Mokṣopāya · Chapter 3.79

ity uktvā rākṣasī praśnān sā vaktum upacakrame /
ucyatām iti rājñokte tān imāñ śṛṇu rāghava //

ekasyānekasaṅkhyasya kasyāṇor ambudher iva /
antar brahmāṇḍalakṣāṇi līyante budbudā iva //

kim ākāśam anākāśaṃ nakiñcit kiñcid eva kim /
ko 'ham evāpi sampannaḥ ko bhavān apy ahaṃ sthitaḥ //

gacchan na gacchati ca kaḥ ko 'tiṣṭhann eva tiṣṭhati /
kaś cetano 'pi pāṣāṇaḥ kaś cidvyomani citrakṛt //

vahnitām ajahac caiva kaś ca vahnir na dāhakaḥ /
avahner jāyate vahniḥ kasmād rājan nirantaram //

acandrārkāgnitāro 'pi ko 'vināśaḥ prakāśakaḥ /
anetralabhyāt kasmāc ca prakāśaś ca pravartate //

latāgulmāṅkurādīnāṃ jātyandhānāṃ tathaiva ca /
anyeṣām apy anakṣāṇām ālokaḥ ka ivottamaḥ //

janakaḥ ko 'mbarādīnāṃ sattāyāḥ kas svabhāvadaḥ /
ko jagadratnakośas syāt kasya kośe maṇer jagat //

ko 'ṇus tamaḥ prakāśaś ca ko 'ṇur asti ca nāsti ca /
ko 'ṇur dūre 'py adūre ca ko 'ṇur eva mahāgiriḥ //

nimeṣa eva kaḥ kalpaḥ kaḥ kalpo 'pi nimeṣakaḥ /
kiṃ pratyakṣam asadrūpaṃ kiṃ cetanam acetanam //

kaś cāvāyuś ca vāyuś ca kaś śabdo 'śabda eva ca /
kas sarvaṃ ca nakiñcid ca ko 'haṃ nāhaṃ ca kiṃ bhavet //

kiṃ prayatnaśataprāptaṃ labdhvāpi bahujanmabhiḥ /
labdhaṃ nakiñcid bhavati nanu sarvaṃ ca labhyate //

svasthena jīvataivoccaiḥ kena svātmāpahāritaḥ /
kenāṇunāntar vriyate merus tribhuvanaṃ tṛṇam //

kenāṇukaṇamātreṇa pūritā śatayojanī /
ko 'ṇur eva bhavan māti na yojanaśateṣv api //

kenālokanamātreṇa jagadbālaḥ pranāṭyate /
kasyāṇor antare santi kulāvanibhṛtāṃ ghaṭāḥ //

aṇutvam ajahat ko 'ṇur meros sthūlatarākṛtiḥ /
vālāgraśatabhāgātmā ko 'ṇur uccaiś śiloccayaḥ //

ko 'ṇuḥ prakāśatamasor dīpaḥ prakaṭanapradaḥ /
kasyāṇor antare santi samagrānubhavāṇavaḥ //

ko 'ṇur atyantanissvādur api saṃsvadate bhṛśam /
kena santyajatā sarvam aṇunā sarvam āśritam //

kenātmācchādanāśakter aṇunācchāditaṃ jagat /
jagan nayena kasyāṇos sadbhūtam abhijīvati //

ajātāvayavaḥ ko 'ṇus sahasrakaralocanaḥ /
ko nimeṣo mahākalpo mahākalpaśatāni vā //

aṇau jaganti tiṣṭhanti kasmin bīja iva drumāḥ /
bījādyāni phalāntāni sphuṭāny anuditāny api //

kalpaḥ kasya nimeṣasya jīvasyevāntare sthitaḥ /
kaḥ prayojakakartṛtvam apy anāśritya kārakaḥ //

dṛśyasampattaye draṣṭāpy ātmānaṃ dṛśyatāṃ nayet /
dṛśyaṃ paśyan svam ātmānaṃ ko na paśyati netravat //

antargalitadṛśyaṃ ca ka ātmānam akhaṇḍitam /
dṛśyāsampattaye paśyan puro dṛśyaṃ na paśyati //

ātmānaṃ darśanaṃ dṛśyaṃ ko bhāsayati dṛśyavat /
kaṭakādīni hemneva nigīrṇaṃ kena ca trayam //

kasmān na kiñcic ca pṛthag ūrmyādīva mahāmbhasaḥ /
kasyecchayā pṛthak cāsti vīciteva mahāmbhasaḥ //

dikkālādyanavacchinnād ekasmād asatas sataḥ /
dvaitam apy apṛthak kasmād dravateva mahāmbhasaḥ //

ātmānaṃ darśanaṃ dṛśyaṃ sad asac ca gatakramam /
ko 'ntarbījam ivāṅgasthaṃ sthitaḥ kṛtvā trikālagam //

bhūtabhavyabhaviṣyasthaṃ jagadvṛndaṃ bṛhadbhramam /
nityaṃ samasya kasyāntar bījasyāntar iva drumaḥ //

bījaṃ drumatayaivāśu drumo bījatayaiva ca /
svayam ekam asadrūpam udety anudito 'pi kaḥ //

bisatantur mahāmerur bho rājan yadapekṣayā /
tasya kasyodare santi merumandarakoṭayaḥ //

kenedam ātatam anekacid eva viśvaṃ kiṃsāra evam abhivalgasi haṃsi pāsi /
kiṃdarśanena na bhavasy atha vā sad eva nūnaṃ bhavasy asamadṛg vada tatpraśāntyai //

eṣo 'sau pragalatu saṃśayo mamoccaiś cittaśrīmukhamihikāmalānulepaḥ /
yasyāgre na galati saṃśayas samūlo naivāsau kvacid api paṇḍitoktim eti //

enaṃ me yadi na nayiṣyathaḥ kramoktyā saṃśāntiṃ laghutarasaṃśayaṃ subuddhī /
tad rakṣojaṭharahutāśanendhanatvaṃ nirvighnaṃ jhagiti gamiṣyathaḥ kṣaṇena //

paścāt tāṃ janapadamaṇḍalīṃ samantād bhāvatkīm urujaṭharā kṣaṇād grase 'ham /
evaṃ te bhavati surājateva manye mūrkhānām atirasa eva saṅkṣayāya //

ity uktvā vipulagabhīrameghanāda prollāsaprakaṭagirā niśācarī sā /
tūṣṇīm apy ativikaṭākṛtis tadāsīc chuddhāntaśśaradamalābhramaṇḍalīva //