Mokṣopāya · Chapter 6.53

yadi nāsti vikārādi brahman brahmaṇi bṛṃhite /
tad idaṃ katham ābhāti bhāvābhāvamayaṃ jagat //

apunaḥprāgavasthānaṃ yat svarūpaviparyayaḥ /
tad vikārādi kathitaṃ yat kṣīrādiṣu vidyate //

payastāṃ punar abhyeti dadhitvān na punaḥ payaḥ /
buddham ādyantamadhyeṣu brahma brahmaiva nirmalam //

kṣīrāder iva tenāsti brahmaṇo na vikāritā /
anādyantāvikārasya na caivāvayavikramaḥ //

samasyādyantayor yeyaṃ dṛśyate vikṛtiḥ kṣaṇam /
saṃvidas taṃ bhramaṃ viddhi nāvikāre 'sti vikriyā //

saṃvedye sati saṃvittis tan na brahmaṇi vidyate /
tad brahmaśabdakathitaṃ nissaṃvedyaṃ cidātma yat //

yādṛg ādyantayor vastu tādṛg eva tad ucyate /
madhye tasya yad anyatvaṃ tad abodhavijṛmbhitam //

ātmā tv ādyantamadhyeṣu samas sarvatra sarvadā /
kham apy anyatvam āyāti nātmatattvaṃ kadācana //

bhārūpatvāt tadekatvān nityatvāc cāyam īśvaraḥ /
vaśaṃ bhāvavikārāṇāṃ na kadācana gacchati //

vidyamāne sadaikasmin brahmaṇy ekāntanirmale /
saṃvidbhramasvarūpāyā avidyāyāḥ ka āgamaḥ //

brahmatattvam idaṃ sarvam āsīd asti bhaviṣyati /
nirvikāram anādyantaṃ nāvidyāstīti niścayaḥ //

yas tu brahmeti śabdena vācyavācakayoḥ kramaḥ /
tatrāpi nānyatābhāva upadeṣṭuṃ kṛto hy asau //

tvam ahaṃ jagad āśāś ca bhūḥ kham agnyanilādi ca /
brahmamātram anādyantaṃ nāvidyāsti manāg api //

nāmaivedam avidyeti bhramamātram asad viduḥ /
na vidyate yā tasyā hi kīdṛṅ nāma bhaviṣyati //

upadeśaprakaraṇe hyaḥ kim etat tvayoditam /
avidyeyaṃ tathetthaṃ ca nirdhāryata iti prabho //

etāvantam abuddhas tvam abhūḥ kālaṃ raghūdvaha /
kalpitābhiḥ kilaitābhir bodhito 'si suyuktibhiḥ //

avidyeyam ayaṃ jīva ityādikalanākramaḥ /
aprabuddhaprabodhāya kalpito vāgvidāṃ varaiḥ //

aprabuddhaṃ mano yāvat tāvad eva bhramaṃ vinā /
na prabodham upāyāti tāvad varṣaśatair api //

yuktyaiva bodhayitvaiṣa jīva ātmani yojyate /
yad yuktyā sādhyate kāryaṃ na tad yatnaśatair api //

sarvaṃ brahmeti yo brūyād aprabuddhasya durmatiḥ /
sa karoti suhṛdbhrāntyā sthāṇau duḥkhanivedanam //

yuktyā prabodhyate mūḍhaḥ prājñas tattvena bodhyate /
mūḍhaḥ prājñatvam āyāti na yuktyā bodhanaṃ vinā //

etāvantam abuddhas tvaṃ kālaṃ yuktyā prabodhitaḥ /
idānīṃ samprabuddho 'si tattvenaivāvabodhyase //

brahmāhaṃ trijagad brahma brahma tvaṃ brahma dṛśyabhūḥ /
dvitīyā kalpanā nāsti yathecchasi tathā kuru //

asaṃvedyamahāsaṃvitkoṭimātraṃ jagattrayaṃ /
evaṃ pratyayavān antaḥ kurvann api na lipyase //

bhārūpaś cetano vyāpī paramātmāham ity alam /
rāghavānubhavāntas tvaṃ tiṣṭhan gacchan svapañ śvasan //

nirmamo nirahaṅkāro buddhimān asi rāma cet /
tad brahmavedanaṃ śāntaṃ sarvabhūtasthitaṃ bhava //

tad anādyantam ābhāsi sattvam eva paraṃ padam /
sthito 'si sarvagaikātmā śuddhasaṃvinmayātmakaḥ //

yad brahmātmā vibhur yaś ca yāvidyā prakṛtiś ca yā /
tad abhinnaṃ sadaikātma yathā kumbhaśateṣu mṛt //

nātmanaḥ prakṛtir bhinnā ghaṭān mṛṇmayatā yathā /
spandamātraṃ yathā vāyur ātmaiva prakṛtis tathā //

āvartas salilasyeva yas spandas svayam ātmanaḥ /
proktaḥ prakṛtiśabdena tenaiveha sa eva hi //

yathaikaṃ spandapavanau nāmnā bhinnau na sattayā /
tathaikam ātmaprakṛtī nāmnā bhinne na sattayā //

abodhād etayor bhedo bodhenaiva vilīyate /
abodho 'sanmayo bhrāntī rajjvāṃ sarpabhramo yathā //

cidbhūmau kalanābījaṃ yad etat patati sphurat /
cittāṅkura udety asmād bhāvisaṃsāraṣaṇḍakaḥ //

etad evātmavijñānadagdhaṃ sadvāsanājalaiḥ /
saṃsiktam api yatnena na bhavaty aṅkurakṣamam //

no cet patati citkṣetre kalanābījakaṃ tataḥ /
cittāṅkurā na jāyante sukhaduḥkhaphaladrumāḥ //

dvitvaṃ jagaty asadupāttam abodhajātaṃ bodhakṣayaṃ jahihi bodham upāgato 'si /
ātmaikabhāvavibhavena bhavābhayātmā nāsty eva duḥkham iti naḥ paramārthasāraḥ //