Mokṣopāya · Chapter 3.41

tayoḥ praviṣṭayor devyoḥ padmasadma babhūva tat /
candradvayodayoddyotadhavalodarasundaram //

komalāmalasaugandhyamṛdumandāramārutam /
tatprabhāveṇa nidrālunṛpetararaṇāṅganam //

saubhāgyanandanodyānaṃ vidrutavyādhivedanam /
savasantaṃ vanam iva phullaṃ prātar ivāmbujam //

tayor dehaprabhāpūraiś śaśiniṣṣyandaśītalaiḥ /
āhlādito 'sau bubudhe rājokṣita ivāmṛtaiḥ //

āsanadvayaviśrāntaṃ sa dadarśāpsarodvayam /
meruśṛṅgadvaye līnaṃ candradvayam ivoditam //

nimeṣam iva sañcintya sa vismitamanā nṛpaḥ /
uttasthau śayanāc cheṣād iva cakragadādharaḥ //

parisamyamitālambamālyahāravarāmbaraḥ /
puṣpotkara ivotphullaṃ jagrāha kusumāñjalim //

upadhānapradeśasthāt svayaṃ paṭalakodarāt /
baddhapadmāsano bhūmau bhūtvovācedam ānataḥ //

jayatāṃ janmadaussthityadāhadoṣaśaśiprabhe /
devyau bāhyāntaratamovidrāvaṇaraviprabhe //

tayor uktveti tatyāja pādayoḥ kusumāñjalim /
tīradrumo vikasitaṃ padminyoḥ padmayor iva //

līlāyai bhūpajanmātha vaktuṃ mantriṇam īśvarī /
bodhayām āsa pārśvasthaṃ saṅkalpena sarasvatī //

prabuddho 'psarasau dṛṣṭvā praṇamya kusumāñjalim /
tayoḥ pādeṣu santyajya viveśa purato nataḥ //

uvāca devī he rājan kas tvam kasya sutaḥ kadā /
iha jāta iti śrutvā sa mantrī vākyam abravīt //

devyau yuṣmatprasādo 'yaṃ bhavatyor api yat puraḥ /
vaktuṃ śaknomi tad idaṃ śrūyatāṃ janma matprabhoḥ //

āsīd ikṣvākuvaṃśottho rājā rājīvalocanaḥ /
śrīmatkundaratho nāma dośchāyācchāditāvaniḥ //

tasyābhūd induvadanaḥ putro bhadrarathābhidhaḥ /
tasya viśvarathaḥ putras tasya putro bṛhadrathaḥ //

tasya sindhurathaḥ putras tasya śailarathas sutaḥ /
tasya kāmarathaḥ putras tasya putro mahārathaḥ //

tasya viṣṇurathaḥ putras tasya putraḥ kalārathaḥ /
tasya sūryarathaḥ putras tasya putro nabhorathaḥ //

ayam asmatprabhus tasya putraḥ pūrṇāmaladyuteḥ /
amṛtāpūritarathaḥ kṣīrodasyeva candramāḥ //

mahadbhiḥ puṇyasambhārair vidūratha iti śrutaḥ /
jāto mātus sumitrāyā gauryā guha ivāparaḥ //

pitāsya daśavarṣasya dattvā rājyaṃ vanaṃ gataḥ /
pālayaty eṣa bhūpīṭhaṃ tataḥprabhṛti dharmataḥ //

bhavantyāv adya samprāpte phalite sukṛtadrume /
devyau dīrghatapaḥkleśaśataduṣprāpadarśane //

ity ayaṃ vasudhādhīśo vidūratha iti śrutaḥ /
adya yuṣmatprasādena parāṃ pāvanatāṃ gataḥ //

ity uktvā saṃsthite tūṣṇīṃ mantriṇy avanipe tathā /
kṛtāñjalau natamukhe baddhapadmāsane 'vanau //

rājan smara vivekena pūrvajātim imāṃ svayam /
vadantī mūrdhni pasparśa taṃ kareṇa sarasvatī //

atha hārdatamomāyā padmasya kṣayam āyayau /
savikāsaṃ ca hṛdayaṃ jñaptisparśād athābhavat //

sasmāra pūrvavṛttāntam antassphurad iva sthitam /
anyadehaikarājatvaṃ līlāvilasitānvitam //

jñātvā prajñaptivṛttāntaṃ līlāyatnavijṛmbhitam /
ātmodantaṃ babhūvāsāv uhyamāna ivārṇave //

uvācātmani saṃsāre bata māyeyam ātatā /
parijñātā prasādena devyor iha mayādhunā //

he devyau kim idaṃ nāma dinam ekaṃ mṛtasya me /
gatam adyeha yātāni vayo varṣāṇi saptatiḥ //

smarāmy anekakāryāṇi smarāmi prapitāmaham /
smarāmi bālyaṃ tāruṇyaṃ mitrabandhuparicchadam //

rājan mṛtimahāmohamūrchāyās samanantaram /
tasmiṃl lokāntare 'tīte tasminn eva muhūrtake //

tasminn eva gṛhe 'thāsmin naiva vetsy atha vacmi te /
ayaṃ tasya gṛhasyāntar vyomany eva kila sthitaḥ //

girigrāmakaviprasya gṛhe 'ntar bhūpamaṇḍapaḥ /
tasyāntar idam ābhāti pratyekaṃ ca jagadgṛham //

kila brāhmaṇagehāntar jīvas te madvarāt sthitaḥ /
tatraiva tasya bhūpīṭhaṃ tasmiṃś ca nijamaṇḍapaḥ //

tasyaiva ca gṛhasyāntar idaṃ saṃsāramaṇḍalam /
tatraivedaṃ tava gṛhaṃ sthitam ārambhamantharam //

tatraiva cetasi tava nirmalākāśanirmale /
pratibhāsāgatam idaṃ vyavahārabhramaṃ tatam //

yathedaṃ nāma me janma tathekṣvākukulaṃ mama /
etannāmāna ete me purābhūvan pitāmahāḥ //

jāto 'ham abhavaṃ bālo daśavarśasya me pitā /
parivrāḍ vipinaṃ yāta iha rājye 'bhiṣicya mām //

tato digvijayaṃ kṛtvā kṛtvā rājyam akaṇṭakam /
amībhir mantribhiḥ pauraiḥ pālayāmi vasundharām //

yajñakriyākramavato dharme pālayataḥ prajāḥ /
vayasas samatītāni mama varṣāṇi saptatiḥ //

idaṃ parabalaṃ prāptaṃ mama dāruṇavigraham /
yuddhaṃ kṛtvedam āyāto gṛham asmi yathāsthitam //

ime devyau gṛhaṃ prāpte mamaite pūjayāmy aham /
pūjitā hi prayacchanti devatās svaṃ samīhitam //

mameyam etayor ekā jñānaṃ jātismṛtipradam /
iha dattavatī devī bhābjasyeva vikāsanam //

idānīṃ kṛtakṛtyo 'smi jāto 'smi gatasaṃśayaḥ /
śāmyāmi parinirvāmi sukham āse ca kevalam //

itīyam ātatā bhrāntir bhavato bhūrisambhramā /
nānāhāravihārāḍhyā salokāntarasañcarā //

yasminn eva muhūrte tvaṃ mṛtim abhyāgataḥ purā /
tadaiva pratibhaiṣā te svayam abhyuditā hṛdi //

ekām āvartavalanāṃ tyaktvādhatte yathāparām /
kṣipram eva nadīvāhaś citpravāhas tathaiva vaḥ //

āvartāntarasaṃmiśro yathāvartaḥ pravartate /
kadācid evaṃ sargaśrīr miśrāmiśrā ca vardhate //

tasmin mṛtimuhūrte te pratibhānam upāgatam /
etaj jālam asadrūpaṃ cidbhāge sad iva sthitam //

yathā svapnamuhūrte 'ntas saṃvatsaraśatakramaḥ /
yathā saṅkalpanirmāṇe jīvitān maraṇaṃ punaḥ //

yathā gandharvanagare kuḍyamaṇḍapakuṭṭanam /
yathā nauyānasaṃrambhe vṛkṣaparvatacopanam //

yathā svadhātusaṅkṣobhe puraparvatanartanam /
yathā samañjasaṃ svapne svaśiraḥparikartanam //

mithyaiveyam iha prauḍhā bhrāntir ātatarūpiṇī /
vastutas tu na jāto 'si na mṛto 'si kadācana //

śuddhavijñānarūpas tvaṃ śāntam ātmani tiṣṭhasi /
paśyasīvaitad akhilaṃ na ca paśyasi kiñcana //

sarvātmakatayā nityaṃ prakacasy ātmanātmani /
mahāmaṇir ivodāra āloka iva bhāsuraḥ //

vastutas tu na bhūpīṭham idam na ca bhavān ayam /
na ceme girayo grāmā na ceha na ca vai vayam //

girigrāmakaviprasya maṇḍapākāśake kila /
tal līlāpatirājyāḍhyaṃ jagad ābhāti bhāsuram //

tatra līlārājadhānīmaṇḍapo maṇḍitākṛtiḥ /
bhāti tasyodare vyomni tavedaṃ vitataṃ jagat //

yasmiñ jagati gehe 'ntar yasmin vayam iha sthitāḥ /
evaṃ teṣāṃ maṇḍapānāṃ vyoma vyomaiva nirmalam //

teṣu maṇḍapakheṣv asti na mahī na ca pattanam /
na vanāni va śailaughā na meghasaridarṇavāḥ //

kevalaṃ tatra niśśūnye viharanti gṛhe janāḥ /
na paśyanti jagan nāpi pārthivān na ca bhūdharān //

evaṃ cet tat kathaṃ devi mamehānucarā ime /
sampannā ātmanā santi te kim ātmani nāthavā //

jagat svapnārthavad bhāti tatra svapne navādrayaḥ /
katham ātmani satyās syur nāsatyā veti me vada //

rājan viditavedyeṣu śuddhabodhaikarūpiṣu /
na kiñcid etat sadrūpaṃ cidvyomātmasu jāgatam //

śuddhabodhātmano bhāti kuto nāma jagadbhramaḥ /
rajjvāṃ sarpabhrame śānte punas sarpabhramaḥ kutaḥ //

asadbhāte parijñāte kutas sattā jagadbhrame /
parijñāte marujale punar jalamatiḥ kutaḥ //

svapnakāle parijñāte sve svapnamaraṇe kutaḥ /
svasvapne svapnamṛtibhīr amṛtasyaiva jāyate //

buddhasya śuddhasya śarannabhaśśrīsvacchāvadātasya ghanāśayasya /
ahaṃ jagac ceti kuśabdakārthavarjaṃ yad asty aṅganavācikaṃ tat //

ity uktavaty atha munau divaso jagāma sāyantanāya vidhaye 'stam ino jagāma /
snātuṃ sabhā kṛtanamaskaraṇā jagāma śyāmākṣaye ravikaraiś ca sahājagāma //