Mokṣopāya · Chapter 6.185

bījāṅkurāṇāṃ puruṣakarmaṇāṃ janmakāriṇām /
daivaśabdārthayuktānāṃ tattvaṃ vada vibho punaḥ //

daivakarmādiparyāyaṃ ghaṭādighaṭanāvadhi /
saṃvitspandanam evedaṃ loke puruṣatāṃ gatam //

saṃvitspandād ṛte puṃstvaṃ karma vā kīdṛśaṃ bhavet /
ghaṭāvaṭapaṭādyātma hy etenaiva jagat kṛtam //

pravartate jagallakṣmīs saṃvitspandāt savāsanāt /
nivartate hi saṃsāras saṃvitspandād avāsanāt //

avāsanaṃ hi saṃvittes spandam aspandanaṃ viduḥ /
sa spando 'py apsu na spando yenāvartādi nohyate //

manāg api na bhedo 'sti saṃvitspandamayātmanoḥ /
kalpanāṃśād ṛte rāma sṛṣṭau puruṣakarmaṇoḥ //

jalavīcyor yathā dvitvaṃ saṅkalpotthaṃ na vāstavam /
tatheha citparispandarūpayor jantukarmaṇoḥ //

karmaiva puruṣo rāma puruṣasyaiva karmatā /
ete hy abhinne viddhi tvaṃ yathā tuhinaśītate //

himaṃ yat tad yathā śaityaṃ yac chaityaṃ tad yathā himam /
yat karmāsau tathā jantur yo jantuẖ karma tat tathā //

saṃvitspandarasasyaite daivakarmanarādayaḥ /
paryāyaśabdā na punaḫ pṛthak karmādayas sthitāḥ //

spandāt saṃvij jagadbījam aspandād yāty abījatām /
aṅkuraś ca tad evāntassthitatvād aṅkuraśriyaḥ //

cittvaṃ ca kvacid aspandaṃ kvacit spandi svabhāvataḥ /
anantam ekārṇavavad adikkālakramaṃ sthitam //

saṃvitspando vāsanāvān iha bījam akāraṇam /
bhūtvā kāraṇatām eti dehāder aṅkurāvaleḥ //

tṛṇavallīlatāgulmabījāṅkuragater api /
bījaṃ saṃvitspanda eva tasya bījaṃ na vidyate //

na bījāṅkurayor bhedo vidyate 'gnyauṣṇyayor iva /
bījam evāṅkuraṃ viddhi viddhi karmaiva mānavam //

saṃvit sphurantī bhūkośe karoti sthāvarāṅkuram /
sthūlān sūkṣmān mṛdūn krūrān payo budbudakān iva //

vidā vinā dharākośād atyantaparipelavāt /
aṅkurān vajrasārāṃś ca ka ullāsayituṃ kṣamaḥ //

prāṇivīryarasāntassthā saṃvij jaṅgamam ātatam /
tanoti latikāntasstho rasaḫ puṣpaphalaṃ yathā //

yadi sarvagatā saṃvid bhaven nātibalīyasī /
tat ka ullāsane śaktas syād evāsurabhūbhṛtām //

jaṅgamānāṃ sthāvarāṇām etad ādyaṃ hi bījakam /
saṃvidvisphuraṇāmātram asya bījaṃ na vidyate //

bījāṅkuravikalpānāṃ kriyāpuruṣakarmaṇām /
ūrmivīcitaraṅgānāṃ nāmni bhedo na vastuni //

dvitvaṃ nṛkarmaṇor yasya bījāṅkuradhiyāttayoḥ /
vipaścitpaśave tasmai mahate 'stu sadā namaḥ //

saṃvitter janmabījasya yo 'ntasstho vāsanārasaḥ /
sa karoty aṅkurollāsaṃ tam asaṅgāgninā daha //

kurvato 'kurvataś caiva manasā yad amajjanam /
śubhāśubheṣu kāryeṣu tad asaṅgaṃ vidur budhāḥ //

atha vā vāsanotsāda evāsaṅga iti smṛtaḥ /
yayā kayācid yuktyāntas sampādaya tam eva hi //

yayaiva vā vetsi tayā yuktyā puruṣayatnataḥ /
vāsanāṃ kuru nirmūlām etad eva paraṃ śivam //

pauruṣeṇa prayatnena yathā jānāsi vā tathā /
nivārayāhambhāvāṃśam eṣo 'sau vāsanākṣayaḥ //

nāsty eva pauruṣād anyā saṃsārottaraṇe gatiḥ /
nirahambhāvarūpe 'smin vāsanākṣayanāmani //

ādyaiva saṃvid astīha so 'ṅkuro bījam asti tat /
tat karma tac ca puruṣas tad daivaṃ tac chubhāśubham //

na bījam ādāv asty anyan nāṅkuro na ca vā naraḥ /
na karma na ca daivādi kevalaṃ vid udeti hi //

no bījam asti na kilāṅkurako 'pi vāsti nāpy asti karma puruṣaś ca na vāsti sādho /
ekaṃ tu vittvam uditaṃ hy anayābhidhānalakṣmyā naṭas suranarāsuraśobhayeva //

ity eva niścayam anāmaya bhāvayitvā tyaktvā bhṛśaṃ puruṣakarmavicāraśaṅkām /
nirvāsanas sakalasaṅkalanāvimuktas saṃvidvapur nanu yathābhimateccham āssva //

praśāntasarveccham aśaṅkam acchacinmātrasaṃstho 'khilakāryakārī /
ātmaikarāmaḫ paripūrṇakāmo bhavābhayo rāma śamābhirāmaḥ //