Mokṣopāya · Chapter 6.25

ekaiva kevalaṃ dṛṣṭir anapāyā gatabhramā /
vidyate sarvavicchreṣṭha sarvaśreṣṭhā samunnatā //

ātmacintā samastānāṃ duḥkhānām antakāriṇī /
cirasambhṛtasantaptasaṃsāraśramahāriṇī /
niṣkalaṅkamanomārgavipulāṅganacāriṇī //

tayā samastaduḥkhānāṃ sattānarthavilāsinām /
jyotsnayevāndhakārāṇām alam antaḥ prajāyate //

sā svātmacintā bhagavan sarvasaṅkalpavarjitā /
yuṣmadādiṣu suprāpā duṣprāpaivāsmadādiṣu //

samastakalanātītaṃ parāṃ koṭim upāśritam /
padam āsādayantv etat kathaṃ sāmānyabuddhayaḥ //

ātmacintāvilāsinyas tv asyās sakhyo mahāmate /
kiñcit sāmyam upāyātā vidyante śaśiśītalāḥ //

ātmacintāsamānānāṃ vividhānāṃ munīśvara /
ātmacintāvayasyānāṃ madhyād ekatamā mayā //

sarvaduḥkhakṣayakarī sarvasaubhāgyavardhinī /
kāraṇaṃ jīvitasyeyaṃ prāṇacintā samāśritā //

ity uktavantaṃ vihagaṃ bhusuṇḍaṃ punar apy aham /
jānann apīdam avyagraḥ pṛṣṭavān krīḍayā punaḥ //

sarvasaṃśayavicchedinn atyantacirajīvita /
yathārthaṃ brūhi me sādho prāṇacintā kim ucyate //

sarvavedāntavettāsi sarvasaṃśayanāśakaḥ /
mām etat parihāsārthaṃ mune pṛcchasi vāyasam //

atha vā bhavatām eva bhavadbhyaḥ pariśikṣitam /
punaḥ pratyuccarāmīdaṃ kā me kṣatir upasthitā //

bhusuṇḍajīvitakaraṃ bhusuṇḍasyātmalābhadam /
śṛṇu prāṇasamādhānaṃ kathyamānam idaṃ mayā //

paśyedaṃ bhagavaṃs tāvad dehagehaṃ manoramam /
tripradhānamahāsthūṇaṃ navadvārasamāvṛtam //

puryaṣṭakakalatreṇa tanmātrasvajanena ca /
ahaṅkāragṛhasthena sarvataḥ paripālitam //

antassuṣirasatkarṇaśaṣkulīcandraśālikam /
śiroruhācchādanavad vipulākṣagavākṣakam //

āsyapradhānasaddvāraṃ bhujapārśvopamandiraṃ /
dantāliketakasragbhir bhūṣitadvārakoṭaraṃ //

anārataraṭadrūparasanādvārapālakam /
aṅgulīlokavalitapādālindakṛtasthiti //

raktamāṃsarasādigdhasnāyusantativeṣṭitam /
sthūlāsthikāṣṭhasadbandhaṃ sukuḍyaṃ supramārjitam //

īdṛśasyāsya dehasya gehasya munināyaka /
suṣire komale madhye pārśukābhittimālite //

padmayugmamayaṃ yantram asthimāṃsamayaṃ mṛdu /
ūrdhvādhonālam anyo'nyamilatkośaṃ lasaddalam //

satataspandarūpeṇa sakalākāśacāriṇā /
tasya yantrasya pattrāṇi mṛdūny āttāni vāyunā //

lasatsu teṣu pattreṣu sa marut parivardhate /
vātāhatalatāpattrajāle bahir ivābhitaḥ //

vṛddhiṃ gato 'sau pavanaḥ kṛtvātmānam anekadhā /
ūrdhvādho dikṣu cānyāsu dehe 'smin prasaraty atha //

prāṇāpānasamānādyais tatas sa hṛdayānilaḥ /
saṅketaiḥ procyate tajjñair vicitrācāraceṣṭitaḥ //

hṛtpadmayantrakuharāt samastāḥ prāṇaśaktayaḥ /
ūrdhvādhaḥ prasṛtā dehe candrabimbād ivāṃśavaḥ //

yānty āyānti vivalganti haranti viharanti ca /
utpatanti patanty āśu tā etāḥ prāṇaśaktayaḥ //

sa eṣa hṛtpadmagataḥ prāṇa ity ucyate budhaiḥ /
asya kācin mune śaktiḥ praspandayati locane //

kācit sparśam upādatte kācid vahati nāsayā /
kācid annaṃ jarayati kācid vakti vacāṃsi ca //

bahunātra kim uktena sarvam eva śarīrake /
karoti bhagavān vāyur yantrehām iva yāntrikaḥ //

tatrordhvādho dvisaṅketau prasṛtāv anilau mune /
prāṇāpānāv iti khyātau prakaṭau tau varānilau //

tayor anusaran nityaṃ mune gatim ahaṃ sthitaḥ /
śītoṣṇavapuṣor nityaṃ nityam ambarapānthayoḥ //

kalevaramahāyantre vāhayoś śramahīnayoḥ /
hṛdākāśārkaśaśinor agnīṣomasvarūpayoḥ //

śarīrapurapālasya manaso rathacakrayoḥ /
ahaṅkāreśvarasyāsya praśasteṣṭaturaṅgayoḥ //

tayor mamānusarataḥ prāṇāpānābhidhānayoḥ /
gatiṃ śarīramarutor āśarīram aruddhayoḥ //

jāgratsvapnasuṣupteṣu sadaiva samarūpayoḥ /
suṣuptasaṃsthitasyeva brahman gacchanti vāsarāḥ //

sahasradhā nikṛttāṅgād bisatantulavād api /
durlakṣyā vidyamānā ca gatis sūkṣmatarā tayoḥ //

aviratagatayor gatiṃ viditvā hṛdi marutor anusṛtya coditāṃ tām /
na punar iha hi jāyate mahātman muditamanāḥ puruṣaḥ praṇaṣṭapāśaḥ //