Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mṛgendrāgama · Chapter 1.10

1.10.1

granthijanyaṃ kalākāla vidyārāganṛmātaraḥ
guṇadhīgarvacittākṣa mātrābhūtānyanukramāt //

1.10.2

vidhatte dehasiddhyarthaṃ yatsākṣādyatpadāntarāt
yathā yunakti yaddhetos tādṛktadadhunocyate //

1.10.3

kartṛśaktiraṇornityā vibhvī ceśvaraśaktivat
tamaścchannatayārtheṣu nābhāti niranugrahā //

1.10.4

tadanugrāhakaṃ tattvaṃ kalākhyaṃ taijasaṃ haraḥ
māyāṃ vikṣobhya kurute pravṛttyaṅgaṃ paraṃ hi tat //

1.10.5

tena pradīpakalpena tadāsvacchaciteraṇoḥ
prakāśayatyekadeśaṃ vidārya timiraṃ ghanam //

1.10.6

kala ityeṣa yo dhātuḥ saṃkhyāne preraṇe ca saḥ
protsāraṇaṃ preraṇaṃ sā kurvatī tamasaḥ kalā //

1.10.7

ityetadubhayaṃ vipra saṃbhūyānanyavatsthitam
bhogakriyāvidhau jantor nijaguḥ kartṛkārakam //

1.10.8

evaṃ vyaktakriyāśaktir didṛkṣurgocaraṃ dṛśaḥ
bhajatyanugrahāpekṣaṃ svayaṃ draṣṭumaśaknuvat //

1.10.9

tadarthaṃ kṣobhayitveśaḥ kalāmeva janikṣamām
tattvaṃ vidyākhyamasṛjat karaṇaṃ paramātmanaḥ //

1.10.10

tena prakāśarūpeṇa jñānaśaktiprarocinā
sarvakārakaniṣpādyam avaiti viṣayaṃ param //

1.10.11

tadabhivyaktacicchakti dṛṣṭārtho 'pyapipāsitaḥ
naiti taṃ janakaṃ rāgaṃ tasmādevāsṛjatprabhuḥ //

1.10.12

sa tena rañjito bhogyaṃ malīmasamapi spṛhan
ādatte na ca bhuñjāno virāgamadhigacchati //

1.10.13

iti pravṛttaḥ karaṇaiḥ kāryarūḍhaiḥ sabhauvanaiḥ
bhogabhūmiṣu nā bhuṅkte bhogānkālānuvartinaḥ //

1.10.14

tuṭyādipratyayasyārthaḥ kālo māyāsamudbhavaḥ
kalayannā samutthānān niyatyā niyataṃ paśum //

1.10.15

sasādhanasya bhogasya karmatantratayā jaguḥ
kecinniyāmakaṃ karma yadanyadatiricyate //

1.10.16

bhogo 'rthaḥ sarvatattvānāṃ so 'pi karmanibandhanaḥ
karmaivāstu śarīrādi tataḥ sarvamapārthakam //

1.10.17

atha dehādisāpekṣaṃ tatpumarthaprasādhakam
tato niyatisāpekṣam astu karma niyāmakam //

1.10.18

puṃstattvaṃ tata evābhūt puṃspratyayanibandhanam
āpūrakaṃ pradhānāder bhauvanerudrasaṃśrayam //

1.10.19

tataḥ prādhānikaṃ tattvaṃ kalātattvādajījanat
saptagranthinidānasya yattadgauṇasya kāraṇam //

1.10.20

tato buddhyādyupādānaṃ gauṇaṃ sattvaṃ rajastamaḥ
tadvṛttayaḥ prakāśādyāḥ prasiddhā eva bhūyasā //

1.10.21

trayo guṇāstathāpyekaṃ tattvaṃ tadaviyogataḥ
ekaikaśrutireteṣāṃ vṛttyādhikyanibandhanā //

1.10.22

na tadasti jagatyasmin vastu kiñcidacetanam
yanna vyāptaṃ guṇairyasminn eko vāmiśrako guṇaḥ //

1.10.23

buddhitattvaṃ tato nānā bhāvapratyayalakṣaṇam
paraṃ tadātmano bhogyaṃ vakṣyamāṇārthasaṃskṛtam //

1.10.24

bhāvā buddhiguṇā dharma jñānavairāgyabhūtayaḥ
sāttvikā vyatyayenaite rāgamutsṛjya tāmasāḥ //

1.10.25

pratyayāstadupādānās te 'ṣṭau nava caturguṇāḥ
sapta pañca ca vikhyātāḥ siddhyādyā vargaśo mune //

1.10.26

bhāvāḥ sapratyayāsteṣāṃ leśāllakṣaṇamucyate
sāṃsiddhikā vainayikāḥ prākṛtāśca bhavantyaṇoḥ //

1.10.27

viśiṣṭadharmasaṃskāra samuddīpitacetasām
guṇaḥ sāṃsiddhiko bhāti dehābhāve 'pi pūrvavat //

1.10.28

lokadhīguruśāstrebhyo bhāti vainayiko guṇaḥ
samarjito vainayiko manovāktanuceṣṭayā //

1.10.29

prākṛto dehasaṃyoge vyaktaḥ svapnādibodhavat
svargo muktiḥ prakṛtitvā- vighātau yonikrāntirnirayāvāptibandhau
rūpeṣvarthā vainayaprākṛteṣu sampadyante savighātāḥ krameṇa //

1.10.30

vaśyākrāntistatparijñānayogo bhogānicchā vighnasaṃghavyapāyaḥ
bhogāsaktirnyakkṛtirdehalabdhir vighnaścārthāsteṣu sāṃsiddhikeṣu //

Original text: Mṛgendrāgama (= Mrgendratantra) · Edition: Madhusudan Kaul Shastri, Bombay (Srinagar) : Nirnayasagara Press, 1930. (Kashmir Series of Texts and Studies 50) and N.R. Bhatt: Mṛgendrāgama (Kriyāpāda et Caryāpāda), avec le commentaire de Bhaṭṭa-Nārāyaṇakaṇṭha. Pondicherry : Institut Français d'Indologie, 1962. (Publications de l'Institut Français d'Indologie, 23) · Data entry Dominic Goodall · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc