivākṛta sañcakena

asyāḥ surādhīśadiśaḥ purāsīdyadambaraṃ pītamidaṃ rajanyā /
candrāṃśucūrṇavyaticumbitena tenādhunā nūnamalohitāyi

tānīva gatvā pitṛlokamenamarañjayanyāni sa jāmadagnyaḥ /
chittvā śirostrāṇi sahasrabāhorvisrāṇi viśrāṇitavānpitṛbhyaḥ

akarṇanāsastrapate mukhaṃ te paśyanna sītāsyamivābhirāmam /
raktosravarṣī bata lakṣmaṇābhibhūtaḥ śaśī śūrpaṇakhāmukhābhaḥ

ādatta dīpraṃ maṇimambarasya dattvā yadasmai khalu sāyadhūrtaḥ /
rajyattuṣāradyutikūṭahema tatpāṇḍu jātaṃ rajataṃ kṣaṇena

bālena naktaṃsamayena muktaṃ raupyaṃ lasadbimbamivendubimbam /
bhramikramādujjhitapaṭṭasūtranetrāvṛtiṃ muñcati śoṇimānam

tārākṣarairyāmasite kaṭhinyā niśālikhadvyomni tamaḥpraśastim /
vilupya tāmalpayato'ruṇe'pi jātaḥ kare pāṇḍurimā himāṃśoḥ

sito yadātraiṣa tadānyadeśe cakāsti rajyacchavirujjihānaḥ /
taditthametasya nidheḥ kalānāṃ ko veda vā rāgavirāgatattvam

kaśmīrajai raśmibhiraupasaṃdhyairmṛṣṭaṃ dhṛtadhvāntakuraṅganābhi /
candrāṃśunā candanacāruṇāṅgaṃ kramātsamālambhi digaṅganābhiḥ

vidhistuṣārartudināni kartaṃkartaṃ vinirmāti tadantabhittaiḥ /
jyotsnīrnacettatpratimā imā vā kathaṃ kathaṃ tāni ca vāmanāni

ityuktiśeṣe sa vadhūṃ babhāṣe sūktiśrutāsaktinibaddhamaunām /
mukhābhyasūyānuśayādivendau keyaṃ tava preyasi mūkamudrā

śṛṅgārabhṛṅgārasudhākareṇa varṇasrajānūpaya karṇakūpau /
tvaccāruvāṇīrasaveṇitīraṃ tṛṇānukāraḥ khalu koṣakāraḥ

atraiva vāṇīmadhunā tavāpi śrotuṃ samīhe madhunaḥ sanābhim /
iti priyapreritayā tayātha prastotumārambhi śaśipraśastiḥ

pūraṃ vidhurvardhayituṃ payodheḥ śaṅke'yameṇāṅkamaṇiṃ kiyanti /
payāṃsi dogdhi priyaviprayogasaśokakokīnayane kiyanti

jyotsnāmayaṃ rātrikalindakanyāpūrānukāre'pasṛte'ndhakāre /
parisphurannirmaladīptidīpaṃ vyaktāyate saikatamantarīpam

hāsatviṣaivākhilakairavāṇāṃ viśvaṃ viśaṅke'jani dughdamugdham /
yato divā baddhamukheṣu teṣu sthite'pi candre na tathā cakāsti

mṛtyuṃjayasyaiṣa vasañjaṭāyāṃ na kṣīyate tadbhayadūramṛtyuḥ /
na vardhate ca svasudhāptajīvasragmuṇḍarāhūdbhavabhīratīva

tviṣaṃ cakorāya sudhāṃ surāya kalāmapi svāvayavaṃ harāya /
dadajjayatyeṣa samastamasya kalpadrumabhrāturathālpametat

aṅkeṇanābherviṣakṛṣṇakaṇṭhaḥ sudhāptaśuddhaḥ kaṭabhasmapāṇḍuḥ /
arhannapīndornijamaulidhānānmṛḍaḥ kalāmarhati ṣoḍaśīṃ na

puṣpāyudhasyāsthibhirardhadagdhaiḥ sitāsitaśrīraghaṭi dvijendraḥ /
smarāriṇā mūrdhani yaddhṛto'pi tanoti tattauṣṭikapauṣṭikāni

mṛgasya lobhātkhalu siṃhikāyāḥ sūnurmṛgāṅkaṃ kavalīkaroti /
svasyāpi dānādamumaṅkasuptaṃ nojjhanmudā tena ca mucyate'yam

sudhābhujo yatparipīya tucchametaṃ vitanvanti tadarhameva /
purā nipīyāsya pitāpi sindhurakāri tucchaḥ kalaśodbhavena

caturdigantīṃ paripūrayantī jyotsnaiva kṛtsnā surasindhubandhuḥ /
kṣīrodapūrodaravāsahārdavairasyametasya nirasyatīyam

putrī vidhostāṇḍavikāstu sindhoraśyā cakorasya dṛśorvayasyā /
tathāpi seyaṃ kumudasya kāpi bravīti nāmaiva hi kaumudīti

jyotsnāpayaḥkṣmātaṭavāstuvastucchāyāchalacchidradharā dharāyām /
śubhrāṃśuśubhrāṃśakarāḥ kalaṅkanīlaprabhāmiśravibhā vibhānti

kiyānyathānena viyadvibhāgastamonirāsādviśadīkṛtoyam /
adbhistathā lāvaṇasaindhavībhirullāsitābhiḥ śitirapyakāri

guṇau payodhernijakāraṇasya na hānivṛddhī kathametu candraḥ /
cireṇa so'yaṃ bhajate tu yatte na nityamambhodhirivātra citram

ādarśadṛśyatvamapi śrito'yamādarśadṛśyāṃ na bibharti mūrtim /
trinetrabhūrapyayamatrinetrādutpādamāsādayati sma citram

ijyeva devavrajabhojyaṛddhiḥ śuddhā sudhādīdhitimaṇḍalīyam /
hiṃsāṃ yathā saiva tathāṅgameṣā kalaṅkamekaṃ malinaṃ bibharti

ekaḥ pipāsuḥ pravahānilasya cyuto rathādvāhanaraṅkureṣaḥ /
astyambare'nambuni lelihāsyaḥ pibannamuṣyāmṛtabinduvṛndam

asmiñśiśau na sthita eva raṅkuryūni priyābhirvihitopadāyam /
āraṇyasaṃdeśa ivauṣadhībhiraṅke sa śaṅke vidhunā nyadhāyi

asyaiva sevārthamupāgatānāmāsvādayanpallavamoṣadhīnām /
dhayannamuṣyaiva sudhājalāni sukhaṃ vasatyeṣa kalaṅkaraṅkuḥ

rudreṣuvidrāvitamārtamārāttārāmṛgaṃ vyomani vīkṣya bibhyat /
manye'yamanyaḥ śaraṇaṃ viveśa matveśacūḍāmaṇimindumeṇaḥ

pṛṣṭhe'pi kiṃ tiṣṭhati nātha raṅkurvidhoraṅka iveti śaṅkā /
tattvāya tiṣṭhasva mukhe sva evaṃ yaddvairathe pṛṣṭhamapaśyadasya

uttānamevāsya valakṣakukṣiṃ devasya yuktiḥ śaśamaṅkamāha /
tenādhikaṃ devagaveṣvapi syāṃ śraddhāluruttānagatau śṛutāyām

dūrasthitairvastuni raktanīle vilokyate kevalanīlimā yat /
śaśasya tiṣṭhannapi pṛṣṭhalomnāṃ tannaḥ parokṣaḥ khalu rāgabhāgaḥ

bhaṅktuṃ prabhurvyākaraṇasya darpaṃ padaprayogādhvani loka eṣaḥ /
śaśo yadasyāsti śaśī tato'yamevaṃ mṛgo'syāsti mṛgīti noktaḥ

yāvantaminduṃ pratipatprasūte prāsāvi tāvānayamabdhināpi /
tatkālamīśena dhṛtasya mūrdhni vidhoraṇīyastvamihāsti liṅgam

āropyate cediha ketakatvamindau dalākārakalākalāpe /
tatsaṃvadatyaṅkamṛgasya nābhikastūrikrā saurabhavāsanābhiḥ

āsīdyathājyautiṣameṣa golaḥ śaśī samakṣaṃ cipiṭastatho'bhūt /
svarbhānudaṃṣṭrāyugayantrakṛṣṭapīyūṣapiṇyākadaśāvaśeṣaḥ

asāvasāmyādvitanoḥ sakhā no karpūraminduḥ khalu tasya mitram /
dagdhau hi tau dvāvapi pūrvarūpādyadvīryavattāmadhikāṃ dadhāte

sthāne vidhorvā madanasya sakhyaṃ sa śaṃbhunetre jvalati pralīnaḥ /
ayaṃ layaṃ gacchati darśabhāji bhāsvanmaye cakṣuṣi cādipuṃsaḥ

netrāravindatvamagānmṛgāṅkaḥ purā purāṇasya yadeṣa puṃsaḥ /
asyāṅka evāyamagāttadānīṃ kanīnikendindirasundaratvam

devena tenaiṣa ca kāśyapiśca sāmyaṃ samīkṣyobhayapakṣabhājau /
dvijādhirājau hariṇāśritau ca yuktaṃ niyuktau nayanakriyāyām

yairanvamāyi jvalanastuṣāre sarojinīdāhavikārahetoḥ /
tadīyadhūmaughatayā himāṃśau śaṅke kalaṅko'pi samarthitastaiḥ

svedasya dhārābhirivāpagābhirvyāptā jagadbhārapariśramārtā /
chāyāpadeśādvasudhā nimajjya sudhāmbudhāvujjhati khedamatra

mamānumaivaṃ bahukālanīlīnipātanīlaḥ khalu hemaśailaḥ /
indorjagacchāyamaye pratīke pīto'pi bhāgaḥ pratibimbitaḥ syāt

māvāpadunnidrasarojapūjā śriyaṃ śaśī padmanimīlitejāḥ /
akṣidvayenaiva nijāṅkaraṅkoralaṃkṛtastāmayameti manye

ya eṣa jāgarti śaśaḥ śaśāṅke budho vidhatte ka ivātra citram /
antaḥ kilaitatpituramburāśerāsītturaṅgo'pi mataṅgajo'pi

gaure priye bhātitamāṃ tamisrā jyautsnī ca nīle dayitā yadasmin /
śobhāptilobhādubhayostayorvā sitāsitāṃ mūrtimayaṃ bibharti

varṣātapānāvaraṇaṃ cirāya kāṣṭhaughamālambya samutthiteṣu /
bāleṣu tārākavakeṣvihaikaṃ vikasvarībhūtamavaimi candram

dināvasāne taraṇerakasmānnimajjanādviśvavilocanāni /
asya prasādāduḍupasya naktaṃ tamovipaddvīpavatīṃ taranti

kiṃ nākṣṇi no'pi kṣaṇiko'ṇuko'yaṃ bhānasti tejomayabindurinduḥ /
atrestu netre ghaṭate yadāsīnmāsena nāśī mahato mahīyān

trātuṃ patiṃ nauṣadhayaḥ svaśaktyā mantreṇa viprāḥ kṣayiṇaṃ na śekuḥ /
enaṃ payodhirmaṇibhirna putraṃ sudhā prabhāvairna nijāśrayaṃ vā

mṛṣā niśānāthamahaḥ sudhā vā haredasau vā na jarāvināśau /
pītvā kathaṃ nāparathā cakorā vidhormarīcīnajarāmarāḥ syuḥ

vāṇībhirābhiḥ paripattrimābhirnarendramānandajaḍaṃ cakāra /
muhūrtamāścaryarasena bhaimī haimīva vṛṣṭiḥ stimitaṃ ca taṃ sā

ito mukhādvāgiyamāvirāsītpīyūṣadhārāmadhureti jalpan /
acumbadasyāḥ sa mukhendubimbaṃ saṃvāvadūkaśriyamambujānām

priyeṇa sātha priyamevamuktā vidarbhabhūmīpativaṃśamuktā /
smitāṃśujālaṃ vitatāra tārā divaḥ sphurantīva kṛtāvatārā

svavarṇanā na svayamarhatīti niyujya māṃ tvanmukhamindurūpam /
sthāne'tyudāste śaśinaḥ praśastau dharāturāsāhamiti sma sāha

tayeritaḥ prāṇasamaḥ sumukhyā giraṃ parīhāsarasotkirāṃ saḥ /
bhūlokasāraḥ smitavāk tuṣārabhānuṃ bhaṇiṣyansubhagāṃ babhāṇa

tavānane jātacarīṃ nipīya gītiṃ tadākarṇanalolupo'yam /
hātuṃ nu jātu spṛhayatyavaimi vidhuṃ mṛgastvadvadanabhrameṇa

indorbhrameṇopagamāya yogye jihvā tavāsye vidhuvāstumantam /
gītyā mṛgaṃ karṣatu bhantsyatā kiṃ pāśībabhūve śravaṇadvayena

āpyāyanādvā rucibhiḥ sudhāṃśoḥ śaityāttamaḥkānanajanmano vā /
yāvanniśāyāmatha gharmaduḥsthastāvadvrajatyahni na śabdapānthaḥ

dūre'pi tattāvakagānapānāllabdhāvadhiḥ svādurasopabhoge /
avajñayaiva kṣipati kṣapāyāḥ patiḥ khalu svānyamṛtāni bhāsaḥ

asminna vismāpayate'yamasmāṃścakṣurbabhūvaiṣa yadādipuṃsaḥ /
tadatrinetrāduditasya tanvi kulānurūpaṃ kila rūpamasya

ābhirmṛgendrodari kaumudībhiḥ kṣīrasya dhārābhiriva kṣāṇena /
akṣāli nīlī rucirambarasthā tamomayīyaṃ rajanīrajakyā

payomucāṃ mecakimānamuccairuccāṭayāmāsa ṛtuḥ śaradyā /
apāri vāmoru tayāpi kiṃcinna proñchituṃ lāñchanakālimāṣya

ekādaśaikādaśarudramaulīnastaṃ yato yānti kalāḥ kimasya /
praviśya śeṣāstu bhavanti pañcapañceṣutūṇīmiṣavo'rdhacandrāḥ

nirantaratvena nidhāya tanvi tārāsahasrāṇi yadi kriyeta /
sudhāṃśuranyaḥ sa kalaṅkamuktastadā tvadāsyaśriyamāśrayeta

yatpadmamāditsu tavānanīyāṃ kuraṅgalakṣmā ca mṛgākṣi lakṣmīm /
ekārthalipsākṛta eṣa śaṅke śaśāṅkapaṅkeruhayorvirodhaḥ

labdhaṃ na lekhaprabhuṇāpi pātuṃ pītvā mukhendoradharāmṛtaṃ te /
nipīya devairvighasīkṛtāyāṃ ghṛṇāṃ vidhorasya dadhe sudhāyām

enaṃ sa bibhradvidhumuttamāṅge girīndraputrīpatiroṣadhīśam /
aśnāti ghoraṃ viṣamabdhijanma dhatte bhuñaṅgaṃ ca vimuktaśaṅkaḥ

nāsya dvijendrasya babhūva paśya dārānguroryātavato'pi pātaḥ /
pravṛttayo'pyātmamayaprakāśānnahanti na hyantimadehamāptān

svadhākṛtaṃ yattanayaiḥ pitṛbhyaḥ śraddhāpavitraṃ tilacitramambhaḥ /
candraṃ pitṛsthānatayopatasthe tadaṅkarociḥkhacitā sudhaiva

paśyoccasaudhasthitisaukhyalakṣye tvatkelikulyāmbuni bimbamindoḥ /
ciraṃ nimajjyeha sataḥ priyasya bhrameṇa yaccumbati rājahaṃsī

sauvargavargairamṛtaṃ nipīya kṛto'hni tucchaḥ śaśalāñchano'yam /
pūrṇo'mṛtānāṃ niśi te'tra nadyāṃ magnaḥ punaḥ syātpratimācchalena

samaṃ samete śaśinaḥ kareṇa prasūnapāṇāviha kairaviṇyāḥ /
vivāhalīlāmanayorivāha madhucchalatyāgajalābhiṣekaḥ

vikāsinīlāyatapuṣpanetrā mṛgīyamindīvariṇī vanasthā /
vilokate kāntamihopariṣṭānmṛgaṃ tavaiṣānanacandrabhājam

tapasyatāmambuni kairavāṇāṃ samādhibhaṅge vibudhāṅganāyāḥ /
avaimi rātreramatādharoṣṭhaṃ mukhaṃ mayūkhasmitacārucandram

alpāṅkapaṅkā vidhumaṇḍalīyaṃ pīyūṣānīrā sarasī smarasya /
pānātsudhānāmajale'pyamṛtyuṃ cihnaṃ bibhartyatrabhavaṃ sa mīnam

tārāsthibhūṣā śaśijahnujābhṛccandrāṃśupāṃśucchuritadyutirdyauḥ /
chāyāpathacchadmaphaṇīndrahārā svaṃ mūrtimāha sphuṭamaṣṭamūrteḥ

ekaiva tārā munilocanasya jātā kilaitajjanakasya tasya /
tātādhikā saṃpadabhūdiyaṃ tu saptānvitā viṃśatirasya yattāḥ

mṛgākṣi yanmaṇḍalametadindoḥ smarasya tatpāṇḍuramātapatram /
yaḥ pūrṇimānantaramasya bhaṅgaḥ sa cchattrabhaṅgaḥ khalu manmathasya

daśānanenāpi jaganti jitvā yo'yaṃ purāpāri na jātu jetum /
mlānirvidhormānini saṃgateyaṃ tasya tvadekānananirjitasya

dṛṣṭo nijāṃ tāvadiyantyahāni jayannayaṃ pūrvadaśāṃ śaśāṅkaḥ /
pūrṇastvadāsyena tulāṃ gataścedanantaraṃ drakṣyasi bhaṅgamasya

kṣattrāṇi rāmaḥ paribhūya rāmātkṣattrādyathābhajyata sa dvijendraḥ /
tathaiva padmānabhibhūya sarvāṃstvadvaktrapadmātparibhūtimeti

antaḥ salakṣmīkriyate sudhāṃśo rūpeṇa paśye hariṇena paśya /
ityeṣa bhaimīmadadarśadasya kadācidantaṃ sa kadācidantaḥ

sāgarānmunivilocanodarādyaddvayādajani tena kiṃ dvijaḥ /
evameva ca bhavannayaṃ dvijaḥ paryavasyati vidhuḥ kimatrijaḥ

tārāvihārabhuvi candramayīṃ cakāra yanmaṇḍalīṃ himabhuvaṃ mṛganābhivāsam /
tenaiva tanvi sukṛtena mate jinasya svarlokalokatilakatvamavāpa dhātā

induṃ mukhādbahutṛṇaṃ tava yadgṛṇanti nainaṃ mṛgastyajati tanmṛgatṛṣṇayeva /
atyeti mohamahimā na himāṃśubimbalakṣmīviḍambimukhi vittiṣu pāśavīṣu

svarbhānunā prasabhapānavibhīṣikābhirduḥkhākṛtainamavadhūya sudhāsudhāṃśum /
svaṃ nihnute śitimacihnamamuṣya rāgaistāmbūlatāmramavalambya tavādharoṣṭham

haryakṣībhavataḥ kuraṅgamudare prakṣipya yadvā śaśaṃ jātasphītatanoramuṣya haritā sūtasya patnyā hareḥ /
bhaṅgastvadvadanāmbujādajani yatpadmāttadekākinaḥ syādekaḥ punarasya sa pratibhaṭo yaḥ siṃhikāyāḥ sutaḥ

yatpūjāṃ nayanadvayotpalamayīṃ vedhā vyadhātpadmabhūrvākpārīṇaruciḥ sa cenmukhamayaṃ padmaḥ priye tāvakam /
kaḥ śītāṃśurasau tadā makhamṛgavyādhottamāṅgasthalasthāsnusvastaṭinītaṭāvanivanīvānīravāsī bakaḥ

jātaṃ śātakratavyāṃ hariti viharataḥ kākatālīyamasyāmaśyāmatvaikamatyasthitasakalakalānirmiternirmalasya /
indorindīvarābhaṃ balavijayigajagrāmaṇīgaṇḍapiṇḍadvandvāpādānadānadravalavalaganādaṅkamaṅke viśaṅke

aṃśaṃ ṣoḍakṣamāmananti rajanībhartuḥ kalāṃ vṛttayatnyenaṃ pañcadaśaiva tāḥ pratipadādyārākavardhiṣṇavaḥ /
yā śeṣā punaruddhṛtā tithimṛte sā kiṃ harālaṃkṛtistasyāḥ sthānabilaṃ kalaṅkamiha kiṃ paśyāmi saśyāmikam

jyotsnāmādayate cakoraśiśunā drāghīyasī locane lipsurmūlamivopajīvitumitaḥ saṃtaparṇātmīkṛtāt /
aṅke raṅkumayaṃ karoti ca parispraṣṭuṃ tadevādṛtastvadvattraṃ nayanaśriyāpyanadhikaṃ mugdhe vidhitsurvidhuḥ

lāvaṇyena tavāsyameva bahunā tatpātramātraspṛśā candraḥ proñchanalabdhatārdhamalinenārambhi śeṣeṇa tu /
nirmāya dvayametadapsu vidhinā pāṇī khalu kṣālitau talleśairadhunāpi nīranilayairambhojamārabhyate

lāvaṇyena tavākhilena vadanaṃ tatpātramātraspṛśā candraḥ proñchanalabdhatārdhamalinenārambhi śeṣeṇa yaḥ /
tallekhāpi śikhāmaṇiḥ suṣamayāhaṃkṛtya śabhorabhūdabjaṃ tasya padaṃ yadaspṛśadataḥ padmaṃ ca sanna śriyāḥ

sapīteḥ saṃprīterajani rajanīśaḥ pariṣadā parītastārāṇāṃ dinamaṇimaṇigrāvamaṇikaḥ /
priye paśyotprekṣākavibhirabhidhānāya suśakaḥ sudhāmabhyuddhartuṃ dhṛtaśaśakanīlāśmacaṣakaḥ

āsyaṃ śītamayūkhamaṇḍalaguṇānākṛṣya te nirmitaṃ śaṅke sundari śarvarīparivṛḍhastenaiṣa doṣākaraḥ /
ādāyendumṛgādapīha nihite paśyāmi sāraṃ dṛśau tvadvaktre sati vā vidhau dhṛtimayaṃ dadhyādanandhaḥ kutaḥ

śucirucimuḍugaṇamagaṇanamamumatikalayasi kṛśatanu na gaganataṭamanu /
pratiniśaśaśitalavigaladamṛtabhṛtaravirathahayacayakhurabilakulamiva

upanatamuḍupuṣpajātamāste bhavatu janaḥ paricārakastavāyam /
tilatilakitaparpaṭābhaminduṃ vitara nivedyamupāssva pañcabāṇam

svarbhānuprativārapāraṇamiladdantaughayantrodbhavaśvabhrālīpatayāludīdhitisudhāsārastuṣāradyutiḥ /
puṣpeṣvāsanatatpriyāpariṇayānandābhiṣekotsave devaḥ prāptasahasradhārakalaśaśrīrastu nastuṣṭaye

śrīharṣaṃ kavirājarājimukuṭālaṃkārahīraḥ sutaṃ śrīhīraḥ suṣuve jitendriyacayaṃ māmalladevī ca yam /
dvāviṃśo navasāhasāṅkacarite campūkṛto'yaṃ mahākāvye tasya kṛtau nalīyacarite sargo nisargojjvalaḥ

yathā yūnastadvatparamaramaṇīyāpi ramaṇī kumārāṇāmantaḥkaraṇaharaṇaṃ naiva kurute /
maduktiścedantarmadayati sudhībhūya sudhiyaḥ kimasyā nāma syādarasapuruṣānādarabharaiḥ

diśi diśi girigrāvāṇaḥ svāṃ vamantu sarasvatīṃ tulayatu mithastāmāpātasphuraddhvaniḍambarām /
sa paramaparaḥ kṣīrodanvānyadīyamudīyate mathituramṛtaṃ khedacchedi pramodanamodanam

granthagranthiriha kvacitkvacidapi nyāsi prayatnānmayā prājñaṃmanyamanā haṭhena paṭhitī māsminkhalaḥ khelatu /
śraddhārāddhaguruślathīkṛtadṛḍhagranthiḥ samāsādayatvetatkāvyarasormimajjanasukhavyāsajjanaṃ sajjanaḥ

tāmbūladvayamāsanaṃ ca labhate yaḥ kānyakubjeśvarādyaḥ sākṣātkurute samādhiṣu paraṃ brahma pramodārṇavam /
yatkāvyaṃ madhuvarṣi dharṣitaparāstarkeṣu yasyoktayaḥ śrīśrīharṣakaveḥ kṛtiḥ kṛtimude tasyābhyudīyādiyam