Mokṣopāya · Chapter 6.86

aṇutāṃ sthūlatāṃ cāyaṃ yathā gacchati yoginām /
deho rāma tathā samyag vakṣyamāṇam idaṃ śṛṇu //

hṛdy abjapattrakośotthaḥ prasphuraty ānalaḥ kaṇaḥ /
hemabhramaravat sāndhye vidyutkaṇa ivāmbude //

sa pravardhanasaṃvittyā vātyayevāśu vardhate /
saṃvidrūpatayā nūnam arkavad yāti codayam //

sandhyābhraprathamārkābho vṛddhim abhyāgataḥ kṣaṇāt /
gālayaty akhilaṃ sāṅgaṃ dehaṃ hema yathānalaḥ //

jalasparśāsaho yuktyā gālayaty upalādy api /
bāhya evānalaspanda āntaras tu viśeṣataḥ //

sa śarīradravaḥ paścād vidhūya kvāpi nīyate /
citkṣobhitena prāṇena nīhāro vātyayā yathā //

ādhāranāḍinirhīnā vyomasthaivāvaśiṣyate /
śaktiḥ kuṇḍalinī vahner dhūmalekheva nirgatā //

kroḍīkṛtamanobuddhimayajīvādyahaṅkṛtiḥ /
antassphuraccamatkārā dhūmalekheva tāgarī //

bisavālavraṇe bhittāv upale divi bhūtale /
sā yathā yojyate yatra tena niryāty alaṃ tathā //

saṃvittis saiva yady aṅga rasādānād yathākramam /
rasenāpūrṇatām eti tan nīhāra ivāmbunā //

rasapūrṇā yam ākāraṃ bhāvayaty āśu tat tathā /
dhatte citrakṛto buddhau rekhā rāma yathākṛtim //

dṛḍhabhāvavaśād antar asthīny āpnoti sā tataḥ /
mātṛgarbhaniṣaṇṇeva suṣiktevāṅkurasthitiḥ //

yathābhimatam ākāraṃ pramāṇaṃ ceti rāghava /
jīvaśaktir avāpnoti sumervādi tṛṇādi vā //

śrutaṃ tvayā yogasādhyam aṇimādyarthasādhanam /
jñānasādhyam idānīṃ tvaṃ śṛṇu śravaṇabhūṣaṇam //

ekaṃ cinmātram astīha śuddhaṃ somyam alakṣitam /
sūkṣmāt sūkṣmataraṃ śāntaṃ nājagan na jagatkriyāḥ //

tac cinoty ātmanātmānaṃ saṅkalponmukhatāṃ gatam /
yadā tadā jīva iti proktam ābilatāṃ gatam //

asatyam eva saṅkalpabhrameṇedaṃ śarīrakam /
jīvaḥ paśyati mūḍhātmā bālo yakṣam ivoddhatam //

yadā tu jñānadīpena samyagāloka āgate /
saṅkalpamoho jīvasya kṣīyate śaradabhravat //

śāntim āyāti deho 'yaṃ sarvasaṅkalpasaṅkṣaye /
tadā rāghava niśśeṣaṃ dīpas tailakṣaye yathā //

nidrāvyapagame jantur yathā svapnaṃ na paśyati /
jīvo hi bhāvite satye tathā dehaṃ na paśyati //

atattve tattvabhāvena jīvo dehāvṛtas sthitaḥ /
nirdeho bhavati śrīmān sukhī tattvaikabhāvanāt //

anātmani śarīrādāv ātmabhāvanam aṅga yat /
sūryādyālokadurbhedaṃ hārdaṃ tad dāruṇaṃ tamaḥ //

ātmany evātmabhāvena sarvavyāpi nirañjanam /
cinmātram amalo 'smīti jñānādityena paśyati //

pratimanvantaraṃ rāma buddhatām anutiṣṭhati /
kalau harir ameyātmā kiñcid āśritya kāraṇam //

tasya buddhābhidhānasya munināthasya rāghava /
ye bhaktimanto dhīmanto mokṣamārgābhikāṅkṣiṇaḥ //

śūnyaṃ vijñānamātraṃ vā madhyaṃ vā kiñcid etayoḥ /
astīti hetūpanyāsair brahma vyapadiśanti te //

teṣāṃ madhye hi vijñānavido dvitve kṣayīkṛte /
jagad bhrāntiparāmarśamātraṃ paśyanti netarat //

madhyaṃ mādhyamikāḥ prāhuḥ kṣaṇabhaṅgavidaḥ pare /
na śūnyaṃ na ca vijñānam idaṃ kiñcid iti sthitāḥ //

te śūnyavādinas tv anye śūnyatvadṛḍhabhāvanāḥ /
vyomnaś śūnyataraṃ sarvaṃ jagad ity āsthayojjhitāḥ //

ekam ākāśam evoccair ākāśaviśadāśayāḥ /
paśyanti rāma nātmānaṃ jagadādi ca vā pṛthak //

śilākuḍyena niryānti nabhasevānirodhitam /
śastrānilair na bhidyante nabhobhāgā ivācalāḥ //

sumeruvipulākārā apy ādityāṃśureṇuṣu /
bisatantuṣu megheṣu tiṣṭhanti paramāṇuvat //

śūnyatvam iva saṃyātāś śūnyatābaddhabhāvanāḥ /
śūnyā iva nabhobhāgāś śūnye tiṣṭhanti vijvaram //

śūnye ca viditātmāno bhāvayanti yathaiva yat /
tat tathaivāśu paśyanti dṛḍhabhāvanayā svayā //

dṛḍhabhāvānusandhānād vimūḍhā api rāghava /
viṣaṃ nayanty amṛtatām amṛtaṃ viṣatām api //

evaṃ yathā yathaiveha bhāvyate dṛḍhabhāvanam /
bhūyate hi tathaivāśu tad ety ālokitaṃ punaḥ //

satyabhāvena dṛṣṭo 'yaṃ deho deho bhavaty alam /
dṛṣṭas tv asatyabhāvena vyomatāṃ yāti dehakaḥ //

aṇimādipadaprāptau jñānayuktir iti śrutā /
bhavataiṣādhunā rāma yuktim anyām imāṃ śṛṇu //

recakābhyāsayogena jīvaḥ kuṇḍalinīgṛhāt /
uddhṛtya yojyate vāyāv āmodaḥ kusumād iva //

tyajyate vigataspando deho 'yaṃ kāṣṭhaloṣṭavat /
dehe vijīve vimaṇau vaṃśe ca ka ivādaraḥ //

sthāvare jaṅgame vāpi yathābhimatayecchayā /
bhoktuṃ tatsampadaṃ samyag jīvo 'ntar viniveśyate //

iti siddhiśriyaṃ bhuktvā sthitaṃ cet tad vapuḥ punaḥ /
praviśyate svam anyad vā yad yathātrābhirocate //

dehād ayātayā viṣvag vyāptavatyā ca khānilam /
saṃvidā jagad āpūrya sampūrṇaṃ sthīyate 'tha vā //

jñātvā sadābhyuditam ujjhitadoṣam īśaṃ yad yad yathā samabhivāñchati citprakāśaḥ /
prāpnoti tat tad acireṇa tathaiva rāma sampatpadaṃ vidur anāvaraṇatvam eva //