Mīmāṃsāślokavārttika · Chapter 7

ity upādhyāyasucaritamiśrakṛtau kāśikāṭīkāyāṃ
śūnyavādaḥ samāptaḥ ||
śubhaṃ bhūyāt
Part III
005 anumānapariccheda (AMP)
{3,1} atrabhāṣyakāreṇa vijñānavādānte ato na vyabhicarati pratyakṣam iti pratyakṣāvyabhicāritvam upasaṃhṛtya anumānaṃ jñātasambandhasyetyādinānumānalakṣaṇaṃ praṇītam. tasya tātparyaṃ darśayati -- pratyakṣe ti. ayam arthaḥ. vṛttikāragranthe hi tena vyabhicarati pratyakṣam. tatpūrvakatvāc cānumānādy api iti pratyakṣavyabhicārapūrvakam anumānādīnām api vyabhicārāt parīkṣyatvam uktam. tatra pratyakṣāvyabhicāritve pratipādite vyabhicārikāraṇaprabhavatvena tāvad vyabhicāraśaṅkā pratyuktā. yadi paraṃ svarūpāśrayo vyabhicāras sambhavati. so 'pi vakṣyamāṇalakṣaṇakeṣu nāśaṅkanīya eva. na hi pratibuddhadṛśaḥ pratibandhakasaṃvidviditavyabhicārāḥ. sakalavyavahārocchedaprasaṅgāt. evam itareṣv api yathāsvam avasare vakṣyāmaḥ. tasmād anumānādy api lokaprasiddhaṃ na parīkṣitavyam iti.
iyaṃ ca sarvavakṣyamāṇapramāṇalakṣaṇabhāṣyatātparyavyākhyā sādhāraṇī vārtikakāreṇa kṛtā. sarvavakṣyamāṇapramāṇaprapañcasya hīdam eva sādhāraṇaṃ sthānam. anena ca ślokena samarthitārambhāvasaraḥ prapañco viśeṣato vyākhyāsyata iti. tad etad uktaṃ bhavati. nātra naiyāyikādivadalaukikaṃ pramāṇānāṃ{3,2}svarūpam upadarśayituṃ lakṣaṇāni praṇītāni. lokaprasiddhapramā(ṇā)vya[728]bhicāritvānmīmāṃsakānām. kin tu śaṅkitavyabhicārāpāditaparīkṣāpratyākhyānārthaṃ lokaprasiddham eva svarūpam upadarśyate. ato na pramāṇalakṣaṇe saṅgatiḥ pratyakṣādilakṣaṇasyāśaṅkitavyeti