Mokṣopāya · Chapter 6.146

yathā pustamayaṃ sainyaṃ mahārambham api sphuṭam /
vidyamānam anantaṃ ca sahasrāṅgāyudhādikam //

svarūpaṃ prati taj jāḍyān nityāsambhavadīhanam /
arūpālokamananam adikkālakalādikam //

kevalaṃ kevalaṃ śāntaṃ samanirvāṇam ātmani /
dṛṣṭair anumitair jñātair itareṇa daśābhramaiḥ //

manāg apy aparāmṛṣṭaṃ vidyamānam asanmayam /
ahamāditvam ādyaṃ ca tathaivākhaṇḍitaṃ jagat //

brahmapustamayaṃ sarvaṃ vidyamānam asanmayam /
rūpālokamanaskāraśabdārthaparivarjitam //

anyenānumitair arthair muktam ātmani saṃsthitam /
na ca satyaṃ na cāsatyam ātmany advayatāvaśāt //

anyo 'sti pustasainyānām asmadādir munīśvara /
asmadādes tu ko 'nyas syād anantād brahmaṇaḫ padāt //

nāsty eva yas sa no 'nyo 'sti brahmapustamayātmakaḥ /
asann abhyudito mohaḫ prekṣito yo na labhyate //

sa etān asato 'nanyān dūrād bhāvavikārakān /
paśyaty unmattako jantur jīvann ātmamṛtiṃ yathā //

sa eṣo 'prekṣaṇātmaiva śuktau rajatadhīr iva /
na vidyate prekṣitas sañ śuktau rajatadhīr iva //

asmābhiḫ prekṣitas tena nūnaṃ nirmūlatāṃ gataḥ /
anālokaḫ puro rūḍhaṃ vastu neti vilokanāt //

yais tu na prekṣyate teṣāṃ śataśākhaṃ vijṛmbhate /
asatya eva satyena bālavetālasainyavat //

āsṛṣṭikaram ārudram iyaṃ bhrāntir upasthitā /
tathāpy anantaduẖkhāya kiṃ śubhaṃ jñātayānayā //

asan nivartate rāma kṣaṇād eva nirīkṣitam /
satyaṃ tu vastu kṛcchreṇa kṣīyate naiva vānagha //

avidyā jñātamātraiva śāmyaty āśu na bādhate /
na vipralambhayaty antar mṛgatṛṣṇāmbudhīr iva //

yad evāsyāḫ parijñānaṃ sa evāsyāḫ parikṣayaḥ /
śreyase paramāyaiva mitre śatrudhiyo yathā //

parijñātaiva galati lagaty ajñānarūṣitā /
svabhāvataś ca nāsty eva mithyā yakṣamatir yathā //

nāsty avidyālam ity eva pratyayo jñānam ucyate /
rūḍhiṃ gatājñe jñe tv eṣā brahma mokṣas sa eva ca //

asat prekṣitam evāsat sat tu naiva nivartate /
yadāsatyajagadbhrāntis tadaiṣāśu nivartate //

kalpanāmātrasampattir akalpanavilāyinī /
manassatteva mṛdvaṅgī narāyattabhavābhavā //

puruṣāyattajananamaraṇāyām akhindataḥ /
yathāvad asyāṃ buddhāyāṃ mokṣa evāvaśiṣyate //

adridyūrvīnadīśādikalpanāmātrakātmakām /
pītvākalpanamātreṇa nirvāti nipuṇaṃ pumān //

yadi śailādi satyaṃ syāt tat kena vinivāryate /
nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ //

yathā prasarati spandāc cakravṛndam asaj jale /
tathollasati saṅkalpāc citkhe saṃsāramaṇḍalam //

nijaspandavaśād ekaṃ śatāvartaṃ payo yathā /
nijaspandavaśād ekaṃ jagadātma paraṃ tathā //

pravicāritam anviṣṭaṃ yāvac cakrādi nāmbhasi /
asti nāpi ca sargādi cidvyomni na ca kalpanā //

svayatnamātrasaṅkalpaprāpyau sargāpavargakau /
ya eva rocate yasmai tayos taṃ so 'nugacchati //

avittvād apavargatvaṃ vittvāj janmacamatkṛtiḥ /
vedyam asti ca no satyaṃ yathecchasi tathā kuru //

asad vedyaṃ vinirmāya bhuṅkte ka iva duẖkhadam /
prakṣālanād dhi paṅkasya dūrād asparśanaṃ varam //

ka īdṛśo 'sti muktātmā yo vinirmāya yakṣakam /
tenaiva ghaṭṭayaty ārtaṃ svayam ātmānam akṣatam //

yasmai vā sargavetālasamutthānaṃ virocate /
ātmanāśāya saṅkalpād utthāpayatu so 'ṅga tam //

dṛśyaṃ nirmāya draṣṭṛtvam etyātmānaṃ nibadhya ca /
ya icchati sukhaṃ sa svaṃ vidadhātu yathepsitam //

yathābhūtārthakathane vayaṃ nāma samudyatāḥ /
śrutvā satyam asatyaṃ tu gṛhṇātu svecchayā janaḥ //

sargārthī sargayuktīho mokṣārthī mokṣayuktimān /
bhavatv atra mahābāho na naẖ kaścid api grahaḥ //

sargād vyāvṛttasaṃvid yas sabāhyābhyantarātmanaḥ /
sargāsattāvabodhātmā so 'mṛtatvāya kalpate //

sargāsattāpratyayena sargasaṃvin nivartate /
sāhantā samanaskārā śiṣyate yad anāma tat //

suvicāritam anviṣṭaṃ yāvat sargo na vidyate /
sāhantādimanaskāraẖ kim anyad bhramakāraṇam //

pātālam āviśasi yāsi nabho vilaṅghya diṅmaṇḍalaṃ bhramasi cet tad anātmatātmā /
bhrāntītaro 'ham iti nāsti na sargavargas spandetaro 'nila ivāmbvitareva dhārā //