Mokṣopāya · Chapter 6.161

sāhantādijagacchāntau bodhe saṃvitkalātmani /
dīpasaṃśāntisaṅkāśas tyāgas sidhyati nānyathā //

na tyāgaẖ karmasantyāgo bodhas tyāga iti smṛtaḥ /
ajagatpratibhaikātmā yo 'nahantādir avyayaḥ //

ayaṃ so 'ham idaṃ tan me iti nissnehadīpavat /
śānte paramanirvāṇaṃ prabodhātmaiva śiṣyate //

ayaṃ so 'ham idaṃ tan me śāntam ity eva yasya no /
na jñānaṃ tasya no śāntir na tyāgo na ca nirvṛtiḥ //

mamedam ayam evāham ity etāvati yaẖ kṣayaḥ /
bodhātmā śivaṃ śāntaṃ tu tasmād anyan na vidyate //

ahamaṃśe citā kṣīṇe sarvam eva kṣayaṃ gatam /
na kiñcic ca kvacit kṣīṇaṃ nirvāṇaikaghanaṃ sthitam //

ahaṃvid anahaṃvittvād eva śāmyaty avighnataḥ /
etāvanmātrasādhyeyaṃ kim eveyaṃ kadarthanā //

ahaṃ nāham iti bhrāntir na ca vittvād ṛte 'sti sā /
vittvaṃ cākāśaviśadam ataẖ kvaiṣā bhramasthitiḥ //

na bhramo bhramaṇaṃ naiva na bhrāntir bhramako 'sti vā /
anālokanam evedam ālokān nedam asti te //

viddhi vinmātram evedam asadrūpopamaṃ tatam /
om alaṃ maunam āssvaivaṃ sarvaṃ nirvāṇamātrakam //

yenaivāśu nimeṣeṇa tv aham ity eva cetati /
tenaiva nāham ity eva cetitvāśu na śocyate //

ahambhāvaṃ nañarthena nirvāpyārūḍhabāṇavat /
ajasram āsavakṣīvas tiṣṭhāvaṣṭabdhatatpadaḥ //

sanañarthām ahantāṃ tvaṃ cetann evam anāratam /
sarvabhāvair anārūḍho bhava tīrṇabhavārṇavaḥ //

svabhāvamātrāvajaye svayaṃ yasya na vīratā /
tasyottamapadaprāptau paśor brūhi kathaiva kā //

ṣaḍvargo nirjitaḫ pūrvaṃ yenottamavidā svataḥ /
bhājanaṃ sa prakarṣāṇāṃ netaro naragardabhaḥ //

yasya svāntar manovṛttir jīyamānā jitātha vā /
viṣayas sa vivekānāṃ sa pumān iti kathyate //

artho dṛṣad ivāmbhodhau yo ya āpatati tvayi /
tasmād eva palāyyāssva nāham ity eva bhāvanāt //

nāham asmīti buddhvāpi sopapattikam apy alam /
jñānāj jño jñaptimātraṃ ca kim ajña iva muhyasi //

na jñe 'hamarthatāstīha hemnīva kaṭakāditā /
bhrāntimātrād ṛte sā ca śāmyaty asmaraṇena te //

yo yo bhāva udety antas tvayi spanda ivānile /
nāham asmīti cidvṛttyā tam anādhāratāṃ naya //

lobho lajjā mado moho yenādāv iti no jitāḥ /
nirarthakam anarthe 'smin sa kimarthaṃ pravartate //

ahantvaṃ pavane spanda iva yat tvayi saṃsthitam /
paramātmani tan nānyad etat spanda ivānile //

asargasaṃvidā sargaḫ pare 'stīti virājate /
sanniveśaviśeṣeṇa durartho 'pi hi śobhate //

paramātmā tu nodeti nāstaṃ yāti kadācana /
na cāsmād anyad astīti ko bhāvo 'bhāva eva vā //

paraṃ pare parāpūrṇaṃ śānte śāntaṃ śivaś śive /
ityevamātraṃ vitataṃ nāhaṃ na ca jagan na dhīḥ //

anirvāṇaṃ vinirvāṇe śānte śāntaṃ śive śivam /
nirvāṇam api nirvāṇe sanañarthaṃ na vāpi tat //

śastrāghātāḫ prasahyante sahyante vyādhivedanāḥ /
nāham ityevamātrasya sahane kā kadarthanā //

jagatpadārthasārthānām aham ity aṅkuro 'kṣayaḥ /
tasmin nirmūlatāṃ nīte jagan nirmūlatāṃ gatam //

bāṣpeṇevāhamarthena nissāreṇāpi sāravān /
śyāmalaḫ paramādarśas tacchāntau samprasīdati //

ahamarthaḫ pare vāyau spandas tatpraśame tu tat /
anirdeśyam anābhāsam anantam ajam avyayam //

ahamarthaḫ puro dravyapratibimbakaraḫ pare /
ratne tadvilayād āste tadarāgam abimbanam //

ahamarthaḫ puro dravyapratibimbapradaś citi /
tacchāntau sā nirābhāsā paramā kevalāyate //

ahamarthāmbude kṣīṇe paramārthaśarannabhaḥ /
parayānantayā lakṣmyā svacchayācchaṃ virājate //

ahamarthamalonmuktam ahantātāmram aṅga cet /
tad paraṃ paramābhāsaṃ sampannaṃ hemakāntimat //

yathā nirabhidhārthaśrīr bhajaty avyapadeśyatām /
tathānahantāhanteyaṃ brahmatvam adhigacchati //

saty ahantve sthitaṃ brahma sanāmeva padārthavat /
śāntavat sad ivāsadvat tadvat savyapadeśavat //

ahamartho jagadbījaṃ yadi dagdham abhāvanāt /
tad ahaṃ tvaṃ jagad bandha ityādeẖ kalanaiva kā //

sad brahma śivam ātmeti pare nāmakalaṅkitā /
udety ahantā kumbhatvād iva mṛddhātuvismṛtiḥ //

ahamarthād iyaṃ bījāt sattā viṣalatotthitā /
yasyāṃ jaganty anantāni phalāny āyānti yānti ca //

sādridyūrvīnadīśeyaṃ rūpālokaiṣaṇādikā /
ahamarthasya maricabījasyāntaś camatkṛtiḥ //

dyauẖ kṣamā vāyur ākāśaṃ parvatās sarito diśaḥ /
ity āmodo 'hamarthograkusumasya vikāsinaḥ //

ahamarthaḫ pravisṛtaḫ prakaṭīkurute jagat /
sadrūpālokamananaṃ pravṛtta iva vāsaraḥ //

pravṛttena dinenābhā prakaṭīkriyate yathā /
asaj jagad ahantvena kṣaṇān nirmīyate tathā //

aham ity arthadustailalavo brahmaṇi vāriṇi /
prasṛto yat tad āśv etat trijagaccakrikaṃ sthitam //

unmeṣamātreṇāhantā jaganty anubhavaty aho /
na nimeṣeṇa dṛg iva satyānīty apy asanty alam //

ahamarthe pravisṛte saṃsāro hy anubhūyate /
nāntarlayaparikṣīṇe locanasyeva tārake //

ahamaṃśe niraṃśatvaṃ nīte śāśvatasaṃvidā /
śāmyatīyam aśeṣeṇa saṃsāramṛgatṛṣṇikā //

svasaṃvidbhāvanāmātrasādhye 'smin varavastuni /
siddhamātrātmani svairaṃ mā khedaṃ gaccha mā bhramīḥ //

svayatnamātrasaṃsādhyād asahāyādisādhanāt /
anahaṃvedanān nānyac chreyaḫ paśyāmi te 'nagha //

vismṛtyāhantvam āssva pravisṛtavibhavo bhūṣitāśeṣaviśvo viṣvakśailāntarikṣakṣitijaladhimarunmārgarūpo 'malātmā /
svasthaś śānto viśokaẖ karaṇamalakalāvarjito niṣprapañco nissañcāraś carātmā sakalam asakalaṃ ceti siddhāntasāraḥ //