Mokṣopāya · Chapter 5.83

vītahavyo mahābuddhir vindhyādrau kandarodare /
kṣurāgraśitayā buddhyā bhūyaś cedaṃ vyacārayat //

mūrkhendriyagaṇāśeṣe samagraracanānvite /
sarvasaṅkalpavalite sarvāṅkuraparāvṛte //

samagraparivāre 'smin sarvanāśe tavotthite /
nūnam evābhyudety ātmā tamasīva kṣate raviḥ //

nityodito 'pi bhavato nodeti parameśvaraḥ /
ravir andhekṣaṇasyeva vāsanāvalitātmanaḥ //

vāsanāmalasaṃśāntau tvaṃ samūlaṃ vinaśyasi /
tataḥ prakaṭatām eti brahma bṛṃhitacidghanam //

bandho hi vāsanāmātraṃ tatkṣayo mokṣa ucyate /
vāsanārajjuvicchedavilāsenodito bhava //

indriyālī vibhau dṛṣṭe kṣīyate sahavāsanā /
āndhyasaṅkalpanā kāle nāndhyakṣaya ivodite //

ātmalābhe kṣayaṃ yāti manaṣṣaṣṭhendriyāvalī /
indriyāvalināśe ca svātmanātmopalabhyate //

satataṃ śreyase tasmād dvayam eva samācaret /
ātmalābhendriyavaśāv abhyāsenaiva sidhyataḥ //

svayaṃ guṇasamāhāraḥ kṣīyate dṛṣṭa ātmani /
śārvaro bhūtasaṃrambho divākara ivodite //

yasmin dṛṣṭe kṣayaṃ yāti yas sa tena satā kṣayī /
kathaṃ sambandham āyāti cetanena jaḍātmakaḥ //

prakāśasyāprakāśena śītalenoṣṇarūpiṇaḥ /
jīvatā pramṛtasyeva na sambhavati saṅgamaḥ //

kva samagrakalātītaḥ kva samagrakalānvitaḥ /
kva nityas samprakāśātmā kvānityas timirākṛtiḥ //

nityam astamitākāraḥ kva nityoditacidvapuḥ /
kva cāsajjaḍamūkāndhaḥ kva sarvālokacidghanaḥ //

ātmendriyagaṇair yukta ity anarthāya niścayaḥ /
yāvad ajñānam evāntar bālānām eva valgati //

tajjñānām ātmanā saṅgo nendriyāṇām iti sthite /
akṣagrāme kṣayaṃ yāte paramātmamayaṃ jagat //

yayāyuktyā mudhaiṣā te śaṅkā sphurati pīvarī /
ātmā kalaṅkita iti sā vinaṣṭājñatādhunā //

anigīrṇaviṣo mūrkhas sa yāto viṣamūrchanām /
ātmendriyaśaṭhair yukta iti yenāśrito 'ntaram //

duḥkhiṣv indriyamūrkheṣu sukheṣūpahateṣu vā /
sākṣiṇo 'kṣīṇasadvṛtter ātmanaḥ kim ivāgatam //

cittendriyātmanāṃ saṅga iti no sambhavaty alam /
sambandhābhāvasaṃsiddhau bhoktṛtākartṛte katham //

nātaḥ kartā na bhoktāsmi na mokṣo 'sti na bandhanam /
nāham asmi na cānyo 'sti saṃvidātmāsty alepakaḥ //

sa evāhaṃ sa eva tvaṃ sa jagat so 'mbaraṃ sa bhūḥ /
sarvaṃ nūnaṃ sa eveti nirṇīte kiṃ vimuhyasi //

saṃvidaś cyavanaṃ duḥkhaṃ saṃvido mā cyuto bhava /
etāvataikadhyānena nityadhyāno bhavātmadṛk //

abhāve duḥkhadasyāntar dṛśyādṛśyasya vastunaḥ /
saṅkalponmukhatāṃ viddhi duḥkhadāṃ saṃvidaś cyutim //

jaḍeṣūpalabhedeṣu manodehendriyādiṣu /
kīdṛśī kartṛtā citta kathaṃ vyomni vanaṃ bhavet //

nirastakalanāpaṅke mananadhvaṃsarūpiṇi /
na caivātmani kartṛtvaṃ sambhavaty ambarāṅgavat //

ayaṃ kevalam ātmaiva nānānānātayātmani /
sphuraty abdhir ivāmbhobhir mudhā lokaḥ kadarthitaḥ //

ābhāsamātre sarvasmin sphuraty asmiṃś cidātmani /
dvitīyā nāsti kalanā taptāṅgāra ivāmbudhau //

kalanārahite deve dehe manasi vā jaḍe /
saṃvit saṃvedyanirmuktā sārā sundara netarat //

idam anyad idaṃ cānyac chubhaṃ vāśubham eva vā /
iti saṅkalpanā nāsti yathā nabhasi kānanam //

saṃvedyarahitaṃ saṃvinmātram evedam ātatam /
tatrāyam aham anyo 'yam iti saṅkalpanā katham //

anādimati nīrūpe sarvage vitatātmani /
āropayet kaḥ kalanām ṛgvedaṃ vyomni ko likhet //

nityodite sakalavastupadārthasāre deve sthite bharitanirbharabhūridikkam /
ātmany asat tvam iti sādhu gate 'malatvāt kṣīṇau sukhāsukhalavau mama vai samoham //