Mokṣopāya · Chapter 6.216

anantaraṃ nabhaẖkośakuṭīkoṭarake mune /
tava dhyānāt prabuddhasya vṛttaṃ varṣaśatena kim //

tato dhyānāt prabuddho 'haṃ śrutavāṃs tatra nissvanam /
mṛdv avyaktapadaṃ hṛdyaṃ na ca vādyān na geyataḥ //

strīsvabhāvād iva mṛdu madhuraṃ cāninādi ca /
svalpāṅgatvād anirhrādi mayā tad vākyam ūhitam //

indindirarutākāraṃ tantrīraṇanarañjanam /
na rodanaṃ na paṭhanaṃ vaṃśakośasamasvanam //

tad ākarṇyāśu tatredam ahaṃ cintitavān atha /
śabdakartrīkṣaṇāt paśyan diśo daśa savismayaḥ //

vyomno 'yaṃ siddhasañcāramārgaśūnyam anantaram /
bhāgo yojanalakṣāṇi samatikramya saṃsthitaḥ //

tad ihedṛgvidhasyāsya kutaś śabdasya sambhavaḥ /
śābdikaṃ na ca paśyāmi yatnenāpi vilokayan //

anantam idam āśūnyaṃ puro me nirmalaṃ nabhaḥ /
iha bhūtaṃ prayatnena prekṣyamāṇaṃ na dṛśyate //

yadeti cintayitvāhaṃ bhūyo bhūyo vilokayan /
śabdeśvaraṃ na paśyāmi tadā cintitavān idam //

ākāśa eva bhūtvāham ākāśenaikatāṃ gataḥ /
ākāśaguṇaśabdārthān karomy ākāśakośake //

dehākāśam idaṃ sthāpya dhyāneneha yathāsthitam /
cidākāśavapur vyomnā yāmy aikyaṃ vār ivāmbunā //

cintayitvety ahaṃ tyaktuṃ dehaṃ padmāsane sthitaḥ /
āsaṃ samādhim ādhātuṃ punar āmīlitekṣaṇaḥ //

tyaktvā bāhyān api sparśān aindriyān āntarān api /
cittākāśe 'ham abhavaṃ saṃvitspandamayātmakaḥ //

kramāt tad api santyajya buddhitattvapadaṃ gataḥ /
sampanno 'haṃ cidākāśo jagajjālaikadarpaṇaḥ //

tatas tena svabhāvena bhūtavyomaikatām aham /
samprayāto 'mbunevāmbu saurabhaṃ saurabheṇa vā //

sampanno 'tha mahākāśo vyāpy ananto 'tha sarvagaḥ /
anākāro 'py anādhāras sarvārthādhāratāṃ gataḥ //

yāvat trailokyavṛndāni saṃsārāṇāṃ śatāni ca /
tatra brahmāṇḍalakṣāṇi paśyāmy agaṇitāny api //

parasparam adṛṣṭāni mithaẖ khāny amalāni ca /
nānācāravicārāṇi śūnyāny eva parasparam //

svapnarūpāṇi suptānāṃ tulyakālaṃ nṛṇām iva /
mahārambhāṇy adṛṣṭāni śūnyāni ca parasparam //

jāyamānāni naśyanti vardhamānāni bhūriśaḥ /
vartamānāny atītāni bhaviṣyanti ca sarvaśaḥ //

anekacittajātāni mahābhittīni khāni ca /
manasy evograrājyāni kṛtāni vividhair janaiḥ //

nirāvaraṇarūpāṇi tathaikāvaraṇāni ca /
pañcāvaraṇarūpāṇi ṣaḍekāvaraṇāni ca //

daśāvaraṇacitrāṇi ṣoḍaśāvaraṇāni ca /
caturviṃśatyāvṛtīni ṣaṭtriṃśatyāvṛtīni ca //

śūnyāni bhūtapūrṇāni pañcabhūtamayāni ca /
ekapṛthvyādibhūtāni catuṣpṛthvyādikāni ca //

tripṛthvyādīni cānyāni dvipṛthvyādīny athāpi ca /
tathā saptamahābhūtāny ekajātimayāni ca //

tvādṛśānubhavābhogaviruddhānīdṛśāni tu /
tathā nityāndhakārāṇi sūryādirahitāni ca //

tathā mīlitasargāṇi ekanāthāvṛtāni ca /
vilakṣaṇaprajeśāni vicitrācāravanti ca //

jātyandhapāramparyeṇa saṅketācāravanti ca /
tathā nityaprakāśāni jvalitāgnimayāni ca //

tathā jalaikapūrṇāni pavanaikātmakāni ca /
stabdhāni paramākāśe vahanti ca tathāniśam //

jāyamānāni puṣyanti paripuṣṭāni cābhitaḥ /
tiryag gacchanti cānyāni mūkasargamayāny api //

devamātraikasargāṇi naramātramayāni ca /
daityavṛndamayāny eva kriminirvivarāṇi ca //

antar antas tadantaś ca svakośeṣv aṇukaṃ prati /
jātāni jāyamānāni kadalīdalapīṭhavat //

parasparam adṛṣṭāni nānubhūtāni vai mithaḥ /
sainikasvapnajālāni jātānīva mahānty api //

vividhāny apy anantāni svacchākāśātmakāny alam /
anyo'nyam anyavṛttīni na mitho 'nyasthitīni ca //

mithaś cānyānyaśāstrāṇi mitho 'nantāni yāni ca /
anyānyasanniveśāni mitho 'nyānyāni yāni ca //

anyo'nyaṃ paralokāni mithas siddhapurāṇi ca /
anyādṛśamahābhūtāny anyādṛkṣagirīṇi ca //

tvādṛśānubhavehānām agamyāny ātatāni ca /
asamañjasarūpāṇi kathyamānāni mādṛśaiḥ //

aṇuvat prohyamānāni cidādityāṃśumaṇḍale /
paramārthaśriyo vyomni raśmijālāni kuṇḍale //

kānicit tāni tāny eva bhūtvā bhūtvā bhavanty alam /
kānicit tādṛśāny eva jātāni vanaparṇavat //

anyāny atrārdhasadṛśāny anyāni sadṛśāny api /
kañcit kālaṃ susadṛśāny anyāny anagha kānicit //

anyāny ajñātakālāni yadṛcchāvaśatas svayam /
jāyamānāni puṣyanti susthirāṇi sthitāni ca //

phalāni tāny anantāni paramārthamahātaroḥ /
ananyāny eva cānyāni tanmayāny eva vai tataḥ //

kānicit svalpakalpāni dīrghakalpāni kānicit /
anyāny aniyataṃ bhūri niyataṃ bhūri kānicit //

tāni śūnyatvajālāni paramākāśakośake /
aparijñātakālāni dṛḍhāny ajñātadoṣake //

abdhyarkākāśamervādiśatair āvalitāny alam /
ciccamatkārakhe svapnajālāny ābhānti cābilam //

anubhūter bhramātmatvāt kāraṇānām abhāvataḥ /
pṛthvyādīnām ahetūnām atyantaṃ santy asanti ca //

mṛgatṛṣṇāmbubharavad dvicandravyomavarṇavat /
sampannāni na satyāni satyāny apy anubhūtitaḥ //

citsaṅkalpanabhasy eva bhāsamānāni bhūriśaḥ /
vāsanāvātanunnāni vinunnāny ātmaceṣṭitaiḥ //

surāsurādimaṣakāny ākāśoḍumbaradrume /
phalāni rasapūrṇāni ghūrṇamānāni mārutaiḥ //

abhijātasvabhāvasya sarvārambhakarasya ca /
śuddhacittattvabālasya saṅkalpanagarāṇi khe //

tvam ahaṃ sa idaṃ ceti dhiyācaladṛḍhāny alam /
sampannāny arkadīptyeva paṅkakrīḍanakāni ca //

dhṛtāni rasaśālinyā niyatyā nityatṛptayā /
vanāny ugraphalānīva vasantarasalekhayā //

mahākartṝṇy akartṝṇi na kṛtāny eva khāni ca /
svayaṃsampannarūpāṇi cidvyomnaiva kṛtāni ca //

paramārthamayāny eva tadanyatvoditāni ca /
alabdhāny eva labdhāni sadāsanty eva santi ca //

caturdaśadaśaikādividhabhūtagaṇāni ca /
punas tāny eva tāny antar anyāny anyāny atho bahiḥ //

narakasvargapātālabandhumitramayāny api /
mahārambhamayāny eva śūnyāni paramārthataḥ //

kṣīrāmbudher jalānīva snehasārāṇi sarvataḥ /
taraṅgabhaṅgurāṇy antar bahiś cāvṛttimanti ca //

ābhāsamātrarūpāṇi tejāṃsy ātmavivasvataḥ /
jātānīva svatas tāni spandanāni nabhasvataḥ //

vṛkṣarūpāṇi pattrāṇāṃ buddhyahaṅkāracetasām /
asatām apy asanty eva svapno 'nyastho nṛṇām iva //

purāṇavedasiddhāntakalpanātalpapāliṣu /
ghananidrāṇi suptāni bibhranti śavatām iva //

paramārthamahāraṇye cidgandharvakṛtāṇi khe /
sūryadīpakadīptīni gṛhāṇi gahanāny ati //

prajāyamānāni nabhasy anante viśīryamāṇāni ca nirnimittam /
tadā tv ahaṃ taimirikākṣadṛṣṭakeśoṇḍukānīva jaganty apaśyam //