Mokṣopāya · Chapter 6.183

saṃsāramārge gahane patitasyāpatanti hi /
vṛttavṛttāntalakṣyāṇi kāṣṭhā iva ghanāgame //

sarva eva tv ime bhāvāḫ parasparam asaṅginaḥ /
aṭavyām upalānīva bhāvanaiteṣu śṛṅkhalā //

cittam āndhyāya vṛttāntadrumair gahanayan sthitaḥ /
rasarañjanayā loko vasanta iva kānanam //

aho bata vicitrāṇi vāsanāvaśato 'vaśaiḥ /
bhūtakair anubhūyante sukhaduẖkhāni janmasu //

aho batātiviṣamā vāsanā yadvaśāj janaiḥ /
avidyamāna evāyaṃ bhramo 'ntar anubhūyate //

āhlādino 'mṛtavataś śuddhasyālokakāriṇaḥ /
śītalasyākhilārtheṣu jñasyendoś ca kim antaram //

pūrvāparam anālocya yat kiñcid abhivāñchataḥ /
nirmaryādasya mūḍhasya bālasya ca kim antaram //

labdham āprāṇaparyantaṃ śubhāśubham anujjhatoḥ /
āmiṣe ko viśeṣo 'sti vada mārjāramūḍhayoḥ //

sarva eva tv ime bhāvā dehadāradhanādayaḥ /
kṣipram āśuṣkasikatāśarāvaviśarāravaḥ //

ābrahmastambaparyantam api yoniśateṣu ca /
ākalpaṃ bhramataś cittaśāntir nāsti śamād ṛte //

paryālocanamātreṇa bandhagandho na bādhate /
gacchato mārgavaiṣamyam ivālokanakāriṇaḥ //

na tavāvahitaṃ cittaṃ kāmaẖ kavalayiṣyati /
sāvadhānasya buddhasya piśācaẖ kiṃ kariṣyati //

yathekṣaṇaprasaraṇaṃ rūpālokanamātrakam /
saṃvitprasaramātrātma tathā sāhaṃ jagat sthitam //

yathākṣisaṃvṛtis sarvarūpālokaśamo 'rihan /
saṃvitsaṃvaraṇaṃ nāma sarvadṛśyaśamas tathā //

asad eva jagat sāhaṃ śuddhā saṃvit tanoti khe /
īṣatprasaraṇenāśu spandanaṃ pavano yathā //

sad ivāsatyam evedam akurvatyaiva manyate /
vidā hemneva kumbhatvam apṛthaglabhyam ātmagam //

śūnyamātraṃ yathā vyoma spandamātraṃ yathānilaḥ /
jalamātraṃ yathormyādi saṃvinmātraṃ jagat tathā //

avyavacchinnanirbhāgasaṃvinmātraṃ jagattrayam /
viddhi śāntaṃ tathā vyoma yathā vāriṇi parvatam //

nirvāṇasyopaśāntasya jñasya sodeti śītatā /
antar yatrendavo 'py ete dīptajvalanabandhavaḥ //

kiṃ kena katham ekāntaśāntātataśivātmani /
nirāloke parāloke śūnye jagati janyate //

yā sattā brahmaśabdākhyā rūpaṃ sarvasya tan nijam /
na yatra kācid bādhāsti sarvaṃ tanmayam avyayam //

yad idaṃ tu padārthatvaṃ yatra bādhānubhūyate /
yac ca vā bādhanaṃ prekṣya tan na vidmaẖ khapuṣpavat //

jña evāpagatasvāntaṃ śāntam āssva mahāśmavat /
abodhamanano maunam anantam ajam avyayam //

ākāśakalpe sve bhāve tiṣṭhato 'ṅgādivedanam /
bhavaty abhyāsadārḍhyena vinā svapnavikāravat //

nirupādānasambhāram abhittāv eva cetati /
brahmākartṛ jagaccitraṃ na kaścid vā na kiñcana //

tanoti yat tad ātmaiva tasya tatra tathā sthitam /
dṛśyābhāvād ataddarśī tena kaẖ kva karoti kim //

ahaṃ sukhīti sukhitā ahaṃ duẖkhīti duẖkhitāḥ /
sarva eva svabhāvasthā vyomātmāno 'pi pārthivāḥ //

sarveṣām eva bhāvānāṃ vidākāśātmanām api /
mithyaiva svapnaśailānām iva pārthivatāsti te //

ahantollekhatas sattā bhramabhāravikāriṇī /
tadabhāvāt svabhāvaikaniṣṭhatā śamaśālinī //

hemnaẖ kaṭakaśabdārtho vyatirikto yathāsti no /
vyatiriktā tathāsatyā nāhantāsti śamātmanaḥ //

nirvāṇo nirmanā maunī kartākartā ca śītalaḥ /
jña ekaś śānta evāste śūnya evābhipūritaḥ //

nirvāsanaṃ spandamāno yantraputrakagātravat /
sa yathāsthitam evāste jñas saṃvyavaharann api //

yathā mañcakasaṃsthasya spandate naiva vā śiśoḥ /
aṅgālir anusandhānaṃ vinaivaṃ viditātmanaḥ //

nissambodhaikabodhasya nirāśehaiṣaṇāśiṣaḥ /
śāntāhantvātmarūpatvād anusandhānitā kutaḥ //

adraṣṭur apadṛśyasya dṛgrūpasyāparūpiṇaḥ /
kutaẖ kilānusandhānam anapekṣasya paśyataḥ //

apekṣaiva ghano bandho hy anapekṣaiva muktatā /
sarvaśabdānvitā tasyāṃ viśrāntena kim īkṣyate //

pārthivatve śarīre 'smin svasvapnādrāv ivāsati /
bhramamātrātmani kutaẖ kva kasya kim apekṣaṇam //

upaśāntasamastehaṃ vigatākhilakautukam /
nirastavedanaṃ jñena vidā kevalam āsyate //

maṅkineti śrutavatā tato moho mahān api /
aśeṣeṇa parityaktas tatra vai tvag ivāhinā //

pravāhāpatitaṃ kāryaṃ kurvatāpāstavāsanam /
tena varṣaśatasyānte sthitam adrau samādhinā //

tatrādya yāvat pāṣāṇasamadharmā sa tiṣṭhati /
śāntāntaẖkaraṇo yogī bodhyamānaḫ prabudhyate //

etena rāghava vivekapadena śāntim āsādayodayavatā manasā vihartum /
mā dīnatāṃ vrajatu rāgamayī matis te kṣīṇā kṣaṇād asalileva śaradghanālī //