મીમાંસાશ્લોકવાર્ત્તિક · અધ્યાય 7

ઇત્ય્ ઉપાધ્યાયસુચરિતમિશ્રકૃતૌ કાશિકાટીકાયાં
શૂન્યવાદઃ સમાપ્તઃ ॥
શુભં ભૂયાત્
પર્ત્ ઇઇઇ
005 અનુમાનપરિચ્છેદ (અમ્પ્)
{3,1} અત્રભાષ્યકારેણ વિજ્ઞાનવાદાન્તે અતો ન વ્યભિચરતિ પ્રત્યક્ષમ્ ઇતિ પ્રત્યક્ષાવ્યભિચારિત્વમ્ ઉપસંહૃત્ય અનુમાનં જ્ઞાતસમ્બન્ધસ્યેત્યાદિનાનુમાનલક્ષણં પ્રણીતમ્. તસ્ય તાત્પર્યં દર્શયતિ -- પ્રત્યક્ષે તિ. અયમ્ અર્થઃ. વૃત્તિકારગ્રન્થે હિ તેન વ્યભિચરતિ પ્રત્યક્ષમ્. તત્પૂર્વકત્વાચ્ ચાનુમાનાદ્ય્ અપિ ઇતિ પ્રત્યક્ષવ્યભિચારપૂર્વકમ્ અનુમાનાદીનામ્ અપિ વ્યભિચારાત્ પરીક્ષ્યત્વમ્ ઉક્તમ્. તત્ર પ્રત્યક્ષાવ્યભિચારિત્વે પ્રતિપાદિતે વ્યભિચારિકારણપ્રભવત્વેન તાવદ્ વ્યભિચારશઙ્કા પ્રત્યુક્તા. યદિ પરં સ્વરૂપાશ્રયો વ્યભિચારસ્ સમ્ભવતિ. સો ઽપિ વક્ષ્યમાણલક્ષણકેષુ નાશઙ્કનીય એવ. ન હિ પ્રતિબુદ્ધદૃશઃ પ્રતિબન્ધકસંવિદ્વિદિતવ્યભિચારાઃ. સકલવ્યવહારોચ્છેદપ્રસઙ્ગાત્. એવમ્ ઇતરેષ્વ્ અપિ યથાસ્વમ્ અવસરે વક્ષ્યામઃ. તસ્માદ્ અનુમાનાદ્ય્ અપિ લોકપ્રસિદ્ધં ન પરીક્ષિતવ્યમ્ ઇતિ.
ઇયં ચ સર્વવક્ષ્યમાણપ્રમાણલક્ષણભાષ્યતાત્પર્યવ્યાખ્યા સાધારણી વાર્તિકકારેણ કૃતા. સર્વવક્ષ્યમાણપ્રમાણપ્રપઞ્ચસ્ય હીદમ્ એવ સાધારણં સ્થાનમ્. અનેન ચ શ્લોકેન સમર્થિતારમ્ભાવસરઃ પ્રપઞ્ચો વિશેષતો વ્યાખ્યાસ્યત ઇતિ. તદ્ એતદ્ ઉક્તં ભવતિ. નાત્ર નૈયાયિકાદિવદલૌકિકં પ્રમાણાનાં{3,2}સ્વરૂપમ્ ઉપદર્શયિતું લક્ષણાનિ પ્રણીતાનિ. લોકપ્રસિદ્ધપ્રમા(ણા)વ્ય[728]ભિચારિત્વાન્મીમાંસકાનામ્. કિન્ તુ શઙ્કિતવ્યભિચારાપાદિતપરીક્ષાપ્રત્યાખ્યાનાર્થં લોકપ્રસિદ્ધમ્ એવ સ્વરૂપમ્ ઉપદર્શ્યતે. અતો ન પ્રમાણલક્ષણે સઙ્ગતિઃ પ્રત્યક્ષાદિલક્ષણસ્યાશઙ્કિતવ્યેતિ