Mokṣopāya · Chapter 6.238

atha rāghava rudraṃ taṃ tadā tasmin mahāmbare /
pravṛttaṃ nartituṃ mattam apaśyaṃ vitatākṛtim //

vyomevākṛtim āpannam ajahadvyāpitāṃ nijām /
mahākāraṃ ghanaśyāmaṃ daśāśāparipūrakam //

arkenduvahninayanaṃ caladdaśadigambaram /
ghanadīrghaprabhājālam ālānaṃ śyāmalatviṣām //

vāḍavāgnidṛśaṃ lolabhujormibharabhāsuram /
ekārṇavārṇo drāg dehabandheneva samutthitam //

paśyāmy anantaram ahaṃ yāvat tasya śarīrataḥ /
chāyeva pariniryāti nartanānuvidhāyinī //

sūryeṣv avidyamāneṣu mahātamasi manthare /
sthite katham iyaṃ chāyā bhaved iti matir mama //

yāvad vicārayāmy āśu tāvat tasya tadā puraḥ /
sā sthitā parinṛtyantī viśīrṇā strī trilocanā //

kṛṣṇā kṛśā sirālāṅgī jarjarā vikṛtākṛtiḥ /
jvālākulānalālolavanasambhāraśekharā //

bhinnāñjanatamaśśyāmā yāminīvākṛtiṃ gatā /
tamaśśrīr dehayukteva sākārevāmbaradyutiḥ //

atidīrghā karālāsyā nabho mātum ivodyatā /
dīrghajānubhujabhrāntyā mātukāmeva diṅmukham //

kṛśā bahūpavāseva parinimnamahāhanuḥ /
kajjalaśyāmalā meghamāleva pavanākulā //

kṛśāśaktā yadotthātuṃ sudīrghā vidhinā tadā /
grathiteva sirārūpair dāmabhir dairghyaśālibhiḥ //

tathā nāma sudīrghā sā yathā tasyāś śiraẖkhuram /
mayā dṛṣṭaṃ prayatnena cirordhvādhogamāgamaiḥ //

ārdrāntratantrīgrathitaśiraẖkhurakarotkarā /
amūlā sūtravalitā kaṇṭakānām iva sthalī //

viśvarūpā yamārkādiśiraẖkamalajālakaiḥ /
kṛtamālāmalālokavāntavahnimayācalā //

pralambakarṇā lulitanāsā nṛśirakuṇḍalā /
śuṣkatumbīlatāṣṭhīvā dīrghalolāsitastanī //

kumārabarhipiñchaughabrāhmamūrdhajamaṇḍalaiḥ /
lāñchitoccasurādhīśaśiraẖkhaṭvāṅgamaṇḍalā //

dantendumālāvimaloddyotapītatamo'rṇavā /
kṛṣṇoccair dhūmalekheva vṛttāvartavivartinī //

śuṣkatumbīlatevoccair ākāśatarusaṃśritā /
vilolāvayavāṣṭhīvā vātaiḫ paṭapaṭāravā //

bṛhattaraṅgordhvabhujā śyāmalollāsaśālinī /
ekārṇavormimāleva nṛttāvartavivartinī //

kṣaṇam ekabhujākārā kṣaṇaṃ bahubhujākulā /
anantograbhujā kṣipraṃ jagannartanamaṇḍapā //

kṣipram ekamukhākārā kṣipraṃ bahumukhākṛtiḥ /
anantogramukhī kṣipraṃ nirmukhī vāpi ca kṣaṇam //

ekapādānvitā kṣipraṃ kṣipraṃ pādaśatānvitā /
kṣaṇaṃ cānantapādāḍhyā niṣpādākāriṇī kṣaṇam //

kālarātrir iyaṃ seti mayānumitadehikā /
kālī bhagavatī seyam iti nirṇītasañcarā //

jvālāpūrṇāraghaṭṭhograkhātābhanayanatrayā /
jvaladvarendranīlādrisānūpamalalāṭabhūḥ //

lokālokendranīlāgraśvabhrabhīmahanudvayā /
vātaskandhaguṇaprotatārāmuktākalāpinī //

indranīlādritulyorutoraṇocce prabhāsure /
viśrāntakācaśailābhabhagabhīṣaṇavāyasā //

nṛtyadbhujalatāpuṣpair nakhaśubhrābhramaṇḍalaiḥ /
pūrṇacandraśatānīva bhramayantī nabhastale //

bhramadbhir vyāptadikcakrā bhujaiẖ kalpāmbudair iva /
varṣadbhiḫ pāṇijaprāntatārālekhābṛhatprabhāḥ //

nakhapuṣpāṅgulīvallījālair bhrāntabhujadrumaiḥ /
kṛṣṇaiẖ kānanitāśeṣagaganāgrogramūrtibhiḥ //

tamālatālatanmūlam avadagdhaṃ mahānalaiḥ /
viḍambayantī calitaṃ jaṅghāsaṅghena copatā //

apy anante mahāvyomni pāraṃ prāptaiś śiroruhaiḥ /
kurvāṇevātataṃ vāsavanaṃ timiradantinaḥ //

uhyante meravo yena tena niśśvāsavāyunā /
ghanaghuṅghumadigvaktragaganogrāṅgaghoṣiṇā //

ghanamārutaghūtkāraiẖ kṣveḍāgeyaṃ pragāyatā /
niyatānunayeneva valitāsyānuvṛttinā //

tato nṛttavaśāveśād vardhamānaśarīriṇī /
mayā dṛṣṭāvadhānena gaganābhogapūriṇī //

yāvat tayā dhṛtā dehe helāvalanasāravā /
mālā malayakailāsasahyamandaramerubhiḥ //

āsaṃs tasyā yugāntābhramālikāḫ paṭṭapaṭṭikāḥ /
ādarśamaṇḍalāny agre trīṇi lokāntarāṇi ca //

karṇayor himavanmerū rupyakāñcanaputrike /
brahmāṇḍaghurghurair mālā mahatī kaṭimekhalā //

srajaẖ kulācalaiś śṛṅgavanapattanagucchakāḥ /
taratpuravaradvīpagrāmapelavapallavāḥ //

asyā aṅgeṣu dṛṣṭāni purāṇi nagarāṇi ca /
ṛtavaś ca trayo lokā māsāhorātramālikāḥ //

muktālatādikaṃ nadyaẖ kālindītripathādikāḥ /
dharmādharmāv ubhau karṇabhūṣaṇe cānyakarṇayoḥ //

stanās tasyās tu catvāras sravaddharmapayolavāḥ /
vedās sakalaśāstrārthacatussaṃsthānacūcukāḥ //

triśūlaiḫ paṭṭisaiḫ prāsaiś śaraśaktyṛṣṭimudgaraiḥ /
niryadāyudhajālāni sragdāmāni bibharti sā //

caturdaśavidhā bhūtajātayo yās surādikāḥ /
tasyāś śarīraśāyinyas tā lomāvalayas sthitāḥ //

tasyāś ca nagaragrāmagirayo dehaśāyinaḥ /
nṛtyantyās saha nṛtyanti punarjanmamudeva te //

jaṅgamātmakam evaitaj jagad asthāvaraṃ tadā /
nṛtyatīti mayā jñātaṃ paraloke sukhaṃ sthitam //

nigīrṇaṃ jagad aṅgasthaṃ kṛtvā tṛptim upāgatā /
parinṛtyati sā mattā jagajjīrṇāhicātakī //

ādarśapratibimbastham ivābhāty akhilaṃ jagat /
tasyā vapuṣi vistīrṇe kharūpiṇi kharūpadhṛt //

tajjagannartanaṃ cāru taddehādarśasaṃsthitam /
ciraṃ mayā tadā dṛṣṭam avinaṣṭaṃ purassthitam //

vivalattārakājālaṃ bhramatparvatamaṇḍalam /
maṣakavyūhavad vātavyādhūtāmaradānavam //

saṅgrāmonmuktacakrābhadvīpārṇavavṛtāmbaram /
helāvivalanāvartaprauḍhaśailadharātṛṇam //

nīlameghāṃśukāvṛttivātaghuṅghumitāmbaram /
kāṣṭhādryasthipurāsphoṭapaṭatpaṭapaṭāravam //

jagatpadārthair vyāmiśrair amiśrair makure yathā /
vyāptam ābhogibhāṅkarair aṅgai raṅgabhramais tathā //

merur nṛtyati loloccakulācalabṛhadbhujaḥ /
bhramadabhrapaṭāṭopo namattarutanūruhaḥ //

atyajantas samudrās svaṃ maryādāmudraṇaṃ drutāḥ /
bhūmer nabhastalaṃ yānti nabhaso yānti bhūtalam //

purāṇi ghargharārāvair dṛśyante luṭhitāny adhaḥ /
sagṛhāṭṭālavāstavyaṃ na ca kiñcil luṭhaty adhaḥ //

tasyāṃ bhramantyāṃ caturaṃ candrārkā dinarātrayaḥ /
nakhāgralekhālokāntar bhānti kāñcanasūtravat //

vibhānti vṛṣṭayas tasyā gharmārtijalajālikāḥ /
iva nīhārahāriṇyo līlāvāridavāsasaḥ //

kham eva tasyās sampannaṃ kavarīmaṇḍalaṃ bṛhat /
pātālaṃ caraṇā bhūmir udaraṃ bāhavo diśaḥ //

dvīpābdhayo 'ntrāvalayaḫ pārśukās sarvaparvatāḥ /
prāṇāpānāvalīdolāḫ pavanaskandhaśālikāḥ //

tadānubhūtaṃ nṛtyantyās tasyā vapuṣi vistṛte /
himavanmerusahyādyair dolāndolanam adribhiḥ //

taradadriguṇāś chātā valayantyā tayā srajaḥ /
punaẖ kalpānta ārabdha iva tāṇḍavahelayā //

surāsuroragānīkaromaśograśarīrikā /
nisspandaṃ sthātum aśakan nāsau bhramitacakravat //

nānāvibhavavijñānayajñayajñopavītinī /
sā sarantī nabhasy āsīd ghanaghūtkāraghoṣiṇī //

tatra bhūtalam ākāśam ākāśam api bhūtalam /
pratikṛtya bhavaty antar na ca kiñcid vivartate //

bṛhannāsāguhāgehanirgatā ghanaghuṅghumāḥ /
tatrogrā vāyavo vānti ghanaghūtkārakāriṇaḥ //

nabhaẖ karaśatais tasyāś caturāvartanartibhiḥ /
bhāti caṇḍāniloddhūtair ākīrṇam iva pallavaiḥ //

tadaṅgagajagadvastujātabhramaṇasambhramāt /
dṛṣṭir dhīrāpi mohe me sannā seneva saṅgare //

prohyante yantravac chailā nipatanti nabhaścarāḥ /
luṭhanty amaragehāni cale taddehadarpaṇe //

meravaḫ parṇavad vyūḍhā malayāḫ pallavā iva /
himādrayo himakaṇā ivorvyo 'bdalatā iva //

sahyā mahyām iva khagā vindhyā vidyādharā iva /
ṛkṣavanto bhramanto 'ntar āsan haṃsā ivāmbare //

dvīpāny api tṛṇānīva samudrā valayā iva /
suralokālayāḫ padmā āsaṃs taddehavāriṇi //

viśadākāśasaṅkāśe svapnāñjanapuropame /
aṅge tasyā bṛhajjaṅghe piṇḍādarśasamatviṣi //

vindhyo nṛtyati kāñcanācalavane sahyaś ca mahyāṃ giriẖ kailāso malayo mahendraśikhare krauñcācale mandaraḥ /
gokarṇo gaganāṅgane vasumatī vidyādharāṇāṃ pure sarvā jaṅgamatāṃ gatā vanabhuvas tasyāś śarīre tadā //

abdhir nṛtyati parvate girir api proccair nabhaẖkoṭare vyomāpīndudivākararkṣavalitaṃ bhūmer adhastād gatam /
sadvīpācalapattano vanagaṇaḫ protkīrṇapuṣpo divi vyālolaṃ jagad ambudhāv iva tṛṇaṃ dikcakrake bhrāmyati //

vyomni bhramanti girayo 'mbudhayo digantalokāntarāṇi purapattanamaṇḍalāni /
nadyas sarāṃsi makurāntar aśeṣabaddhavātāvakīrṇatṛṇaparṇagaṇakrameṇa //

matsyāś caranti ca marau varavāriṇīva vyomni sthirāṇi nagarāṇi bhuvīva bhānti /
khe bhūr adho gaganam akṣayavārivāham utpātavātaparivṛttagiristhitaṃ tat //

ṛkṣotkaro bhramati dīpasahasrayantracakrabhrameṇa maṇivarṣaṇameghacāruḥ /
antar bahiś ca cakitaiḫ praṇayena muktaṃ vidyādharāmaragaṇair iva puṣpavarṣam //

saṃhārasarganicayā dinarātribhāge bindūpamā rajanayo divasotkarāś ca /
kṛṣṇās sitāś ca parito 'malaśuklakṛṣṇasvādarśamaṇḍalavad ākulam ullasanti //

ratnāni bhāskaraniśākaramaṇḍalāni tārotkarās taralakāntibhṛtaś ca hārāḥ /
svacchāmbarāṇi valitāni mahāmbarāṇi kurvanty anāratam analpam alātalekhāḥ //

kalpāntakālaviluṭhattrijaganmaṇīni vyāvartanair jhagitijātajhaṇajjhaṇāni /
tejāṃsi santatatayordhvam adhaś ca yānti nānāvidhāni guṇavanti vibhūṣaṇāni //

saṅgrāmamattabhaṭakhaḍgamarīcivīciśyāmāyamānasakalātapavāsarāṇām /
vyāvṛttibhir viluṭhatām api susthirāṇām ākarṇyate kalakalo janamaṇḍalānām //

brahmendraviṣṇuharavahniravīndupūrvā devāsurāḫ parivivṛttibhir āpatantaḥ /
anyo'nyam eva vividhā upayānti yānti vātāvadhūtamaṣakāśanivibhrameṇa //

saṃhārasargasukhaduẖkhabhavābhavehānīhāniṣedhavidhijanmamṛtibhramādyāḥ /
sārdhaṃ pṛthak ca vilasanti sadaiva sarve vyāmiśratām upagatā api tatra bhāvāḥ //

bhāvodbhavasthitivipatkaraṇabhramāṇāṃ saṃhārasargabhuvanāvanivibhramāṇām /
mithyaiva khe prakacatāṃ khaśarīrakāṇāṃ saṃlakṣyate 'tra na manāg api nāma saṅkhyā //

utpātaśāntimaraṇotsavayuddhasāmyavidveṣarāgabhayaviśvasanādi tatra /
ekatra kośa iva ratnacayo vibhāti nānārasāpratighasargaparamparaṃ tat //

tasyāś cidambaramaye vapuṣi svabhāvabhūtās sphuṭānubhavabhāvajagadvyavasthāḥ /
sargakṣayā malinadṛkkalitāmbarasthakeśoṇḍukasphuraṇavat paritas sphuranti //

jagat saṅksubdham akṣubdhaṃ dṛśyate 'sthitisaṃsthiti /
sañcālyamānamakurapratibimba iva sthitam //

nṛttasthapūtā apy antar jagadarthāḫ pratikṣaṇam /
sthitiṃ tyajanti gṛhṇanti bālasaṅkalpasargavat //

kriyāśaktiśarīre 'ntaḫ pūyamānā anāratam /
rāśībhūya viśīryante jaganmudgakaṇotkarāḥ //

kṣaṇam ālakṣyate kiñcin na kiñcid api sā kṣaṇam /
kṣaṇam aṅguṣṭhamātraiva kṣaṇam ākāśapūriṇī //

yasmāt sā kalanā devī saṃvicchaktir jaganmayī /
anantā paramākāśakośaśuddhaśarīriṇī //

kālatrayasthitajagattritayāmbarāṅgī cit sā tathā kacati tena tathāsthitena /
rūpeṇa citrakṛdudāramanassthacitrasaṃsārajālasadṛśena kacajjavena //

sargātmakaṃ vapur anekacidātmakatvāt saṃśāntakhaikavapur ekavidātmakatvāt /
ekaṃ nimeṣaṇasamunmiṣitaikarūpaṃ sā bibhratī vapur anantam anādi bhāti //

tasyāṃ vibhāti tad anantaśilātmakośalekhābjacakraracanādivad eva dṛśyam /
vyomātmakaṃ gaganamātraśarīravatyāṃ cittvād dravāj jaladhikośa ivormilekhāḥ //

mahatī bhairavī devī nṛtyataḫ pūritāmbarā /
tasya kalpāntarudrasya sā puro bhairavākṛteḥ //

sirāmarmāśritogrāgnidagdhasthāṇuvanāvaniḥ /
kalpāntavātavyādhūtā vanamāleva nṛtyati //

kuṇālolūkhalabṛsīhalaśūrpakaraṇḍakaiḥ /
musulodañcanasthālīkumbhasragdāmadhāriṇī //

evaṃvidhānāṃ sragdāmajālānāṃ kusumotkaram /
kirantī saṃsṛjantī ca nṛttakṣubdhākṣayaṃ tatam //

vandyamānas tayā so 'pi tathaivākāśabhairavaḥ /
tathaiva vitatākāras tadoccaiḫ parinṛtyati //

ḍimbaṃ ḍimbaṃ kuḍimbaṃ paca mana ḍuha mā jham prajham praṃ prajham praṃ tṛllaṃ tṛllaṃ tṛtṛllaṃ tṛkhalu khalumayaṃ khaṅkhamaṃ khaṅkhamaṅkham /
guṃ haṃ guṃ haṃ tu guṃ haṃ guḍulaḍuḍumuḍaṃ ḍāḍimāḍiṃ ḍuḍeti nṛtyantī śabdavādyaiḫ pralayapitṛvane śreyase vo 'stu kālī //

baddhvā khaṭvāṅgaśṛṅge kapilam urujaṭāmaṇḍalaṃ padmayoneẖ kṛtvā daityottamāṅgais srajam urasi śiraśśekharaṃ tārkṣyapakṣaiḥ /
pūrṇaṃ raktāsavānāṃ yamamahiṣamahāśṛṅgam ādāya pāṇau pāyād vo vandyamānaḫ pralayamuditayā bhairavaẖ kālarātryā //