Mṛgendrāgama · Chapter 1.10
granthijanyaṃ kalākāla vidyārāganṛmātaraḥ
guṇadhīgarvacittākṣa mātrābhūtānyanukramāt //
vidhatte dehasiddhyarthaṃ yatsākṣādyatpadāntarāt
yathā yunakti yaddhetos tādṛktadadhunocyate //
kartṛśaktiraṇornityā vibhvī ceśvaraśaktivat
tamaścchannatayārtheṣu nābhāti niranugrahā //
tadanugrāhakaṃ tattvaṃ kalākhyaṃ taijasaṃ haraḥ
māyāṃ vikṣobhya kurute pravṛttyaṅgaṃ paraṃ hi tat //
tena pradīpakalpena tadāsvacchaciteraṇoḥ
prakāśayatyekadeśaṃ vidārya timiraṃ ghanam //
kala ityeṣa yo dhātuḥ saṃkhyāne preraṇe ca saḥ
protsāraṇaṃ preraṇaṃ sā kurvatī tamasaḥ kalā //
ityetadubhayaṃ vipra saṃbhūyānanyavatsthitam
bhogakriyāvidhau jantor nijaguḥ kartṛkārakam //
evaṃ vyaktakriyāśaktir didṛkṣurgocaraṃ dṛśaḥ
bhajatyanugrahāpekṣaṃ svayaṃ draṣṭumaśaknuvat //
tadarthaṃ kṣobhayitveśaḥ kalāmeva janikṣamām
tattvaṃ vidyākhyamasṛjat karaṇaṃ paramātmanaḥ //
tena prakāśarūpeṇa jñānaśaktiprarocinā
sarvakārakaniṣpādyam avaiti viṣayaṃ param //
tadabhivyaktacicchakti dṛṣṭārtho 'pyapipāsitaḥ
naiti taṃ janakaṃ rāgaṃ tasmādevāsṛjatprabhuḥ //
sa tena rañjito bhogyaṃ malīmasamapi spṛhan
ādatte na ca bhuñjāno virāgamadhigacchati //
iti pravṛttaḥ karaṇaiḥ kāryarūḍhaiḥ sabhauvanaiḥ
bhogabhūmiṣu nā bhuṅkte bhogānkālānuvartinaḥ //
tuṭyādipratyayasyārthaḥ kālo māyāsamudbhavaḥ
kalayannā samutthānān niyatyā niyataṃ paśum //
sasādhanasya bhogasya karmatantratayā jaguḥ
kecinniyāmakaṃ karma yadanyadatiricyate //
bhogo 'rthaḥ sarvatattvānāṃ so 'pi karmanibandhanaḥ
karmaivāstu śarīrādi tataḥ sarvamapārthakam //
atha dehādisāpekṣaṃ tatpumarthaprasādhakam
tato niyatisāpekṣam astu karma niyāmakam //
puṃstattvaṃ tata evābhūt puṃspratyayanibandhanam
āpūrakaṃ pradhānāder bhauvanerudrasaṃśrayam //
tataḥ prādhānikaṃ tattvaṃ kalātattvādajījanat
saptagranthinidānasya yattadgauṇasya kāraṇam //
tato buddhyādyupādānaṃ gauṇaṃ sattvaṃ rajastamaḥ
tadvṛttayaḥ prakāśādyāḥ prasiddhā eva bhūyasā //
trayo guṇāstathāpyekaṃ tattvaṃ tadaviyogataḥ
ekaikaśrutireteṣāṃ vṛttyādhikyanibandhanā //
na tadasti jagatyasmin vastu kiñcidacetanam
yanna vyāptaṃ guṇairyasminn eko vāmiśrako guṇaḥ //
buddhitattvaṃ tato nānā bhāvapratyayalakṣaṇam
paraṃ tadātmano bhogyaṃ vakṣyamāṇārthasaṃskṛtam //
bhāvā buddhiguṇā dharma jñānavairāgyabhūtayaḥ
sāttvikā vyatyayenaite rāgamutsṛjya tāmasāḥ //
pratyayāstadupādānās te 'ṣṭau nava caturguṇāḥ
sapta pañca ca vikhyātāḥ siddhyādyā vargaśo mune //
bhāvāḥ sapratyayāsteṣāṃ leśāllakṣaṇamucyate
sāṃsiddhikā vainayikāḥ prākṛtāśca bhavantyaṇoḥ //
viśiṣṭadharmasaṃskāra samuddīpitacetasām
guṇaḥ sāṃsiddhiko bhāti dehābhāve 'pi pūrvavat //
lokadhīguruśāstrebhyo bhāti vainayiko guṇaḥ
samarjito vainayiko manovāktanuceṣṭayā //
prākṛto dehasaṃyoge vyaktaḥ svapnādibodhavat
svargo muktiḥ prakṛtitvā- vighātau yonikrāntirnirayāvāptibandhau
rūpeṣvarthā vainayaprākṛteṣu sampadyante savighātāḥ krameṇa //
vaśyākrāntistatparijñānayogo bhogānicchā vighnasaṃghavyapāyaḥ
bhogāsaktirnyakkṛtirdehalabdhir vighnaścārthāsteṣu sāṃsiddhikeṣu //
Original text: Mṛgendrāgama (= Mrgendratantra) · Edition: Madhusudan Kaul Shastri, Bombay (Srinagar) : Nirnayasagara Press, 1930. (Kashmir Series of Texts and Studies 50) and N.R. Bhatt: Mṛgendrāgama (Kriyāpāda et Caryāpāda), avec le commentaire de Bhaṭṭa-Nārāyaṇakaṇṭha. Pondicherry : Institut Français d'Indologie, 1962. (Publications de l'Institut Français d'Indologie, 23) · Data entry Dominic Goodall · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0