Mokṣopāya · Chapter 6.182

saṃvedanaṃ bhāvanaṃ ca vāsanā kalaneti ca /
anarthāyeha śabdārtho vigatārtho vijṛmbhate //

vedanaṃ bhāvanaṃ viddhi sarvadoṣasamāśrayam /
asminn evāpadas santi latā madhurase yathā //

saṃsāramārge gahane vāsanāveśavāhinaḥ /
upayāti vicitroccair vṛttavṛttāntasantatiḥ //

vivekino vāsanayā saha saṃsārasambhramaḥ /
kṣīyate mādhavasyānte śanair vanam ivārasam //

asyās saṃsṛtisallakyā vāsanotsedhakāriṇī /
kadalyā ghanajālinyā rasalekheva mādhavī //

saṃsārābdhitayodeti vāsanātmā rasaś citau /
yathā vanatayāntasstho madhumāsarasaẖ kṣitau //

cinmātrād amalāc chūnyād ṛte kiñcin na vidyate /
nānyat kvacid aparyante khe śūnyatvetarad yathā //

vedanātmā raso 'sty anya iti yā pratibhā sthirā /
eṣāvidyā bhramas tv eṣa eṣa saṃsāra ātataḥ //

anālocanasaṃsiddha ālokenaiṣa naśyati /
asadātmā sadābhāso bālavetālavat kṣaṇāt //

sarvadṛśyadṛśo bodhe bodhasāratayaikatām /
yānty aśeṣamahīpīṭhasaritpūra ivārṇave //

mṛṇmayaṃ hi yathā bhāṇḍaṃ mṛcchūnyaṃ tu na labhyate /
cinmayaṃ hi tathā cetyaṃ cicchūnyaṃ tu nopalabhyate //

bodhāvabuddhaṃ yad vastu bodha eva tad ucyate /
nābodhaṃ budhyate bodho vairūpyāt tena nānyathā //

draṣṭṛdarśanadṛśyeṣu pratyekaṃ bodhamātratā /
sāras tena tadanyatvaṃ nāsti kiñcit khapuṣpavat //

sajātīyas sajātīyenaikatām anugacchati /
anyo'nyānubhavas tena bhavaty ekatvaniścayaḥ //

yadi kāṣṭhopalādīnāṃ na bhaved bodharūpatā /
tat sadānupalambhas syād eteṣām asatām iva //

yadā tv aśeṣā dṛśyaśrīr bodhamātraikarūpiṇī /
tadānyevāpy ananyaiva satī bodhena bodhyate //

sarvaṃ jagadgataṃ dṛśyaṃ bodhamātram idaṃ tatam /
spandamātraṃ yathā vāyur jalamātraṃ yathārṇavaḥ //

miśrībhūtā api hy ete jatukāṣṭhādayo yathā /
mitho'nanubhavāmiśrā aikyaṃ hy anubhavo mithaḥ //

anyo'nyānubhavo hy aikyam aikyaṃ tv anyo'nyavedanam /
yathāmbhasoẖ kṣīrayor vā na kāṣṭhajatunor iva //

aham ity eva bandhāya nāham ity eva muktaye /
etāvanmātrake bhadre svāyatte kim aśaktatā //

candradvayapratyayavan mṛgatṛṣṇāmbubuddhivat /
kim anutthita evāyam asad evāham utthitaḥ //

mamedam iti bandhāya na mamety eva muktaye /
etāvanmātrake vastuny ātmāyatte kim ajñatā //

yaẖ kāṣṭhabadaranyāyo yo ghaṭākāśayos sthitaḥ /
sa sambandho 'pi naivaikyam aikyam anyo'nyavedanam //

anyo'nyavedanaṃ tv aikyaṃ bhāgaśo gatam apy alam /
ajaḍaṃ taj jaḍaṃ vāpi naikaṃ rūpaṃ vimuñcati //

nājaḍo jaḍatām eti svabhāvā hy anapāyinaḥ /
yac cājaḍaṃ jaḍaṃ dṛṣṭaṃ dṛṣṭe tatrāsti naikatā //

vāsanāveśavalitāẖ kuvikāraśatātmabhiḥ /
saṃsārāraṇyakuhare nṛtyanti hatakarmabhiḥ //

vāsanārajjunā kṛṣṭā dūraṃ nītās svakarmabhiḥ /
vrajanty adho'dho dhāvantaś śilāś śailacyutā iva //

vyūḍhānāṃ vāsanāvātair nṛtṛṇānām itas tataḥ /
tāny āpatanti duẖkhāni yāni vaktuṃ na pāryate //

bhrāntyā bhṛśaṃ karatalāhatakandukābhaṃ lokāḫ patanti nirayeṣu rayeṇa raktāḥ /
kledena tatra parijarjaratāṃ prayātāẖ kālāntareṇa punar anyanibhā bhavanti //