Mokṣopāya · Chapter 6.180

nirāśavāsanāpāstasamastabhavavāsanaḥ /
utthāya gaccha prakṛter asyā maṅkir ivāṅkataḥ //

maṅkināmābhavat pūrvaṃ brāhmaṇas saṃśitavrataḥ /
sa kathaṃ śṛṇu nirvāṇam āptavān madvibodhataḥ //

ahaṃ kadācid ākāśakośād avanim āgataḥ /
bhavatpitāmahārthena kenāpy upanimantritaḥ //

viharan bhūtalaṃ gacchaṃs tvatpitāmahapattanam /
prāpto 'smi kām apy ādīrghām araṇyānīṃ mahātapām //

pāṃsupratardagahanāṃ prakacattaptasaikatām /
adṛṣṭapāraparyantāṃ kvacid grāmakalāñchitām //

akṣubdhakhānilālokajalabhūśāntiśālinīm /
tatāṃ śūnyāṃ mahārambhāṃ brahmasattām ivāmalām //

avidyām iva sammohamṛgatṛṣṇāgatabhramām /
jāḍyadām ātatāṃ śūnyāṃ digdāhamihikākulām //

atha tasyām araṇyānyāṃ yāvat praviharāmy aham /
tāvat paśyāmi purato vadantaṃ pathikaṃ śramāt //

aho nu parikhedāya prauḍhaprāyātapo raviḥ /
paritāpāya pāpo 'yaṃ durjaneneva saṅgamaḥ //

saṅgalantīva marmāṇi sphuratīvāgnir ātape /
saṅkucatpallavāpīḍās tāmyanti vanarājayaḥ //

tāvat tad etam agrasthaṃ grāmakaṃ praviśāmy aham /
śramam atrāpanīyāśu vahāmy adhvānam āśugaḥ //

iti sañcintya so 'grasthaṃ kirātagrāmakaṃ yadā /
praveṣṭum icchati tadā mayā prokta idaṃ vacaḥ //

aparijñāta nīrāga mārgamitra śubhākṛte /
marumārgamahāraṇyapāntha svāgatam astu te //

ciraṃ manuṣyadeśe 'smin nirjanagrāmadhanvani /
nāgarādhvaga viśrāntiṃ viśrānto 'pi na lapsyase //

śramo viśramaṇenaiva vardhate pāmarāspade /
tṛḍ vai lavaṇapānena bhūya evābhivardhate //

ete grāmaikaśaraṇāḫ pallavaspandabhīravaḥ /
ayathāyathasañcārā hariṇā iva jantavaḥ //

na sphuranti vicāreṣu na jvalanty anubhūtiṣu /
na trasanti durācārād aśmayantramayā iva //

kāmārtharāgavidveṣapariniṣṭhitapauruṣāḥ /
karmaṇy āpātamadhure ramante dagdhabuddhayaḥ //

ābhijātyonnatodārā śītalā rasaśālinī /
neha viśvasiti prajñā meghamālā marāv iva //

varam andhaguhāhitvaṃ śilāntaẖ kīṭatā varam /
varaṃ marau paṅgumṛgo na grāmyajanasaṅgamaḥ //

nimeṣāsvādamadhurāẖ kṣaṇāntaravirāgiṇaḥ /
māraṇaikāntaniratā grāmyā viṣakaṇā iva //

vānti bhasmakaṇākīrṇā jīrṇās saṃśīrṇasadmasu /
tṛṇaparṇavanavyagrā grāmyāvakaravāyavaḥ //

evam uktena tenāham idam uktas tadānagha /
madvākyena samāśvasya snātenevāmṛtāmbhasā //

bhagavan ko 'si pūrṇātmā mahātmā katham ātmavān /
paśyann anākulo lokaṃ grāmayātrām ivādhvagaḥ //

kiṃ tvayā pītam amṛtaṃ kiṃ tvaṃ samrāḍ virāḍ atha /
sarvārtharikto 'pi ciraṃ supūrṇa iva rājase //

śūnyo 'si paripūrṇo 'si ghūrṇasīva sthiro 'si ca /
na sarvam asi sarvaṃ ca na kiñcit kiñcid eva vā //

upaśāntaṃ ca kāntaṃ ca dīptam apratighāti ca /
nibhṛtaṃ corjitaṃ cedaṃ rūpaṃ kim iti te mune //

bhūsaṃstho 'pi samastānāṃ lokānām uparīva khe /
saṃsthito 'si nirāstho 'si ghanāstho 'si ca lakṣyase //

prasṛtaṃ ca padārtheṣu na padārthātma cāsti ca /
tavendor iva śuddhasya mano 'mṛtamayaṃ sthitam //

kalāvān akalaṅko 'ntaśśītalo bhāsuras samaḥ /
rasāyanaparāpūrṇaḫ pūrṇendur iva rājase //

tvadicchāyattasadasadbhāvaṃ paśyāmi te citi /
saṃsāramaṇḍalam idaṃ sthitaṃ phalam ivāṅkure //

ahaṃ tāvad ayaṃ vipraś śāṇḍilyakulasambhavaḥ /
maṅkir nāma mahābhāga tīrthayātrāprasaṅgataḥ //

gatvā sudūram adhvānaṃ dṛṣṭvā tīrthāni samprati /
cirakālena sadanam ātmīyaṃ gantum udyataḥ //

na ca me gantum udyogo viraktamanaso gṛham /
dṛṣṭvā taḍitprakāśāni bhūtāni bhuvanodare //

bhagavan mahyam ātmānaṃ kathayehānukampayā /
gambhīrāṇi prasannāni sādhucetassarāṃsi hi //

darśanād eva mitratvaṃ kurvatāṃ mahatāṃ puraḥ /
kamalānīva bhūtāni vikasanty āśvasanti ca //

mamemaṃ ca manomohaṃ saṃsārabhramasambhavam /
manye hātuṃ samarthas tvaṃ sattvabodhānukampanaiḥ //

vasiṣṭho 'smi mahābuddhe munir asmi nabhogṛhaḥ /
kenāpy arthena rājarṣer imaṃ mārgam upasthitaḥ //

mā gā viṣādaṃ panthānam āgato 'si manīṣiṇām /
prāyaḫ prāpto 'si saṃsārasāgarasyāparaṃ taṭam //

vairāgyavibhavodārā matir uktir apīdṛśī /
ākṛtiś śāntarūpā ca na bhavaty amahātmanaḥ //

maṇir madhurakāṣeṇa yathaiti vimalātmatām /
tathā kaṣāyapākena cittam eti vivekitām //

kiṃ jñātum icchasi kathaṃ saṃsāraṃ hātum icchasi /
upadiṣṭam ahaṃ manye sampādayasi karmabhiḥ //

vimalavāsana unnatamānasaḫ pariviviktamatir janacetasām /
padam aśokam alaṃ khalu yujyase jagati netum itīdam ihocyate //