Mokṣopāya · Chapter 3.62

paramāṇunimeṣāṇāṃ lakṣāṃśakalanāsv api /
jagatkalpasahasrāṇi satyānīva vibhānty alam //

teṣv apy antas tathaivāntaḥ paramāṇukaṇaṃ prati /
bhrāntir evam anantāho iyam ity avabhāsate //

vahantīmāḥ parā sattā śāntās sargaparamparāḥ /
saliladravatevāntar asphuṭāvartavartikāḥ //

mithyātmikaiva sargaśrīr vahatīha mahāmarau /
tīradrumalatonmuktapuṣpāṇīva taraṅgiṇī //

svapnendrajālapuravat saṅkathehāpurādrivat /
saṅkalpavad asatyaiva bhāti sargānubhūtibhūḥ //

aikātmyaikatayaivaṃ hi jāte samyagvicāraṇāt /
nirvikalpātmani jñāne parijñānavatāṃ vara //

kimartham iha tiṣṭhanti dehās tattvavidām api /
daiveneva samākrāntā daivam atra ca kiṃ bhavet //

astīha niyatir brāhmī cicchaktisparśarūpiṇī /
avaśyambhavitavyaikasattā sakalakalpagā //

ādisarge hi niyatir bhāvavaicitryam akṣayam /
anenetthaṃ sadā bhāvyam iti sampadyate param //

mahāsatteti kathitā mahācitir iti smṛtā /
mahāśaktir iti khyātā mahādṛṣṭir iti sthitā //

mahākriyeti gaditā mahodbhava iti śrutā /
mahāspanda iti prauḍhā mahātmaikatayoditā //

tṛṇānīti jagantīti daityā iti surā iti /
iti nāgā iti nagā ity ākalpam iti sthitiḥ //

kadācid brahmasattāyā vyabhicāro 'numīyate /
citram ākāśakośe vā nānyathā niyates sthitiḥ //

viriñcādyātmabhir buddhair bodhāyāviditātmanām /
bṛṃhaṇāt saiva niyatis sargo 'yam iti kathyate //

acalaṃ calavad dṛṣṭaṃ brahmaṇy āryavyavasthitam /
anādimadhyaparyantaṃ śāstro vṛkṣa ivāmbaram //

pāṣāṇodaralekhaughanyāyenātmani tiṣṭhatā /
brahmaṇā niyatis sargo buddho bodhayateva kham //

dehe yathāṅgināṅgādi spṛśyate citsvabhāvataḥ /
brahmaṇā padmajatvena niyatyādyaṅgakaṃ tathā //

eṣā daivam iti proktā sarvaṃ sakalakālagam /
padārtham alam ākramya śuddhā cid iti saṃsthitā //

spanditavyaṃ padārthena bhāvyaṃ vā bhoktṛtāpadam /
anenettham anenettham avaśyam iti daivadhīḥ //

eṣaiva puruṣaspandatṛṇagulmādi cākhilam /
eṣaiva sarvabhūtādi jagatkālakriyādi ca //

anayā pauruṣī sattā sattāsyāḥ pauruṣeṇa ca /
lakṣyete bhavanaṃ yāte dve ekātmatayeti hi //

nareṇa pauruṣeṇaiva kārye sattātmike ubhe /
īdṛśy eva hi niyatir evaṃ niyatipauruṣam //

praṣṭavyo 'haṃ tvayā rāma daivapauruṣanirṇayam /
maduktaṃ pauruṣaṃ pālyaṃ tvayeti niyatis sthitā //

bhojayiṣyati māṃ daivam iti daivaparāyaṇaḥ /
yat tiṣṭhaty akriyo maunaṃ niyater eṣa niścayaḥ //

pauruṣeṇa samāhṛtya bhogān bhuṅkte naraś ca yat /
rājyādīn mokṣaparyantān niyater eṣa niścayaḥ //

muktir bhavati saṃsārān na kalpanicayair api /
bhramatāṃ yac charīraughair niyater eṣa niścayaḥ //

nāsyā buddhir na karmāṇi na vikārādi nākṛtiḥ /
kevalaṃ tv ittham ākalpaṃ sthityā bhāvyam iti sthitam //

avaśyaṃ bhavitā hy evam idam ittham iti sthitiḥ /
na śakyate laṅghayitum api rudrādibuddhibhiḥ //

pauruṣam na parityājyam enām āśritya dhīmatā /
pauruṣeṇaiva rūpeṇa niyatir hi niyāmikā //

apauruṣaṃ hi niyatiḥ pauruṣaṃ saiva sargagā /
niṣphalāpauruṣākārā saphalā pauruṣātmikā //

niyatyā mūkatāhetuniṣpauruṣatayākriyaḥ /
yas tiṣṭhati prāṇamarutspandas tasya kva gacchati //

atha prāṇakriyārodham api kṛtvā virāmadam /
yadi tiṣṭhati tat sādhur mukta eva kim ucyate //

pauruṣaikātmatā śreyo mokṣo 'tyantam akarmatā /
ābhyāṃ tu śabalaḥ pakṣo duḥkhāyaiva mahātmanām //

niyatir brahmatattvābhā tasyāṃ cet pariṇamyate /
nūnaṃ paramaśuddhāyāṃ tat prāptaiva parā gatiḥ //

etair niyatyādimahāvilāsair brahmaiva visphūrjati sarvagātma /
tṛṇādivallītarugulmajālais satteva toyasya dharāntarasthā //