Mokṣopāya · Chapter 4.30

kriyāviśeṣabahulā bhogaiśvaryahatāśayāḥ /
nāvekṣante yadā satyaṃ na paśyanti śaṭhās tadā //

ye tu pāraṃ gatā buddher indriyair na vaśīkṛtāḥ /
ta etāṃ jāgatīṃ māyāṃ paśyanti karabilvavat //

nanu tāṃ jāgatīṃ māyāṃ jīvo dṛṣṭvā vicāravān /
ahaṅkāramayīṃ āsthāṃ tyajaty ahir iva tvacam //

asaktatāṃ tato 'bhyetya punar nāma na jāyate /
kṣetre 'pi suciraṃ tiṣṭhad bījaṃ dagdham ivāgninā //

ādhivyādhiparītāya prātar vādya vināśine /
prayatante śarīrāya hitam ajñās tu nātmane //

tvam apy ajñavad ajñasya śarīrasya samīhitam /
mā sampādaya duḥkhāya bhavātmaikaparāyaṇaḥ //

dāśūrākhyāyikeveyaṃ nāma saṃsāracakrikā /
kalpanāracitākārā vastuśūnyeti kiṃ prabho //

jaganmāyāsvarūpasya varṇanāvyapadeśataḥ /
dāśūrākhyāyikāṃ rāma varṇyamānāṃ mayā śṛṇu //

asty asmin vasudhāpīṭhe vicitrakusumadrumaḥ /
magadhā nāma vikhyātaś śrīmāñ janapado mahān //

kadambavanavistārī tālāvalitajaṅgalaḥ /
vicitravihagavyūhas sarvāścaryamanoharaḥ //

sasyasaṅkaṭasīmāntaḥ puropavanamaṇḍitaḥ /
kamalotpalakalhārapūrṇasarvasarittaṭaḥ //

udyānadolāvilasallalanāgeyaghuṅghumī /
niśopabhuktakusumanīrandhraviśikhāvaniḥ //

tatraikasmin giritaṭe karṇikārasamākule /
kadalīṣaṇḍanīrandhre nīpagulmavirājite //

kūjaccakoracamare dhvanannirjharavāriṇi /
phullacūtalatājāle pragītakalakokile //

pulindalīlālulite tālāvṛtanabhastale /
utphullapadminīśāre jīvajīvakajīvite //

puṣpaughasphūrjadanile kesarāruṇadhūlini /
kāraṇḍavakṛtārāve saratsarasasārase //

tasmin nagavare puṇye vicitravihagadrume /
kaścit paramadharmātmā munir āsīn mahātapāḥ //

dāśūranāmā mahatā tapoyogena saṃyutaḥ /
kadambapṛṣṭhavāstavyo vītarāgo mahāmatiḥ //

ṛṣis tapasvī bhagavan vipine kena hetunā /
kathaṃ vāpy avasat pṛṣṭhe kadambasya mahātaroḥ //

śaralometi vikhyātaḥ pitā tasya babhūva ha /
nāmnāpara iva brahmā tasminn evāvasad girau //

tasyāsāv ekaputro 'bhūt kaco devaguror iva /
tena sārdhaṃ sa putreṇa nītavāñ jīvitaṃ vane //

athāsau śaralomātra bhuktvā yugagaṇaṃ yayau /
tyaktadehas surāgāraṃ tyaktanīḍaḥ khago yathā //

eka eva vane tasmin dāśūraḥ praruroda ha /
daśāpanītapitṛkaḥ karuṇaṃ kuraro yathā //

mātāpitṛviyogena śokasantāpitāśayaḥ /
mlānim abhyāyayau nūnaṃ hemanta iva paṅkajam //

bālo 'sāv atha dīnātmā vanadevatayā vane /
ittham āśvāsito rāma tadādṛśyaśarīrayā //

ṛṣiputra mahāprājña kim ajña iva rodiṣi /
saṃsārasya na kasmāt tvaṃ svarūpaṃ vetsi cañcalam //

sarvadaivedṛśī sādho saṃsārī saṃsṛtiś calā /
jāyate jīvate paścād avaśyaṃ ca vinaśyati //

yad yat kiñcid dṛśor dṛśyaṃ brahmādikam idaṃ mune /
gantavyas tena sarveṇa vināśo nātra saṃśayaḥ //

tadarthaṃ mā kṛthā vyarthaṃ viṣādaṃ maraṇe pituḥ /
avaśyabhāvy astamayo jātasyāharpater iva //

aśarīrām iti śrutvā giram āraktalocanaḥ /
dhairyam āsādayām āsa śikhaṇḍī stanitād iva //

utthāyāvaśyakaṃ kṛtvā pāścātyaṃ pitur ādṛtaḥ /
cakāra tapase buddhiṃ dṛḍhām uttamasiddhaye //

brāhmeṇa karmaṇā tasya vipine caratas tapaḥ /
anantasaṅkalpamayaṃ śrotriyatvaṃ babhūva ha //

ajñātajñeyabuddhes tu suśrotriyatayā tayā /
na viśaśrāma ceto 'sya pavitre 'pi dharātale //

kevalaṃ sarvam evedam api śuddhaṃ dharātalam /
aśuddham iva paśyan sa na reme kvacid eva hi //

atha saṅkalpayām āsa svasaṅkalpanayaiva saḥ /
vṛkṣāgram eva saṃśuddhaṃ sthitir atrocitā mama //

tad idānīṃ tapas tapsye tapasā yena śākhiṣu /
khagavat sthitim āpnomi śākhāsu ca daleṣu ca //

iti sañcintya sañjvālya hutāśam atibhāsvaram /
juhāva tasmin protkṛtya māṃsaṃ svaṃ skandhabhittitaḥ //

atha gīrvāṇavṛndasya samagrā galabhittayaḥ /
manmukhasthena mā yāntu vipramāṃsena bhasmasāt //

iti sañcintya bhagavān saptārcis tasya dehavān /
puro babhūva dīptāṃśur dīptāṃśur vākpater iva //

uvāca vacanaṃ vīrakumārābhimataṃ varam /
gṛhāṇa sthāpitaṃ sādho kośakośān maṇiṃ yathā //

ity uktavantam analam arghapuṣpopaśobhinā /
sampūjya stutivādena prāha viprakumārakaḥ //

bhagavan bhūtapūrṇāyā bhuvaḥ pāvanam aṅganam /
nāpnomi tena vṛkṣāṇām upari sthitir astu me //

ity ukte muniputreṇa sarvadevamukhaṃ śikhī /
evam astu tam ity uktvā jagāmāntardhim īśvaraḥ //

tasminn antarhite deve kṣaṇāt sāndhya ivāmbude /
pūrṇakāmaḥ kumāro 'sāv āpūrṇendur ivābabhau //

adhigatābhimatānanamaṇḍaladyutijavena jahāsa sa tuṣṭimān /
śaśinam āptakalākulam ambujaṃ vikasitaṃ ca sitaṃ smitaśobhinā //