Mokṣopāya · Chapter 3.66

evam ekaṃ paraṃ vastu rāmānānātvam apy alam /
nānātvam iva saṃyātaṃ dīpād dīpaśataṃ yathā //

yathābhūtam asadrūpam ātmānaṃ yadi paśyati /
vicārya cetas tad ahambhāvahīnaṃ na śocati //

cittamātraṃ naras tasmin śānte śāntam idaṃ jagat /
upānadrūḍhapādasya nanu carmāvṛtaiva bhūḥ //

pattramātrād ṛte nānyat kadalyā vidyate yathā /
bhramamātrād ṛte nānyaj jagatāṃ vidyate tathā //

jāyate bālatām eti yauvanaṃ vārdhakaṃ tathā /
mṛtiṃ svargaṃ ca narakaṃ bhramāc ceto hi nṛtyati //

vicitrabudbudollāse svātmano 'vyatirekiṇi /
yathā surāyās sāmarthyaṃ tathā cittasya saṃsṛtau //

yathā dvitvaṃ śaśāṅkādau paśyaty akṣi malābilam /
cic cetanakalākrāntā tathaiva paramātmani //

yathā madavaśād bhrāntān kṣīvaḥ paśyati pādapān /
tathā cetanavikṣubdhā saṃsārāṃś cit prapaśyati //

yathā līlābhramād bālaḥ kumbhakṛccakravaj jagat /
bhrāntaṃ paśyati cittvāt tu cid vai dṛśyaṃ tathaiva hi //

yadā cic cetati dvitvaṃ tadā dvaitaikyavibhramaḥ /
yadā na cetati dvitvaṃ tadā dvaitaikyayoḥ kṣayaḥ //

yac cetyate tad itarad vyatiriktaṃ cito 'sti no /
kiñcin nāstīti saṃśāntyā citaś śāmyati cetanam //

cidghanenaikatām etya yadā tiṣṭhasi niścalaḥ /
śāmyan vyavaharan vāpi tadā saṃśānta ucyase //

tanvī cetayate cetyaṃ ghanā cin nāṅga cetati /
alpakṣīvaḥ kṣobham eti ghanakṣīvo hi śāmyati //

cidghanaikyaṃ prayātasya rūḍhasya parame pade /
nairātmyaśūnyavādādyaiḥ paryāyaiḥ kathanaṃ bhavet //

cic cetanena cetyatvam ity evaṃ paśyati bhramam /
jāye jīvāmi naśyāmi saṃsarāmīty asanmayam //

svabhāvād vyatiriktaṃ tu na citaś cāsti cetanam /
spandād ṛte yathā vāyāv ataḥ kiṃ kena cetyate //

cetye tv asambhavaty eva kiñcid yac cetyate citā /
rajjos sarpabhramābhāsaṃ tad avidyābhramaṃ viduḥ //

saṃvinmātracikitsye 'smin vyādhau saṃsāranāmani /
cittamātraparispande saṃrambho 'nagha kiṃ tava //

yadi sarvaṃ parityajya tiṣṭhasy utkrāntavāsanam /
amunaiva nimeṣeṇa tan mukto 'si na saṃśayaḥ //

yathā rajjvāṃ bhujaṅgāśā vināṅgacalanaṃ kṣaṇāt /
saṃvinmātravivartena naśyaty evaṃ hi saṃsṛtiḥ //

yatrābhilāṣas tan nūnaṃ santyajya sthīyate yadi /
prāpta evāṅga tan mokṣaḥ kim etāvati duṣkaram //

api prāṇāṃs tṛṇam iva tyajantīha mahāśayāḥ /
yatrābhilāṣas tanmātratyāge kṛpaṇatā katham //

yatrābhilāṣas tat tyaktvā cetasā niravagraham /
prāptaṃ karmendriyair gṛhṇaṃs tyajann iṣṭaṃ ca tiṣṭha bhoḥ //

yathā karatale bilvaṃ yathā vā parvataḥ puraḥ /
pratyakṣam evam asyālam ajatvaṃ paramātmanaḥ //

ātmaiva bhāti jagad ity uditas taraṅgaiḥ kalpānta eka iva vāridhir aprameyaḥ /
jñātas sa eva hi dadāti vimokṣasiddhim ajñāta eva manasā cirabandhanāya //