Mokṣopāya · Chapter 6.125

yathāvartā jalabhare pratibimbāni vā maṇau /
yathendriyeṣu viṣayā yathālokaś ca tejasi //

yathā tṛṇāni vā vāyau durlakṣyaspandarūpiṇi /
trijaganti sphuranty evaṃ durlakṣye 'nubhavātmani //

yathā dravādayo 'mbvādau tāpe vā trasareṇavaḥ /
sanniveśāḫ padārthāṅge sargaughāś cidghane tathā //

tadātmakā atadrūpās tatsthās tatsattayā sthitāḥ /
anante nāśinas sargā budbudā jaladhāv iva //

kṛṣṇe kṛṣṇas site śuklo rakte rakto yathā maṇiḥ /
varṇe nirvāsanācchatvān na tv asāv eti rañjanām //

mūḍhe mūḍho hate bhagno hṛṣṭe hṛṣṭas tatheśvaraḥ /
citte nirvāsanācchatvān na tv asāv eti rañjanām //

vāsanāto jagajjanma sā ca saṅketamātrakam /
idaṃ mameti mithyaiva bhāvanaṃ tat parityaja //

rajodhūmāndhyatejo'bhrair yathākāśo na lipyate /
tathā prakṛtisaṅkalpaiś citsāraṃ kham alepakam //

yathā bhūmigatā bhāso ravir evāṅga netarat /
tathā cid eva saṅkalpās tanmayatvena netarat //

param avyapadeśyātmā nisspandaḫ pavano yathā /
svavedanātmanas spandād ātmanaivopalabhyate //

asad vedyaṃ vedyam iva cidrūpatvāc cinoti yat /
cinnāmayogyatā sāsya seyaṃ saṃsṛtir utthitā //

yathā sphurat prasannāmbu nānyat salilamātrataḥ /
tathā brahma cidacchātma netarad brahmamātrataḥ //

param avyapadeśyātma yāsya tu vyapadeśyatā /
saiṣā cin nāma saiveha draṣṭṛdṛśyapadaṃ gatā //

nodayy apy uditaṃ spandād āvartādi yathāmbhasaḥ /
tathānudayy apy uditam iva vittvāt pare jagat //

brahma navyapadeśyātma nisspandaḫ pavano yathā /
cicchabdārthātmatā yātra tad ahantādimaj jagat //

svacche 'mbhasi dravaspandād yathāvartāditā matā /
anirdeśye pare vittvāt tathā cittā jaganmayī //

sargasyādyantayor ukto yaẖ kramo vedanātmakaḥ /
sa unmeṣanimeṣābhyāṃ nimeṣaṃ prati ciddṛśaḥ //

prasaranti yathā spandāt salile cakrakādayaḥ /
prasaranti pare vittvāt tathāhantāditādayaḥ //

avedanaṃ paraṃ viddhi vedanaṃ sarga ucyate /
asat sadvedanād dṛśyaṃ sad apy asadavedanāt //

citer dṛśa ivonmeṣād asatsargo 'vabhāsate /
citīkṣaṇanimeṣāt tu sann apy eva na bhāsate //

māyācūrṇaparikṣepād indrajālajagad yathā /
kha evodeti ciccūrṇacamatkārād idaṃ tathā //

yathā spandān nimeṣe 'pi jalam āvartalakṣavat /
tathā vittvāt kṣaṇād īśe sargapralayavibhramāḥ //

cidrūpasya cirakṣīṇavāsanasyāpi jīvataḥ /
avedanamayī sattā yasyāsau mukta ucyate //

avāsanam asaṅkalpaṃ pravāhāpatitakriyāḥ /
tiṣṭhanti samprabuddhā ye te hy avedanasanmayāḥ //

kriyāvanto 'py asaṅkalpavāsanās stimitāśayāḥ /
nityaṃ kāṣṭhasamādhānās te śilodarasannibhāḥ //

na svapnasvapnapurayor iva bhedo manāg api /
sargavedanayos tasmād brahmavid brahmavedanam //

śabdārthabhāvanehānāṃ vittvāt satyāvabodhataḥ /
yad asattāvabodho 'ntas tad avedanam ucyate //

adṛṣad dṛṣadābhāsaṃ jñam apy ajñam iva sthitam /
aśūnyaṃ śūnyasaṅkāśaṃ hṛdayaṃ vedanaṃ sataḥ //

śāstrasajjanasamparkaiḫ prajñām ādau vivardhayet /
prathamā bhūmikaiṣoktā yogasya navayoginaḥ //

vicāraṇā dvitīyā syāt tṛtīyāsaṅgabhāvanā /
caturthī sattvatāpattau vāsanāvilayātmikā //

śuddhasaṃvinmayānandarūpā bhavati pañcamī /
ardhasuptaprabuddhābho jīvanmukto 'tra tiṣṭhati //

asaṃvedanarūpā ca ṣaṣṭhī bhavati bhūmikā /
ānandaikaghanākārā suṣuptasadṛśasthitiḥ //

turyāvasthopaśāntātha muktir eva hi kevalam /
samatā svacchatā somyā saptamī bhūmikā bhavet //

turyātītātha yāvasthā parinirvāṇarūpiṇī /
saptamī sā pariprauḍhā viṣayas sā na jīvatām //

pūrvāvasthātrayaṃ tatra jāgrad ity eva saṃsthitam /
caturthī svapna ity uktā svapnābhaṃ yatra vai jagat //

ānandaikaghanībhāvāt suṣuptākhyā tu pañcamī /
asaṃvedanarūpā ca ṣaṣṭhī turyābhidhā smṛtā //

turyātītapadāvasthā saptamī bhūmikottamā /
param avyapadeśyāsāv agamyā mahatām api //

padārthas sanniveśais svair yathānanyais samanvitaḥ /
tathā cit sargaśabdārthair na tu sargārtharūpibhiḥ //

yathormikādiẖ kanake tathā sargaḫ pare pade /
kiṃ tv asau vidyamāno 'pi sañjñāśabdārthavarjitaḥ //

hāṭake kaṭakādiś ca sargaś ca parame pade /
vidyamāno 'pi nāsty eva prekṣāyāṃ kalpanārthavat //

aspandayāvedanayā spandavedanasattayā /
yā saṃvid aṅkuraśrīs syāt sātmasatteti kathyate //

sā tvaṃ sā cin manas sā ca na tvaṃ no cin manaś ca no /
sattāsatte na sā śāntā tataś cānyan na vidyate //

ākāśād iva śūnyatvaṃ taraṅgatvam ivāmbhasaḥ /
nākārādi tato bhinnaṃ na dṛkcittaśilādi ca //

draṣṭṛdarśanadṛśyānāṃ tasyāṃ dṛśi vayaṃ sthitāḥ /
ciccittajaḍatādīnāṃ nāmāpi na ca śikṣitāḥ //

na sarvāpahnavaṃ vedmi na sarvaṃ nāpy apahnavam /
tvattvamattvādyasambhāvāt paraṃ śāntaṃ jagannabhaḥ //

śāntāśeṣaviśeṣavastuviṣayā satyātmatāsatyatāyuktāhamprakṛtiẖ kriyeti gaditā nāstīti niścitya tat /
nāstīty etad apīha vānyad aham ity arthair yutaṃ nāsty alaṃ tasmād astajaḍājaḍāṅkurasamutsedhāsanenāsyatām //

ity uktavaty atha munau divaso jagāma sāyantanāya vidhaye 'stam ino jagāma /
snātuṃ sabhā kṛtanamaskaraṇā jagāma śyāmākṣaye ravikaraiś ca sahājagāma //