Mokṣopāyaṭīkā · Chapter 1.13

āyuḥ pallavakoṇāgralambāmbukaṇabhaṅguram /
unmattam iva santyajya yāty akāṇḍe śarīrakam //

viṣayāśīrviṣāsaṅgaparijarjaracetasām /
aprauḍhātmavivekānām Ś4: °tmāvi°; N11: °tm(ā)avi° āyur āyāsakāraṇam //

ye tu vijñātavijñeyā viśrāntā vitate pade /
bhāvābhāvasamāśvastā āyus teṣāṃ sukhāyate //

vayam parimitākārapariniṣṭhitaniścayāḥ /
saṃsārābhrataḍitpuñje mune nāyuṣi nirvṛtāḥ //

yujyate veṣṭanaṃ vāyāv ākāśasya ca Ś4: om. khaṇḍanam /
grathanaṃ ca taraṅgāṇām āsthā nāyuṣi yujyate //

pelavaṃ śaradīvābhram asneham iva dīpakam /
taraṅgakam ivālolaṃ gatam evopalakṣyate //

taraṅgapratibimbenduṃ N11: °eduṃ taḍitpuñjaṃ nabho'mbudam /
grahītum āsthām badhnāmi na tv āyuṣi gatasthitau //

aviśrāntamanāḥ śūnyam āyur ātatam īhate /
duḥkhāyaiva vimūḍho 'ntar garbham aśvatarī yathā //

saṃsārasaṃsṛtāv ambhaḥpheno 'smin sargasāgare /
kāyavallyāṃ raso rājañ jīvitam me na rocate //

prāpyaṃ samprāpyate yena bhūyo yena na śocyate /
parāyā nirvṛteḥ Ś4: °vṛtteḥ sthānaṃ yat taj jīvitam ucyate //

taravo 'pi hi jīvanti jīvanti mṛgapakṣiṇaḥ /
sa jīvati mano yasya mananena na jīvati //

jātās ta eva jagati jantavaḥ sādhujīvitāḥ /
ye punar neha jāyante śeṣā jānīta gardabhāḥ //

bhāro 'vivekinaḥ śāstram bhāro jñānaṃ ca rāgiṇaḥ /
aśāntaṃ ca mano bhāro bhāro 'nātmavido vapuḥ //

rūpam āyur mano buddhir ahaṅkāras tathehitam /
bhāro bhāradharasyeva sarvaṃ duḥkhāya durdhiyaḥ //

aviśrāntamanaḥpūrṇam āpadām paramāspadam /
nīḍo rogavihaṅgānām āyur āyāsanaṃ dṛḍham //

pratyahaṃ khedam utsṛjya śanair alam anāratam /
āśv eva janmanaḥ śvabhraṃ kālena vinikhanyate //

śarīrabilaviśrāntair viṣadāhapradāyibhiḥ /
rogair nipīyate raudrair vyālair iva vanānilaḥ //

prasuvānair avacchedaṃ tucchair antaravāsibhiḥ /
duḥkhair ākṛṣyate krūrair ghuṇair iva jaraddrumaḥ //

nūnaṃ nigiraṇāyāśu ghanagarvam anāratam /
ākhur mārjārakeṇeva maraṇenāvalokyate //

garvādiguṇagarbhiṇyā śūnyayāśaktivaśyayā /
annam mahāśaneneva jarasā parijīryate //

dinaiḥ katipayair eva parijñāya gatādaram /
durjanaḥ sajjaneneva yauvanenāvamucyate //

vināśasuhṛdā nityaṃ jarāmaraṇabandhunā /
rūpaṃ śiḍgavareṇeva kṛtāntenābhilaṣyate //

sthiratayā sukhahāritayā tayā satatam ujjhitam uttama phalgu ca /
jagati nāsti tathā guṇavarjitam maraṇamārjitam Ś4: °ramā° āyur idaṃ yathā //