Mokṣopāya · Chapter 3.57

tato dadṛśatus tatra śavaśayyaikapārśvagām /
līlāṃ vidūrathasyāgre mṛtāṃ tāṃ prathamāgatām //

prāgveṣāṃ prāksamācārāṃ prāgdehāṃ prāksvavāsanām /
prāktanākārasadṛśasarvarūpāṅgasundarīm //

prāksmṛtyavayavaspandāṃ prāgambaraparāvṛtām /
prāgbhūṣaṇabharacchannāṃ kevalaṃ tatra saṃsthitām //

gṛhītacāmarāṃ cāru vījayantīṃ mahīpatim /
maunasthāṃ vāmahastasthavadanendutayānatām //

bhūṣaṇāṃśulatāpuṣpaiḥ phullām iva vanasthalīm /
kurvāṇāṃ vīkṣaṇair dikṣu mālatyutpalavarṣaṇam //

sṛjantīm ātmalāvaṇyād bindūn indūn ivoditān /
narādhipātmano viṣṇor lakṣmīm iva samāgatām //

uditāṃ puṣpasambhārād iva puṣpākaraśriyam /
bhartur vadanavinyastadṛṣṭim iva viceṣṭitām //

kiñcitpramlānavadanāṃ mlānacandrāṃ niśām iva /
tābhyāṃ sā lalanā dṛṣṭā tayā te tu na lakṣite /
yasmāt te satyasaṅkalpe sā na tāvat tathoditā //

tasmin pradeśe sā pūrvalīlā saṃsthāpya dehakam /
dhyānena jñaptisahitā gatābhūd iti varṇitam //

kim idānīṃ ca līlā yā dehas tatra na varṇitaḥ /
kiṃ sampannaḥ kva vāyāta iti me kathaya prabho //

kvāsīl līlāśarīraṃ tat kutas tasya hi satyatā /
sā kila bhrāntir evābhūj jalabuddhir marāv iva //

yathaiva bodhe līlāsau pariṇāmam itā kramāt /
pare tathaiva tasyās tad dhimavadgalitaṃ vapuḥ //

ātivāhikadehasya kālenābhyudito bhramaḥ /
ādhibhautikadeho 'ham iti rajjubhujaṅgavat //

ātivāhikadehena dṛśyaṃ yad avakalpitam /
bhūmyādi nāma tasyaiva kṛtaṃ tat tv ādhibhautikam //

vāstavena tu rūpeṇa bhūmyādyātmādhibhautikaḥ /
na śabdena na cārthena śabdārthau śaśaśṛṅgavat //

puṃso hariṇako 'smīti svapne yasyoditā matiḥ /
sa kim anviṣyati mṛgaṃ svamṛgatvaparikṣaye //

udety asatyam evāśu tathāsatyam pralīyate /
bhrāntir hi bhramato rajjvām iva sarpatvasaṅgrahe //

samastasyāprabuddhasya manojātasya kasyacit /
viḍambena dṛg eveyaṃ mithyārūḍhim upāgatā //

svapnopalambhaṃ sargākhyaṃ svaṃ sarvo 'nubhavan sthitaḥ /
ciram āvṛttadehātmā bhūcakrasphuraṇaṃ yathā //

brahmaṃl lokaiḥ purassthasya gacchato yogino nijām /
ātivāhikatāṃ dehaḥ kīdṛśo 'yaṃ vilokyate //

dehād dehāntaraprāptiḥ pūrvadehavināśadā /
ātivāhikadehe hi svapneṣv iva vikasvarā //

yathātāpe himakaṇaś śaradvyomni sito 'mbudaḥ /
dṛśyamāno 'py adṛśyatvam ety evaṃ yogidehakaḥ //

jhagity evāthavā kaścid yogideho na lakṣyate /
sayogibhiḥ puro vegāt proḍḍīna iva khe khagaḥ //

svavāsanākrameṇaiva kvacit kecit kadācana /
mṛto 'yam iti paśyanti kaṃcid yoginam agragāḥ //

bhrāntimātraṃ tu dehātma teṣāṃ tad upaśāmyati /
satyabodhena rajjūnāṃ sarpabuddhir ivātmani //

ko dehaḥ kasya vā sattā kasya nāśaḥ kathaṃ kutaḥ /
sthiraṃ tad evaṃ yad abhūd abodhaḥ kevalaṃ gataḥ //

ātivāhikatāṃ yāti ādhibhautika eva kim /
utānya iti me brūhi yenohya iva na prabho //

bahuśo 'py uktam etan me na gṛhṇāsi kim uttaram /
ātivāhika evāsti nāsty evehādhibhautikaḥ //

tasyaivābhyāsato 'bhyeti sādhibhautikatāmatiḥ /
yadā śāmyati saivāsya tadā pūrvā pravartate //

tadā gurutvaṃ kāṭhinyaṃ bhittimattvaṃ mudhāgrahaḥ /
śāmyet svapne narasyeva boddhur bodhān nirāmayāt //

laghutūlasamāpattis tatas samupajāyate /
svapne svapnaparijñānād yathā deho laghūbhavet //

tathā bodhād ayaṃ dehas sthūlavat plutimān bhavet /
anekadinasaṅkalpadehe pariṇatātmanām //

asmin dehe śave dagdhe tatraiva sthitim īyuṣām /
laghudehānubhavanam avaśyaṃbhāvi vai tathā //

prabodhātiśayād eti jīvatām api yoginām /
uditāyāṃ smṛtau tatra saṅkalpātmāham ity alam //

yādṛśas sa bhaved dehas tādṛśo 'yaṃ prabodhinaḥ /
bhrāntir evam iyaṃ bhāti rajjvām iva bhujaṅgatā /
kiṃ naṣṭam asyāṃ naṣṭāyāṃ jātāyāṃ kiṃ prajāyate //

anantaraṃ te vāstavyā līle paśyanti te yadi /
tat satyasaṅkalpatayā budhyante kiṃ tataḥ prabho //

evaṃ jñāsyanti te rājñī duḥkhiteyam iha sthitā /
vayasyā kācid anyeyaṃ kuto 'py asyā upāgatā //

sandehaḥ ka ivātraiṣāṃ paśavo hy avivekinaḥ /
yathādṛṣṭaṃ viceṣṭante kuta eṣāṃ vicāraṇā //

yathā loṣṭo luṭhan vṛkṣaṃ vañcayitvāśu gacchati /
ajñātvaivājñajanatā tathādryagnisurādikam //

yathā svapnavapur bodhena jāne kveva gacchati /
asatyam eva tad yasmāt tathaivehādhibhautikam //

bhagavan svapnaśikharī prabodhe kveva gacchati /
iti me saṃśayaṃ chindhi śaradabhram ivānilaḥ //

svapne bhrame 'tha saṅkalpe padārthāḥ parvatādayaḥ /
saṃvido 'ntar milanty ete spandanāny anilaṃ yathā //

aspandasya yathā vāyos svaspando 'ntar viśaty alam /
asphurantī tu tenaiva yāty ekatvaṃ tadātmikā //

saṃvitsvapnārthayor dvitvaṃ na kadācana labhyate /
yathā dravatvapayasor yathā vā spandavātayoḥ //

yas tv atra syād dvitābodhas tad ajñānam anuttamam /
saiṣā saṃsṛtir ity uktā mithyājñānātmikoditā //

sahakārikāraṇānām abhāve kila kīdṛśī /
saṃvit svapnapadārthānāṃ dvitvaṃ svapne nirarthakam //

yathā svapnas tathā jāgrad idaṃ nātrāsti saṃśayaḥ /
svapne puram asad bhāti sargādau bhāti asaj jagat //

na cārtho bhavituṃ śaktas satyatve svapnacoditaḥ /
saṃvido nityasatyatvaṃ svapnārthānām asatyatā //

jhagity eva yathākāśaṃ bhavati svapnaparvataḥ /
krameṇa vā tathā bodhe khaṃ bhavaty ādhibhautikaḥ //

uḍḍīno 'yaṃ mṛto veti paśyanti nikaṭe sthitāḥ /
jñānātivāhikībhūtasvasvabhāvahatā yataḥ //

mithyādṛṣṭaya evemās sṛṣṭayo mohadṛṣṭayaḥ /
māyāmātradṛśo bhānti śūnyās svapnānubhūtayaḥ //

svapnānubhūtaya imā maraṇāntarbodhabhātetarabhramadṛśas sphuṭasargabhāsaḥ /
bhānty ātivāhikaśarīragatās samastā mithyoditā mṛganadīmaraṇakrameṇa //