મોક્ષોપાયટીકા · અધ્યાય 1.13

આયુઃ પલ્લવકોણાગ્રલમ્બામ્બુકણભઙ્ગુરમ્ ।
ઉન્મત્તમ્ ઇવ સન્ત્યજ્ય યાત્ય્ અકાણ્ડે શરીરકમ્ ॥

વિષયાશીર્વિષાસઙ્ગપરિજર્જરચેતસામ્ ।
અપ્રૌઢાત્મવિવેકાનામ્ શ્4: °ત્માવિ°; ન્11: °ત્મ્(આ)અવિ° આયુર્ આયાસકારણમ્ ॥

યે તુ વિજ્ઞાતવિજ્ઞેયા વિશ્રાન્તા વિતતે પદે ।
ભાવાભાવસમાશ્વસ્તા આયુસ્ તેષાં સુખાયતે ॥

વયમ્ પરિમિતાકારપરિનિષ્ઠિતનિશ્ચયાઃ ।
સંસારાભ્રતડિત્પુઞ્જે મુને નાયુષિ નિર્વૃતાઃ ॥

યુજ્યતે વેષ્ટનં વાયાવ્ આકાશસ્ય ચ શ્4: ઓમ્. ખણ્ડનમ્ ।
ગ્રથનં ચ તરઙ્ગાણામ્ આસ્થા નાયુષિ યુજ્યતે ॥

પેલવં શરદીવાભ્રમ્ અસ્નેહમ્ ઇવ દીપકમ્ ।
તરઙ્ગકમ્ ઇવાલોલં ગતમ્ એવોપલક્ષ્યતે ॥

તરઙ્ગપ્રતિબિમ્બેન્દું ન્11: °એદું તડિત્પુઞ્જં નભોઽમ્બુદમ્ ।
ગ્રહીતુમ્ આસ્થામ્ બધ્નામિ ન ત્વ્ આયુષિ ગતસ્થિતૌ ॥

અવિશ્રાન્તમનાઃ શૂન્યમ્ આયુર્ આતતમ્ ઈહતે ।
દુઃખાયૈવ વિમૂઢો ઽન્તર્ ગર્ભમ્ અશ્વતરી યથા ॥

સંસારસંસૃતાવ્ અમ્ભઃફેનો ઽસ્મિન્ સર્ગસાગરે ।
કાયવલ્લ્યાં રસો રાજઞ્ જીવિતમ્ મે ન રોચતે ॥

પ્રાપ્યં સમ્પ્રાપ્યતે યેન ભૂયો યેન ન શોચ્યતે ।
પરાયા નિર્વૃતેઃ શ્4: °વૃત્તેઃ સ્થાનં યત્ તજ્ જીવિતમ્ ઉચ્યતે ॥

તરવો ઽપિ હિ જીવન્તિ જીવન્તિ મૃગપક્ષિણઃ ।
સ જીવતિ મનો યસ્ય મનનેન ન જીવતિ ॥

જાતાસ્ ત એવ જગતિ જન્તવઃ સાધુજીવિતાઃ ।
યે પુનર્ નેહ જાયન્તે શેષા જાનીત ગર્દભાઃ ॥

ભારો ઽવિવેકિનઃ શાસ્ત્રમ્ ભારો જ્ઞાનં ચ રાગિણઃ ।
અશાન્તં ચ મનો ભારો ભારો ઽનાત્મવિદો વપુઃ ॥

રૂપમ્ આયુર્ મનો બુદ્ધિર્ અહઙ્કારસ્ તથેહિતમ્ ।
ભારો ભારધરસ્યેવ સર્વં દુઃખાય દુર્ધિયઃ ॥

અવિશ્રાન્તમનઃપૂર્ણમ્ આપદામ્ પરમાસ્પદમ્ ।
નીડો રોગવિહઙ્ગાનામ્ આયુર્ આયાસનં દૃઢમ્ ॥

પ્રત્યહં ખેદમ્ ઉત્સૃજ્ય શનૈર્ અલમ્ અનારતમ્ ।
આશ્વ્ એવ જન્મનઃ શ્વભ્રં કાલેન વિનિખન્યતે ॥

શરીરબિલવિશ્રાન્તૈર્ વિષદાહપ્રદાયિભિઃ ।
રોગૈર્ નિપીયતે રૌદ્રૈર્ વ્યાલૈર્ ઇવ વનાનિલઃ ॥

પ્રસુવાનૈર્ અવચ્છેદં તુચ્છૈર્ અન્તરવાસિભિઃ ।
દુઃખૈર્ આકૃષ્યતે ક્રૂરૈર્ ઘુણૈર્ ઇવ જરદ્દ્રુમઃ ॥

નૂનં નિગિરણાયાશુ ઘનગર્વમ્ અનારતમ્ ।
આખુર્ માર્જારકેણેવ મરણેનાવલોક્યતે ॥

ગર્વાદિગુણગર્ભિણ્યા શૂન્યયાશક્તિવશ્યયા ।
અન્નમ્ મહાશનેનેવ જરસા પરિજીર્યતે ॥

દિનૈઃ કતિપયૈર્ એવ પરિજ્ઞાય ગતાદરમ્ ।
દુર્જનઃ સજ્જનેનેવ યૌવનેનાવમુચ્યતે ॥

વિનાશસુહૃદા નિત્યં જરામરણબન્ધુના ।
રૂપં શિડ્ગવરેણેવ કૃતાન્તેનાભિલષ્યતે ॥

સ્થિરતયા સુખહારિતયા તયા સતતમ્ ઉજ્ઝિતમ્ ઉત્તમ ફલ્ગુ ચ ।
જગતિ નાસ્તિ તથા ગુણવર્જિતમ્ મરણમાર્જિતમ્ શ્4: °રમા° આયુર્ ઇદં યથા ॥