Mokṣopāya · Chapter 6.93

athemam aparaṃ ramyaṃ vṛttāntaṃ śṛṇu bhūpate /
paraṃ prabodhanaṃ buddhes sādho sadṛśam ātmanaḥ //

asti vindhyavane hastī mahāyūthapayūthapaḥ /
agastyaruddhayā vṛddhyā vindhyenevaidhitas svataḥ //

vajrāśriviṣamau dīrghau stas tasya daśanau śitau /
kalpānalaśikhātulyau sumerūnmūlanakṣamau //

sa baddho lohajālena hastipena cchalāditaḥ /
munīndreṇeva vindhyādrir upendreṇeva vā baḍiḥ //

nibaddho yantraṇāpāśaśastrakumbhārpito gajaḥ /
tāṃ jagāma vyathāṃ vīro na vāggocaram eti yā //

ripau hastipake dūrād guptaṃ paśyati vāraṇaḥ /
ayassamudgake tasmin nināya divasatrayam //

khedān nigaḍanirbhedayatnavān sa jhaṇajjhaṇam /
cakāra kiṅkiṇīkvāṇam upodghātai ratho yathā //

dantābhyāṃ yatnatas tābhyāṃ muhūrtadvitayena saḥ /
babhañja śṛṅkhalājālaṃ svargārgaḍam ivāsuraḥ //

taṃ tasya nigaḍacchedam apaśyad dūrato ripuḥ /
baḍes svargāvadalanaṃ harir merutaṭād iva //

tasyāvacchinnapāśasya mūrdhni tālataro ripuḥ /
papātākramatas svargaṃ harir meror baḍer iva //

sa patan pādapān mohād aprāpya kariṇaś śiraḥ /
papātordhvyāṃ phalaṃ pakvaṃ vātāhatam ivākulaḥ //

taṃ puraḥ patitaṃ dṛṣṭvā mahebhaḥ karuṇāṃ yayau /
sphuratsphāraguṇās santas santi tiryaggatāv api //

patitaṃ dalayāmīti kiṃ nāma mama pauruṣam /
vāraṇo 'pīti kalayan na jaghāna ca taṃ ripum //

kevalaṃ nigaḍavyūhaṃ vidāryāśu jagāma ha /
vitataṃ setum utsārya vipulaugha ivāmbhasaḥ //

tam anādṛtya mātaṅgo bhaṅktvā jālaṃ javād yayau /
vidārya meghasaṅghātaṃ nabhasīva divākaraḥ //

gate gaje samuttasthau hastipas svasthadehadhīḥ /
gajenaiva samaṃ tasya vyathā dūrataraṃ gatā //

prottālatālaviṭapāt sa tathā patito 'pi san /
na bhedam āpa durbhedā manye dehā durātmanām //

vardhate prāvṛṣīvābdaḥ kukāryeṣv asatāṃ balam /
atīvāsīt samutsāhī sa gajākramaṇe tadā //

vāraṇārir asiṃho 'sau gatebho duḥkham āyayau /
āgatyopagate 'ntardhiṃ nidhāna iva nirdhanaḥ //

so 'nviyeṣa gajaṃ yatnād gulmakāntaritaṃ vane /
payodapihitaṃ bhoktuṃ rāhur indum ivāmbare //

cireṇālabhatebhendraṃ kasmiṃścit kānane sthitam /
viśrāmyantaṃ tarutale samarād iva nirgatam //

atha yatra sthito nāgas tatra tadbandhanakṣamam /
parayā rājasāmagryā gajalampaṭarūpayā //

sa khātavalayaṃ cakre hastipaḥ kānane navam /
sarvadikkaṃ vidhir bhūmau samudravalayaṃ yathā //

upary asthagayaj jīrṇalataughena sa taṃ śaṭhaḥ /
śūnyaṃ tanvabhrajālena śaratkāla ivāmbaram //

dinaiḥ katipayair eva vāraṇo viharan vane /
tasmin nipatitaḥ khāte śuṣkābdhāv iva parvataḥ //

vrajan sarpākṛtau kūpe pātālatalabhīṣaṇe /
khāte śuṣkābdhikhātābhe gajaratnasamudgake //

iti bhūyo dṛḍhaṃ baddhas tena hastipakena saḥ /
tiṣṭhaty adyāpi duḥkhena bhūsadmani yathā baḍiḥ //

ahaniṣyat puraivāsau yady agropagataṃ ripum /
tan nālapsyata tad duḥkhaṃ gajaḥ khātanibandhanam //

maurkhyād āgāminaṃ kālaṃ vartamānakriyākramaiḥ /
aśodhayan naro duḥkhaṃ yāti vindhyagajo yathā //

mukto 'smi śastranigaḍād iti tuṣṭo 'pi vāraṇaḥ /
dūrastho 'pi punar baddho maurkhyaṃ kveva na bādhate //

maurkhyaṃ nibandhanam avaihi paraṃ mahātman bandho na bandha iha cetasi tadviyukte /
ātmodaye trijagad ātmamayaṃ samastam aśve sthitasya sahayā nanu sarvabhūmiḥ //