Mokṣopāya · Chapter 4.13

ataḥ prabodhāya tava vacmi rāma mahāmate /
dāmavyālakaṭanyāyo mā te 'stv iti na līlayā //

avivekānusandhānāc cittam āpadam īdṛśīm /
anantataraduḥkhāya parigṛhṇāti līlayā //

kva kilāmaravidhvaṃsiśambarānīkanāthatā /
kva tāpataptajambālajalajarjaramīnatā //

kva dhairyam amarānīkavidrāvaṇakaraṃ mahat /
kva kirātamahīpālakṣudrakiṅkararūpatā //

kva nāma nirahaṅkāracitsattvodāradhīratā /
kva mithyāvāsanāveśād ahaṅkārakukalpanā //

śākhāpratānagahanā saṃsāraviṣamañjarī /
ahaṅkārāṅkurād eva samudetīyam ātatā //

ahaṅkāram ato rāma mārjayāntaḥ prayatnataḥ /
ahaṃ na kaścid eveti mārjayitvā sukhī bhava //

ahaṅkārāmbudacchannaṃ paramārthendumaṇḍalam /
rasāyanamayaṃ śītam adṛśyatvam upāgatam //

ahaṅkārapiśācāttā dāmavyālakaṭās trayaḥ /
gatās sattām asanto 'pi māyāmāhātmyadānavāḥ //

kaśmīreṣu mahāpadmasarasītīrapalvale /
adya matsyās sthitā rāma śevālalavalālasāḥ //

nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ /
te hy asantaḥ kathaṃ santas sampannā iti me vada //

evam etan mahābāho nāsad bhavati hi kvacit /
kadācit kiñcid apy etad bṛhad bhavati vā tanu //

kim asat sat sthitaṃ brūhi kiṃ tat sad vāpy asat sthitam /
nidarśanenānenaiva kariṣye tvadvibodhanam //

santa eva sthitās santo brahman vayam ime kila /
dāmādayas tv asanto 'pi vakṣi santas sthitā iti //

yathā dāmādayo rāma sthitā māyāmayā iha /
asatyā eva satyābhā mṛgatṛṣṇāmbupūravat //

tathaiveme vayam api sasurāsuradānavāḥ /
asatyā eva valgāmo yāma āyāma eva ca //

alīkam eva tvadbhāvo madbhāvo 'līka eva ca /
anubhūto 'py asadrūpas svapne svamaraṇaṃ yathā //

mṛto bandhur yathā svapne 'py anubhūto 'py asanmayaḥ /
mṛto 'yam iti ca jñaptir bhaved evam idaṃ jagat //

eṣā hi mūḍhaviṣayā uktir eva na rājate /
abhyāsena vinodeti nānubhūter apahnavaḥ //

niścayo 'ntaḥ prarūḍho yas sa yatnābhyasanaṃ vinā /
nāśam āyāti loke 'smin na kadācana kasyacit //

idaṃ jagad asad brahma satyam ity eva vakti yaḥ /
tam unmattam ivonmattā vimūḍhā vihasanty alam //

akṣīvakṣīvayor aikyaṃ kva kilehājñatajjñayoḥ /
andhaprakāśayor bodhe syāc chāyātapayor iva //

yatnenāpy anubhūte 'rthe satye kartum apahnavam /
tajjño 'jñaś ca na śaknoti śava ākramaṇaṃ yathā //

brahma sarvaṃ jagad iti vaktuṃ tajjñasya yujyate /
yato 'vidyānanubhave sa tad evānubhūtavān //

prabuddhaviṣaye hy eṣā rāma vāk pravirājate /
buddhasyāsmīti rūpeṇa kila nāsty eva kiñcana //

brahmaivedaṃ paraṃ śāntam ity evānubhavan sudhīḥ /
apahnavas svānubhūteḥ kartuṃ tasya kva yujyate //

parasmād vyatirekeṇa nāham ātmani kiñcana /
hemanīvormikāditvaṃ na mayy asti vasiṣṭhatā //

bhūtatvavyatirekeṇa mūḍho nātmani kiñcana /
ūrmyādibuddhau hemeva nājñe 'sti paramārthatā //

mithyāhantāmayo mūḍhas satyaikātmamayas sudhīḥ /
yujyate na kvacin nāma svabhāvāpahnavo 'nayoḥ //

yo yanmayas tasya tasmin yujyate 'pahnavaḥ katham /
puruṣasya ghaṭo 'smīti vākyam unmattataiva hi //

tasmān neme vayaṃ satyā na ca dāmādayaḥ kvacit /
asatyās te vayaṃ ceme nāsti naḥ khalu sambhavaḥ //

satyasaṃvedanaṃ śuddhaṃ bodhākāśaṃ nirañjanam /
satyaṃ sarvagataṃ śāntam asty anastamitodayam //

sarvaṃ sat tac ca niśśūnyaṃ nakiñcid iva saṃsthitam /
tatra vyomni vibhāntīmā nijā bhāso 'ṅga dṛṣṭayaḥ //

yathā taimirikākṣasya sahajā eva dṛṣṭayaḥ /
keśoṇḍukādivad bhānti tathemās tatra sṛṣṭayaḥ //

sa ātmānaṃ yathā vetti tathānubhavati kṣaṇāt /
cidākāśas tato 'satyam api satyaṃ tadīkṣaṇāt //

na satyam api nāsatyam iha tasmāj jagattraye /
yad yathā vetti cid rūpaṃ tat tathodety asaṃśayam //

yathā dāmādayas tadvad eveme 'bhyuditā vayam /
satyāsatyāḥ kim atrāṅga tān praty api vikalpanā //

asyānantasya cidvyomnas sarvagasya nirākṛteḥ /
cid udeti yathā yāntas tathā sā tatra bhāty alam //

yatra dāmādirūpeṇa saṃvit prakacate svayam /
tathāsau tatra sampannā tathākārānubhūtitaḥ //

svasvapnapratibhāsasya jagad ity abhidhā kṛtā /
cidvyomno vyomavapuṣas tāpasyeva mṛgāmbutā //

yatra prabuddhaṃ cidvyoma tatra dṛśyābhidhā kṛtā /
yatra suptaṃ tu tenaiva tatra mokṣābhidhā kṛtā //

na ca tat kvacid āsuptaṃ na prabuddhaṃ kadācana /
cidvyoma kevalaṃ dṛśyaṃ jagad ity avagamyatām //

nirvāṇam eva sargaśrīs sargaśrīr eva nirvṛtiḥ /
nānayoś śabdayor arthabhedaḥ paryāyayor iva //

paramārthe jagad iti rūpaṃ vetti svayaṃ svakam /
yathā taimirikaṃ cakṣuḥ keśoṇḍukam ivekṣitam //

na tat keśoṇḍukaṃ kiñcit sā hi dṛṣṭis tathā sthitā /
nedaṃ dṛśyam idaṃ kiñcid itthaṃ cidvyoma saṃsthitam //

sarvatra sarvam idam asti yathānubhūtaṃ no kiñcana kvacid ihāsti ca nānubhūtam /
śāntaṃ sad ekam idam ātatam ittham āste santyaktaśaṅkam apabhedam atas tvam āssva //

śilodarākāraghanaṃ praśāntam mahācito rūpam idaṃ kham accham /
naivāsti nāstīti dṛśau kvacit sto yac cāsti tat sādhu tad eva bhāti //