Mokṣopāya · Chapter 5.1

atha sthitiprakaraṇād anantaram idaṃ śṛṇu /
upaśāntiprakaraṇaṃ jñātaṃ nirvāṇakāri yat //

śarattārakitākāśastimitāyāṃ susaṃsadi /
kathayaty evam āhlādi vasiṣṭhe pāvanaṃ vacaḥ //

śravaṇārthaṃ ca maunasthapārthive saṃsadantare /
nivāta iva nisspandakamale kamalākare //

vilāsinīṣu saṃśāntamadamohabalāsu ca /
śamam antaḥ prayāntīṣu cirapravrājitāsv iva //

karāmbhoruhahaṃseṣu līneṣu śravaṇād iva /
mūkaghurghuraghaṇṭeṣu cāmareṣu lipāv iva //

nāsāgrapariviśrāntatarjanyaṅgulikoṭiṣu /
vicārayatsu vijñānakalāṃ tajjñeṣu rājasu //

rāme vikāsam āyāte prabhāta iva paṅkaje /
parityaktatamaḥpīṭhe sūryodaya ivāmbare //

ākarṇayati vāsiṣṭhīr giro daśarathe rasāt /
kalāpinīva jīmūtanirhrādam uruvarṣaṇam //

āhṛtya sarvabhogebhyo mano markaṭacañcalam /
śravaṇaṃ prati yatnena bharate mantriṇi sthite //

vasiṣṭhoktyā parijñāte svātmanīndukalāmale /
lakṣmaṇe vilasallakṣye śikṣābalavilakṣaṇe //

śatrughne śatrudalane cetasā pūrṇatāṃ gate /
alam ānandam āyāte rākācandropame sthite //

sumantre mitratāṃ yāte manasīndvaṃśuśītale /
vikāsihṛdaye jāte tatkāla iva paṅkaje //

tatrastheṣu tathānyeṣu tadā muniṣu rājasu /
ādhautacittaratneṣu procchvasatsv iva cetasā //

udabhūt pūrayann āśāḥ kalpābhraravamāṃsalaḥ /
atha madhyāhnaśaṅkhānām abdhighoṣasamas svanaḥ //

mahatā tena śabdena tirodhānaṃ muner giraḥ /
yayur jaladanādena kokiladhvanayo yathā //

munir antarayāṃ cakre svāṃ vācam atha saṃsadi /
jitasāro guṇaḥ kena mahatā samudīryate //

muhūrtamātram atha taṃ śrutvā madhyāhnanissvanam /
ghane kolāhale śānte rāmaṃ munir uvāca ha //

rāmādyatanam etāvad āhnikaṃ kathitaṃ mayā /
prātar anyat pravakṣyāmi vaktavyam arimardana //

idaṃ niyatitaḥ prāptaṃ kartavyaṃ yad dvijanmanām /
madhyāhnasavanaṃ tan naḥ kāryam āryāvasīdati //

tvam apy uttiṣṭha subhaga samastāṃ savanakriyām /
ācarācāracatura snānadānārcanādikām //

ity uktvā munir uttasthau samaṃ daśarathena saḥ /
saṃsadas sendur āditya udayādritaṭād iva //

tayor utthitayos sarvā sabhotthātum akampata /
mandavātaparāmṛṣṭā nalinīvālilocanā //

uttasthau sāvataṃsotthabhṛṅgamaṇḍalamaṇḍitā /
kariseneva vindhyādrāv ālolakarapuṣkarā //

parasparāṃsasaṅghaṭṭacūrṇitāṅgadamaṇḍalā /
ratnacūrṇāruṇāmbhodasandhyāsamayasūcinī //

pataduttaṃsavibhrāntabhṛṅgopāhitaghuṅghumā /
mukuṭoddāmavidyotaśakracāpīkṛtāmbarā //

kāntālatāhastadalacalaccāmaramañjarī /
vanalekheva vikṣubdhavaravāraṇamaṇḍalā //

kacatkaṭakaratnāśrikṛṣṭānyo'nyātatāmbarā /
vātavyādhūtapuṣpeva mandāravanamālikā //

kastūrīkaṇanīhāraracitāmalavāridā /
śaraddiktaṭamāleva prasṛtāśeṣabhūmipā //

lolamaulimaṇivrātapāṭalāmbarakoṭarā /
sandhyevākulalolābjakāryasaṃhārakāriṇī //

ratnāṃśusalilāpūrā mukhapadmanirantarā /
padminīvālivalitā nūpurārāvasārasā //

santatā sā sabhottasthau bhūbhṛcchatasamākulā /
bhūtasantatisampūrṇā sṛṣṭir navam ivoditā //

praṇamyātha nṛpaṃ bhūpā niryayur nṛpamandirāt /
śakracāpīkṛtā ratnair ambhodher iva vīcayaḥ //

sāmantā mantriṇaś caiva vasiṣṭham atha bhūmipam /
praṇamya jagmus snānāya nayavijñānakovidāḥ //

vāmadevādayaś cānye viśvāmitrādayas tathā /
vasiṣṭhaṃ purataḥ kṛtvā tasthur āmajjanonmukhāḥ //

rājā daśarathas tatra pūjayitvā munivrajam /
tadvisṛṣṭo jagāmātha svakāryārtham arindamaḥ //

vanaṃ vanāspadā jagmur vyoma vyomanivāsinaḥ /
nagaraṃ nāgarāś caiva prātar āgamanāya te //

mahīpativasiṣṭhābhyāṃ praṇayāt prārthitaḥ prabhuḥ /
vasiṣṭhasadmani niśāṃ viśvāmitro 'tyavāhayat //

vasiṣṭhas saha viprendraiḥ pārthivair munibhis tathā /
upāsyamāno rāmādyais sarvair daśarathātmajaiḥ //

jagāma svāśramaṃ śrīmān sarvalokanamaskṛtaḥ /
anuyātas suraughena brahmalokam ivābjajaḥ //

tasmāt pradeśād rāmādīn munir daśarathātmajān /
sarvān visarjayām āsa pādopānte natān asau //

nabhaścarān avanicarāñ jalecarān visarjya sa stutaguṇagocarāṃś carān /
yathākramaṃ svagṛha udārasanmunau cakāra tā dvijajanavāsarakriyāḥ //