Mokṣopāya · Chapter 3.117

kīdṛśyo bhagavan yogabhūmikās sapta siddhidāḥ /
samāseneti me brūhi sarvatattvavidāṃ vara //

ajñānabhūs saptapadā jñabhūs saptapadaiva ca /
padāntarāṇy asaṅkhyāni bhavanty anyāny athaitayoḥ //

svayatnamādhavarasān mahāsattātarau late /
ete pratipadaṃ baddhamūle svaṃ phalataḥ phalam //

tatra saptaprakāratvaṃ tvam ajñānabhuvaś śṛṇu /
tatas saptaprakāratvaṃ śroṣyasi jñānabhūmijam //

svarūpāvasthitir muktis tadbhraṃśo 'hantvavedanam /
etat saṅkṣepataḥ proktaṃ tajjñatvājñatvalakṣaṇam //

śuddhacinmātrasaṃvittes svarūpān na calanti ye /
rāgadveṣodayābhāvāt teṣāṃ nājñatvasambhavaḥ //

yat svarūpaparibhraṃśaś cetyārthaparimajjanam /
etasmād aparo moho na bhūto na bhaviṣyati //

arthād arthāntaraṃ citte yāte madhye hi yā sthitiḥ /
nirastamananāṅkāsau svarūpasthitir ucyate //

saṃśāntasarvasaṅkalpaṃ yā śilāntaravat sthitiḥ /
jāḍyanidrādinirmuktā sā svarūpasthitis smṛtā //

ahantādāv alaṃ śānte bhede nisspandacittatā /
ajaḍā yat pratapati tat svarūpam iti smṛtam //

bījajāgrat tathā jāgran mahājāgrat tathaiva ca /
jāgratsvapnas tathā svapnas svapnajāgrat suṣuptakam //

iti saptavidho mohaḥ punar eṣa parasparam /
śliṣṭo bhavaty anekākhyaṃ śṛṇu lakṣaṇam asya ca //

prathamaṃ cetanaṃ yat syād anākhyaṃ nirmalaṃ citaḥ /
bhaviṣyaccitijīvādināmaśabdārthabhājanam //

bījarūpaṃ sthitaṃ jāgrad bījajāgrat tad ucyate /
eṣā jñapter navāvasthā tvaṃ jāgratsaṃsthitiṃ śṛṇu //

evaṃ prasūtasya parād ayaṃ cāham idaṃ mama /
iti yaḥ pratyayas svacchas taj jāgrat prāgabhāvanā //

ayaṃ so 'ham idaṃ tan me iti janmāntaroditaḥ /
pīvaraḥ pratyayaḥ proktaṃ mahājāgrad iti sphurat //

arūḍham atha vārūḍham anidram abahirmayam /
yaj jāgrato manorājyaṃ jāgratsvapnas sa ucyate //

dvicandraśuktikārūpyamṛgatṛṣṇādibhedataḥ /
abhyāsaṃ prāpya jāgrattvaṃ tad anekavidhaṃ bhavet //

alpakālaṃ mayā dṛṣṭam etan no satyam ity api /
nidrākālānubhūte 'rthe nidrānte pratyayo hi yaḥ //

sa svapnaḥ kathitas tasya mahājāgrat sthitaṃ hṛdi /
cirasandarśanābhāvād apraphultabṛhadvapuḥ //

svapno jāgrattayārūḍho mahājāgratpadaṃ gataḥ /
yat kṣate vākṣate dehe svapnajāgran mataṃ hi tat //

ṣaḍavasthāparityāge jaḍajīvasya yā sthitiḥ /
bhaviṣyadduḥkhabodhāḍhyā sauṣuptī socyate gatiḥ //

ete tasyām avasthāyāṃ tṛṇaloṣṭaśilādayaḥ /
padārthās saṃsthitās sarve purāpāścātyanūtanāḥ //

saptāvasthā iti proktā mayājñānasya rāghava /
ekaikā śataśākhātra nānāvibhavarūpiṇī //

jāgratsvapnaś ciraṃ rūḍho jāgrattām eva gacchati /
nānāpadārthabhedena sa vikāsaṃ vijṛmbhate //

asyāś cāpy udare santi mahājāgraddaśādṛśaḥ /
tāsām apy antar anyāś ca santy evaṃ saṃsṛtir ghanā //

suṣuptasvapnakalane āsv antaradaśāsv api /
sthite tenāyam akhilas sthito mohaś śilāghanaḥ //

svapnāt svapnāntaraṃ loko mohān mohāntaraṃ vrajet /
adhaḥpātijalāvarta iva yāti jalāntaram //

kāścit saṃsṛtayo dīrghasvapnajāgrattayā sthitāḥ /
kāścit punaḥpunas svapnā jāgratsvapnās tathetarāḥ //

ajñānabhūmir iti saptapadā mayoktā nānāvikāradapadāntarabhedabhinnā /
asyās samuttarasi cāruvicāraṇābhir dṛṣṭe prabodhavimale svayam ātmanīti //