Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mokṣopāya · Chapter 6.104

6.104.1

evaṃ caitan mahābuddhe yādṛśaṃ kāraṇaṃ param /
tādṛśaṃ kāryam evedaṃ jagad ity eva vedmy aham //

6.104.2

yatra kāraṇatā tatra kāryaṃ samupapadyate /
yan na kāraṇam evādau tasmāt kāryaṃ kuto bhavet //

6.104.3

nehāsti kāraṇaṃ kiñcin na ca kāryaṃ kadācana /
vidyamānam idaṃ sarvaṃ śivaṃ śāntam ajaṃ jagat //

6.104.4

jāyate kāraṇāt kāryaṃ yat tat kāraṇavad bhavet /
yan na jāyata eveha tasmin sadṛśatā kutaḥ //

6.104.5

bījam eva na yasyāsti tat kathaṃ vada jāyate /
apratarkyam anākhyaṃ ca yan na tasyeha bījatā //

6.104.6

deśakālavaśāt sarvā hetumatyaḥ pramopamāḥ /
akartṛ brahma viṣayaḥ pramākāraṇayoḥ katham //

6.104.7

akartṛkarmakaraṇe nāsti kāraṇatā śive /
tasmād akāraṇaṃ nāsti jagacchabdārthavedanam //

6.104.8

brahmaiva svaṃ svarūpaṃ sad yat sthitaṃ dhārayat tatam /
asamyagdarśiviṣayaṃ tad eva jagad ācitam //

6.104.9

cinmātram ajaraṃ śāntaṃ yad ekaṃ tat pragīyate /
tenaivājaṃ jagadbrahma sac chāntaṃ budhyate vapuḥ //

6.104.10

asya sva eva yo bhāvaś cetasaḥ pṛthivīpate /
sa eva nāśaḥ kathitaś cānubhūtaś ca paṇḍitaiḥ //

6.104.11

cittaṃ nāśasvabhāvaṃ tvaṃ viddhi nāśātmakaṃ nṛpa /
kṣaṇanāśāya saṅkalpaś cittaśabdena kathyate //

6.104.12

asaṅkalpanamātreṇa samyagjñānodayaṃ vinā /
saṅkalpaḥ kṣīyate siddhyai svayam evāsadātmakaḥ //

6.104.13

nāmnaivāṅgīkṛtābhāvaṃ yad avidyeti kathyate /
vidyamānaṃ kathaṃ tat syāc cittaṃ tāmarasekṣaṇa //

6.104.14

hastāv utkṣipya yo brūte śūdro 'smīti bhṛśaṃ girā /
kathaṃ sa vipro bhavati vipratvaṃ tasya kīdṛśam //

6.104.15

vivṛttadhātur atyuccair mṛto 'smīti virauti yaḥ /
mṛtam evāṅga taṃ viddhi jīvitaṃ tasya tu bhramaḥ //

6.104.16

bhramākṛti yad astīha dṛśyate 'lātacakravat /
mṛgatṛṣṇādvicandrādibālavetālakādivat //

6.104.17

tat kathaṃ kila nāma syāt satyaṃ bhramabharātmakam /
ajñānabhrāntir evātaś cittam ity eva kathyate //

6.104.18

ajñānam ucyate cittam asat sad iva saṃsthitam /
mithyābhramaṃ nirākāraṃ keśoṇḍukam ivāmbare //

6.104.19

evam ajñānam evaitac cittaśabdena kathyate /
tannāśaś cetaso nāśaś cittatyāgas sa eva ca //

6.104.20

ajñānaṃ kīdṛśaṃ deva kathaṃ caitad vinaśyati /
samāseneti bhagavan vada me vadatāṃ vara //

6.104.21

yad asaṃvedanaṃ samyag vastuno rājasattama /
dṛṣṭādṛṣṭasya kumbhādes tad ajñānam iti smṛtam //

6.104.22

asaṃvedanam ajñānaṃ jñānaṃ saṃvedanaṃ bhavet /
ajñānasya tv asaṃvitter jñānāt saṃvedanāt kṣayaḥ //

6.104.23

jalajñānaṃ mudhābhrāntis sādho marumarīciṣu /
naitaj jalam iti jñānāt saṃvittiḥ pravilīyate //

6.104.24

idaṃ cittam iti prauḍhaṃ yad ajñānam alaṃ hṛdi /
nāsti cittam iti jñānāt tat samūlaṃ vinaśyati //

6.104.25

yathā rajjvāṃ bhujaṅgatvam ajñānabhramasambhavam /
na sarpo 'yam iti jñānād dhṛdi rūḍhāt praṇaśyati //

6.104.26

cittaṃ mano 'ham ity antar yāvad ajñānasambhavaḥ /
tāvac cittaṃ mano māyā bhavaty eva na saṃśayaḥ //

6.104.27

cittaṃ nāsty aham ity antar yāvaj jñānodayo bhavet /
tāvac cittaṃ mano māyā nāsty evātra na saṃśayaḥ //

6.104.28

mithyāyakṣabhramo yāvat tāvad yakṣo hi dṛśyate /
mithyāyakṣabhrame śānte kuto yakṣasya sambhavaḥ //

6.104.29

na cittam asti no caittam ahaṅkārādisaṃyutam /
kiñcid eva jagaty asmin saṃvid ekāsti nirmalā //

6.104.30

tayā saṅkalpacittādi kṛtam āsīd vimūḍhayā /
yad yat saṅkalpya tat sarvaṃ parityaktaṃ prabuddhayā //

6.104.31

saṅkalpena yad āyāti tat saṅkalpena gacchati /
pavanena mahābāho jvālājālam ivānale //

6.104.32

ātmatattvaikaghanayā tat tayā brahmasattayā /
jagat sarvam abhivyāptaṃ samudra iva vāriṇā //

6.104.33

nāham asmi na cānyo 'sti na tvaṃ naite na cittakam /
nendriyāṇi na cākāśam ātmaivaiko 'sti nirmalaḥ //

6.104.34

ghaṭādyākārarūpeṇa sa evāyaṃ vilokyate /
idaṃ cittam ayaṃ cāham iti keva kukalpanā //

6.104.35

na jāyate na mriyate kiñcid asmiñ jagattraye /
kevalaṃ vilasaty ātmā sadasadbhāvanātmanā //

6.104.36

sarvam ātmā paraṃ brahma sakṛt prakaṭam ātatam /
dvitvaikatve na vidyete nirbhrāntir bhava satyataḥ //

6.104.37

sarvendriyaguṇākāras sann evāsi sakhe nabhaḥ /
na dahyase mahābuddhe na ca kvacana lipyase //

6.104.38

na te vinaśyati sakhe na ca kiñcid vivardhate /
nirmalākāśarūpasya caikasyānantarūpiṇaḥ //

6.104.39

icchānicchātmike śaktī ye tavāpi tvam eva te /
na hy aṃśuvyatirekeṇa śaśāṅka upalabhyate //

6.104.40

tvam ajaram aparaṃ parasvabhāvaṃ sakṛd amalaṃ satataṃ sad ekarūpam /
vigalitakalanaṃ kalākhyalīlaṃ samuditam ādyam ajaṃ tad ātmatattvam //

Original text: Mokṣopāya · Edition: Susanne Krause-Stinner Das erste und zweite Buch: Vairāgyaprakaraṇa; Mumukṣuvyavahāraprakaraṇa Wiesbaden Harrassowitz Walter Slaje Anonymus Casmiriensis: Mokṣopāya. Historisch-kritische Gesamtausgabe 1 Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz. Veröffentlichungen der Indologischen Kommission / Veröffentlichungen der Fächergruppenkommission für Außereuropäische Sprachen und Kulturen. Stu · Data entry Walter Slaje Susanne Krause-Stinner Peter Stephan Anett Krause Jürgen Hanneder Stanislav Jager · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc