Mokṣopāya · Chapter 3.85

purā me brahmaṇā proktaṃ sargasaṅkathayānagha /
yad idaṃ tat pravakṣyāmi tvayi pṛcchati rāghava //

purā mayā hi bhagavān pṛṣṭaḥ kamalasambhavaḥ /
ime katham upāyānti brahman sargagaṇā iti //

evaṃ hi mana evedam itthaṃ sphurati bhūtavat /
calair jalāśayas sphārair vicitraiś cakrakair iva //

dinādau samprabuddhasya saṃsāraṃ sraṣṭum icchataḥ /
purākalpe hi kasmiṃścic chṛṇu kiṃ vṛttam aṅga me //

kadācid akhilaṃ sargaṃ saṃhṛtya divasakṣaye /
eka evāham ekāgras svasthas svām anayaṃ niśām //

niśānte samprabuddhas san sāndhyāṃ kṛtvā tathā vidhim /
prajā draṣṭuṃ dṛśas sphāre vyomni yojitavān aham //

yāvat paśyāmi gaganaṃ na tamobhir na tejasā /
vyāptam atyantavitataṃ śūnyam antavivarjitam //

sargaṃ saṅkalpayāmīmam iti niścitya tan mayā /
kham evekṣitum ārabdhaṃ śuddhasūkṣmeṇa cetasā //

athāhaṃ dṛṣṭavāṃs tatra manasā vitate 'mbare /
pṛthaksthitān mahārambhān sargān sthitinirargalān //

paraspareṇa cādṛṣṭān brahmaviṣṇvindrasaṃyutān /
sasurāsuragandharvakinnaroragamānavān //

merumandarakailāsamahendramalayācalān /
sādridyūrvīnadīśāṃś ca saṅkhyayā daśabhāsurān //

teṣu tatpratibimbābhāḥ padmakośādhivāsinaḥ /
rājahaṃsarathārūḍhās saṃsthitā daśapadmajāḥ //

pṛthaksthiteṣu daśasu teṣūdyadbhūtapaṅktiṣu /
jvalajjvāleṣu dīrgheṣu jagatsūjjvaladīptiṣu //

pravahanti mahānadyaḥ pradhvananti tathābdhayaḥ /
pratapanty uṣṇarucayaḥ prasphuranty ambare 'nilāḥ //

divi krīḍanti vibudhā bhuvi krīḍanti mānavāḥ /
dānavā bhoginaś caiva pātāleṣu sukhaṃ sthitāḥ //

kālacakrapariprotāṣ ṣaṭ chubhās sakalartavaḥ /
yathākālaṃ phalapūrṇāṃ bhūṣayanty abhito mahīm //

prauḍhiṃ śubhāśubhācārasthitayaḥ kakubhāṃ prati /
narakasvargaphaladās sarvatra samupāgatāḥ //

bhogamokṣaphalārthinyas samastā bhūtajātayaḥ /
samīhitaṃ yathākālaṃ prayatante yathākramam //

saptalokās tathā dvīpās samudrā girayas tathā /
avekṣamāṇāḥ kalpāntaṃ sphuranty urutarāravam //

kvacid rātritvam āyātaṃ kvacit sthiratayā sthitam /
sthitaṃ parvatakuñjeṣu tamas tejolavadrutam //

nabhonīlotpalasyāntar bhramadabhramadhuvratam /
prasphurattārakājālaṃ kesarāpūratāṃ gatam //

kalpāntaghananīhāro merukuñjeṣu saṃsthitaḥ /
śalmaler amalaṃ tūlam aṣṭhīlākoṭareṣv iva //

lokālokādriraśanāṃ raṇadarṇavaghurghurām /
tamaḥkhaṇḍendranīlāḍhyāṃ nijaratnavirājitām //

dadhānā vasudhā bhūtaravakākalighuṅghumām /
saṃsthitā bhuvanābhoge svāntaḥpura ivāṅganā //

gaurāhaḥpaṅktimadhyastharajanīrājirājitāḥ /
padmotpalasraja iva lakṣyante vatsaraśriyaḥ //

bahugarbhavibhāgasthabhūtalokāḥ pṛthak pṛthak /
tejo'ruṇā vilokyante dāḍimānīva ṣaṇḍake //

tripravāhā tripathagā kṛtvordhvādhogamāgamā /
jagadyajñopavītābhā sphurantīndukalāmalā //

itaś cetaś ca gacchanti śīryante prodbhavanti ca /
diglatāsu taḍitpuṣpā vātānte meghapallavāḥ //

gandharvanagarodyānavimānāvalimālitā /
samudrabhūminabhasāṃ padavī pravirājate //

lokāntareṣu saṅghena devāsuranaroragāḥ /
udumbareṣu maṣakā iva ghuṅghumitās sthitāḥ //

yugakalpakṣaṇalavakalākāṣṭākalaṅkitaḥ /
kālo vahaty akalitas sarvanāśapratīkṣakaḥ //

evam ālokya śuddhena pareṇa svena tejasā /
bhṛśaṃ vismayam āpannaḥ kim etat katham ity aham //

kathaṃ māṃsamayenākṣṇā yan na paśyāmi kiñcana /
tan māyājālam atulaṃ paśyāmi manasāmbare //

athālokya ciraṃ kālaṃ manasaivāham ambarāt /
arkaṃ tasmāj jagajjālād ekam ānīya pṛṣṭavān //

āgaccha devadeveśa bho bhāskara mahādyute /
svāgataṃ te 'stv iti proktaṃ mayāsau kathito 'py atha //

kas tvaṃ katham idaṃ jātaṃ jagad ekaṃ jaganti vā /
yadi jānāsi bhagavaṃs tad etat kathayānagha //

ity ukto mām asāv arkas samparijñātavān atha /
namaskṛtyābhyuvācedam anindyapadayā girā //

asya dṛśyapiśācasya nityaṃ kāraṇatām api /
gataḥ kasmān na jānīṣe kiṃ mām īśvara pṛcchasi //

atha madvākyasandarbhe līlā cet tava sarvaga /
acintitāt samutpannaṃ tac chṛṇu tvaṃ vadāmy aham //

sad asad iti kalābhir ātataṃ sad bhramabharabhedavimohadāyinībhiḥ /
pravitataracanābhir īśvarātma pravilasatīha mano mahan mahātman //