Mokṣopāya · Chapter 6.88

tataś śikhidhvajo rājā tattvajñānapadaṃ vinā /
ājagāma paraṃ mohaṃ yāmāndhyam iva bhūtalam //

duḥkhāgnidīpitamanā manāg api vibhūtiṣu /
tāsv apīṣṭopanītāsu na reme 'gniśikhāsv iva //

ekānteṣu diganteṣu nirjhareṣu guhāsu ca /
ājagāma ratiṃ jantumukteṣu vyasanī yathā //

rāghava tvam ivāśeṣās sāntvānunayacodanaiḥ /
prārthitaḥ kāryate bhṛtyair mahīpo divasakriyāḥ //

nityam uddāmavairāgyaḥ parivrāḍ iva śāntadhīḥ /
nindann eva mahābhogān abhoktaiva śriyāṃ sthitaḥ //

dadāv atitarāṃ dānaṃ gobhūmikanakādikam /
devebhyo brāhmaṇebhyaś ca svajanebhyaś ca mānadaḥ //

cacāra ca tapaḥ kartuṃ kṛcchracāndrāyaṇādikam /
paribabhrāma tīrthāni vanāny āyatanāni ca //

sa tathāpi viśokatvaṃ manāg api na labdhavān /
anidhānāṃ khanan bhūmiṃ nidhānārthī nidhiṃ yathā //

rātrindinam anantena śuṣyañ śokakṛśānunā /
cintayā cintayām āsa saṃsāravyādhibheṣajam //

cintāparavaśo dīno rājyaṃ paśyan viṣopamam /
mahāvibhavam apy agre nāpaśyat khinnayā dhiyā //

athaikadaikāntagatāṃ cūḍālām aṅkam āgatām /
idaṃ madhurayā vācā samuvāca śikhidhvajaḥ //

bhuktaṃ rājyaṃ ciraṃ kālaṃ bhuktā vibhavabhūmayaḥ /
adhunāsmi virāgeṇa yukto gacchāmi kānanam //

na sukhāni na duḥkhāni nāpado na ca sampadaḥ /
kroḍīkurvanti bhūtāni muniṃ vananivāsinam //

na deśabhaṅgasammoho na saṅgrāmajanakṣayaḥ /
rājyād apy adhikaṃ manye sukhaṃ vananivāsinaḥ //

stabakastanadhāriṇyo raktapallavapāṇayaḥ /
mañjarījālahāsinyo lolaśubhrāmbudāṃśukāḥ //

svaparāgāṅgahāriṇyaḥ kṛtakausumamaṇḍanāḥ /
susevyakāñcanaśilānitambataṭaśobhanāḥ //

taraṅgamauktikaprotasarinmuktālatāvṛtāḥ /
latāvayasyāvalitā mugdhamugdhamṛgātmajāḥ //

svabhāvoddāmasaugandhyā vitīrṇaphalabhojanāḥ /
ṣaṭpadaśreṇinayanāḥ puṣpāpūranatāṅgikāḥ //

āśvāsāspadatāṃ yātāś śītalāmalagātrikāḥ /
ramayanti tvam iva māṃ vanavīthyo varānane //

yathā viviktam ekānte mano bhavati nirvṛtam /
na tathā śaśibimbeṣu na ca brahmendrasadmasu //

asmin matpraṇaye tanvi na vighnaṃ kartum arhasi /
bhartur vighaṭayantīcchāṃ na svapne 'pi kulastriyaḥ //

prāptakālaṃ kṛtaṃ kāryaṃ rājate nātha netarat /
vasante rājate puṣpaṃ phalaṃ śaradi rājate //

jarājaraḍhadehānāṃ yuktaṃ vanasamāśrayaḥ /
na yūnāṃ tvādṛśām eva tenaitan me na rocate //

yauvanena mahārāja na yāvad vayam ujjhitāḥ /
puṣpaugheneva taravas tāvac chobhāmahe gṛhe //

puṣpābhayā puṣpasitaṃ jarasā saha kānanam /
samaṃ gṛhād gamiṣyāmo haṃsā iva taros saraḥ //

aprāptakālaṃ nṛpateḥ prajāpālanam ujjhataḥ /
rājayakṣmeva candrasya mahad eno na naśyati //

aprāptakāriṇaṃ bhūpaṃ rodhayanti ca vai prajāḥ /
rodhayanti hy akāryebhyaḥ prabhubhṛtyāḥ parasparam //

alam utpalamālākṣi vighnenābhimatasya me /
viddhi māṃ gatam eveto dūram ekāntakānanam //

bālā tvam anavadyāṅgī nāgantavyaṃ vanaṃ tvayā /
puṃsām api hi mṛdvaṅgi durviṣahyo vanāśrayaḥ //

na samarthā vanāvāse yoṣitaḥ kaṭhinā api /
kā nāma puṣpamañjaryas soḍhum arkātapaṃ kṣamāḥ //

bhavatyā pālayantyeha rājyaṃ sthātavyam uttame /
kuṭumbabhārodvahanaṃ patyau yāte vrataṃ striyaḥ //

ity uktvā dayitāṃ rājā tām induvadanāṃ vaśī /
uttasthau snātum akhilaṃ dinakāryaṃ cakāra ha //

athojjhitaprajāceṣṭo ravir astācalaṃ yayau /
śikhidhvajo vanam iva samastajanadurgamam //

saṃhṛtya vitataṃ rūpaṃ tam evānuyayau prabhā /
nāthaṃ bhavananiṣkrāntaṃ cūḍālevānurāgiṇī //

āyayau yāminī śyāmā bhuvanaṃ bhasmadhūsaram /
dhṛtavyomāpagaṃ śarvam īrṣyayeva yamasvasā //

dikṣu sandhyābhrahastāsu sthitāsu kṛtakuṇḍalam /
tamolavālakāṅkāsu jyotsnāhāsodayāṅkitam //

gacchator aparaṃ pāraṃ dampatyor mairavaṃ vanam /
devodyānamayaṃ rantuṃ dinaśrīdinanāthayoḥ //

āgacchator imaṃ pāraṃ hṛdyaṃ tīkṣṇakarojjhitam /
niśāniśānāthayoś ca dampatyor mairavaṃ punaḥ //

tārāgaṇo 'pi dadṛśe viśīrṇo vyomakuṭṭime /
mukto maṅgalalājānāṃ digvadhūbhir ivāñjaliḥ //

candrānanā tamaśśyāmā śītā kumudahāsinī /
yāminī yauvanaṃ prāpa sarojamukulastanī //

kṛtasandhyāsamācāras saha cūḍālayeṣṭayā /
suṣvāpa śayane bhūpo maināka iva sāgare //

athārdharātrasamaye deśe niśśabdatāṃ gate /
ghananidrāśilākośanilīne sakale jane //

sa tasyāṃ samprasuptāyāṃ śayane komalāṃśuke /
bhṛśaṃ nidrāvimūḍhāyāṃ bhramaryām iva paṅkaje //

tatyāja dayitāṃ suptām aṅkād rājā śikhidhvajaḥ /
svairaṃ svairaṃ mukhaṃ rāho ravicandraprabhām iva //

uttasthau śayanāl līnavadhūkād dhavalāṃśukāt /
salakṣmīkād vilolormer hariḥ kṣīrārṇavād iva //

nirjagāmāṅganaṃ mattasuptabhṛtyajanaṃ gṛhāt /
vanaṃ suptamṛgavyūhaṃ kesarī kandarād iva //

khaḍgamātrasahāyo 'sau paṭadvayaparāvṛtaḥ /
ardhasuptadvārapālaṃ dvāradeśam avāpa ca //

vīrakramārthaṃ yāmīti tatraiva dvārapavrajam /
yojayitvā jagāmāsau purān nirgatya pūrṇadhīḥ //

rājyalakṣmyai namas tubhyam ity uktvā maṇḍalād gataḥ /
viveśogrām araṇyānīm eko nada ivārṇavam //

ghanāndhakāragulmāḍhyā kṣudrabhūtaughakarkaśā /
sāraṇyānīniśā sā ca samaṃ tenātivāhitā //

prātaś śūnyam araṇyānīkhaṃ tīrtvā vitataṃ dinam /
samam arkeṇa kasyāñcid viśaśrāma vanāvanau //

bhānāv adṛśyatāṃ yāte tatra snānādipūrvakam /
kiñcit phalādikaṃ bhuktvā tāṃ nināya tamasvatīm //

punaḥ prātaḥ purāṇy uccair maṇḍalāni girīn nadīḥ /
balād ullaṅghayām āsa rāma dvādaśaśarvarīḥ //

tato mandaraśailasya taṭasthaṃ janadurgamam /
prāpa kānanam atyantadūrasthajanatāpuram //

raṭatpraṇālasalilavāpīvalitapādapam /
śīrṇavedyādivijñātabhūtapūrvadvijāśramam //

kṣudraprāṇivinirmuktaṃ siddhasevyalatālayam /
āpūrṇapādapalataṃ prāṇavṛttikaraiḥ phalaiḥ //

tatraikasmin sthale śuddhe same salilamālite /
śītale śādvalaśyāme snigdhe saphalapādape //

samañjarībhir vallībhis sa cakāroṭajālayam /
prāvṛṭkālas savidyudbhir nīlābhrair iva pañjaram //

masṛṇaṃ vaiṇavaṃ daṇḍaṃ phalabhojanabhājanam /
arghapātraṃ puṣpabhāṇḍam akṣamālāṃ kamaṇḍalum //

kanthāṃ śītāpanodāya bṛsīṃ caiva mṛgājinam /
ānīyāyojayat tasmin maṭhikāmandire nṛpaḥ //

yat kiñcid anyad vā vastu yogyaṃ tāpasakarmaṇi /
tat tatra sthāpayām āsa jagatīva kramaṃ vidhiḥ //

sandhyāpūrvaṃ japaṃ prātaḥpraharaṃ sa tadākarot /
puṣpoccayaṃ dvitīyaṃ tu snānaṃ devārcanaṃ tataḥ //

paścād vanaphalaṃ kiñcid vanakandaṃ bisādikam /
bhuktvā japyaparo bhūtvā nināyaiko niśāṃ vaśī //

iti divasam akhedaṃ mandaropāntakacche viracita uṭaje 'ntar mālaveśo nināya /
na ca nṛpativilāsaṃ taṃ sa sasmāra kaṃ vā sphurati hṛdi viveke rājyalakṣmyo haranti //