Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mayamata · Chapter 16.20

16.20.1

atha ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
uttarādivṛterantaṃ prastārāvayavaṃ kramāt
saṃvakṣyekṣipya sarveṣāṃ harm yāṇāmatha yogyakam

16.20.2

uttaraṃ trividhaṃ pādavistāraṃ tatsamom̐mam
tripādodayamadhyoccaṃ vistāraṃ pādataḥ samam

16.20.3

khaṇḍottaraṃ patrabandhaṃ rūpottaramiti tridhā
tripādaṃ vā tribhāgonamardhaṃvā karṇanirgamam

16.20.4

svastikaṃ vardhamānaṃ ca nandyāvartasamākṛtiḥ
sarvatobhadravṛttirvāpratyuttaraniveśanam

16.20.5

tribhāgaikaṃ caturbhā gaṃ vājanaṃ nirgamom̐mam
caturaśraṃ saparṇā graṃ tadūdhdhvemu ṣṭibandhanam

16.20.6

tulācchedena vā kuryāt pṛthagvā vājanopari
stambhārdhavipulaṃ svārdhaṃtīvraṃ paṭṭāmbujakriyam

16.20.7

sanālikamadhastāt tuvājanād daṇḍanirgamam
mūlāgrayoḥ śikhopetā tadūdhdhvetupramālikā

16.20.8

stambhavyāsasamoccā vā tricaturbhā gatīvrakā
ku mbhamaṇdiyutāgrā ca hastimuṇḍaka sannibhā

16.20.9

daṇḍikāsamaniṣkrāntā tadūdhdhvedaṇḍikā bhavet
stambhārdhavipulā svārdhatīvrā nīvrārdhaniṣkramā

16.20.10

mu ṣṭibandhasamākāracaturaśrā yathā tathā
yatheṣṭavipulottuṅgaṃ tattuṅgasamaveśanam

16.20.11

valayaṃ syāt tadūdhdhvetugopānaṃ vā tadūdhdhvataḥ
mu ṣṭibandhaviśāloccā piṭṭakākṣepaṇāmbujā

16.20.12

chittvārpitāviśiṣṭā tudaṇḍikopari piṭṭakā
tasyāṃ chittvā tutanmānaṃ gopānaṃ cārpayed budhaḥ

16.20.13

uttarāntāvalambaṃ vā yathāyu kti yathāruci
vājanodhdhvetulodhdhvevā gopānaṃ yojayed budhaḥ

16.20.14

tulāntarasamaṃ gopānāntaraṃ pravidhīyate
gopānadaṇḍikodhdhvaṃced vājanāntāvalambanam

16.20.15

daṇḍārdhavipulaṃ svārdhaṃtīvraṃ gopānamūdhdhvataḥ
kampaṃ samāntaraṃ kuryād valayacchidramantare

16.20.16

daṇḍikāvājanāntasthaṃ kāyapādaṃ yathāṃ śakam
pādavistāramardhārdhaniṣkrāntaṃ sāgrapiṭṭakam

16.20.17

pādānāmantaraṃ chādyaṃ ghnakaḥ sāradārujaiḥ
aṣṭāṃ śabahalaṃ channaghnakācchādyamūdhdhvataḥ

16.20.18

gopānasyopariṣṭāttucchādayellohaloṣṭakaḥ
kapotapālikotsedhaniṣkrāntaṃ dvitridaṇḍakam

16.20.19

ekahastaṃ dvihastaṃ vā kṣudremahati mandire
yathāśobhaṃ yathācitraṃ kapotekarṇapālikā

16.20.20

tathā madhyasthitā vā'pi saudhelesamāhitā
vidheyā vājanasyodhdhvebhūtahaṃ sādikāvaliḥ

16.20.21

daṇḍoccā vā tripādoccā vājanaṃ pūrvavad bhavet
kapotālambanaṃ tat syād daṇḍārdhaṃvā'tha daṇḍakam

16.20.22

adhyardhā ditridaṇḍāntaṃ kapotoccavinirgatam
vasantakaṃ vā nidrā vā vidheyā vājanopari

16.20.23

tripādoccā tadūdhdhvaṃsyāt kapotoccaṃ tupūrvavat
evaṃ syād dṛḍhakalpyaṃ tacchilayeṣṭakamātrakaḥ

16.20.24

yathāprayogaṃ sthairyaṃtutathā yojyaṃ vicakṣaṇaiḥ
kapotoccatribhāgaṃ vā pādaṃ vā kṣudraniṣkṛtiḥ

16.20.25

kapotenāsikā kṣudrenīvrodhdhvesthitakarṇikā
sapādadaṇḍā vādhyardhaṃdvidaṇḍaṃ vistṛtā sthitā

16.20.26

siṃ haśrotraśikhāliṅgaṃ piṭṭakāntasya piṭṭakā
vidheyā svastikākṛtyā nāsikodhdhvetunāsikā

16.20.27

ku kṣimānaṃ śikhāmānaṃ yathāśobhanamevavā
prativājanakasyodhdhveneṣyatenāsikocchrayam

16.20.28

āliṅgaṃ pādapādoccaṃ pādāt pādavinirgatam
tasmādantaritaṃ codhdhveniṣkrāntāveśanakriyam

16.20.29

tripaṭṭāgraṃ hi pādoccaṃ pādepādāntaresthitam
daṇḍaṃ tripādamardhaṃvā pratyu tsedhaṃ tadūdhdhvataḥ

16.20.30

svoccatripādaniṣkrāntā pratirardhena vā tathā
dan ḍaḥ sapādaḥ sārdho vā prativaktraṃ vinirgamaḥ

16.20.31

tāvadūdhdhvom̐tistasyāḥ prāgu ktavidhinā kuru
savyālā vā sasiṃ hebhā ajvī vā syāt prateḥ kṛtiḥ

16.20.32

taduccatricaturbhā gaṃ vājanaṃ nirgamom̐mam
samakaraṃ citrakhaṇḍaṃ nāgavaktramiti tridhā

16.20.33

nāgavaktraṃ nāgaphaṇaṃ svastyākṛtiśiraḥkriyam
tai tilānāṃ dvijātīnāṃ bhavet samakarā pratiḥ

16.20.34

caturaśraṃ tukhaṇḍāgraṃ makaraṃ citrakhaṇḍakam
nṛpāṇāṃ vaṇijāṃ śūdrajanmanāmardhacandrakam

16.20.35

hastirūpaṃ bhavenmuṇḍaṃ pratyagraṃ citrasannibham
kakaraṃ kakaṭaṃ bandhamanyadapyevamūhyatām

16.20.36

vājanodhdhvevalīkodhdhvetulāṃ samyaṅi naveśayet
daṇḍoccaṃ vā tripādoccamardhatārasamanvitam

16.20.37

tricatuṣpañcadaṇḍe na dīrghaṃtat sāgranālikam
savyālāgraṃ sambhṛtāgraṃ pāśśvāṅgasthataraṅgavat

16.20.38

valīkaṃ syād valīkkodhdhvekartavyā varṇapiṭṭakā
daṇḍārdhārdhaviśāloccā niśchidraṃ syāt tadantare

16.20.39

ghnakaśca tadūdhdhvetudaṇḍotsedhā tulā sthirā
tripādavistṛtā nyastā praveśānu gatā śubhā

16.20.40

tulāvistāratāroccā jayantī syāt tulopari
ardhadaṇḍe na tatroccā jayantyūdhdhve'numārgakam

16.20.41

tadūdhdhveghnakā pādapādaṣaḍ bhāgatīvrakāḥ
iṣṭakācūrṇasaṅghātaprastarastambhavistaram

16.20.42

karālamum̐giu lmāsakalkacikkaṇakarmavān
uttaraṃ vājanaṃ cai va tatpāśśvānu gataṃ bhavet

16.20.43

tulā dvārānuyātā hi jayantī tiryagāgatā
anumārgaṃtadūdhdhvetudvārasyānu gataṃ śubham

16.20.44

dvāratiryaggatā vā'tha tulā devanṛpeśayoḥ
tridaṇḍaṃ vā dvidaṇḍaṃ vā syād valīkatulāntaram

16.20.45

dvidaṇḍaṃ sārdhamadhyardhaṃjayantyantaramiṣyate
daṇḍāntaramanumārgaṃniśchidraṃ syāt tadūdhdhvataḥ

16.20.46

atha citravicitrāṅgā vidheyā prastarakriyā
kṣudrāṇāṃ tutulādīni yathā sthairyaṃtathācaret

16.20.47

virūpaṃ vā sarūpaṃ vā sarvamaṅgaṃ prayojayet
tulādravyopariṣṭāt tughnakācchādanaṃ tuvā

16.20.48

iṣṭakā vā pidhātavyā śeṣaṃ pūrvavadācaret
paṅktyaṣṭabhāgavikalaṃ hi masūrakoccā-nmañconnataṃ matamatho talipārdhakaṃ vā
yāvad balaṃ vipulasundaratāṃ sameti
tāvad vidheyamadhunā vidhinā vidhijñaiḥ

16.20.49

madhughṛtadadhidugdhaṃ māṣayūṣaṃ ca carmakadalighnagulaṃ ca trai ghnaṃ
nālike ram
kramavaśamanubhāgai rvardhih taṃ labdhacūrṇaṃśatamatha kṛtamasya dvai guṇaṃ śakarāstu

16.20.50

hastastambhatulādikān naragṛheyu ñjyādayu gmaṃ yathā
yu gmāyu gmakasaṃ khyayā suragṛheyuñjīta hastādikān
madhyedvāramaninditaṃ suramahīdevakṣitīśālaye
śeṣāṇāmupamadhyameva vihitaṃ tat sampadāmāspadam

16.20.51

praterupari vediḥ syāt sārdhadvitryaṅi ghraṇodayam

16.20.52

dvau ṣaṭ catvāri kampāni pādapādaghanāni ca
padmaśaivalapatrādicitrāṅgā vedikā matāḥ

16.20.53

kampādhastāt prayojyā hi stambhāstatrai vayu ktitaḥ
ūdhdhvādhaḥ kampavat padmapiṭṭakaṃ cāgrabandhanam

16.20.54

vedikopari yojyāni jālakāni vicakṣaṇaiḥ
tyaktvā bhittyaṅi ghramadhyaṃ tucaturdaṇḍāntavistṛtam

16.20.55

dvidaṇḍādinijavyāsadviguṇaṃ tuṅgamīritam
sārdhamaṅi ghrayūyanakaṃ voccaṃ tyaktvā madhyāṅi ghrarandhrakam

16.20.56

yu gmāyu gmāṅi ghrabhiḥ kampairyuktaṃ tuṅge ca vai pule
gavākṣaṃ kuñjarākṣaṃ ca nandyāvartamṛju kriyam

16.20.57

puṣpakhaṇḍaṃ sakarṇaṃca yojitavyaṃ yathocitam
dīrghāśraṃ karṇakacchidraṃ tad gavākṣamiti smṛtam

16.20.58

yugmāśraṃ karṇakacchidraṃ kuñjarākṣamiti smṛtam
pañcasūtramayacchidraṃ pradakṣiṇavaśāt kṛtam

16.20.59

nandyāvartākṛtivaśānnandyāvartamiti smṛtam
stambhatiryaggataṃ kampamṛju tvāt tadṛju kriyam

16.20.60

puṣpakhaṇḍaṃ sakarṇaṃca nandyāvartaṃyathocyate
bhittimadhyād bahistasya stambhayogaṃ kavāṭayuk

16.20.61

kavāṭayu galaṃ vai kaṃ ghāṭano ddhāṭana kṣamam
pādavargebhaved grīvāvargevātāyansthitiḥ

16.20.62

gulikājālakaṃ dhāmavinyāsākṛtirandhrakam
svastikaṃ vardhamānaṃ ca sarvatobhadrasannibham

16.20.63

drumopaleṣṭakādravyairyuktyā yuñjīta bu ddhimān
jālakaṃ phālakaṃ ku ḍyaṣṭakaṃ ca tridhā matam

16.20.64

jālakaṃ jālakaryuktamiṣṭakāmayaṣṭakam
phālakaṃ ghnakopetaṃ bhittimadhye'ṅi ghrasaṃ yutam

16.20.65

bhittibandhanamūdhdhvādhaḥpadmasaṅghaṭṭapiṭṭakam
pādapādaṣaḍaṣṭāṃ śabahalā ghnakā bhavet

16.20.66

śibikāku ḍyavad vā'tha sarvatra ghnakāmayam
etat tughnakāku ḍyaṃ yat tuyatra yathocitam

16.20.67

tadeva tatra yojyaṃ syād vastu vidyāvicakṣaṇaiḥ

16.20.68

evaṃ proktaṃ prastaraṃ veditāṅgaṃ
yu ktyā tajjñairjālakaṃ ca triku ḍyam
naivacchedyā vedikā jālakārthaṃ
na pratyaṅgaṃ sarvataśche danīyam

16.20.1

iti mayamatevastuśāstreprastarakaraṇaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
atha saptadaśo'dhyāyaḥ
pāśśvagasthitaśayitadravyāṇāṃ sandhirucyate
ekasmin vastu ni dravyairbahubhiśca nighaṭṭanāt

16.20.2

durbalatvād drumāgrāṇāmabalebalavardhanāt
sandhikarmapraśastaṃ syāt sajātīyai rvaradrumaiḥ

16.20.3

mallalīlaṃ tathā brahmarājaṃ vai veṇuparvakam
pūkaparvaṃdevasandhirdaṇḍikā ṣaḍi vadhāḥ smṛtā

16.20.4

catu rdikṣubahiḥ sthitvā nirīcya sthapatirgṛham
dakṣiṇādakṣiṇedīrghādīrghā bhyāṃ sandhayet kramāt

16.20.5

madhyeca dakṣiṇecai va yaḥ sandhiṃ kartu mīhate
madhye'tidīrghaṃyuñjīyād dīrghamalpaṃ ca pūrvavat

16.20.6

vāme'vāmesamadravyaṃ madhyedīrghamathāpi vā
madhyadravyaṃ vinā vāme'vāmedravyaṃ samaṃ tathā

16.20.7

etatsandhiṃ bahiḥ kuryāt tathai vābhyantareviduḥ
sthapatihṛ dayasthānesthityā prekṣya catu rdiśi

16.20.8

dīrghamalpaṃ samadravyaṃ pūrvavat parikalpayet
ādhārādheyanītyai va dravyasandhānamūhyatām

16.20.9

mūlemūlaṃ na yuñjīyādagrecāgraṃ tathai vaca
mūlāgradravyayogena sandhikarmasukhapradam

16.20.10

mūlaṃ hi śayitaṃ cādhaścāgramūdhdhvetuyojayet
dvidravyamekasandhi syānmallalīlamiti smṛtam

16.20.11

tridravyaistudvisandhi syād brahmarājamitīritam
catu rbhiḥ pañcabhiddravyai stricatuḥ sandhayaḥ kramāt

16.20.12

veṇuparvamiti proktaṃ taitalānāṃ nṛṇāṃ gṛhe
ṣaḍi bhastusaptabhiddravyaiḥ sandhayaḥ pañca ṣaṭ kramāt

16.20.13

pūkaparveti tat proktaṃ dhanadhānyakaraṃ smṛtam
aṣṭabhirnavabhiddravyaiḥ sandhayaḥ sapta vā'ṣṭadhā

16.20.14

devasandhiriti proktaḥ sarvavāseṣuyogyataḥ
bahusandhirbahudravyairdīrghamalpaṃ ca pūrvavat

16.20.15

daṇḍiketi samākhyātā dhanadhānyasukhapradā
dakṣiṇāparabhāgetudravyamūlaṃ praśasyate

16.20.16

agramagraṃ tathaiśānyeteṣāṃ bandhanamu cyate
ādhāraṃ prathamaṃ prācyāṃ mūlāgracchedanānvitam

16.20.17

dakṣiṇottarayoragraṃ tasyopari nidhāpayet
dakṣiṇottarayormū lamūdhdhvacchedanasaṃ yutam

16.20.18

paścimasthamadhaśche dyaṃ kṣepyamādheyayogataḥ
etat tusarvatobhadramavāgādi tathā viduḥ

16.20.19

nandyāvartavidhānena nandyāvartaṃprakalpayet
dakṣiṇottaragaṃ dīrghaṃdakṣiṇetusakarṇakam

16.20.20

prākpratyaggatamāyāmaṃ paścimetusakarṇakam
dakṣiṇottaragaṃ dīrghamuttaretusakarṇakam

16.20.21

pūrvapaścimagaṃ dīrghaṃpūrvāyāṃ tusakarṇakam
ādhārādheyanītyai va pūrvādīni ca vinyaset

16.20.22

nandyāvartamidaṃ tadvadavāgādīni ca kramāt
pakṣayorbahubhiddravyairdīrghaṃprāgudagagrakam

16.20.23

saśikhaiśca bahudravyaiddvā bhyāṃ vā tiryagagrakam
svastyākṛtisamāyu ktaṃ svastibandhanamiṣyate

16.20.24

parito bahubhiddravyairyuktaṃ tadvat tadantare
madhye'ṅkaṇasamāyu ktaṃ bāhyeyu ktyā sabhadrakam

16.20.25

pūrvadravyaṃ paradravyaṃ bhadrakaṃ dakṣiṇottaram
śālānāṃ bhittimāśritya yuktyā sādhusamācaret

16.20.26

evaṃ yu ñjyādidaṃ bandhaṃ vardhamānamitīritam
adhobhūmikriyāyu ktyā syādūdhdhvodhdhvatalaṃ prati

16.20.27

viparītaṃ vipattyaisyāditi śāstraviniścayaḥ
dīrghādīrgheṣusaṃ yogadravyasandhānatarpaṇam

16.20.28

yathābalaṃ yathāyogaṃ tathā yojyaṃ vicakṣaṇaiḥ
evaṃ vidhiviśiṣṭaṃ syāt sampattyaidravyabandhanam

16.20.29

meṣayuddhaṃ trikhaṇḍaṃ ca saubhadraṃ cārdhapāṇikam
mahāvṛttaṃ ca pañcaitestambhānāṃ sandhayaḥ smṛtāḥ

16.20.30

ṣaṭi śakhā jhaṣadantaṃ ca sūkaraghrāṇamevaca
saṅkīrṇakīlaṃ vajrābhaṃ pañcai vaśayiteṣvapi

16.20.31

svavyāsakarṇamadhyardhadviguṇaṃ vā tadāyatam
tryaṃ śai kaṃ madhyamaśikhaṃ meṣayuddhaṃ prakīrtitam

16.20.32

svastyākāraṃ trikhaṇḍaṃ syāt satricūli trikhaṇḍakam
pāśśvecatuḥśikhopetaṃ saubhadramiti saṃjñitam

16.20.33

ardhaṃchittvā tumūle'grecānyonyābhiniveśanāt
ardhapāṇiriti prokto gṛhītaghanamānataḥ

16.20.34

ardhavṛttaśikhaṃ madhyetanmahāvṛttamu cyate
vṛttākṛtiṣupādeṣuprayuñjīta vicakṣaṇaḥ

16.20.35

stambhānāṃ stambhadai ghghyārdhādadhaḥ sandhānamācaret
stambhamadhyodhdhvasandhiśced vipadāmāspadaṃ sadā

16.20.36

ku mbhamaṇḍyādisaṃ yuktaṃ sandhānaṃ sampadāṃ padam
sālaṅkāreśilāstambheyathā yogaṃ tathācaret

16.20.37

sthitasya pādapasyāṅgapravṛttivaśato viduḥ
ūdhdhvamūlamadhaścāgraṃ sarvasampadvināśanam

16.20.38

ardhapāṇidvilalāṭelāṅgalākāraṣaṭi śakhā
ghanamadhyasthakīlā yā sā matā ṣaṭi śakhāhvayā

16.20.39

svāyāmatiryagbāhusthaśikhaṃ tujhaṣadantakam
ūdhdhvādhastād yathāyogyaṃ yathābalaśikhānvitam

16.20.40

sūkaraghrāṇamityu ktaṃ sūkaraghrāṇasannibham
yathābalaṃ yathāyu kti nānābalaśikhānvitam

16.20.41

nānākīlaistusaṅkīrṇaṃsyāt tusaṅkīrṇakīlakam
vajrākṛtiśikhaṃ nāmnā vajrasannibhamevatat

16.20.42

etasmin paṅktisandhānesandhirekākṛtirbhavet
uparyu pari cai vaṃ syād viparītevipatkaram

16.20.43

antarmū laṃ bahiścāgraṃ pāśśvadravyeṣuyojayet
antaragraṃ bahirmū laṃ svāminaśca vināśanam

16.20.44

śikhā dantaṃ ca śūlaṃ ca viddhaṃ paryāyamīritam
śalyaṃ ca śaṅkuraṇiśca kīlaṃ paryāyamu cyate

16.20.45

aṣṭasaptakaṣaḍaṃśake'ṅi ghrake bhāgatāramatha śūlakīlayoḥ
kīlapāśśvamatha pādamadhyamaṃ yojayet samamudagrabu ddhimān

16.20.46

stambhāntaṃ dantāntakaṃ ced vināśaṃ dantāntaṃ cet stambhamadhyaṃ tadeva
stambhāntaṃ cet sandhimadhyaṃ sarogaṃ sandhermadhyaṃ pādamadhyaṃ kṣayaṃ syāt

16.20.47

digvidigdvāradevāṃ śaṃ sarvaṃtyaktvā prayojayet
arkā ki varuṇendūnāṃ sthānaṃ digiti kīrtitam

16.20.48

agnirākṣasavāyvīśasthānaṃ vidigiti smṛtam
gṛhakṣataśca puṣpākhyo bhallāṭaśca mahendrakaḥ

16.20.49

eteṣāmaṃ śakadvāraṃ tatra sandhiṃ na sandhayet
śalyaṃ ca dantaṃ tyakta va pūrvoktānāṃ ca sammatam

16.20.50

madhyārdhamadhyamadhyaṃ ca tyaktvā yuñjīta bu ddhimān
dravyamadhyasthasūtrasya vāme'vāmetudantakam

16.20.51

dravyavistāramadhyasthā śikhā śīghravināśinī
anyonyasandhividdhaṃ ca śikhā kīlasya vedhanam

16.20.52

dharmārthakāmasaukhyānāṃ vipattiṃ nityamādiśet
vāmadakṣiṇayogena pratisandhi parityajet

16.20.53

tāratīvrāntarasthaṃ yat kalpyaśalyamiti smṛtam
pūrvavad vidhinā sandhyāyāmamadhyetuyojayet

16.20.54

ajñānāt tvarayānu ktasthānevā yojayed yadi
sarveṣāmapi varṇānāṃ sarvasampatkṣayo bhavet

16.20.55

purāṇairnanavadravyairnapurāṇairnavai rapi
navai rnavānāṃ dravyāṇāṃ yogo jīrṇai śca jīrṇinām

16.20.56

yu ktyai va dravyasandhānaṃ sampadāmāspadaṃ sadā
viparītevināśāya bhavedeveti niścayaḥ

16.20.57

ūdhdhvadravyāṇi sarvā ṇi vājanādīni yānyapi
saśikhānyaśikhānyetānyu ktyā yojyāni pūrvavat

16.20.58

pādopari bhavet sandhirantarenai va kārayet
brahmasthalodhdhvagadravyasandhānaṃ vipadāṃ padam

16.20.59

brahmasthānasthitaḥ stambhaḥ svāminaśca vināśanam
tulādīnyuparidravyāṇyatra doṣo na vidyate

16.20.60

puṃstrīnapuṃ sakamahīruhasandhikāryepuṃ sā ca puṃvihitamevatathai vapuṃstrī
nai vobhayena ca napuṃ sakasaṅgamaḥ syājjātyaikayā śubhada uktavidhikramaṃ vā

16.20.61

evaṃ yuktyā dravyasandhānayogaṃ proktaṃ nṝ ṇāṃ tai tilānāṃ nivāse
yu ktyā yuktaṃ sampadāmāspada tadyu ktyāyu ktaṃ sarvasampatkṣayaṃ syāt

16.20.62

chidraṃ svalpataraṃ vidheyamadhunā dīrghā nvitacchedanaṃ
sthūlaṃ kāṣṭhaśilebhadantamu ditaṃ nimnaṃ hi pakveṣṭakam
pakvaṃ nirgamanaṃ sudhābhiraniśaṃ kuryāt tanu tvaṃ yathā
pūrvaṃmānasamunnayet tadaparaṃ śilpyuttamaḥ śātadhīḥ

16.20.1

iti mayamatevastuśāstresandhikarmavidhāno nāma saptadaśo'dhyāyaḥ
athāṣṭādaśo'dhyāyaḥ
galabhūṣaṇameteṣāṃ śiraśchandamathādhunā
lupāmānaṃ ca vakṣye'haṃ sthūpikālakṣaṇaṃ kramāt

16.20.2

vedikādviguṇotsedhaṃ kandharaṃ śikharodayam
tadi dvatriguṇatuṅgaṃ vā vedikoccaṃ tuvā galam

16.20.3

garbhabhittitribhāgaikamaṅ ghrervedyaṅi ghraveśanam
grīvāveśaṃ tatastāvadevaṃ dai veca mānave

16.20.4

pañcāṃ śebhittiviṣkambhebhāgo vedyaṅi ghraveśanam
grīvāveśaṃ tatastāvaccaturaṃ śetathai vaca

16.20.5

evaṃ trividhanītyā tugrīvā sādhyā prayatnataḥ
uttaraṃ vājanaṃ cai vamu ṣṭibandhaṃ mṛṇālikā

16.20.6

daṇḍikāvalayaṃ cai va galabhūṣaṇamiṣyate
mu ṣṭibandhopari kṣiptavyālanāṭakamūdhdhvataḥ

16.20.7

daṇḍikā ca vidhātavyā tadūdhdhveśikharakriyā
śikharotsedhamāttoccā bhāgamānavaśena vā

16.20.8

daṇḍikāvadhivistāraṃ pañcāṃ śaṃ dvyaṃ śamānakam
saptanandaśivāṃ śetutrayodaśatithau tathā

16.20.9

saptadaśāṃ śake bandhavedabhūtaṣaḍaṃśakam
saptāṣṭāṃ śaṃ tutārārdhamityaṣṭau śikharodayāḥ

16.20.10

pāñcālaṃ cāpi vai dehaṃ māgadhaṃ cāpi kauravam
kausalaṃ śaurasenaṃ ca gāndhārāvantikaṃ tathā

16.20.11

yathākrameṇa nāmāni jñātavyāni vicakṣaṇaiḥ
jaghanād bahirevai teekāḥ sarvesamāhitāḥ

16.20.12

sarvetetaitalānāṃ syurardhādadhastumānuṣam
taddaśādyāsaptadaśabhāgādekāṃ śavardhanāt

16.20.13

āvantikā prabhṛtyūdhdhvamaṣṭāviṣṭalupodayāḥ
vyāmiśraṃ ca kaliṅgaṃ ca tathā kauśikamevaca

16.20.14

varāṭaṃ drāviḍaṃ cai vabarbaraṃ kollakaṃ punaḥ
tathā śauṇḍikamityetevyāmiśrādilupodayāḥ

16.20.15

devānāṃ prathitānyeva pāṣaṇḍyāśramiṇāmapi
caturaśraṃ ca vṛttaṃ ca ṣaḍaśrāṣṭāśramevaca

16.20.16

dvādaśāśraṃ dviraṣṭāśraṃ padmaku ṅmalasannibham
tathāmalakapakvābhaṃ dīrghavṛttaṃ ca golakam

16.20.17

aṣṭāśrādyaṣṭadhārāṇi harm yādīnāṃ śirāṃsi hi
ṣaḍādyāṣaṣṭikarṇaṃca sammataṃ śikharākṛtiḥ

16.20.18

tadu cchrayacatuṣpañcabhāgaṃ syāt padmatuṅgakam
tatsamoccatribhāgā vā tadūdhdhvesthūpikāyatiḥ

16.20.19

alpīyasī śirordhāvā bhāgoccā vā tribhāgike
saṅkṣepāt sthūpikābhūṣā hyupariṣṭāt prakāśyate

16.20.20

pañcādyekādaśāntāśca caturādyā daśāntakāḥ
catu rvidhā lupāsaṃ khyā deve'devenike tane

16.20.21

pūrvoktaṃ hyantaroccaṃ tuvyāmiśraṃ nāma puṣkaram
ūdhdhvasthānyapyadhasthāni puṣkarāṇyardhamānataḥ

16.20.22

ardhamārabhya saṃvattyapaścādu ktoccasīmayuk
ārohyāṇyavarohyāṇi guhyametadudāhṛtam

16.20.23

daṇḍikāvadhi tārārdhaṃcaturaśrīkṛtaṃ samam
koṣṇīṣāsana sīmākhyasūtrayu ktaṃ khalaṃ nayet

16.20.24

daṇḍikottarabāhulyaṃ sūtrayedāsanādadhaḥ
āsanecaturaṃ śādyādaśāṃ śaṃ binduvinyaset

16.20.25

koṣṇīṣasandhestabdindusīmacchāyoccamāvahet
chāyoccāyatamānāni kamūlādāsanenyaset

16.20.26

tānyeva daṇḍikādīnāṃ paryantāni bhavanti hi
koṣṇīṣasaṅgāt paryantabindvantaṃ tallupāyatam

16.20.27

tattatparyantavistāraṃ kasūtrevinyaset punaḥ
svasvakarṇagatacchāyāmānaiḥ sarvān vimānayet

16.20.28

tattatparyantasūtrāṇi mallaparyantasūtravat
evaṃ madhya lupā sīmno vardhantevarṇasaṃ khyayā

16.20.29

evamāvattyatatpaścādārohyai vāvarohya ca
tattatpuṣkarasañjātaṃ tattanmallāyataṃ viduḥ

16.20.30

samadhyaṃ ca vimadhyaṃ ca lupākalanamevahi
madhyaṃ ca madhyakarṇaṃcāpyākarṇamanukoṭikam

16.20.31

koṭirityevamu cyantepañca varṇalupāḥ kramāt
yu gmāṃ śe'yu gmasaṃ khyābhirayu gmeyu gmasaṃ khyayā

16.20.32

kāntāntarāsikoṣṇīṣasīmāntaṃ svāṃ śasaṃ khyayā
cūlikā bhramaṇīyā hi samayāsamayā ca sā

16.20.33

tattatsūtrāt sthitā dantastanasūtrāṇi sūtrayet
śayitasūtrādadhaḥ pṛṣṭhavaṃ śasūtrāṇi sūtrayet

16.20.34

śayitasthitasūtrāntaḥ kīlaṃ tatkatna ṭamūrdhani
nidhāyārdhendu vat sarvāścūlikā vilikhet samāḥ

16.20.35

lupāvilupamadhyāntargatā sā cūlikākṛtiḥ
evaṃ syād ajukāryaṃhi tathā ku kkuṭapakṣavat

16.20.36

bālakatna ṭasya vistārasthitasūtrastanāntare
katna ṭamadhyamasūtraṃ tuvalayacchidramadhyagam

16.20.37

paryantasūtrakādantardaṇḍikottarajā tatiḥ
tadantarjānukavyāsastadantaścūlikāsthitiḥ

16.20.38

lupātāraṃ tudaṇḍaṃ vā sapādaṃ sārdhamevavā
vistāratricatuṣpañcabhāgai kkāṃ śaṃ tutaddhanam

16.20.39

jānu vyāsaṃ cottarārdhacūlikārdhārdhamevavā
daṇḍikāvipulaṃ tāvat tripādārdhaṃtutaddhanam

16.20.40

valayaṃ jānunīvraṃ ca daṇḍikāvipulārdhataḥ
mallamadhyādi cāmīlī jānukālambanaṃ ca yat

16.20.41

paryantajānukāntaṃ ca cūlikābhāga eva saḥ
śayanāt tāvadeva syānnīvrālambanasūtrakam

16.20.42

ku ṭhārikālalāṭaṃ ca jaghanaṃ ca samaṃ matam
pādaviṣkambhakarṇo vā viṣkambhadviguṇo'tha vā

16.20.43

katna ṭavyāso lupāpiṇḍī karṇastadi dvaguṇāyataḥ
tadardhaṃnālikālambamūdhdhvemallāgrasaṅgatiḥ

16.20.44

chidraṃ tattīvramātraṃ syānmallānāṃ tupraveśanam
jānukaṃ ca lupāmadhyaṃ madhyapṛṣṭhasthavaṃ śakam

16.20.45

samaṃ syāt tīvratārābhyāṃ cūlyaṃ śo vā lupāntaram
lupātīvrāṣṭaguṇaṃ vā valayo vaṃ śavistaraḥ

16.20.46

tadardhaṃveśanaṃ tīvraṃ ghnakarlo haloṣṭakaḥ
mṛṇmayai stuyathāsthairyamicchayā chādayet punaḥ

16.20.47

lupodhdhveghnakān nyasya vāṣṭabandhamadhodhdhvataḥ
lupāmadhyādadhaśchidraṃ valayasya vidhīyate

16.20.48

kriyāyāṃ paralekhāstukalpyāḥ ṣoḍaśasaṃ khyayā
ku kṣivyāsāṣṭabhāgaikaṃ mātrāmānamiti smṛtam

16.20.49

tena bhāgena saptārdhād dvyardhabhāgavivardhanāt
āpañcadaśasaṃ khyāntāḥ paralekhāstuṣoḍaśa

16.20.50

lupādha ūdhdhvabindvādi madhyevinyasya tadvidhim
tabdindvādi vilokyā hi paralekhā vicakṣaṇaiḥ

16.20.51

prāsādānāmimāḥ proktā gṛhādīnāṃ ca ṣoḍaśa
lupāyāmādyādviguṇaṃ tanmānaṃ tena bu ddhimān

16.20.52

koṣṇīṣāsana sūtrābhyāmadhaḥ śapharamālikhet
tasmādupari mallasya lekhayet tadvicakṣaṇaḥ

16.20.53

mallāyatādadhobhāgetriḥ pañcāṃ śīkṛteḥ kramāt
tattadaṃ śāvasānaṃ tumatsyaṃ tattat samu llikhet

16.20.54

sarvāsāṃ paralekhānāṃ kramo'yaṃ parikīrtitaḥ
pāñcālādilupānāṃ ca pratyekaṃ procyatebudhaiḥ

16.20.55

ajākāryayutā mallād yā lekhāsanakāgrayoḥ
madhyeparaṃ hi sā prājñaiḥ paralekhā prakīrtitā

16.20.56

lupābāhulyamānena ghaṭikāṃ caturaśrikām
vitastyāyāminīmṛjvīṃ kṛtamadhyamasūtritām

16.20.57

cūlikāntarvarṇalupātiryak sūtrasvamadhyamāt
vinyasya ghaṭikāṃ paścācchinnāṃ śamanasūtravat

16.20.58

prativarṇaṃtughaṭikāṃ tadvarṇetāṃ nidhāpayet
kṣiptasūtrasya śeṣāṃ śacchinnevarṇalupodare

16.20.59

daṇḍikottaravalayasthitasūtrasamaṃ likhet
udarāyāmamadhyetulikhitekakaraṃ bhavet

16.20.60

haṭikālalāṭamadhyaṃ kakaraṃ ca samaṃ yathā
tathā nidhāya ghaṭikāṃ lupodaravaśāyatām

16.20.61

tallalāṭakṛticchedyā valayādyā lupodare
iṣṭapāśśvekṣipecchāyāṃ chidraiśca valayasya tu

16.20.62

tatta ddhaṭikayā tattanmadhyasaṃhitamadhyayā
yā lalāṭagatacchāyā tāsāṃ tāsāṃ tusā bhavet

16.20.63

daṇḍikāvalayacchidrastanajānūttarādiṣu
śiromadhye'rdhamadhyeca nyasenpuṇḍatulopari

16.20.64

viṭabhāgaśikhopetatulāpādaḥ savaṃ śahṛt
savarṇāmatsyabandhāśca khajū rapatrasannibhāḥ

16.20.65

savalayakṣo vidhātavyā lupāḥ śikharakāntare
lupodhdhveghnakaṃ vodhdhvetasyāḥ kampaṃ nidhāya ca

16.20.66

iṣṭakāsudhayā vā'pi pracchādanamalaṅi krayāt
sthūpikākīledīrghaṃca pādotsedhasamaṃ matam

16.20.67

ardhārdhamagravistāraṃ daṇḍārdhaṃmūlavistṛtam
āśaṅkumūlamuṇḍāntaṃ tasya mūlasya vedhanam

16.20.68

vaṃ śādhastānnidhātavyā maṇḍanāgāgrapiṭṭakā
bālakatna ṭastanaṃ śaṅkumūlamuṇḍakamevaca

16.20.69

antaḥ sthavalayaṃ varṇapiṭṭakā ca sanālikā
matsyabandhanakhajū rapatramallanibandhanāt

16.20.70

valakṣasvastidhārābhiḥ śikharāntaralaṅi krayāt
vistāro mukhapaṭṭyāśca daṇḍyo vādhyardhaeva vā

16.20.71

nīpraṃ ṣaḍaṣṭabhāgaṃ vā karṇikoccaṃ tutattatiḥ
śaktidhvajasya mūlasya vipulaṃ daṇḍamānataḥ

16.20.72

tatkaṇṭhaṃ tāvadevoccaṃ sapādaṃ sārdhamevavā
grīvāntagagrapatraṃ tustambhavyāsārdhatuṅgavat

16.20.73

dvidaṇḍāditridaṇḍāntamantaraṃ gagrapatrayoḥ
vātāhatacalaccārulatāvat karṇikākriyā

16.20.74

ardhakarṇamadhastasmācchiro'rdhārdhena cānatiḥ
grīvopari kapolāntaṃ tridaṇḍaṃ sārdhameva vā

16.20.75

tāvacchaktidhvajāntaṃ syāt sapatraṃ vā saśūlakam
netrasaṃśliṣṭamallaṃ tucūlikāstanamaṇḍalam

16.20.76

śayitasthitapaṭṭābhyāṃ mṛṇālyādivibhūṣitam
ardhakarṇodhdhvapaṭṭodhdhvapratyūdhdhvemu ṣṭibandhanam

16.20.77

yathośobhananiṣkrāntaṃ trimukhaṃ syāt tadūdhdhvataḥ
śūlābhaṃ matalābhaṃ vā savyālaṃ vā sanāṭakam

16.20.78

tadūdhdhvekatna ṭakoṣṭhādimaṇḍitaṃ syād vimānavat
sapaṭṭakṣudrakampāṅgaṃ madhyatoraṇameva vā

16.20.79

toraṇābhyantarelakṣmīḥ sābhiṣekāmbujāsikā
evaṃvidhairathānyaiśca maṇḍanīyā lalāṭikā

16.20.80

lalāṭavaṃ śasaṃviddhamadhyaśūladṛḍhikṛtā
stambavistāravistīrṇāvidhātavyā ku ṭhārikā

16.20.81

tatkarṇaṃpatramakaraṃ maṇḍitaṃ cāvalambitam
ardhakarṇena cārdhaṃvā yathāyu kti yathāruci

16.20.82

antargatalupātiryagagrabandhanaviṣṭakam
tadūdhdhvetena nirviddhaṃ sthūpikā yūpamiṣyate

16.20.83

pūrvoktaṃ sthūpikāmānamalaṅkāramathocyate
sārdhamardhaṃtadūdhdhve'rdhamardhamaśaṃ śarāṃ śakam

16.20.84

aṃ śamardhaṃca bhāgaṃ syādardhamaṃ śaṃ tathārdhakam
bhāgamardhaṃtathārdhāṃśamaṃ śamardhaṃyathārdhakam

16.20.85

caturardhaṃkrameṇai vottuṅge dvāviṃ śadaṃ śake
padmaṃ ca kṣepaṇaṃ vetraṃ kṣepaṇaṃ paṅkajaṃ ghaṭam

16.20.86

paṅkajaṃ kṣepaṇaṃ dhṛk ca kṣepaṇaṃ vetramūdhdhvataḥ
kṣepaṇaṃ dhṛk ca kampaṃ tupadmaṃ ghnakamambujam

16.20.87

vetraṃ ca mukulaṃ cai vakrameṇoktavaśānnayet
saptadvyaṃ śatrikadyaṃ śaiḥ pañcanandendriyatrikaḥ

16.20.88

dvitrivedatrikadvyaṃ śairguṇapañcartu pañcabhiḥ
dvitribhāgaiḥ kramād vyāsaṃ mūlapadmādiṣunyaset

16.20.89

mukulāgramaṃ śamardhārdhaṃyathāśobhavaśānnayet
caturaṣṭadviraṣṭāśraṃ sādhāraṃ vartu laṃ tuvā

16.20.90

tadākṛtiḥ śiraśchandamalaṅkāravaśāt tuvā
tadākṛtiḥ surorvīśaviprāṇāṃ ca viśāṃ matam

16.20.91

suradvijanṛpāṇāṃ tuvaiśyānāṃ nai va śūdrake
tatsambandhaṃ samāpādya dhvajadaṇḍaṃ tadūdhdhvagam

16.20.92

evaṃ lakṣaṇasampannaṃ vimānaṃ sampadāṃ padam
karālamuīm̐ gu lmāṣakalkacikkaṇasāhvayāḥ

16.20.93

cūrṇo payu ktāḥ pañcaitesarvakarmasanātanāḥ
abhayākṣabījamātraśakarāḥ syuḥ karālakāḥ

16.20.94

mum̐bījasamā kṣudraśakarā mum̐miṣyate
sārdhatripādadviguṇakiñjalkasikatānvitam

16.20.95

cūrṇasya śakarāśu ktyoryad gu lmāṣaṃ tadu cyate
karālaṃ cāpi muīm̐ṃ ca tena mānena yojayet

16.20.96

pūrvoktamātrasikatācaṇakaścūrṇamānataḥ
kriyārthaṃpeṣitaṃ kalkaṃ cikkaṇamastukevalam

16.20.97

niśchidramiṣṭamānena gotramiṣṭakayā dṛḍham
pūrvoktānāṃ ca pañcānāṃ vidhātavyaṃ pṛthak pṛthak

16.20.98

tatra tatra tadu kte na dravyeṇa parikalpayet
kevalenāmbhasā pūrvaṃpūrvāṃ stristriḥ prakuṭṭayet

16.20.99

kṣīradrumakadambāmrābhayākṣatvagjalaiḥ punaḥ
trighnodaistatastadvanmāṣayūṣaistatastathā

16.20.100

saṃ yamya śakarāśu ktiṃ cūrṇaṃtatkhātavāriṇi
khurasaṅkuṭṭanaṃ kṛtvā srāvayitvā'tha vāsasā

16.20.101

kalkaṃ ca cikkaṇaṃ tena kalkanīyaṃ vicakṣaṇaiḥ
dadhidugdhamāṣayūṣaguḍājyakadalīghnaiḥ

16.20.102

jalaiśca nālike rasya cūtapakvarasaiḥ saha
kalpitaṃ śilpibhiryat tad bandhodakamiti smṛtam

16.20.103

śu ddhiṃ śuddhodake nādau kṛtvā bandhāmbhasā tataḥ
ālipya sudhayā kāryānānārūpānvitakriyā

16.20.104

dagdhaiśca mṛṇmayai ścāpi lohaloṣṭairyathocitam
gopānasyopariṣṭāt tucchādanīyaṃ vicakṣaṇaiḥ

16.20.105

karālaca mum̐giu lmāṣaghanamekakamaṅgulam
kalkamānaṃ tadardhena tadardhārdhaṃtucikkaṇam

16.20.106

jalasthalaprayu kte tuyatheṣṭaṃ ghanamiṣyate
ṣaṇmāsamuttamaṃ proktaṃ caturmāsaṃ tumadhyamam

16.20.107

adhamaṃ tudvimāsaṃ syādeṣāmu ṣitamiṣyate
tato bandhodakaretān saṃkledya kramaśaḥ kṛtiḥ

16.20.108

lupoparīṣṭakāstārecai vaṃ cūrṇakriyāṃ punaḥ
ācchādanīyaṃ yatnena ta ddhanaṃ chādanaṃ viduḥ

16.20.109

devānāṃ ca dvijānāṃ cāvāseyogyaṃ sanātanam
bahirantaśca sarveṣāṃ citraṃ yuñjīta bu ddhimān

16.20.110

sumaṅgalakathopetaṃ śraddhānṛttakriyānvitam
viprādīnāṃ ca varṇānāṃ nivāsaṃ sampadāṃ padam

16.20.111

saṃgrāmaṃ maraṇaṃ duḥkhaṃ devāsurakathānvitam
nagnaṃ tapasvilīlāṃ cāmayāvyādi na yojayet

16.20.112

anyeṣāmanyathā vāsesādhanīyaṃ yatheṣṭataḥ
pañcāṃ śaṃ māṣayūṣaṃ syānnavāṣṭāṃ śaṃ guḍaṃ dadhi

16.20.113

ājyaṃ dvyaṃ śaṃ tusaptāṃ śaṃ kṣīraṃ carmaṣaḍaṃśakam
traighnaṃ daśabhāgaṃ syānnālike raṃ yu gāṃ śakam

16.20.114

kṣaudramekāṃ śakaṃ tryaṃ śaṃ kadalīghnamiṣyate
labdhecūrṇedaśāṃ śetuyuñjītavyaṃ subandhanam

16.20.115

sarveṣāmadhikaṃ śastaṃ guḍaṃ ca dadhi dugdhakam
cūrṇadvyaṃ śaṃ karālaṃ madhughṛtakadalīnālike raṃ ca māṣaṃ
śu kte stoyaṃ ca dugdhaṃ dadhiguḍasahitaṃ traighnaṃ tat krameṇa
labdhecūrṇeśatāṃ śeṃ'śakamidamadhunā cānu vṛddhiṃ prakuryā-detad bandhaṃ dṛṣatsādṛśamiti kathitaṃ tantravidbhirmu nīndraiḥ

16.20.116

devānāṃ dvijabhūmīśavaiśyānāṃ bhavane'dhunā

16.20.117

mūdhdhneṣṭakā vidhātavyāścatasro lakṣaṇānvitāḥ
su snigdhāḥ samadagdhāśca susvanāstāḥ suśobhanāḥ

16.20.118

strīliṅgāścāpi pu lliṅgā bhinnacchidradivarjitāḥ
vistārāyāmatīvraistuprathameṣṭakayā samāḥ

16.20.119

śilāmayeśilā proktā sarvadoṣavivarjitā
janmādyāśikharāntaṃ ca yai ddravyaiśca vinirmitam

16.20.120

tairevādau tathānteca nyastavyāśceṣṭakāḥ śubhāḥ
miśradravyaiśca saṅkīrṇeyai ddravyairupari sthitam

16.20.121

taireva mūdhdhnivinyāsaṃ rahasyamidamīritam
lohajaṃ dārujaṃ vā'pi sthūpikākīlamiṣyate

16.20.122

ūdhdhvabhūmyaṅi ghraṇāyāmavistāraṃ pādataḥ samam
agramaṅgulavistāramānupūvvyākṛśaṃ tathā

16.20.123

caturaśrasamaṃ kuryāt tribhāgaikamadhastathā
vṛttamūdhdhvamadhaḥ kuryā cchikhipādaṃ nyasedadhaḥ

16.20.124

vistāratriguṇāyāmaṃ vyāsoccaṃ padataḥ samam
abhramaṃ tuyathā bhūmau pañcamūrtisamanvitam

16.20.125

athavā tacchikhāyāmadviguṇaṃ kīladai rghikam
stambhavyāsārdhavistāratricaturbhā gameva vā

16.20.126

agramardhāṅgulavyāsaṃ śikhipādaṃ yathābalam
śikharākṛtivat kīlaṃ liṅgacchandamathāpi vā

16.20.127

evaṃ tridhā samu ddiṣṭaṃ sthūpikākīlamāryakaḥ
sadmanaścottarepāśśvemaṇḍapetususaṃskṛte

16.20.128

catuṣpradīpasaṃ yukte vastraiśca pariveṣṭite
sarvamaṅgalasaṃ yukte śuddhaśālyāstareśubhe

16.20.129

sthaṇḍilecāṇḍitaṃ kṛtvā maṇḍa kaṃ vātha tatparam
vinyasya devān brahmādīn śvetataṇḍuladhārayā

16.20.130

ārādhya gandhapuṣpādyairbhuvanādhipatiṃ jayet
devatābhyo baliṃ dattvā tattannāmnā yathāvidhi

16.20.131

sthapatiḥ kalaśān nyasya pañca pañca salakṣaṇān
su gandhodakasampūrṇān pañcaratnasamāyutān

16.20.132

sasūtrān vastrakatna rcālān sāpidhānān sahemakān
upapīṭhāṃ śadevānāṃ svasvanāmnābhidhāya ca

16.20.133

praṇavādinamontena gandhādyairarcayet kramāt
prakṣālya pañcagavyaistunavaratnakukśodakaḥ

16.20.134

iṣṭakāśca yathākīlaṃ sūtrairāveṣṭayet kramāt
ku mbhasya dakṣiṇeśuddhaśālīsthaṇḍilamaṇḍale

16.20.135

ārādhya gandhapuṣpaiśca baliṃ dattvā yathāvidhi
iṣ takāścai vakīlāṃ śca veṣṭayedambaraiḥ śubhaiḥ

16.20.136

śvetavastrāstarasyodhdhvenyased darbhāstareśuciḥ
sthapatirvaraveṣāḍhyaḥ śu klamālyānulepanaḥ

16.20.137

sitavastraparicchinnottarīyo haimamu drikaḥ
pītvā śuddhaṃ payo rātrāvupoṣyādhivaset sudhīḥ

16.20.138

kalaśasyottarepāśśvesitavastraparistare
tataḥ prabhātevimalenakṣatrakaraṇānvite

16.20.139

sumuhūrtesulagneca sthapatiḥ sthāpake na tu
puṣpakatna ṇḍalahārādikaṭakaraṅgulīyakaḥ

16.20.140

pañcāṅgabhūṣaṇairhemanirmitaistuvibhūṣitaḥ
hemayajñopavītastunavavastraparicchadaḥ

16.20.141

śvetānulepanaścai va sitapuṣpaśirāḥ śu ciḥ
dhyātvā dharātalaṃ sarvaṃdigdvipendrasamāyutam

16.20.142

sasāgaraṃ saśai lendramanantasyopari sthitam
sṛṣṭisthitilayādhāraṃ bhu vanādhipatiṃ japet

16.20.143

snāpayitveṣṭakākīlaṃ pūrvoktaḥ kalaśodakaḥ
ārādhya gandhapu ṣpaiśca dhūpadīpasamanvitaiḥ

16.20.144

baliṃ dattvā yathānyāyaṃ jayaśabdādimaṅgalaiḥ
biprasvādhyāyaghoṣaiśca śaṅkhabheryā diniḥsvanaiḥ

16.20.145

sthāpayediṣṭakāḥ samyak pūrvadakṣiṇataḥ kramāt
śikharārdhevimanasya gagrapatrāntare'pi vā

16.20.146

śikharatricaturbhā gāvasānevāmbujadadhaḥ
tadādyāt sthūpikāyāmāt kīladai ghghyaṃpragṛhyatām

16.20.147

pūrvameveṣṭakāsthānaṃ niśchidraṃ tudṛḍhīkṛtam
tanmadhyenavaratnāni vinyasecca yathākramam

16.20.148

aindremarakataṃ vidyād ḍa ryaṃvahnigocare
indranīlaṃ tuyāmyāyāṃ mauktikaṃ pitari smṛtam

16.20.149

vāruṇesphāṭikaṃ vidyanmahānīlaṃ samīraṇe
vajraṃ tusaumyadeśesyādaiśānyāṃ tupravālakam

16.20.150

māṇikyaṃ madhyamebhāgehāṭakaṃ ca vinikṣipet
rasoparasabījaiśca dhānyānyapyauṣadhāni ca

16.20.151

tadūdhdhvesthūpikākīlaṃ sthāpayedacalaṃ samam
tasmāt prakṛtibhūmyantamudagdiśi mahādhvajam

16.20.152

grathitaṃ kṣaumavastraiśca kārpāsai rvāmanoharaiḥ
lambayet tadudakprācyau prāgudagvidiśaṃ tataḥ

16.20.153

saṃspṛśed yadi sarveṣāṃ prāṇināṃ sampadṛddhaye
bhavanaṃ sthūpikīlaṃ ca paṭṭairaveṣṭya śu bhrakaḥ

16.20.154

catu rdikṣucatu rgāśca savatsāḥ sanniveśayet
dvārālaṅkaraṇaṃ kuryāt su vicitrāmbarai rnavaiḥ

16.20.155

yajamāno viśuddhātmā praṇamya śirasā gurum
vimānasthūpikāstambhadvārālaṅkaraṇāni ca

16.20.156

vastrāṇi dhanadhānyaiśca paśūnapi savatsakān
mudā sthapatayedattvā śeṣān bhaktyā tutarpayet

16.20.157

evaṃ mu nivaraiḥ proktaṃ prāsādānāṃ tumūrdhani
harm yāṇāṃ garbhasaṃ yuktau netrabhittau talāntare

16.20.158

maṇḍapemadhyadeśetusabhādīnāmadho'mbujāt
prāsādavad vidhātavyaṃ gopurāṇāṃ tumūrdhani

16.20.159

evaṃ tuvidhinā samyak sampannaṃ sampadāṃ padam
yena yat karmacārabdhamādau tadavasānake

16.20.160

tenai vaniṣṭhitaṃ karmaśrīsaubhāgyāyuredhanam
tasyābhāvetutatputraḥ śiṣyo vā taṃ guruṃ paṭe

16.20.161

likhitvā tanniyogena sarvakarmasamācaret
ajñānāt tvaritenāpi yadvastvanyena bhāvitam

16.20.162

karoti svāminaṃ śīghramanyatheti ha niścayaḥ
prathamaṃ kṛtavān vidhiṃ yathāvat
kṛtavāneva karoti niṣṭhitāntam
atha vā vidhiranyathā bhavecce'
daśubhaṃ svāminamanyathā karoti

16.20.163

evaṃ grīvālaṅkṛtaṃ puṣkarābhaṃ
mānaṃ mallānāṃ śikhābhūṣaṇaṃ ca
yu ktyā sarveṣāṃ karālādibandhaṃ
proktaṃ samyak ceṣṭakābandhamūdhdhve

16.20.164

khadirasaralasālastambakāśokavṛkṣāḥ
panasa timisanimbāḥ saptaparṇāśca sarve
puruṣavakulavahnikṣīriṇītyevamādyāḥ
sudṛḍhavimalasārāḥ sthūpikīlāḥ prasiddhāḥ

16.20.165

atha hammyepariniṣṭhitetadā yajamāno'piguruśca vardhakiḥ
udagāyanaśobhanakkṣapakṣejalasamprokṣaṇakarmacārabhet

16.20.166

navasaptatrikapañcarātrike vidhinā cāṅkurārpaṇaṃ kuru
bhavanasyottarapūrvadeśataḥ svadhivāsāhamaṇḍapaṃ caret

16.20.167

navasapteṣukarai ryugāśrakaṃ vasupādaṃ navavastraśobhitam
savitānaṃ supaṭai rniveṣṭitaṃ sumanojñaṃ sitapuṣpaśobhitam

16.20.168

tasya madhyetuśālībhiḥ sthaṇḍilaṃ daṇḍamānataḥ

16.20.169

kṛtvāṣṭāṣṭapadaṃ nyasya brahmādīn vastunāyakān
śvetataṇḍuladhārābhirvinyasyārādhya puṣpakaḥ

16.20.170

gandhairdhū paiśca dīpaiśca baliṃ dattvā vidhānataḥ
tadūdhdhvaṃpañcapañcai va kalaśān vastraśobhitān

16.20.171

maṇihemasamāyu ktān sasūtrān sāpidhānakān
niṣkalaṅkānasu ṣirān hāṭakodakapūritān

16.20.172

upapīṭhapadasthāṃ stān svasvanāmnābhidhāya ca
oṅkārādinamontena cārcayitvā nyaset tataḥ

16.20.173

kalaśasyottarepāśśvedarbhāsanaparistare
catuṣpradīpasaṃ yukte sarvamaṅgalaśobhite

16.20.174

pūtacetā viśuddhātmā sthapatirvratamāsthitaḥ
pītvā śuddhaṃ payo rātrāvupoṣyādhivaset tataḥ

16.20.175

prāsādasyāgrato yāgamaṇḍapaṃ vidhinācaret
catuddvārasamāyu ktaṃ catustoraṇabhūṣitam

16.20.176

vāsobhirdarbhamālābhiḥ sraksumaiḥ samalaṅkutam
tanmadhyevedikāṃ kuryāt tadvyāsatryaṃ śamānataḥ

16.20.177

caturaśraṃ catu rdikṣuvidikṣvaśvatthapatravat
surendreśānayormadhyekuṇḍamaṣṭāśramiṣyate

16.20.178

trimekhalāsamāyu ktaṃ vai kamekhalayānvitam
sthāpako mūrtipaiḥ sārdhaṃvidhinā homamācaret

16.20.179

śālibhiḥ sthaṇḍilaṃ kṛtvā vedimadhyevicakṣaṇaḥ
mūrtiku mbhaṃ nyaset samyag bījamantramanu smaran

16.20.180

prāsādasya catu rdikṣuvṛttakuṇḍavidhānataḥ
santappyasthāpako jātavedasaṃ nivaset tadā

16.20.181

vimānaṃ janmataḥ sthūpikāntaṃ vastrai rniveṣṭayet
kuśāstīrṇai rnavai rvastraiḥ sthūpikīlamalaṅi krayāt

16.20.182

balyannaṃ pāyasānnaṃ ca muām̐nnaṃ ca yavānnakam
kṛsaraṃ gulaśuddhānnaṃ pītaṃ kṛṣṇaṃ tathāruṇam

16.20.183

gṛhītvā sakalasyāgrehemapātrenidhāya ca
dadhidugdhaghṛtakṣaudraratnapuṣpākṣatāmbu bhiḥ

16.20.184

kadalīghnasaṃ yuktaṃ pātraṃ cai vānyaśilpibhiḥ
dhārayitvāmbubhī rātrau vāstudevabaliṃ caret

16.20.185

tataḥ prabhātevimalenakṣatrakaraṇānvite
sthapatirvaraveṣāḍhyaḥ prāptapañcāṅgabhūṣaṇaḥ

16.20.186

dhṛtahāṭakayajñopavītaḥ śvetānulepanaḥ
śvetapuṣpaśiraḥprāpteoṣṇīṣaścāhatavastrayuk

16.20.187

diśāmūttyaparāṃ ścakṣurmo kṣaṇaṃ vidhinācaret
snāpayet kalaśāmbhobhirarcayed gandhapuṣpakaḥ

16.20.188

prathamaṃ hemayā tatra sūcyā nayanamaṇḍalam
likhitvā tīkṣṇaśastreṇa maṇḍalatrayamu llikhet

16.20.189

ācchādya navavastreṇa brāhmaṇān dhānyasañcayān
dhenuṃ savatsāṃ kanyāṃ ca darśayitvā yathākramam

16.20.190

vimānaṃ punarāruhya sthapatiḥ sthāpakājñayā
śaṅkhakāhalatūryā dighoṣaṇaiḥ svastivācanaiḥ

16.20.191

sthūpyagrādāprakṛtyantaṃ catu rdiśi mahādhvajam
lambayet kṣaumapaṭṭai rvākārpāsai rgrathitaṃ naram

16.20.192

candanāgarutoyena sarvagandhodake na ca
kalaśodaiḥ kuśāmbhobhirupariṣṭāt samantataḥ

16.20.193

prokṣayet sthapatiḥ prājño bhu vanādhipatiṃ japet
taitalānāṃ vimānānāṃ pāñcabhautikasaṃśritāt

16.20.194

sthūpiku mbhaṃ su varṇena tāmreṇa rajatena vā
upaleṣṭakasaudhai rvākṛtveṣṭaṃ kīlavat smṛtam

16.20.195

susaṃsthāpyācalaṃ yāvat prokṣayed gandhavāriṇā
vimānādavaruhyātha garbhagehaṃ ca maṇḍapam

16.20.196

prokṣayitvā mukhesthitvā natvā devaṃ vadedidam
dhārādhipātāt salilaprakopād
daṃ ṣṭryā nipātāt pavanaprakopāt
agneśca dāhānmu ṣitāpacārād
rakṣatvidaṃ sadma śivaṃ ca me'stu

16.20.197

nirujā mu ditā sadhanā prathitā yaśasā mahadadbhutavīryayutā
satataṃ nirupadravakarmayutā pṛthivī pṛthujīvatudharmavidheḥ

16.20.198

brahmā viṣṇuḥ śaṅkaraḥ sarvadevāḥ kṣoṇī lakṣmīrvāgvadhūḥ siṃ hake tuḥ
jyeṣṭhā viśvedevadevyaḥ prajānāṃ śrīsaubhāgyārogyabhogyaṃ kṛṣīran

16.20.199

uktvai vaṃ sthapateḥ karmaṇyatrai va pariniṣṭhite

16.20.200

sthāpako vidhinā śu ddhiṃ kuryād yāgādikarmabhiḥ
prokṣayitvā ghaṭāmbhobhiḥ pañcagavyaiḥ kuśodakaḥ

16.20.201

arcayed gandhapuṣpādyairnaivedyaṃ ca pradāpayet
prāsādabījamantrāṃ stunyaset saudhādhidevatām

16.20.202

prāsādābhimukhesthitvā yajamānaḥ prasannadhīḥ
sthapaterdharmasarvasvaṃ kleśena saha yad bhavet

16.20.203

tat sarvaṃparigṛhṇīta su prītyā sthāpakājñayā
pūjayet tuyathāśakti sthāpakaṃ sthapatiṃ tataḥ

16.20.204

putrabhrātṛkalatraiśca yajamāno mudā dhanaiḥ
dhānyaiśca paśu bhirvastrai rvāhanairbhūmidānakaḥ

16.20.205

śeṣānapi ca takṣādiviṣṭisarvān sa karmaṇi
santarpayeddhiraṇyaiśca vastrai rvā'pi manoharaiḥ

16.20.206

vimānasthūpikāstambhamaṇḍapālaṅkṛtānyapi
vastrādīni dhvajaṃ dhenuṃ prītyā sthapatayedadet

16.20.207

evamevaṃ kṛtaṃ vastuvardhayennityamā yu gāt
yajamānastvihāmutra ghnaṃ samyag labhed dṛḍham

16.20.208

anyathā cet ghnaṃ nai va labhatetatra vastu ni
bhūtapretapiśācādirākṣasāśca vasantyalam

16.20.209

tasmāt prāsādaniṣpannesarvathā prokṣaṇaṃ caret
maṇḍapeca sabhāyāṃ vā raṅge vihāraśālake

16.20.210

hemagarbhasabhāyāṃ tutattulābhārakatna ṭake
viśvakoṣṭhe prapāyāṃ ca dhānyāgāremahānase

16.20.211

vāstudevabaliṃ dattvādhivāsya vidhinā tathā
sthapatiḥ pūtacittātmā prāptapañcāṅgabhūṣaṇaḥ

16.20.212

navāmbaradharaścai va navavastrauttarīyakaḥ
sarvamaṅgalaghoṣaiśca jalasamprokṣaṇaṃ caret

16.20.213

uttarāyaṇamāsetukṛtaṃ ceduttamottamam
tvarite'pyevamevaṃ tukuryāt tad dakṣiṇāyane

16.20.214

trirātramekarātraṃ vā sadyo'dhivāsamevavā
tatrai vāvikaledravyelabhet kartāmahat ghnam

16.20.216

ekatripañcakalaśeṣutathādhidevā ekatripañca kathitā iha mūrtayastāḥ
tattat svamantrasahitaṃ tadadhaḥ sahemaratnaṃ nidhāya vidhinā kalaśān nyaset
tat evaṃ mudā bhavanakarmasamāptimatra kuryājjaneśajanagokulasampadṛddhyai
yad parītyamasamāptikavastu veśaṃ tadvāstudevabalihīnamanarthadaṃ syāt

16.20.1

iti mayamatevastuśāstreśikharakaraṇabhavanakarmasamāptividhānaṃ nāma aṣṭādaśo'dhyāyaḥ
athaikonaviṃ śo'dhyāyaḥ
ekabhaumaṃ caturmānaṃ vakṣyesaṃkṣipya śāstrataḥ
tricaturhastamārabhya nava paṅktyantavistṛtam

16.20.2

tāresaptadaśotsedhamadhyardhaṃtatripādakam
dviguṇaṃ tutadu tsedhaṃ śāntikaṃ pauṣṭikaṃ bhavet

16.20.3

jayadaṃ cādbhutaṃ cai vacaturdho dayamīritam
caturaṃ vṛttamāyāmaṃ dvyaśravṛttaṃ ṣaḍaśrakam

16.20.4

aṣṭāśramākṛtihhyeṣāṃ śikhare'pi tathai vaca
samaṃ tripādamardhaṃvā mukhamaṇḍapamiṣyate

16.20.5

samaṃ tanmaṇḍapaṃ tasya sāntarālaṃ saveśakam
yu gmastambhasamāyu ktaṃ yuktyā sarvāṅgaśobhitam

16.20.6

sārdhahastaṃ dvihastaṃ vā prāsādasyāṃ śamevavā
antarālasya vistāraṃ dvidaṇḍaṃ tasya veśanam

16.20.7

sāvakāśāntarālaṃ ced dvitrihastāntaraṃ tuvā
pāśśvesopānasaṃ yuktaṃ hastihastavibhūṣitam

16.20.8

dhāmnaḥ ku ḍyasyārdhakaṃ tatsamaṃ vā pādonaṃ vā bhittiviṣkambhamānam
pāśśvecaitad dvitridaṇḍaistuveśaṃ duryādagremaṇḍapasyāsya dhīmān

16.20.9

tatyunnatāyatakareṣuca hastamānāddhīnaṃ tripādakaramardhamathāpi pādam
tatrai vavastu ni yathocitamācared vai hāniṃ ca vṛddhikamanindyamanekaśāstraiḥ

16.20.10

vimānaṃ bhavanaṃ hammyaṃsaudhaṃ dhāma nike tanam
prāsādaṃ sadanaṃ sadma gehamāvāsakaṃ gṛham

16.20.11

ālayaṃ nilayaṃ vāsamāspadaṃ vastuvāstukam
kṣetramāyatanaṃ veśma mandiraṃ dhiṣṇyakaṃ padam

16.20.12

layaṃ kṣayamagāraṃ ca tathodavasitaṃ punaḥ
sthānamityevamu ktāśca paryāyākhyā hi paṇḍitaiḥ

16.20.13

hammyatāratribhāgaikaṃ bhūtāṃ śeṣuguṇāṃ śakam
dhātubhāgeyu gāṃ śaḥ syād bāṇāṃ śaṃ navabhāgike

16.20.14

rudrāṃ śerasabhāgaṃ tudhātutrayodaśāṃ śake
tithyaṃ śevasubhāgaṃ tusaptadaśa navāṃ śakam

16.20.15

vistārārdhaṃtutesarvenālīgṛhaviśālatāḥ
phalike pañcabhāgetuyu gārdhaṃpadmavistṛtam

16.20.16

padmatāratribhāgaikaṃ ku mbhatāramiti smṛtam
ku mbhatāratribhāgaikaṃ ku mbhasyādho valagnakam

16.20.17

valagnasya tribhāgaikaṃ ku mbhasyopari kandharam
kandharatriguṇaṃ pālī tatribhāgena ku ḍ malam

16.20.18

samaṃ tripādamardhaṃvā mahānāsīvinirgamam
tadvyāsatricaturbhā gahīnaṃ skandhāntatuṅgakam

16.20.19

śaktidhvajaṃ tadardho ccaṃ tripādaṃ vā vidhīyate
kandharoccatribhāgakaṃ vedikodayamīritam

16.20.20

sārdhadaṇḍaṃ dvidaṇḍaṃ vā kṣudranāsyā viśālakam
pādotsedhepaṅktinandāṣṭabhāgedvārotsedhaṃ tattadekāṃ śahīnam
vistāraṃ syāt tattaduccārdhamānaṃ dvāraṃ kuryāddhammyamadhyenṛpāṇām

16.20.21

yogavyāsaṃ pādaviṣkambhamānaṃ pādādhikyaṃ vā tadardhaṃtripādam
bāhulyaṃ syādu cchrayevedabhāgebāhyesābjakṣepaṇaṃ tatribhāgaiḥ

16.20.22

bhittivyāsedvādaśāṃ śetubāhyepañcāṃ śāntadvārayogasya madhyam
tadvaccāntaḥ stambhamadhyaṃ tayostanmadhyaṃ proktaṃ bhittimadhyaṃ vidhijñaiḥ

16.20.23

janmāntaṃ vā jagatyantaṃ karavāntaṃ galāntakam

16.20.24

piṭṭakāntaṃ talaṃ pañcabhedaṃ sarveṣudhāmasu
chidraṃ vidyādadhaścodhdhvebāhyenālaṃ prayojayet

16.20.25

dvādaśāṅgulamārabhya tritryaṅgulavivardhanāt
catu rviṃśāṅgulaṃ yāvadāyāmaṃ pañcadhā bhavet

16.20.26

aṣṭāṅgulaṃ samārabhya dvidvyaṅgulavivardhanāt
tāraṃ ṣoḍaśamātrāntaṃ pañcadhā parikīrtitam

16.20.27

samaṃ tripādamardhaṃvā ghanaṃ chidraṃ tumadhyame
tricatuṣpañcaṣaṇmātraṃ tāraṃ tatsamanimnakam

16.20.28

mūlāt pañcatribhāgaṃ syādagraṃ dhārāsamanvitam
ghaṭitaṃ siṃ havaktreṇa kiñcinmūlānnatāgrakam

16.20.29

evaṃ nālaṃ prakartavyaṃ vāmeprāsādamadhyame
antaḥ pīṭhasya nālasya samaṃ vā bahiriṣyate

16.20.30

vistārāyāmamu tsedhaṃ sarvāṇyaṅgāni ca kramāt
saṃ kṣepataḥ samādiṣṭānyalaṅkāramathocyate

16.20.31

vṛttagrīvāmastakaṃ vai jayantaṃ śrībhogaṃ syāt karṇakatna ṭopayu ktam
madhyebhadraṃ śrīviśālaṃ tadeva vasvaśraṃ cecchīrṣakaṃ svastibandham

16.20.32

vedāśrābhaṃ tacchiraḥ śrīkaraṃ syād dvyaśraṃ vṛttaṃ hastipṛṣṭhaṃ hi nāmnā
atvaśrābhaṃ śīrṣakaṃ skandakāntaṃ tattannāmnā tattadāyāmayu kte

16.20.33

madhyebhadrayutaṃ karṇakatna ṭayu ktaṃ tumastake
koṣṭhakaṃ bhadranāsyaṅgaṃ vṛttaṃ vā galamastakam

16.20.34

nāmnaitat ke saraṃ proktaṃ yu gāśraṃ vā galaṃ śiraḥ
pañcasaptartu bhāgetutridvyaṃ śai rmadhyabhadrakam

16.20.35

nāgaraṃ drāviḍaṃ cai vavesaraṃ ca tridhāṃ matam
caturaśrāyatāśraṃ yannāgaraṃ parikīrtitam

16.20.36

aṣṭāśraṃ ca ṣaḍaśraṃ ca tattadāyāmamevaca
saudhaṃ drāviḍamityu ktaṃ vesaraṃ tuprakathyata te

16.20.37

vṛttaṃ vṛttāyataṃ dvyaśraṃ vṛttaṃ cānyaṃ prakathyate
sthūpyantaṃ caturaśraṃ yannāgaraṃ parikīrtitam

16.20.38

grīvāt prabhṛti vasvaśraṃ vimānaṃ drāviḍaṃ bhavet
grīvāt prabhṛti vṛttaṃ yad vesaraṃ tadudāhṛtam

16.20.39

taletalevimānānāṃ dikṣudevān nyaset kramāt
pūrvāyāṃ dvārapālau tunandikālau ca vinyaset

16.20.40

dakṣiṇedakṣiṇāmūrtiṃpaścime'cyutamevahi
athavā liṅgasambhūtamuttaretupitāmaham

16.20.41

maṇ ḍapemadhyadeśetudakṣiṇetuvināyakam
tatpūrvepaścimevā'pi nṛttarūpaṃ viśeṣataḥ

16.20.42

kātyāyanīmudagbhāgekṣetrapālaṃ tathai vaca
sthānakāsanasaṃ yuktā diśāmūrtī nnyased budhaḥ

16.20.43

viśeṣeṇa kathopetaṃ rūpāṇyapi vidhānataḥ
evaṃ mūlataleproktamuparyu pari vacyate

16.20.44

purandaraṃ nyaset pūrvesu brahmaṇyamathāpi vā
dakṣiṇevīrabhadraḥ syānnārasiṃ haśca paścime

16.20.45

uttaretuvidhātā syād dhanado vā vidhīyate
evaṃ dvitalavinyāsaṃ tritaletumarum̐ṇān

16.20.46

taletale'marān siddhān gandharvā dimunīn nyaset
ṣoḍaśa pratimāścai vasarvatra parikīrtitāḥ

16.20.47

grīvādhastāt praterūdhdhvekoṇekoṇevṛṣān nyaset
sarveṣāmapi devānāṃ tattadvāhanamīritam

16.20.48

pradakṣiṇāvṛtaṃ tasya sarvadevālayetathā
ityevamādibhiryuktaṃ vimānaṃ sampadāṃ padam

16.20.49

katna ṭairnīḍaistoraṇairmadhyabhadrairyuktāyu ktaṃ tattusarvāṅgaśobham
nānādhiṣṭhānāṅi ghravedyādiyogaṃ dhāma proktaṃ tai tilānāṃ mayeha

16.20.1

iti mayamatevastuśāstreekabhūmividhānaṃ nāma ekonaviṃ śo'dhyāyaḥ
atha viṃśo'dhyāyaḥ
dvitalaṃ pañcadhā mānaṃ vakṣyesaṃ kṣepataḥ kramāt
pañcaṣaḍḍhastamārabhya dvidvihastavivardhanāt

16.20.2

saikākamanuhastāntamu tsedhaṃ pūrvavad bhavet
tāresaptartu bhāgetubhāgaṃ sauṣṭhikavistṛtam

16.20.3

koṣṭhaṃ tudviguṇāyāmaṃ śeṣaṃ hāraṃ sapañjaram
vimānotsedhaṃ vibhajedaṣṭāviṃ śatisaṅk khyayā

16.20.4

īśadṛgṛtubandhāṃ śai rbhū tanetraśivāṃ śakaḥ
netrasārdhacaturbhā gairadhyardhena yathākramam

16.20.5

masūrakaṅi ghrakaṃ mañcāṅi ghramañcavitardikam
kandharaṃ śikharaṃ ku mbhaṃ mūlataḥ parikalpayet

16.20.6

caturaśramadhiṣṭhānaṃ tadvat kandharamastakam
catuṣkatna ṭasamāyu ktaṃ catuṣkoṣṭhasamanvitam

16.20.7

dabhranīḍānuparyaṣṭau ṣaḍaṣṭai vālpanāsikam
śikharaṃ corunīḍābhirvedasaṅkhyābhiranvitam

16.20.8

hārāntarasya madhyetukaḍyaṃ kku mbhalatānvitam
toraṇai rvedikādyaistunānācitrai rvicitritam

16.20.9

sarvadevārhakaṃ śastaṃ nāmnaitat svastikaṃ bhavet
tadevasauṣṭhikaṃ nimnagunnataṃ koṣṭhakaṃ yadi

16.20.10

antaraprastaropetametad vipulasundaram
aṃ śamaṃ śatrayaṃ satripādāṃ śaṃ sāṅi ghrabhāgikam

16.20.11

bhāgatrayaṃ vitaddyaṅi ghraprastaragrīvamastakam
pādodayedaśāṃ śetudvitalādivimānake

16.20.12

antaraprastaropetaṃ katna ṭaśālonnataṃ matam
tadevakoṣṭhakaṃ nimnaṃ sauṣṭhikaṃ connataṃ yadi

16.20.13

antaraprastaropetametat kalāsamu cyate
tadevavartu laṃ vedikandharaṃ śikharaṃ ghaṭam

16.20.14

aṣṭakatna ṭaṃ catuśśālopetaṃ saptāṣṭanāsikam
koṣṭhakānnirgamaṃ madhyedvitridaṇḍe na sauṣṭhikāt

16.20.15

samagrīvāśiroyu ktaṃ katna ṭakoṣṭhakamīritam
nānādhiṣṭhānasaṃ yuktaṃ nānāpādairalaṅkṛtam

16.20.16

nāmnaitat parvataṃ proktaṃ vimānaṃ sārvadeśikam
tadeva śikharecārdhakoṣṭhakaṃ tucatuṣṭayam

16.20.17

caturaśraśiroyu ktaṃ c tuṣkatna ṭasamanvitam
nānādhiṣṭhānasaṃ yuktaṃ ṣaḍaṣṭai vālpanāsikam

16.20.18

nāmnaitat svastibandhaṃ syānnānāvayavaśobhitam
tadevasauṣṭhikaṃ koṣṭhamantaraprastarai ryu tam

16.20.19

hārālpapañjaraṃ nimnaṃ navāṣṭai rvālpanāsikam
nānālaṅkārasaṃ yuktaṃ kalyāṇamiti paṭhyate

16.20.20

tadeva śikharecārdhakoṣṭhakaṃ rahitaṃ tucet
caturnīḍāsamāyu ktametat pāñcālamiṣyate

16.20.21

tadevāṣṭāśrakaṃ vedīkandharaṃ śikharaṃ ghaṭam
śikhare'ṣṭamahānāsi nāmnaitad viṣṇukāntakam

16.20.22

tadevakatna ṭaśālānāmantaraprastaraṃ vinā
taccaturbhā gamādhikyamāyataṃ caturaśrakam

16.20.23

āyatāśraṃ tathā vedīkandharaṃ śikharaṃ bhaet
sthūpitrayasamāyu ktametannāmnā sumaṅgalam

16.20.24

tadevāyatavṛttaṃ ced vedikākandharaṃ śiraḥ
sarvā vayavasaṃ yuktametad gāndhāramiṣyate

16.20.25

tārādardhāṃśamādhikyamāyataṃ caturaśrakam
dvyaśravṛttaśiroyu ktaṃ netraśālāmukhānvitam

16.20.26

hastipṛṣṭhāmidaṃ dvyaśraṃ vṛttaṃ vāpi masūrakam
caturaśramadhiṣṭhānaṃ vṛttaṃ syād garbhagehakam

16.20.27

sarvālaṅkārasaṃ yuktametannāmnā manoharam
tadeva janmādyā ku mbhād vṛttaṃ ceti bahirbahiḥ

16.20.28

śeṣaṃ pūrvavadu ddiṣṭamiṣṭamīśvarakāntakam
tadevacaturaśraṃ syād garbhagehaṃ masūrakam

16.20.29

vartu laṃ janmataḥ sthūpikāntaṃ ced vṛttahammyakam
āyatāśramadhiṣṭhānaṃ ṣaḍaśraṃ kandharaṃ śiraḥ

16.20.30

tadevapūrvavat sarvaṃnāmnā kuberakāntakam
mānaṃ pañcavidhaṃ dhāmnāṃ bhedaṃ pañcadaśaiva hi

16.20.31

dvitalānāṃ yathā proktaṃ tathā kuryād vicakṣaṇaḥ
sañcitāsañcitaṃ cai vopasañcitamiti tridhā

16.20.32

strīpuṃ napuṃsakaṃ cai vatrividhaṃ tat pravakṣyate
iṣṭakābhiḥ śilābhirvāsañcitaṃ yad ghanīkṛtam

16.20.33

kapotādiśiroyu ktaṃ tattat puṃstvaṃ samīritam
aiṣṭakaṃ dārujaṃ saudhaṃ bhogayu ktāgasaṃ yutam

16.20.34

strītvaṃ hyasañcitaṃ bhogābhogayu ktaṃ drumeṣṭakaḥ
ghanāghanāṅgayuk ṣaṇḍamupasañcitamiṣyate

16.20.35

ūdhdhvatalapādanijadai ghghyamu nibhāgesthūpyudayamekamatha kaṃ prati guṇāṃ śam
dvyaṃśi galamaṃ śakavitardikamadhastātkhaṇḍabhavanasya vidhiruktamurudhībhiḥ

16.20.36

pādodayedaśanavāṣṭavibhājitetatsaptartu pañcaraṇāyatamatra bhāgam
śeṣaṃ jhaṣāṃ śamudayārdhaviśālakaṃ vā ṣaṭ pañcavedacaraṇena bhaved viśālam

16.20.37

nīḍasya tāvadudayaṃ ca viśālamaṅ ghrermū lātripādavipulaṃ talipaṃ tayośca
hārāntaresadanamadhyapadeca katna ṭekoṣṭhe ca toraṇamalaṅkṛtamevakuryāt

16.20.38

dvārasyobhayapāśśvedvārasamīpetuvātha padamadhye
dvārapavāsaguhā syāduttaramaṇḍāntakaṃ tuvoccaṃ tat

16.20.39

khaṇḍāntapotikāntaṃ toraṇamātrodayaṃ tuvā kathitam
yu ktyā praveśayu ktyā sarvasmin dhāmni kartavyāḥ

iti mayamatevastuśāstredvibhūmividhānaṃ nāma viṃśo'dhyāyaḥ

Original text: mayamatam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc