Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 1.30

proccavṛkṣacalatpattralambāmbulavabhaṅgure N11: °lambābu° /
āyuṣīśānaśītāṃśukalāmṛduni dehake //

kedāraviraṭadbhekakaṇṭhatvakkoṇabhaṅgure /
vāgurāvalaye jantoḥ suhṛtsvajanasaṅgame //

vāsanāvātavalitakadāśātaḍiti sphuṭe /
mohaughamihikāmeghe ghanaṃ sphūrjati garjati //

nṛtyaty uttāṇḍavaṃ caṇḍe lole lobhakalāpini /
suvikāsini sasphoṭam anarthakuṭajadrume //

krūre kṛtāntamārjāre sarvabhūtākhuhāriṇi /
aśrutaspandasañcāre kuto 'py uparipātini //

ka upāyo gatiḥ kā vā kā cintā kaḥ samāśrayaḥ /
keneyam aśubhodarkā Ś4: °rko na bhavej jīvitāṭavī //

na tad asti pṛthivyāṃ vā divi deveṣu vā kvacit /
sudhiyas tuccham apy etad yan na yāti naramyatām //

ayaṃ hi dagdhasaṃsāro N11: °(ra)*ro* nīrandhrakalanākulaḥ /
kathaṃ susvādutām eti nīraso mūrkhatāṃ vinā //

āśāprativiṣā kena kṣīrasnānena ramyatām /
upaiti puṣpaśubhreṇa madhuneva suvallarī //

apamṛṣṭamalodeti kṣālanenāmṛtadyutiḥ /
manaścandramasaḥ kena tena kāmakalaṅkinaḥ //

dṛṣṭasaṃsāragatinā dṛṣṭādṛṣṭavināśinā /
kena vā vyavahartavyaṃ saṃsāravanavīthiṣu //

rāgadveṣamahārogā bhogapūrvātipūtayaḥ /
kathaṃ jantor na bādhante N11, °4: °dhyante saṃsārāraṇyacāriṇaḥ //

kathaṃ ca vīravairāgnau patatāpi Ś4: pati° na dahyate /
pāvake pārateneva rasena rasaśālinā //

yasmāt kila jagaty asmin vyavahārakriyāṃ vinā /
na sthitiḥ sambhavaty abdhau patitasyājalā yathā //

rāgadveṣavinirmuktā sukhaduḥkhavivarjitā /
kṛśānor Ś4: °no dāhahīneva śikhā nāstīha satkriyā //

manomananamāninyāḥ satāpābhuvanatraye /
kṣayayuktiṃ vinā nāsti brūta tām alam uttamāḥ //

vyavahāravato yuktyā duḥkhaṃ nāyāti me yayā /
atha vāvyavahārasya brūta tāṃ gatim uttamāḥ //

tat kathaṃ kena vā kiṃ vā kṛtam uttamacetasā /
pūrvaṃ yenaiti viśrāmam paramam pāvanam manaḥ //

yathā jānāsi bhagavaṃs tathā mohanivṛttaye /
brūhi me sādhavo yena yūyaṃ nirduḥkhatāṃ gatāḥ //

atha vā tādṛśī brahman yuktir yadi na vidyate /
na yuktim mama vā kaścid vidyamānām api sphuṭam //

svayaṃ caiva na cāpnomi tāṃ viśrāntim anuttamām /
tad ahaṃ tyaktasarveho nirahaṅkāratāṃ gataḥ //

na bhokṣye na Ś4: °kṣyeva pibāmy ambu nāham paridadhe 'mbaram /
karomi nāhaṃ vyāpāraṃ snānadānāśanādikam //

na ca tiṣṭhāmi kāryeṣu sampatsv āpaddaśāsu ca /
na kiñcid api vāñchāmi dehatyāgād ṛte mune //

kevalaṃ vigatāśaṅko nirmamo gatamatsaraḥ /
maunam eveha tiṣṭhāmi lipikarmasv ivārpitaḥ //

atha krameṇa santyajya saśvāsocchvāsasaṃvidam Ś4: °socchvāsaṃ° /
sanniveśaṃ tyajāmīmam anarthaṃ dehanāmakam //

nāham asya na me dehaḥ śāmyāmy asnehadīpavat Ś4: °yāmi sne° /
sarvam eva parityajya tyajāmīdaṃ kalevaram //

ity uktavān amalaśītakarābhirāmo rāmo mahattaravivekavikāsicetāḥ /
tūṣṇīm babhūva purato mahatāṃ ghanānāṃ kekāravaśramavaśād iva nīlakaṇṭhaḥ //