Mokṣopāya · Chapter 6.209

bodho jagad ivābhāti mune yena krameṇa he /
taṃ krameṇa kramaṃ brūhi bhūyo 'bodhanivṛttaye //

dakṣasyeva vimūḍhasya yad dṛṣṭau tat svacetasi /
yan na dṛṣṭaṃ na tac citte bhavaty alpatarasmṛteḥ //

bhavyaḫ paśyati śāstrārtham eva pūrvāparānvitam /
na dṛṣṭiviṣayaṃ vastu yat paśyati karoti tat //

bhavyānuṣṭhānaniṣṭhas sañ śāstrārthaikamanā muniḥ /
bhūtvopadeśaṃ tvam imaṃ śṛṇu śravaṇabhūṣaṇam //

iyaṃ dṛśyabharabhrāntir nanv avidyeti yocyate /
vastuto vidyate naiṣā tāpanadyāṃ yathā payaḥ //

upadeśyopadeśārtham enāṃ maduparodhataḥ /
satyām iva kṣaṇaṃ tāvad āśritya śrūyatām idam //

kuta eṣā kathaṃ ceti vikalpān anudāharan /
nedam eṣā na cāstīti svayaṃ jñāsyasi bodhataḥ //

yad idaṃ dṛśyate kiñcij jagat sthāvarajaṅgamam /
sarvaṃ sarvavikārāḍhyaṃ kalpānte tad vinaśyati //

asya bhāgavibhāgātmā nāśo 'vaśyam avāritaḥ /
bindunā bindunāmbhodher uddhṛtasyāsti hi kṣayaḥ //

evaṃ sthite dravyanāśe brahmaṇas tanmayatvataḥ /
nānantatvaṃ na cāstitvaṃ na caitat sambhavaty alam //

madaśaktir iva jñānam iti nāsmāsu sidhyati /
dehāvajñānato 'smākaṃ svapnavat tan na tattvataḥ //

naśyaty eti ca dṛśyaśrīs saivānyaiva navaiva vā /
itthaṃ bhavet samucitaṃ kṛtaṃ śāstraṃ na cānyathā //

saivaitīty asamullekhaṃ kathaṃ naṣṭasya sambhavaḥ /
tadrūpānyeti yuktaṃ syād anubhūtārthagā vayam //

saiva vyomatayaivāsīd ity asat saiva sā katham /
tathaiva vyomasaṃsthā cen nāśaṃ tarhi na sā gatā //

kāryakāraṇayor ekarūpataivaṃ yadā tadā /
kāryakāraṇatābhāvād aikyam evāsmadāgamaḥ //

śūnyaṃ tv anupalambhatvaṃ yad gataṃ naṣṭam eva tat /
anyas tarhi bhaven nāśaẖ kīdṛśaẖ kila kathyatām //

naṣṭaṃ bhūyas tad utpannam iti tat pratyayo 'tra kaḥ /
naśyaty avaśyaṃ tenedaṃ punar anyat pravartate //

madhyamadhyodyadutsedhaphalādyavayavaikikā /
ādāhaṃ bījasattāsti kāryakāraṇatā kutaḥ //

deśakālakriyātmaikaṃ yathādṛṣṭam iha sthitam /
bījam evaikakam ato na ghaṭaḫ paṭakāryakṛt //

sarvadarśanaviśrānte nāmni bhedo na vastuni /
paramārthamaye tena vivādena kim atra naḥ //

idaṃ śāntam anādyantaṃ tadrūpatvād vicārataḥ /
vyomābhaṃ bodhatāmātram anubhūtipramāṇataḥ //

yathaitan nānubhūtaṃ sad yathaitan nānubhūyate /
yathaitat siddhim āpnoti tad idaṃ kathyate kramāt //

mahākalpānta unnaṣṭe sarvasmin dṛśyamaṇḍale /
āmahādevaparyantaṃ samanobuddhikarmaṇi //

vyomany api śamaṃ yāte kāle 'py akalitasthitau /
vāyāv api kvāpi gate tejasy atyantam asthite //

tamasy upagate dhvaṃsaṃ vāryādau suciraṃ kṣate /
alam antam anuprāpte sarvaśabdārthasañcaye //

śiṣyate śāntabodhātma sad acchaṃ bodhyavarjitam /
anādinidhanaṃ bodhyaṃ kim apy amalam avyayam //

avācyam anabhivyaktam atīndriyam anāmakam /
sarvabhūtātmakaṃ śūnyaṃ sad asac ca paraṃ padam //

tan na vāyur na cākāśaṃ na buddhyādi na śūnyakam /
na kiñcid atha sarvātma kim apy anyat paraṃ nabhaḥ //

tadvidā tatpadasthena tan muktenānubhūyate /
anyaiẖ kevalam āmnātair āgamair eva varṇyate //

na kālo na tamo nātmā na san nāsan na deśadik /
na madhyam etayor nānto na bodho nāpy abodhitam //

kim apy etad atyacchaṃ ca budhyate bodhapāragaiḥ /
śāntasaṃsāravisaraiḫ parāṃ bhūmim upāgataiḥ //

pratiṣiddhā mayaite tu ye 'rthās sarve 'tra te sthitāḥ /
asmadbuddhyāparicchedyās somyāmbodher ivormayaḥ //

yathāsthitaṃ sthitās sarve bhāvās tatra tathā yathā /
anutkīrṇā mahāstambhe vividhās sālabhañjikāḥ //

evaṃ tatra sthitās sarve bhāvās tatra na ca sthitāḥ /
asarvātmaiva sarvātma tad etad atad eva ca //

padaṃ yathaitat sarvātma sarvārthaparivarjitam /
yathāvat tat prapaśyanti tatraikapariṇāminaḥ //

sarvārthāstamaye jāte sarvārtharahitaṃ padam /
sarvārthaparipūrṇaṃ ca tad ādyaṃ paridṛśyate //

tava tāvan mahābuddhe sarvārthopaśamātmakam /
na samyagjñānam utpannaṃ saṃśayo 'tra nidarśanam //

yaḫ prabuddho nirābhāsaṃ param ābhāsam āgataḥ /
svasthāntaẖkaraṇaś śāntas taṃ svabhāvaṃ sa paśyati //

ayaṃ tvam aham ityādis trikālagajagadbhramaḥ /
tatrāsti hemapiṇḍe 'ntar iva rūpakajālakam //

hemapiṇḍād yathā bhāṇḍajālaṃ nānupalabhyate /
tathā na labhyate bhinnaṃ paramārthaghanāj jagat //

sarvadaivāpi bhinnātmā svāṅgabhūtopalambhadṛk /
sajagac cājagac caitad dhemevāṅgadarūpakam //

riktaṃ deśādiśabdārthair deśakālakriyātmakam /
yathāsthitam idaṃ tatra sarvam asti na cāsti ca //

yathormyādi same toye citraṃ citrakṛdīhite /
bhāṇḍavṛndam ayaḫpiṇḍe tathedaṃ brahmaṇi sthitam //

yathaitad atra no bhinnaṃ nābhinnaṃ nāsti cāsti ca /
nityaṃ tanmayam evācchaṃ śānte śāntam idaṃ tathā //

anikhātaiva bhātīyaṃ trijagatsālabhañjikā /
surasasyaiva dṛśyatvam itā brahmaṇi dāruṇi //

nikhātā dṛśyatāṃ yānti stambhasthās sālabhañjikāḥ /
akhātā eva bhānty atra trijagatsālabhañjikāḥ //

asminn akṣobhya evāntas taraṅgās sṛṣṭidṛṣṭayaḥ /
sarasy atirase bhānti cidghanāmṛtavṛṣṭayaḥ //

avibhāge vibhāgasthā akṣobhe kṣubhitā iva /
avibhātā vibhāntīva cidghane sṛṣṭivṛṣṭayaḥ //

paramāṇau paramāṇāv atra saṃsāramaṇḍalam /
vibhāti bhāsurārambhair api bhāti na kiñcana //

ākāśakālapavanādipadārthajātam apy aṅgam aṅgarahitasya tad apy anaṅgam /
sarvātmakaṃ sakalabhāvavikāraśūnyam apy etad āhur ajaraṃ paramātmatattvam //