Mokṣopāya · Chapter 6.104
evaṃ caitan mahābuddhe yādṛśaṃ kāraṇaṃ param /
tādṛśaṃ kāryam evedaṃ jagad ity eva vedmy aham //
yatra kāraṇatā tatra kāryaṃ samupapadyate /
yan na kāraṇam evādau tasmāt kāryaṃ kuto bhavet //
nehāsti kāraṇaṃ kiñcin na ca kāryaṃ kadācana /
vidyamānam idaṃ sarvaṃ śivaṃ śāntam ajaṃ jagat //
jāyate kāraṇāt kāryaṃ yat tat kāraṇavad bhavet /
yan na jāyata eveha tasmin sadṛśatā kutaḥ //
bījam eva na yasyāsti tat kathaṃ vada jāyate /
apratarkyam anākhyaṃ ca yan na tasyeha bījatā //
deśakālavaśāt sarvā hetumatyaḥ pramopamāḥ /
akartṛ brahma viṣayaḥ pramākāraṇayoḥ katham //
akartṛkarmakaraṇe nāsti kāraṇatā śive /
tasmād akāraṇaṃ nāsti jagacchabdārthavedanam //
brahmaiva svaṃ svarūpaṃ sad yat sthitaṃ dhārayat tatam /
asamyagdarśiviṣayaṃ tad eva jagad ācitam //
cinmātram ajaraṃ śāntaṃ yad ekaṃ tat pragīyate /
tenaivājaṃ jagadbrahma sac chāntaṃ budhyate vapuḥ //
asya sva eva yo bhāvaś cetasaḥ pṛthivīpate /
sa eva nāśaḥ kathitaś cānubhūtaś ca paṇḍitaiḥ //
cittaṃ nāśasvabhāvaṃ tvaṃ viddhi nāśātmakaṃ nṛpa /
kṣaṇanāśāya saṅkalpaś cittaśabdena kathyate //
asaṅkalpanamātreṇa samyagjñānodayaṃ vinā /
saṅkalpaḥ kṣīyate siddhyai svayam evāsadātmakaḥ //
nāmnaivāṅgīkṛtābhāvaṃ yad avidyeti kathyate /
vidyamānaṃ kathaṃ tat syāc cittaṃ tāmarasekṣaṇa //
hastāv utkṣipya yo brūte śūdro 'smīti bhṛśaṃ girā /
kathaṃ sa vipro bhavati vipratvaṃ tasya kīdṛśam //
vivṛttadhātur atyuccair mṛto 'smīti virauti yaḥ /
mṛtam evāṅga taṃ viddhi jīvitaṃ tasya tu bhramaḥ //
bhramākṛti yad astīha dṛśyate 'lātacakravat /
mṛgatṛṣṇādvicandrādibālavetālakādivat //
tat kathaṃ kila nāma syāt satyaṃ bhramabharātmakam /
ajñānabhrāntir evātaś cittam ity eva kathyate //
ajñānam ucyate cittam asat sad iva saṃsthitam /
mithyābhramaṃ nirākāraṃ keśoṇḍukam ivāmbare //
evam ajñānam evaitac cittaśabdena kathyate /
tannāśaś cetaso nāśaś cittatyāgas sa eva ca //
ajñānaṃ kīdṛśaṃ deva kathaṃ caitad vinaśyati /
samāseneti bhagavan vada me vadatāṃ vara //
yad asaṃvedanaṃ samyag vastuno rājasattama /
dṛṣṭādṛṣṭasya kumbhādes tad ajñānam iti smṛtam //
asaṃvedanam ajñānaṃ jñānaṃ saṃvedanaṃ bhavet /
ajñānasya tv asaṃvitter jñānāt saṃvedanāt kṣayaḥ //
jalajñānaṃ mudhābhrāntis sādho marumarīciṣu /
naitaj jalam iti jñānāt saṃvittiḥ pravilīyate //
idaṃ cittam iti prauḍhaṃ yad ajñānam alaṃ hṛdi /
nāsti cittam iti jñānāt tat samūlaṃ vinaśyati //
yathā rajjvāṃ bhujaṅgatvam ajñānabhramasambhavam /
na sarpo 'yam iti jñānād dhṛdi rūḍhāt praṇaśyati //
cittaṃ mano 'ham ity antar yāvad ajñānasambhavaḥ /
tāvac cittaṃ mano māyā bhavaty eva na saṃśayaḥ //
cittaṃ nāsty aham ity antar yāvaj jñānodayo bhavet /
tāvac cittaṃ mano māyā nāsty evātra na saṃśayaḥ //
mithyāyakṣabhramo yāvat tāvad yakṣo hi dṛśyate /
mithyāyakṣabhrame śānte kuto yakṣasya sambhavaḥ //
na cittam asti no caittam ahaṅkārādisaṃyutam /
kiñcid eva jagaty asmin saṃvid ekāsti nirmalā //
tayā saṅkalpacittādi kṛtam āsīd vimūḍhayā /
yad yat saṅkalpya tat sarvaṃ parityaktaṃ prabuddhayā //
saṅkalpena yad āyāti tat saṅkalpena gacchati /
pavanena mahābāho jvālājālam ivānale //
ātmatattvaikaghanayā tat tayā brahmasattayā /
jagat sarvam abhivyāptaṃ samudra iva vāriṇā //
nāham asmi na cānyo 'sti na tvaṃ naite na cittakam /
nendriyāṇi na cākāśam ātmaivaiko 'sti nirmalaḥ //
ghaṭādyākārarūpeṇa sa evāyaṃ vilokyate /
idaṃ cittam ayaṃ cāham iti keva kukalpanā //
na jāyate na mriyate kiñcid asmiñ jagattraye /
kevalaṃ vilasaty ātmā sadasadbhāvanātmanā //
sarvam ātmā paraṃ brahma sakṛt prakaṭam ātatam /
dvitvaikatve na vidyete nirbhrāntir bhava satyataḥ //
sarvendriyaguṇākāras sann evāsi sakhe nabhaḥ /
na dahyase mahābuddhe na ca kvacana lipyase //
na te vinaśyati sakhe na ca kiñcid vivardhate /
nirmalākāśarūpasya caikasyānantarūpiṇaḥ //
icchānicchātmike śaktī ye tavāpi tvam eva te /
na hy aṃśuvyatirekeṇa śaśāṅka upalabhyate //
tvam ajaram aparaṃ parasvabhāvaṃ sakṛd amalaṃ satataṃ sad ekarūpam /
vigalitakalanaṃ kalākhyalīlaṃ samuditam ādyam ajaṃ tad ātmatattvam //
Original text: Mokṣopāya · Edition: Susanne Krause-Stinner Das erste und zweite Buch: Vairāgyaprakaraṇa; Mumukṣuvyavahāraprakaraṇa Wiesbaden Harrassowitz Walter Slaje Anonymus Casmiriensis: Mokṣopāya. Historisch-kritische Gesamtausgabe 1 Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz. Veröffentlichungen der Indologischen Kommission / Veröffentlichungen der Fächergruppenkommission für Außereuropäische Sprachen und Kulturen. Stu · Data entry Walter Slaje Susanne Krause-Stinner Peter Stephan Anett Krause Jürgen Hanneder Stanislav Jager · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0