Mokṣopāya · Chapter 3.92

ity uktavān sa bhagavān mayā kamalasambhavaḥ /
raghūdvaha punaḥ pṛṣṭo vākyam ākṣipya bhūtapaḥ //

tvayaiva bhagavan proktāś śāpamantrādiśaktayaḥ /
amoghā iti tā eva kathaṃ moghīkṛtāḥ punaḥ //

śāpena mantravīryeṇa manobuddhīndriyāṇy api /
sarvāṇy eva vimūḍhāni dṛṣṭāni kila jantuṣu //

yathaitau pavanaspandau yathā snehaghṛte tathā /
abhinnau tadvad evaitau manodehau sadaiva hi //

atha nāsty eva vā dehaḥ kevalaṃ cetasohitaḥ /
mudhānubhūyate svapnamṛgatṛṣṇādvicandravat //

ekanāśe dvayor eva nāśo 'trābhyupapadyate /
avaśyabhāvī tu manonāśe dehaparikṣayaḥ //

manaś śāpādibhir doṣaiḥ kathaṃ nākramyate prabho /
katham ākramyate vāpi brūhi me parameśvara //

na tad asti jagatkośe śubhakarmānupātinā /
yat pauruṣeṇa śuddhena na samāsādyate janaiḥ //

ābrahmasthāvarāntaṃ ca sarvadā sarvajātayaḥ /
sarvā eva jagaty asmin dviśarīrāś śarīriṇām //

ekaṃ manaśśarīraṃ tu kṣiprakāri sthitaṃ calam /
akiñcitkaram anyat tu śarīraṃ māṃsanirmitam //

yatra māṃsamayaḥ kāyas sarvasyaiva vaśaṅgataḥ /
sarvair āyāsyate śāpais tathādhivyādhisañcayaiḥ //

mūkaprāyo hy aśakto 'sau dīnaḥ kṣaṇavinaśvaraḥ /
padmapattrāmbucapalo devādivivaśasthitiḥ //

mano nāma dvitīyo yaḥ kāyaḥ kāyavatām iha /
sa āyatto 'pi nāyatto bhūtānāṃ bhuvanatraye //

pauruṣaṃ svam avaṣṭabhya dhairyam ālambya śāśvatam /
yadi tiṣṭhaty agamyo 'sau duḥkhānāṃ tad aninditaḥ //

yathā yathāsau yatate manodeho hi dehinām /
tathā tathāsau bhavati svaniścayaphalaikabhāk //

saphalo māṃsadehasya na kaścit pauruṣakramaḥ /
manodehasya saphalaṃ sarvam eva svaceṣṭitam //

pavitram anusandhānaṃ cetasā yas smaran sthitaḥ /
niṣphalās tatra śāpādyāś śilāyām iva sāyakāḥ //

patatv ambhasi vahnau vā kardame vā kalevaram /
mano yad anusandhatte tad evāpnoti niścitam //

pauruṣātiśayas sarvas sarvabhāvopamardajaḥ /
dadāty avighnena phalaṃ mano hi manaso mune //

pauruṣeṇa balenāntaś cittaṃ kṛtvā priyāmayam /
kṛtrimendreṇa duḥkhārtir na dṛṣṭā śāsanāsv api //

pauruṣeṇa manaḥ kṛtvā nīrāgaṃ vigatajvaram /
māṇḍavyena jitāḥ kleśāś śūlaprānte 'pi tiṣṭhatā //

andhakūpe sthitenāpi mānasair yajñasañcayaiḥ /
ṛṣiṇā dīrghatapasā samprāptaṃ vaibudhaṃ puram //

indoḥ putrair narair eva puruṣādhyavasāyataḥ /
dhyānena brahmatā prāptā yā mayāpi na khaṇḍyate //

anye 'py sāvadhānā ye dhīrās suramaharṣayaḥ /
cittāt svam anusandhānaṃ na tyajanti manāg api //

ādhayo vyādhayaś caiva śāpāḥ pāpadṛśas tathā /
na khaṇḍayanti tān padmapattrāghātāś śilām iva //

ye vāpi khaṇḍitāḥ kecic chāpādyair ādhisāyakaiḥ /
svavivekākṣamaṃ teṣāṃ mano manye 'py apauruṣam //

na kadācana saṃsāre sāvadhānamanā manāk /
svapne 'pi kaścid asty eva doṣajālaiḥ khalīkṛtaḥ //

manasaiva manas tasmāt pauruṣeṇa pumān iha /
svakam eva svakenaiva yojayet pāvane pathi //

pratibhātaṃ yad evāsya tathārūpaṃ bhavaty alam /
kṣaṇād eva manaḥ pīnaṃ bālavetālavan mune //

pratibhāsasyānupadaṃ prāktanīṃ sthitim ujjhati /
kulālakarmānupadaṃ ghaṭo mṛtpiṇḍatām iva //

pratibhātārthatām eti kṣaṇād eva mano mune /
spandamātrātmakaṃ vāri yathā tuṅgataraṅgatām //

anusandhānamātreṇa sūryabimbe 'pi yāminīm /
manaḥ paśyaty aśuddhākṣaś candrabimbe dvitām iva //

yat paśyati tad evāśu phalībhūtam idaṃ manaḥ /
saha harṣaviṣādābhyāṃ bhuṅkte tasmāt tad eva sat //

pratibhānupadaṃ caitac candre 'py agniśikhāśatam /
dṛṣṭvā dāham avāpnoti dagdhaṃ ca paritapyate //

pratibhānupadaṃ cetaḥ kṣāre 'pi hi rasāyanam /
dṛṣṭvā pītvā parāṃ tṛptiṃ yāti valgati dṛpyati //

pratibhānupadaṃ ceto vyomany api mahāvanam /
dṛṣṭvā lunāti lūtvā ca punar āropayaty alam //

itthaṃ yad eva parikalpayatīndrajālaṃ kṣipraṃ tad eva paripaśyati tāta cetaḥ /
nāsaj jagan na ca sad ity avagamya nūnam enāṃ dṛśaṃ vividhabhedavatīṃ jahīhi //