Mokṣopāya · Chapter 6.109

evaṃ sthite mahābhāga katham udvegam īdṛśam /
labdhavān asi devo 'pi svargād api sukhāspadāt //

śṛṇu kāryam idaṃ citraṃ madīyaṃ vasudhādhipa /
kathayāmi tavāśeṣaṃ svarge yad vṛttam adya me //

suhṛdy āveditaṃ duḥkhaṃ param āyāti tānavam /
ghanaṃ jaḍaṃ kṛṣṇam api muktavṛṣṭir ivāmbudaḥ //

suhṛdā pṛcchatā sādhu ceto yāti prasannatām /
snihyatopagatenāśu katakena jalaṃ yathā //

ahaṃ tāvad ito yāto bhavate puṣpamañjarīm /
dattvā gaganam ullaṅghya samprāptaś ca triviṣṭapam //

tatra pitrā sahendrasya sabhāsthāne yathākramam /
sthitvotthāya tathotthānakāle pitrā visarjitaḥ //

ihāgantum ahaṃ svargaṃ tyaktvā samprāptavān nabhaḥ /
divākarahayais sārdhaṃ vahāmy anilavartmani //

athaikatra gato bhānur ekenānyena vartmanā /
āgacchāmy aham ākāśasāgarāt patitākṛtiḥ //

athāgre vāripūrṇānāṃ meghānāṃ madhyavartmanā /
apaśyaṃ munim āyāntam ahaṃ durvāsasaṃ javāt //

payodharapaṭacchannaṃ vidyudvalayabhūṣitam /
abhisārikayā tulyaṃ dhārādhautāṅgasañcayam //

sthitaṃ sumeghacchāyāyāṃ śyāmāyāṃ vasudhātale /
vegenābhisarantaṃ taṃ tapolakṣmīm iva priyām //

tasya kṛtvā namaskāram uktaṃ ca vahatā mayā /
mune nīlābdavastras tvam abhisārikayā samaḥ //

ity ākarṇya cukopāsau mayi mānada mānahā /
visphārya rakte nayane prāha gambhīranissvanam //

pautro 'smi padmajasyeti garvitas tvaṃ kim īdṛśaḥ /
bhavyā hi natim āyānti guṇair vṛkṣāḥ phalair iva //

veśyābhisārikārūpo bhavān ity aśubhaṃ vacaḥ /
mayi vakṣi durācāra mūḍha devakumāraka //

stanakeśavatī kāntā hāvabhāvavikāriṇī /
gacchānena duruktena rātrau veśyā bhaviṣyasi //

iti śrutvāśubhaṃ vākyam ujjhitaṃ jarjaradvijāt /
vimṛṣyāmi manāg yāvat tāvad antarhito muniḥ //

ity udvignamanās sādho samprāpto 'smi nabhastalāt /
etat te kathitaṃ sarvaṃ sampanno 'smi niśāṅganā //

ativāhyaṃ dinānteṣu strītvam etan mayā katham /
yonistanavatā rātrau vaktavyaṃ kiṃ mayā pituḥ //

saṃsṛtau bhavitavyānām aho nu viṣamā gatiḥ /
aham apy anyavad daivād yūnām āmiṣatāṃ gataḥ //

kaṣṭaṃ madapahāreṇa kalaho jāyate 'dhunā /
divi devakumārāṇāṃ kāmākuladhiyām iha //

gurudevadvijātīnāṃ lajjāparavaśātmanā /
katham agre mayā samyak sthātavyaṃ yāminīstriyā //

ity uktvā kṣaṇam ekaṃ sa tūṣṇīṃ sthitvā munes sutaḥ /
dhairyam ālambya kumbho 'tra punar āha raghūdvaha //

kim ajña iva śocāmi kiṃ mama kṣatam ātmanaḥ /
yathāgatam ayaṃ deho matto 'nyo 'nubhaviṣyati //

paridevanayā ko 'rtho devaputra tavaitayā /
yad āyāti tad āyātu dehasyātmā na lipyate //

kānicid yāni duḥkhāni sukhāni vihitāni vā /
tāni sarvāṇi dehasya dehino na tu kānicit //

yadi tvam api kāryāṇām akhedārho 'pi khidyasi /
tad anyeṣām upāyas syāt ka ivāgamabhūṣaṇa //

khede 'khedocitaṃ vācyam iti kiṃ ca tvam uktavān /
idānīṃ samatām etya tiṣṭhākhinno yathāsthitaḥ //

tāv evamādibhir vākyair anyo'nyāśvāsanaṃ svayam /
kṛtvā sthitau vane snigdhau suhṛdau khedinau mithaḥ //

athārkas tasya kumbhasya strītvam utpādayann iva /
jagāmāstaṃ jagaddīpo dīpas snehakṣayād iva //

vyavahārabharais sārdhaṃ padmās saṅkocam āyayuḥ /
mārgāś ca pathikais sārdhaṃ pānthastrīhṛdayāni ca //

dāśavad vihagān sarvān kurvad ekatra puñjitān /
tārakāratnajālāḍhyaṃ bhuvanaṃ śyāmatāṃ yayau //

khaṃ hasann iva tārāḍhyaṃ vikāsaṃ kumudākaraḥ /
yayāv unnādacakrāhvaṃ bhramadbhramarapeṭakaḥ //

suhṛdau tāv athotthāya sandhyām udyanniśākarām /
vandayitvā tathā kṛtvā japyaṃ gulmāntare sthitau //

tataḥ kumbhaś śanais tatra straiṇam abhyāharan vapuḥ /
śikhidhvajaṃ purassaṃsthaṃ provāca galadakṣaram //

patāmīva sphurāmīva dravāmīvāṅgayaṣṭibhiḥ /
lajjayeva ca he rājan manye strītvaṃ vrajāmy aham //

paśyeme parivardhante rājan mama śiroruhāḥ /
prasphurattārakāmālā dinānte timirā iva //

paśyemau mama jāyete pronmukhāv urasi stanau /
korakāv iva padminyā vasante gaganonmukhau //

āgulpham eva lambāni sampadyante 'mbarāṇi me /
dehād eva sakhe paśya striyā iva śanaiś śanaiḥ //

bhūṣaṇāny ururatnāni mālyāni vividhāni ca /
paśyemāny aṅga jāyante svāṅgebhyo vṛkṣapuṣpavat //

paśyāyaṃ svayam evodyaccandrāṃśubharasundaraḥ /
mūrdhni paṭṭāṃśuko jāto nīhāro 'drāv ivāṅga me //

sarvāṇi kāntāliṅgāni jātāni mama mānada /
hā dhik kaṣṭaṃ viṣādo me kiṃ karomy aṅganāsmy aham //

hā dhik kaṣṭam aho sādho sthita evāham aṅganā /
saṃvidānubhavāmy antar nitambaṃ jaghanānvitam //

vipine kumbha ity uktvā tūṣṇīṃ khinno babhūva ha /
rājāpi ca tam ālokya tathaivāsīd viṣaṇṇadhīḥ //

muhūrtamātreṇovāca śikhidhvaja idaṃ vacaḥ /
kaṣṭaṃ so 'yaṃ mahāsattvas sampanno varavarṇinī //

sādho viditavedyas tvaṃ jānāsi niyater gatim /
avaśyabhāviny arthe 'smin mā khinnahṛdayo bhava //

āpatanti daśās tāta sudhiyāṃ dehamātrake /
na cetasy adhiyāṃ tv etāś cittaṃ yānti sadehakam //

evam astv anutiṣṭhāmi yāminīstrītvam ātmanaḥ /
na khedam anugacchāmi niyatiḥ kena laṅghyate //

iti nirṇīya tau khedaṃ taṃ nītvā tanutāṃ mithaḥ /
ekatalpe niśāṃ tūṣṇīṃ nītavantau cireṇa tām //

atha prabhāte tat svairaṃ vapur utsṛjya yauvatam /
babhūva kumbhaḥ kumbhābhakucaprojjhitamūrtimān //

iti sā rājamahiṣī cūḍālā varavarṇinī /
kumbhatvam āsthitā bhartuḥ paścāt strītvam upāgatā //

vijahāra vanānteṣu kumārī dharmiṇī niśi /
kumbharūpadharā cāhni bhartrā mitreṇa saṃyutā //

kailāsamandarasumerumahendrasahyasānuṣv aviskhalitayogagamāgamā sā /
sārdhaṃ priyeṇa suhṛdā vibhunā yathecchaṃ sragdāmahāravalitā vijahāra nārī //