Mokṣopāya · Chapter 6.37

candrārdhaśekharadhara cittattvasya mahātmanaḥ /
anantasyaikarūpasya dvitvaṃ katham ivāgatam //

kathaṃ ca tan mahādeva rūḍhaṃ sat kālaparyayāt /
bhaved duḥkhopaghātāya prajñayā vinivāritam //

sarvaśaktir hi cid brahma sad ekaṃ vidyate yadā /
tadā nirmūla evāyaṃ dvitvaikatvalayodayaḥ //

sati dvitve kilaikaṃ syāt saty ekatve dvirūpatā /
kale dve eva cidrūpaṃ cidrūpatvāt tad apy asat //

ekābhāvād abhāvo 'tra caikatvadvitvayor dvayoḥ /
ekaṃ vinā dvitīyaṃ na na dvitīyaṃ vinaikatā //

kāryakāraṇayor ekasāratvād ekarūpatā /
phalāntasyāpi bījāder vikārādi hi kalpanā //

cittvaṃ cetyavikalpena svayaṃ sphurati tanmayam /
vikārādi tad evātas tatsāratvān na bhidyate //

vikārādivikalpo 'yaṃ tata utthāya vastuṣu /
yāti sārthakatām nānākāryakāraṇakādibhiḥ //

taraṅgas salile 'toyam ato 'yaṃ yasya te sa naḥ /
śaśaśṛṅgasamas so 'pi yasya satyaṃ sa khāṅkuraḥ //

vastubodhe 'tra sampanne tavālaṃ vāgvikalpitaiḥ /
vyavacchedādi duśchedaṃ vaco vāktvāt kila dvija //

brahmaṇas sarvaśaktitvaṃ tattvato na vibhidyate /
svam aṅga kaṇakallolajālādy ambudhivāriṇaḥ //

puṣpapallavapattrādi latāyā netarad yathā /
dvitvaikatve jagattvādi tvattāhantvaṃ tathā citeḥ //

deśakālavikārādibhedaś cidracitas tu yat /
tac cid eveti te proktaṃ na praśno 'tra tavocitaḥ //

deśakālakriyāsattāniyatyādyāś ca śaktayaḥ /
cidātmikā eva cites sattvāt sampatitās svataḥ //

cic ca carcitacetyeha cid brahmādyabhidhā smṛtā /
yathā vīcyabhidhārhatve sthitam ambu taraṅgitam //

ahambhāvataraṅgasya cidvilāsamahāmbudheḥ /
taraṅgitatvam iva yan na tāvac cetyatāṃ gatam //

tad etat paramaṃ brahma satyeśvaraśivādibhiḥ /
śūnyaikaparamātmādināmabhiḥ parigīyate //

evaṃrūpapadātītaṃ yad rūpaṃ paramātmanaḥ /
tan na nāmārham amalaṃ viṣayo na girāṃ ca tat //

yad idaṃ dṛśyate tasyās tal latāyā mahāciteḥ /
phalapallavapuṣpādi na bhinnaṃ tanmayaṃ yataḥ //

mahāciccetyacayanāc cid bhavaty abhidhāvatī /
sā jīvatvaṃ sa bāhyatvaṃ tad advi dvīva paśyati //

svayam anyeyam asmīti bhāvayitvā svabhāvataḥ /
anyatām iva saṃyāti svasaṅkalpātmikāṃ svatām //

akalaṅkena rūpeṇa rūpaṃ yat svakalaṅkavat /
saṃsārapatitaṃ prāpya cetanenaiva cetitam //

cidvapus svayam evaitad ekato yāti jīvatām /
cittattvasyāvabhāsena jīvo jīvati tanmayaḥ //

ātivāhikadehā cij jīvatāṃ samupāgatā /
bhāvanāt pañcakībhūtā dravyam asmīti vetty alam //

tad dravyaṃ prāṇinā bhuktam āśu gacchati vīryatām /
tato 'haṃ prāṇavāñ jāto vettīty anubhavātmakam //

ahantādikrameṇāśu pañcakānubhavakramāt /
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ yad yad vetti tat tad bhavaty alam //

kākatālīyayogena dṛḍhābhyāsakṣayeṇa ca /
vāsanāntarasaṃśleṣāt pūrvam ākāram ujjhati //

dvitvasvasaṃvidā dvitvam ekasyaiva pravartate /
puṃso vetālasamparkād vetāla iva bhāsuraḥ //

advitvavedanād dvitvam ātmano vinivartate /
na karomīti saṅkalpāt puruṣasyeva kartṛtā //

paramārthatayā dvitvaṃ na kilātmani vidyate /
avikārādimattvena sarvagatvena sarvadā //

yat svasaṅkalparacitam asaṅkalpakṣayaṃ hi tat /
yathā mune manorājyaṃ gandharvanagaraṃ yathā //

saṅkalparacanaṃ kleśo na saṅkalpavināśanam /
saṅkalpayatno gandharvapuryās sṛṣṭau na tu kṣaye //

puṣṭasaṅkalpamātreṇa yad idaṃ duḥkham āgatam /
tad asaṅkalpamātreṇa kṣayi kātra kadarthanā //

yat kiñcid api saṅkalpya naro duḥkhe nimajjati /
na kiñcid api saṅkalpya sukham akṣayam aśnute //

saṅkalpavyālanirmuktaṃ sthitaṃ cet tava cetanam /
tadānandavanodyāne tvam uccaiḥ parirājase //

svavivekānilaiḥ kṛtvā saṅkalpajaladakṣayam /
parāṃ nirmalatām ehi śaradīva nabho'ntaram //

saṅkalpasaritaṃ mattāṃ matiyantreṇa śoṣayan /
tatrohyamānam ātmānaṃ samāśvāsya bhavāmanāḥ //

saṅkalpānilanirdhūtaṃ bhrāntaṃ parṇatṛṇāṃśavat /
bhūtākāśe tvam ātmānam avalambyāvalokaya //

svasaṅkalpakakāluṣyaṃ vinivāryātmanātmanaḥ /
paraṃ prasādam āsādya paramānandavān bhava //

sarvaśaktitayehātmā yad yathā bhāvayaty alam /
tat tathā paśyati tadā svasaṅkalpavijṛmbhitam //

saṅkalpamātram evedaṃ jagan mithyā samutthitam /
asaṅkalpanamātreṇa brahman kvāpi vilīyate //

saṅkalpavātavalitaṃ janmajvālākadambakam /
asaṅkalpānilasparśād dīpavat pariśāmyati //

tṛṣṇākarañjalatikām imāṃ rūḍhim upāgatām /
saṅkalpamūloddharaṇāt pariśoṣavatīṃ kuru //

pratibhāsasamutthānaṃ pratibhāsaparikṣayam /
yathā gandharvanagaraṃ tathā saṃsṛtivibhramaḥ //

prākṛto 'smīti vismṛtyā tāvac chocati bhūmipaḥ /
bhūmipo 'smīti sañjātā yāvan nāsya hṛdi smṛtiḥ //

naśyate jātayā brahman prāksmṛtir vartamānayā /
śaradevopagatayā prāvṛḍ jāḍyavikāriṇī //

ghanapravāhā yaiva syāc cittehā saiva vardhate /
ya evoccais svaras tantryās sa evākrāmati śrutim //

aham eko 'ham ātmā tv ity ekāṃ bhāvaya bhāvanām /
tayā bhāvanayā yuktas sa eva tvaṃ bhavasy alam //

evaṃ hy asambhavad idaṃ tv avibhāgabhāsvad brahmatvam uttamapadaṃ param eva devaḥ /
pūjāṃśapūjanasupūjakapūjyarūpaṃ kiñcin nakiñcid iva cittapanaikamūrtiḥ //