Nāgānanda · Chapter 5

iti caturtho 'ṅkaḥ /
pañcamo 'ṅkaḥ
pratīhāraḥ-
svagṛhodyānagate 'pi snigdhe pāpaṃ viśaṅkyate snehāt /
kimu dṛṣtavahvapāyapratibhayakāntāramadhyasthe?

kṣaume bhaṅgavatīi taraṅgitadaśe phenāmbutulye vahan
jāhnavyeva virājitaḥ savayasā devyā mahāpuṇyayā /
dhatte toyanidherayaṃ susadṛśīṃ jīmūtaketuḥ śriyaṃ
yasyaiṣāntikavarttinī malayavatyābhāti velā yathā

bhuktāni yauvanasukhāni yaśo 'vakīrṇaṃ
rājye sthitaṃ sthiradhiyā caritaṃ tapo 'pi /
ślādhyaḥ sutaḥ susadṛśānvayajā snuṣeyaṃ
cintyo māya nanu kṛtārthatayādya mṛtyuḥ

sphurasi kimu dakṣiṇetara ! muhurmuhuḥ sūcayanmamāniṣṭam /
hatacakṣurapahataṃ te sphuritaṃ mama putrakaḥ kuśalī

ālokyakyamānamatilocanaduḥkhadāyiraktacchaṭānijamarīciruco vimuñcat /
utpātavātatalīkṛtatārakābhametatpuraḥ patati kiṃ sahasā nabhastaḥ?

tārkṣyeṇa bhakṣyamāṇānāṃ pannagānāmanekaśaḥ /
ulkārūpāḥ patantyete śiromaṇaya īdṛśāḥ

gokarṇamarṇavataṭe tvaritaṃ praṇamya prāpto 'smi tāṃ khalu bhujaṅgamavadhyabhūmim /
āḍhāya taṃ nakhamukhakṣatasañca vidyādharaṃ gaganamutpatito garutmān !

nāhitrāṇatkīrtirekā mayāptā nāpi ślāghyā svāmino 'nuṣṭhitājñā /
dattvātmānaṃ rakṣito 'nyena śocyo hā dhik ! kaṣṭaṃ ! vañcito vañcito 'smi

ādāvutpīḍapṛthvīṃ praviralapatitāṃ sthūlabinduṃ tato 'gre
grāvasvāpātaśīrṇaprasṛtatanukaṇāṃ kīṭakīrṇā sthalīṣu /
durlakṣyāṃ dhātubhittau ghatanaruśikhare styānanīlasvarūpā-
menāṃ tākṣya didṛkṣurnipuṇamanusaran raktadhārāṃ vrajāmi

āvedaya mamātmīyaṃ putra ! dukhaṃ suduḥsaham
mayi saṅkrāntametatte yena sahyaṃ bhaviṣyati

vidyādhareṇa kenāpi karuṇāviṣṭacetasā /
mama saṃrakṣitāḥ prāṇā dattvātmānaṃ garutmatte

cūḍāmaṇiṃ caraṇayormama pātayatā tvayā /
lokāntaragatenāpi nojjhito vinayakramaḥ !

bhaktyā sudūramavanāmitanamramauleḥ śaśvattava praṇamataścaraṇau madīyau /
cūḍāmaṇirnikaṣaṇaurmasṛṇo 'pyahiṃstraḥ gāḍhaṃ vidārayati me hṛdayaṃ kathaṃ nu?

kurvāṇo rudhirārdracañcukaṣaṇairdroṇīrivādrestaṭīḥ
pluṣṭopāntavatāntaraḥ svanayanajyotiḥśikhāśreṇibhiḥ /
sajjadvajrakaṭhoghoranakharaprāntāvagāḍhāvaniḥ
śrṛṅgāgre malayasya pannagaripurdūrādayaṃ dṛśyate

glānirnādhikapīyamānarudhirasyāpyasti dhairyyodadhe-
rmāsotkarttanajā rūjo 'pi vahataḥ prasannaṃ mukham /
gātraṃ yanna viluptameṣa pulakastatra sphuṭo lakṣyate
dṛṣṭirmayyupakāriṇīva nipatatyasyāpakāriṇyapi

śirāmukhaiḥ syandata eva raktamadyāpi dehe mama māṃsabhasti /
tṛptiṃ na paśyāmi tavāpi tāvat kiṃ bhakṣaṇāttvaṃ virato garutman!

āvarjitaṃ mayā cañcvā hṛdayāt tava śoṇitam /
anena dhairyyeṇa punastvayā hṛdayameva naḥ

āstāṃ svastikalakṣma vakṣasi tanau nālokyate kañcukaḥ
jihve jalpata eva me na gaṇite nāma tvayā dve api !
tistrastīvraviṣāgnidhūmapaṭalavyājihyaratnatviṣo
naitā duḥsahaśokaśūtkṛtamarutsphītāḥ phaṇāḥ paśyasi !

merau mandarakandarāsu himavatsānau mahendrācale /
kailāsasya śilātaleṣu malayaprāgbhāradeśeṣvapi /
uddeśeṣvapi teṣu teṣu bahuśo yasya śrutaṃ tanmayā /
lokālokavicāraṇagaṇairudugīyamānaṃ yaśaḥ

svaśarīreṇa śarīraṃ tārkṣyāt parirakṣatā madīyamidam /
yuktaṃ netuṃ bhavatā pātālatalādapi talaṃ mām?

ātmīyaḥ para ityayaṃ khalu kutaḥ satyaṃ kṛpāyāḥ kramaḥ?
kiṃ rakṣāmi bahūn kimekamiti te jātā na cintā katham?
tārkṣyāttrātumahiṃ svajīvitaparityāgaṃ tvayā kurvatā
yenātmā pitarau vadhūriti hataṃ niḥśeṣametatkulam

jvālābhaṅgaistrikagrasanarasacalatkālajihvāgrakalpaiḥ
sarpadbhiḥ sapta sarpiṣkaṇamiva kavalīkarttumīśe samudrān /
svairevotpātavātaprasarapaṭutarairdhukṣite pakṣavātai-
rasmin kalpāvasānajvalanabhayakare vāḍavāgnau patāmi

viluptaśeṣāṅgatayā prayātān nirāśrayatvādiva kaṇṭhadeśam /
prāṇāṃstyajantaṃ tanayaṃ nirīkṣya kathaṃ na pāpaḥ śatadhā vrajāmi

medosthimāṃsamajjāsṛksaṅghāte 'smiṃstvacāvṛte /
śarīranāmni kā śobhā sadā bībhatsadarśane?

nityaṃ prāṇābhighātāt prativirama kuru prākkṛtasyānutāpaṃ
yatnāt puṇyapravāhaṃ samupacinu diśann sarvasattveṣvabhītim /
magnaṃ yenātra nainaḥ phalati pariṇataṃ prāṇihiṃsāsamutthaṃ
durgādhe vāripūre lavaṇapalamiva kṣiptamantarhradasya

ajñānanidrāśayito bhavatā pratibodhitaḥ /
sarvaprāṇivadhādeṣa virato 'dya prabhṛtyaham

kvacidūdvīpākāraḥ pulinavipulairbhoganivahaiḥ
kṛtāvarttabhrāntirvalayitaśarīraḥ kvacidapi /
vrajan kūlāt kūlaṃ kvacidapi ca setupratisamaḥ
samājo nāgānāṃ viharatu mahodanvati sukham

srastānāpādalambān ghanatimiranibhān keśapāśān vahantyaḥ
sindūreṇeva digdhaiḥ prathamaravikarasparśatāmraiḥ kapolaiḥ /
āyāsenālasāṅgayo 'pyavagaṇitarujaḥ kānane candanānā-
masmin gāyantu rāgāduragayuvatayaḥ kīrtimetāṃ tavaiva

utprekṣamāṇā tvāṃ tārkṣyacañcukoṭivipāṭitam /
tvadūduḥkhaduḥkhitā nūnamāste sā jananī tava

gātrāṇyamūni na vahanti sacetanatvaṃ śrātraṃ sphuṭākṣarapadāṃ na diraṃ śrṛṇoti /
kaṣṭaṃ nimītilamidaṃ sahasaiva cakṣurhā tāta ! yānti vivaśasya mamāsavo 'mī

nirādhāraṃ dhairyya kamiva śaraṇaṃ yātu vinayaḥ?
kṣamaḥ kṣāntiṃ voḍhuṃ ka iha viratā dānaparatā /
hataṃ satyaṃ satyaṃ vrajatu kṛpaṇā kvādya karuṇā?
jagajjātaṃ śūnyaṃ tvayi tanaya lokāntaragate

pakṣotkṣiptāmbunāthaḥ paṭutarajavanaiḥ preryyamāṇaiḥ samīraiḥ
netrāgniploṣamūrcchāvidhuravinipatatsānaladvādaśārkaḥ /
cañcvā sañcūrṇya śakrāśanidhanadagadāpretalokeśadaṇḍān
ājau nirjatya devān kṣaṇamamṛtamayīṃ vṛsṭimabhyutsṛjāmi

uṣṇīṣaḥ sphuṭa eṣa mūrdhani vibhātyūrṇoyamantarbhruvo-
ścakṣustāmarasānukāri hariṇā vakṣaḥsthalaṃ spardhate /
cakrāṅkau caraṇau tathāpi hi kathaṃ hā vatsa madūduṣkṛtai-
stvaṃ vidyādharacakravartipadavīmaprāpya viśrāmyasi

nijena jīvitenāpi jagatāmupakāriṇaḥ /
parituṣṭāsmi te vatsa ! jīva jīmūtavāhana

abhilaṣitādhikavarade ! praṇipatitajanārttihāriṇi ! śaraṇye !
caraṇau namāmyahaṃ te vidyāvarapūjite ! gauri !

samprāptākhaṇḍadehāḥ sphuṭaphaṇamaṇibhirbhāsurairuttanāṅgai-
rjihvākoṭidvayena kṣitimamṛtarasāsvādalobhāllihantaḥ /
sampratyābaddhavegā malayagirisaridvāripūrā ivāmī
vakraiḥ prasthānamārgerviṣadharapatayastoyarāśiṃ viśanti

haṃsāsevitemapaṅkajarajaḥsamparkapaṅkojjhitai-
rutpannairmama mānasādupanataistoyairmahāpāvanaiḥ /
svecchānirmitaratnakumbhanihitaireṣābhiṣicya svayaṃ
tvāṃ vidyādharacakravarttinamahaṃ prītyā karomi kṣaṇāt

agresarībhavatu kāñcanakrametadeṣa dvipaśca dhavalo daśanaiścaturbhiḥ /
śyāmo harirmalayavatyapi cetyamūni ratnāni te samavalokya cakravarttin !

trāto 'yaṃ śaṅkhacūḍaḥ patagapatimukhādvainateyo vinīta-
stena prāgbhakṣitā ye viṣadharapatayo jīvitāste 'pi sarve /
matprāṇāptyā vimuktā na gurubhirasavaścakravarttitvamāptaṃ
sākṣāttvaṃ devi ! dṛṣṭā priyamaparamataḥ kiṃ punaḥ prārthyate yat

vṛṣṭiṃ hṛṣṭaśikhaṇḍatāṇḍavabhṛto muñcantu kāle dhanāḥ
kurvantu pratirūḍhasantataharicchasyottarīyāṃ kṣitim /
cinvānāḥ sukṛtāni vītavipado nirmansarairmānisai-
rmodantāṃ satataṃ ca bāndhavasuhṛdgoṣṭhipramodāḥ prajāḥ

śivamastu sarvajagatāṃ parahitaniratā bhavantu bhūtagaṇāḥ /
doṣāḥ prayāntu nāśaṃ sarvatra sukhī bhavatu lokaḥ