Mayamata · Chapter 11.15
athaikādaśo'dhyāyaḥ
bhūmilambavidhānaṃ tuvakṣyesaṃ kṣepataḥ kramāt
caturaśramāyatāśram vartu laṃ ca tadāyatam
aṣṭāśram ca ṣaḍaśraṃ ca dvayaśravṛttaṃ tathaivaca
etad vinyāsabhedaṃ syāt kṣayavṛddhividhānataḥ
bhūmilambhamiti proktaṃ tricaturhastamānataḥ
dvidvihastavivṛddhyaikaṃ bhūmermānaṃ catuṣṭayam
pañcaṣaḍḍhastamārabhya dvidvihastavivardhanāt
dvitaletucaturmānaṃ rudrabhānukarāntakam
saptāṣṭahastamārabhya dvidvihastavivardhanāt
pañcadaśavikārāntaṃ tritalepañcamānakam
navapaṅktikarād yāvat pakṣaṣoḍaśahastakam
catuṣpañcatalaṃ proktaṃ caturmānaṃ sanātanam
ekahastaṃ dvihastaṃ vā kṣudramekatalaṃ smṛtam
yu gmāyu gmakarai rmānairhastārdho nasamanvitaiḥ
kecid vadanti devānāṃ mānuṣāṇāṃ vimānake
vistāresaptaṣaṭ pañcacatu stryaṃ śe'dhikaṃ tribhiḥ
śāntikaṃ pauṣṭikaṃ jayadamadbhutaṃ sārvakāmikam
ucchrāyaṃ dviguṇaṃ pādārdhā dhikaṃ cāpi sammatam
pañcadaśakara vyāsāddhīnaṃ kṣudravimānakam
saptāṣṭādhikapaṅktyādi dvidvihastavivardhanāt
āsaptateścaturbhūmyādīni trīṇi matāni ca
saptaviṃ śatibhedāni dvādaśāntānyanukramāt
tricatu rviṃśatiraleryā vacchatakarāntakam
tritrihastavivṛddhyā tutrinavotsedhamiṣyate
evamu tkṛṣṭamāneṣuśreṣṭhamadhyādhamaṃ bhavet
tricatuṣpaṅktihastādi dvidvihastavivardhanāt
pañcaṣaṭ ṣaṣṭihastāntaṃ saṃ khyayā pūrvasaṃskṛtiḥ
catustalavimānādi dvādaśāntaṃ vidhīyate
saptāṣṭapaṅkte rārabhya tritrihastavivardhanāt
pañcaṣaṇṇavatiryā vaduccaṃ prāgiva saṃ khyayā
śreṣṭhamadhyakaniṣṭhaṃ syādevaṃ madhyakrameṣuca
navapaṅktikarāt pañcaṣaṭ pañcāśatkarāntakam
dvidvihastavivṛddhyā tucatu rviṃśatisaṃ khyayā
pañcādidvādaśāntānāṃ harm yāṇāṃ vipulaṃ kramāt
saptāṣṭanavabhūmānāṃ dhāmnāmu ktapramāṇataḥ
yu ñjyād dvādaśabhūmyantaṃ vimānaṃ mānavidvaraḥ
dviḥṣaṭ trayodaśakṣmāntaṣoḍaśakṣmaṃ yathākramam
ṣaṭ ṣaṭ ṣaṭ saptapañcāśaddhastavyāsaiḥ śivoditam
vistāraṃ stambhato bāhyejanmāt sthūpyantamunnatam
kecidāśikharāntaṃ tupravadanti tadunnatam
mahatāmu cchrayo hastairudde śaḥ samudāhṛtaḥ
tattadvyāsetusam tāṃ śenirdeśoccaṃ triyaṃ śakaḥ
vistāradviguṇotsedhaṃ yuktyālpeṣuprayojayet
devānāṃ sārvabhaumānāmādvādaśatalaṃ viduḥ
rakṣogandharvayakṣāṇāmekādaśatalaṃ matam
viprāṇāṃ navabhaumaṃ syād daśabhaumamathāpi vā
yu varājasya rājñaśca pañcamasyai va saptabhūḥ
tadādyekādaśatalaṃ ṣaṇṇāṃ vai cakravartinām
tribhūmaṃ ca caturbhū maṃ vaṇijāṃ śūdrajanmanām
rājñāṃ pañcatalaṃ vā'pi mataṃ paṭṭabhṛtāṃ tutat
śatahastasamu tsedhāt saptatyāratnivistarāt
neṣyate'dhikamānaṃ tusarvathā tadvicakṣaṇaiḥ
kṣudrālpamadhyamavarādivimānakānāṃ vyāmiśrahastakayujāṃ vipuloccabhedam
yu ktyā yathoditamajādyamareśvarāṇāṃ nṝ ṇāṃ tathai vakathitaṃ hi mayā purāṇaiḥ
iti mayamatevastuśāstrebhūlambavidhāno nāma ekādaśo'dhyāyaḥ
atha dvādaśo'dhyāyaḥ
tai tilānāṃ dvijātīnāṃ varṇānāṃ hammyake gṛhe
garbhanyāsavidhiḥ samyak saṃ kṣepād vakṣyate'dhunā
sarvadravyaistusampannaṃ garbhaṃtat sampadāṃ padam
dravyahīnamasampannaṃ garbhaṃsarvavipatkaram
tasmat sarvaprayatnena garbhaṃsamyag vinikṣipet
garbhaśvabhrasya gāmbhīryaṃsvādhiṣṭhānonnatesamam
caturaśrasamaṃ kuryāt gartamiṣṭakayāśmanā
āpūryasalilaṃ tasya mūlesarvamṛdaṃ kṣipet
nimnagāhrada sasyādrivalmīka ku lirāvaṭe
halasthalābdhigośṛṅgahastidanteṣumṛttikā
tadūdhdhvaṃtasya madhyetupadmakandaṃ nyaset punaḥ
pūrvecotpalakandaṃ ca dakṣiṇekaumudaṃ kṣipet
saugandhiṃ paścimevidyāt nīlalohamudagdiśi
dhānyānyaṣṭau tadūdhdhvaṃtuśālirvrī hiśca kodravaḥ
kaṅku mum̐ṃ ca māṣaṃ ca kulatthaṃ ca tilaṃ tathā
prādakṣiṇyena śālyādīnīśānādiṣuvinyaset
tasyopari nidhātavyaṃ mañjūṣaṃ tāmranirmitam
tricaturmātravistārād dvidvyaṅgulavivardhanāt
pañcaṣaḍi vaṃśamātrāntaṃ mānaṃ dvādaśa bhājane
samoccaṃ vā'ṣṭaṣaṭ pañcabhāgonaṃ vā tadu cchrayam
ekādidvādaśāntānāṃ harm yāṇāmu ditaṃ kramāt
gṛhītoccatribhāgaikaṃ pādālambividhānakam
tattaddhammyāṅi ghraviṣkambhasamaṃ vāṣṭāṃ śahīnakam
tripādaṃ vā viśālaṃ tat phelāyāḥ prāgivocchrayam
trivargamaṇḍapākāraṃ vṛttaṃ vā caturaśrakam
pañcaviṃ śatikoṣṭhaṃ vā navakoṣṭhakameva vā
pheloccārdhatribhāgaikaṃ koṣṭhabhittyu cchrayaṃ bhavet
tadbhittighanatāṃ kuryād yavaiddvitricatuṣṭayaiḥ
upapīṭhapadedevāḥ pañcaviṃ śati sammatāḥ
śvabhrodhdhvabhūtalaṃ sarvaṃgandhaiḥ puṣpaiśca dīpakaḥ
vāsayitvā tupūrvedyuḥ pañcagavyaistubhājanam
prakṣālya sūtrairāveṣṭya śuddhaśālyāstareśubhe
sthaṇḍilecaṇḍitaṃ kṛtvā maṇḍa kaṃ vā'tha tatparam
vinyasya devān brahmādīn śvetataṇḍuladhārayā
ārādhya gandhapuṣpādyairbhuvanādhipatiṃ japet
sthapatiḥ kalaśān nyasya sarvān vastravibhūṣitān
su gandhodakasampūrṇān gandhapuṣpasamarcitān
niṣkalaṅkānasu ṣirān pañcapañcai va sūtritān
tasya pradakṣiṇegandhaśālisthaṇḍilamaṇḍale
ārādhya gandhapuṣpādyairbaliṃ dattvā yathāvidhi
bhājanāya tataḥ pātraṃ veṣṭayecch ve tavāsasā
śvetavastrāstarasyodhdhvenyased darbhāstareśu ciḥ
pītvā śuddhaṃ payo rātrāvupoṣyādhivaset tataḥ
sthapatiḥ śāstravit prājñaḥ sūtragrāhyādisevitaḥ
dhānyādīnyatha vastūni bhājanābhyantarenyaset
hemarājataśulbaiśca śālivrīhikulatthakān
trapuṇā kaṅku sīsena māṣo muom̐'yasāyasā
kodravaṃ ca tilaṃ bhāvyaṃ vai kṛntena prayatnataḥ
īśādiṣunyasedetānyaṣṭadikṣuyathākramam
jayantejātihiṅgu lyaṃ haritālaṃ bhṛśematam
manaḥśilā ca vitathebhṛṅgarājetumākṣikam
rājāvartaṃtusu grīveśoṣegai rikamīritam
añjanaṃ gaṇamukhyesyādu ditau daradaṃ viduḥ
madhyamepadmarāgaṃ tumarīcau vidrumaṃ matam
savindrepuṣparāgaṃ tuvai ḍa ryaṃsyād vivasvati
vajramindrajayevidyādindranīlaṃ tumitrake
rudrarājemahānīlaṃ marakataṃ mumahīdhare
mu ktāpavatsemadhyādipūrveṇa kramaśo nyaset
viṣṇukrāntā triśūlā śrīḥ sahā dūrvāca bhṛṅgakam
apāmārgai kapatrābjamīśādiṣvauṣadhānnyaset
candanāgarukarpū ralavaṅgailālatāghnam
takkolenāṣṭagandhāṃ stujayantādiṣuvinyaset
svastikāni catu rdikṣuhemāyastāmrarūpyakaḥ
sarveṣāmapi sāmānyametaccihnaistulakṣyate
kapālaśūlakhaṭvāṅgaṃ paraśuṃ vṛṣabhaṃ tathā
pinākaṃ hariṇaṃ pāśaṃ haimaṃ pūrvā diṣunyaset
kārtasvaramayaṃ cāṣṭamaṅgalaṃ tatra pūrvavat
darpaṇaṃ pūrṇaku mbhaṃ ca vṛṣabhaṃ yu gmacāmaram
śrīvatsaṃ svastikaṃ śaṅkhaṃ dīpaṃ devāṣṭamaṅgalam
sthāpakasyānu śiṣyastān sthapatiḥ kramaśo nyaset
ācchādya bhājuanaṃ śu bhraṃ pidhānena tuniścalam
tamevārādhya gandhādyaiḥ snāpayet kalaśodakaḥ
viprasvādhyāyaghoṣaiśca śaṅkhabheryā diniḥsvanaiḥ
kalyāṇajayaghoṣaiśca sthapatiḥ sthāpake na tu
puṣpakuṇ ḍalahārādikaṭakaraṅgulīyakaḥ
pañcāṅgabhūṣaṇairhemanirmitaiśca vibhūṣaṇaiḥ
hemayajñopavītastunavavastrottarīyakaḥ
śvetānulepanaścai va sitapuṣpaśirāḥ śu ciḥ
dhyātvā dharātalaṃ sarvaṃdigdvipendrasamanvitam
sasāgaraṃ saśai lendramanantasyopari sthitam
sṛṣṭisthitilayādhāraṃ bhu vanādhipatiṃ japet
brahmādīnāṃ ca devānāṃ devīnāṃ dvāradakṣiṇe
stambhamūleyathāyogaṃ gartegarbhaṃnidhāpayet
homastambhepratistambhepādukācca prateradhaḥ
tasmādatyunnataṃ nimnaṃ garbhaṃsampadvināśakṛt
caturaśrīkṛtā sāravṛkṣapāṣāṇanirmitā
pātradviguṇavistārā pañcāṅgulaghanānvitā
pratimāghnakā yā sā sthāpyā tadbhājanopari
tadūdhdhvesthāpayeta stambhaṃ saṃśliṣṭacatu riṣṭakam
saratnauṣadhibhiryuktaṃ vastrapuṣpādiśobhitam
īśagarbhamidaṃ proktamanyeṣāṃ tupravakṣyate
viṣṇu dhiṣṇyeca garbhaṃsyāddhaimaṃ cakraṃ tumadhyame
śaṅkhakārmu kadaṇḍaṃ ca rukmamāyasanandakam
dhanuḥ śaṅkhaṃ ca vāmetukhaṅgaṃ daṇḍaṃ ca dakṣiṇe
pramukhevai nateyaṃ ca sthāpayeddhemanirmitam
yajñopavītamoṅkāraṃ svastikāgniṃ ca hemajam
padmaṃ kaṃ maṇḍaluṃ cākṣasūtradarbhāśca tāmrajāḥ
brahmāsanapademadhye'mburuhaṃ sthāpyamevaca
tasminmadhyetadoṅkāraṃ yajñasūtrāvṛtaṃ tutat
svastikāni catu rdikṣuvāmesthāpyaṃ kamaṇḍalu
kuśākṣamālāṃ vāmetupurastīkṣṇānalaṃ kṣipet
brahmagarbhamidaṃ proktaṃ brahmasthānepratiṣṭhitam
svastikaṃ cākṣamālāṃ ca śaktiṃ cakraṃ ca ku kkuṭam
mayūraṃ cai va sauvarṇamayasā śaktimadhyame
vāmeca ku kkuṭaṃ dadyād dakṣiṇeca mūyarakam
akṣasūtraṃ puraḥ sthāpyaṃ garbhaṃṣaṇmukhasadmani
ambujaṃ cāṅkuśaṃ pāśaṃ siṃ haṃ savitṛdhāmake
vajrebhaṃ nandakaṃ cakraṃ cāmaraṃ dhāmni vajriṇaḥ
jāmbūnadamayaṃ meṣaṃ śaktiṃ pāvakadhāmani
ayasā mahiṣaṃ pāśaṃ hemajaṃ yamadhāmani
ayasā nandakaṃ garbhaṃniartestuvimānake
varuṇemakaraṃ pāśaṃ lohajaṃ hemajaṃ tathā
vāyoḥ kṛṣṇamṛgaṃ haimaṃ vyālaṃ tārāpateḥ kṣipet
naravāhenaraḥ prokto makaro madanālaye
ṭaṅkaṃ dantākṣamālā ca vighneśāvāsagarbhake
oṅkāraṃ vakradaṇḍaṃ ca sauvarṇaṃcāryakasya tu
aśvatthaṃ karakaṃ siṃ haṃ chatraṃ svarṇekārayet
aśvatthaḥ purataḥ sthāpyaśchatraṃ tasyopari sthitam
ku ṇḍikāparabhāgetuke sarī dakṣiṇebhavet
saugatedhāmake garbhaṃśrīvatsāśokasiṃ hakam
kamaṇḍalvakṣamālā ca śikhipiñchaṃ tuhemajam
tricchatraṃ karakaṃ tālavṛntaṃ rukmamayaṃ bhavet
vṛkṣastupurataḥ sthāpyaśchatraṃ tasyopari sthitam
piñchaṃ dakṣiṇabhāge'kṣamālā vāmetuku ṇḍikā
śrīrūpaṃ madhyamesthāpyaṃ desarī tatra vinyaset
aparekarakaṃ tālavṛntaṃ garbho jinālaye
śukaṃ cakraṃ ca haimaṃ tusiṃ haṃ śaṅkhaṃ ca rājatam
mṛgaṃ tāmramayaṃ cai va kṛṣṇalohena nandakam
evaṃ du rgā vimānetugarbhaṃkuryād vicakṣaṇaḥ
khaṭvāṅgaṃ nandakaṃ śaktiṃ kṣetrapālasya hemajam
padmaṃ lakṣmyāḥ sarasvatyā oṅkāraṃ ca trivarṇakam
dhvāṅkṣake tūtpalaṃ haimaṃ jyeṣṭhākoṣṭhasya garbhake
kapālaśūlaghaṇṭābhiḥ pretān kālīgṛhenyaset
haṃ sokṣaśikhitāṣkṣyāṃśca siṃ hebhapretarūpakān
jāmbūnadamayān mātṛkoṣṭhake ṣunidhāpayet
padmākṣasūtrakaṃ dīpaṃ rohiṇīgṛhagarbhake
darpaṇaṃ cākṣamālāṃ ca pārvatībhavaneviduḥ
padmākṣasūtrakaṃ pūrṇaku mbhaṃ mohinidhāmani
chatradhvajapatākāśca sacihnaiḥ saha vāhanaiḥ
anu ktānāṃ ca devānāṃ devīnāṃ garbhamiṣyate
dvijātīnāṃ tuvarṇānāṃ jātigarbho vidhīyate
karakaṃ dantakāṣṭhaṃ ca śulbaṃ hemamayaṃ bhavet
yajñopavītaṃ yajñāgniṃ yajñabhāṇḍaṃ ca rājatam
yajñopavītamadhyasthaṃ yajñabhāṇḍaṃ ca dakṣiṇe
vāmetukarakaṃ kāṣṭhamanalaṃ purato bhavet
vipragarbhamidaṃ proktaṃ svastikāni catu rdiśi
madhyehemamayaṃ cakraṃ vāmeśaṅkhaṃ ca rājatam
karmu kaṃ tāmrajaṃ vāmedaṇḍo rukmeṇa dakṣiṇe
khaṅgaṃ cāyasameva syāccaturnā gāścatu rdiśi
haimamāyasakaṃ tāmraṃ rājataṃ kramaśo nyaset
madhyeśrīrūpakaṃ haimaṃ svastikāni catu rdiśi
chatradhvajapatākāśca daṇḍaṃ śāsanātmakam
rājadvārebhaved garbhamanyeṣāṃ tuyathārhakam
vāṣṣṇeyakānāṃ garbhaṃced vijayadvāradakṣiṇe
ayasā halajihvāṃ ca śaṅkhaṃ tāmrakulīrakam
pañcāyudhaṃ sīsamāṣaṃ hayaṃ vṛṣagajau harim
arkā gnivaruṇendūnāṃ sthānesamyaṅ niveśayet
catvāro dhenukāḥ śvetanirmitāśca catu rdiśi
gopuṅgavaṃ ca purato śyānāṃ pravidhīyate
bījapātraṃ halaṃ haimaṃ tāmrajaṃ yu gamiṣyate
rajatena paśuṃ vidyāccatu rdikṣuvinikṣipet
madhyegopuṅgavaṃ cai va tannirīkṣya yu gaṃ punaḥ
halaṃ dakṣiṇabhāgetuvāmāṃ śebījapātrakam
bījaṃ hiraṇmayaṃ śūdragarbhaṃvaiśyeca sammatam
gṛhāṇāṃ gṛhagarbhaṃca jātigarbhaṃvimiśritam
anekabhūmiyu ktāni yāni vāsagṛhāṇi ca
puṣpadanteca bhallāṭemahendreca gṛhakṣate
dakṣiṇenetrabhittau tusaumyādau tucatu rgṛhe
dvārapradakṣiṇestambheyogevā'pi vidhīyate
sthālī tadupadhānaṃ ca dārvikaṃ taṇḍulaṃ khajam
galakyaṃ dantakāṣṭhāgniṃ kṛṣṇaṃ lohaṃ mahānase
dakṣiṇebhavanegarbhaḥ ku mbhaḥ śālyudapūritaḥ
dhanasadmani garbhastusārgalaṃ ku ñcikaṃ bhavet
paryaṅkadīpaśayanaṃ garbhaṃ vidyāt sukhālaye
yena yat karmaniṣpādyaṃ tena tam̐ hagarbhakam
yāni yasya svacihnāni tāni tasya nidhāpayet
sabhāprapāmaṇḍapeṣukarṇapādepradakṣiṇe
dvitīyastambhake dvāradakṣiṇāṅ ghrau tuvā nyaset
ayomayagajo garbhaḥ kṛṣṇalohena kodravaḥ
lakṣmīṃ sarasvatīṃ hemāṃ pātramadhyetuvinyaset
garbho nāṭyasabhāyāṃ ca prakṣipet ku ṭikāmukhe
maṇḍitastambhamūlevā'pyubhayorapi ceṣyate
ātodyāni ca sarvā ṇi sarvalohamayāni ca
śrīvatsaṃ paṅkajaṃ pūrṇaku mbhaṃ hemajamiṣyate
hemagarbhasabhāgarbho dvārastambhevidhīyate
pūrvokte karṇapādevā garbhasthānaṃ tutasya vai
tulābhārābhiṣekārthaṃmaṇḍapevā'tha tad bhavet
pāṣaṇḍyāśramiṇāṃ vāsetattaccihnaṃ tugarbhakam
jātyantarāṇāṃ sarveṣāṃ tattaccihnaṃ prayojayet
gṛhiṇī garbhiṇī kartu ryadi garbhaṃna nikṣipet
ratnāni dhātavaścai va svalpavistārabhājane
taddaivasthānabhāvajñai nnyastavyānīha tāni vai
dvārapradakṣiṇesthānesvāmisthānasya dakṣiṇe
abhyantaramukhaṃ garbhaṃvastumadhyaṃ bahirmu kham
idaṃ mantraṃ samuccāryaprāṅmukho vā'pyudaṅmukhaḥ
pūrvoktavidhinā samyak sthāpayet sthapatiḥ kramāt
ayaṃ mantraḥ
svaradevatābhyo mantrebhyaḥ svāhā
sarvaratnādhipatayesvāhā
uttamaprajāpatayesatyavādinenamaḥ
śriyai namaḥ
sarasvatyainamaḥ
vai vasvatāya namaḥ
vajrapāṇayenamaḥ
abhinavasarvavighnapraśamanāya namaḥ
namo vahnayesvāhā
vāpīkatna pataṭāke tudīrghikāsetubandhane
matsyamaṇḍa kaku liraṃ sarpaṃvai śiṃ śumārakam
hemajaṃ tadudagbhāgepūrvāyāṃ diśi vāthavā
puruṣāñjalimātretuśvabhrepātraṃ nidhāpayet
sumuhūrtesulagneca horākaraṇasaṃ yute
rātrau garbhamahanyeva sthāpayeccatu riṣṭakam
yadyat sthānaṃ tugarbhasya tatrasthā prathameṣṭakā
mṛtkandadhānyasallohadhāturatnauṣadhaiḥ saha
gandhadravyaiśca bījaiśca vidheyā prathameṣṭakā
śai leśilāmayī proktā caiṣṭake ceṣṭakāḥ śubhāḥ
garbhabhājanavistārā vistāradviguṇāyatā
vipulārdhaghanā sarvahammyake catu riṣṭakā
aṣṭau dvādaśa vā grāhyā madhyametumahattare
ajudīrghāṅgu linyāsā samasaṃ khyā hi puṃstvabhāk
strītvabhāgojasaṃ khyā sā vakrarekhaṃ napuṃ sakam
su snigdhāḥ samadagdhāśca susvanāstāḥ suśobhanāḥ
puṃstrīnapuṃ sake hammyeyojayet tā yathākramam
yathā jātā purā tatra sthāpanīyā tathā bhavet
śilā doṣavinirmuktā bindurekhādivarjitā
ādāvevatukartavyā jhaṣāleprathameṣṭakā
nikhātāṅ ghrau vimānetunyastavyā garbhamūrdhani
tatpūrvadakṣiṇepūrvaṃtrikoṇeṣupradakṣiṇam
devādīnāṃ dvijātīnāṃ sthāpayet sthapatiḥ kramāt
kecicch vabhrasya gambhīrepañcadvyaṃ śāvasānake
iṣṭakādicitekhātevadanti prathameṣṭakām
pūrvavad varaveṣāḍhyo yuktyā tatra nidhāpayet
rūpāṇyapyauṣadhāni dyu timaṇi kanakādyaṣṭalohāni dhātūn
pātrenyasyāñjanādīn śubhayutadinapakṣakkṣahorāmuhūrte
mṛtkandānyaṣṭadhānyāni ca niśi matimān śvabhramūlenidhāya
kṣiptvā pātrāya yuktyā balimatha salilesthāpayed garbhamādau
amaranaravimānadvārayogāṅi ghramūle
vidhivadavikalāṅgaṃ garbhamādau nidhāya
tadupari vidhināsmin yogamaṅi ghraṃ ca pūrvaṃ
sakalavibhavayu ktaṃ sthāpayed garbhamūdhdhni
pañcapañcakalaśodakapūtau śvetacandananavāmbarayu ktau
sarvamaṅgalavicitratarau tau sthāpayet sthapatiraṅi ghrakayogau
iti mayamatevastuśāstregarbhavinyāso nāma dvādaśo'dhyāyaḥ
atha trayodaśo'dhyāyaḥ
adhiṣṭhānasya cādhastādupapīṭhaṃ prayojayet
rakṣārthamunnatārthaṃca śobhārthaṃtat pravakṣyate
samaṃ tripādamardhaṃvā pañcāṃ śadvyaṃ śamevavā
sapādaṃ vā'tha sārdhaṃvā pādonadviguṇaṃ tuvā
dviguṇaṃ vā prakartavyamāttādhiṣṭhāna tuṅgataḥ
utsedhedaśabhāgetueke naike na vardhanāt
pañcāṃ śāntamadhiṣṭhānajanmād bāhyetunirgamam
daṇḍaṃ vā sārdhadaṇḍaṃ vā dvidaṇḍaṃ vā tridaṇḍakam
adhiṣṭhānajagatyā vā samaṃ tatpādabāhyakam
vedibhadraṃ pratibhadraṃ subhadraṃ ca tridhā matam
ucchrayebhānubhāgetudvyaṃ śenopānamīritam
padmamaṃ śaṃ tadūdhdhve'rdhaṃkṣepaṇaṃ pañcabhāgikam
grīvamardhena kampaṃ syād bhāgaike nāmbujaṃ bhavet
śeṣāṃ śaṃ vājanaṃ kampamaṣṭāṅgamupapīṭhakam
ṣaḍaṅgaṃ vā vidhātavyamūdhdhvādhastād vināmbujam
vedibhadraṃ dvidhā proktaṃ sarvahammyeṣuyogyakam
aśvibhyāṃ ca dvikakāṃ śai rbhānubhāgāṅgakāṃ śakaḥ
tryaṃ śai kāṃ śakabhāgaistudvābhyāmaṃ śena yojayet
janmato vājanāntaṃ tutuṅge trinavabhāgake
pādukaṃ paṅkajaṃ kampaṃ kaṇṭhamuttaramambujam
kapotamāliṅgāntādi prativājanamu cyate
pratibhadramidaṃ nāmnā sarvālaṅkārasaṃ yutam
yu gmeśākṣāṃ śakāṃ śai studvyekāṣṭāṃ śāṃ śakāṃ śakaḥ
tryaṃ śai ke nāṃ śakaddvā bhyāmeke nātrai va yojayet
pādukaṃ paṅkajaṃ cai vamāliṅgāntaritaṃ tathā
pratyūdhdhvevājanaṃ kaṇṭhamuttarābjakapotakam
āliṅgāntaritaṃ codhdhvepratiścai vodhdhvavājanam
dvividhaṃ pratibhadraṃ syādekabhāgādhikaṃ tataḥ
triḥsaptāṃ śetadu tsedhedvābhyāṃ janma tathāmbujam
ardhena kaṇṭhamardhena padmadvyaṃ śena vājanam
ardhenābjaṃ tathā kampaṃ kaṇṭhamaṣṭāṃ śamīritam
aṃ śenottaramardhena padmaṃ gopānakaṃ tribhiḥ
bhāgārdhamūdhdhvakampaṃ syādetannāmnā subhadrakam
janma dvyaṃ śaṃ triyaṃ śena padmamaṃ śena kandharam
dvābhyāṃ vājanameke na kampamaṣṭāṃ śaka rgalam
aṃ śena kampakaṃ dvābhyāṃ vājanaṃ kampamaṃ śakam
subhadraṃ dvividhaṃ proktaṃ sarvālaṅkārasaṃ yutam
siṃ hebhamakaraivvyālairbhū taiḥ patrairalaṅkṛtam
prativakraṃ jhaṣāḍhyaṃ syād bālenārūḍhamastakam
arpitānarpitehammyesarvatra parikalpayet
aṅgamaṅgaṃ prati prājñai rvṛddhirhā nistathocyate
tathā masūrakāṇāṃ tuyuñjīyādupapīṭhake
āttādhiṣṭhānatuṅgād dviguṇamatha samaṃ sārdhamardhaṃtripādaṃ
pañcāṃ śadvyaṃ śakaṃ vānalasamabhajitedvyekamātropapīṭham
sapratyaṅgaṃ samaṃ cet tadapi ca mahatā vājanenopayu ktaṃ
sarvasnigdhānyadhastād dṛḍhataramatinā yojitavyaṃ balārtham
iti mayamatevastuśāstreupapīṭhavidhāno nāma trayodaśo'dhyāyaḥ
atha caturdaśo'dhyāyaḥ
tai tilānāṃ dvijātīnāṃ varṇānāṃ gṛhakarmaṇi
tadyogyaṃ dvividhaṃ vastujāṅgalānūpabhedataḥ
ghanaśardarayā yuktamatyantaṃ khananekharam
sitāṃ śutanutoyāḍhyaṃ jāṅgalaṃ bhūtalaṃ bhavet
khananaṃ kriyamāṇasya vastunaśca balaṃ yathā
rūḍhotpalakṛśervārusaṃ yuktaṃ tanu vālukam
anūpamiti vikhyātaṃ khātvai va jaladarśanam
iṣṭakopalamṛdbhiśca vālukarapi cikkaṇaiḥ
śakarābhiḥ kramācch vabhraṃ niśchidraṃ pūrayet sthiram
ghanīkṛtyebhapādaiśca kāṣṭha khaṇḍaibṛhattaraiḥ
tatkhātesalilenai vapūrite'kṣayatā śubhā
samatvaṃ salilenai va sādhayitvā vicakṣaṇaḥ
garbhaṃprakṣipya taṃ nītyā homaṃ tatra nidhāpayet
stambhadvitriguṇavyāsaṃ tadardhabahalānvitam
upānopari padmaṃ copopānaṃ ca tadūdhdhvataḥ
yathāśobhāṃ śamānena kuryāt tatra vicakṣaṇaḥ
unnatāṃ prakṛtiṃ bhūmiṃ kṛtvā hastapramāṇataḥ
ghanīkṛtya tadūdhdhvasthamupānaṃ janma cocyate
tadūdhdhvasthamadhiṣṭhānaṃ sopapīṭhaṃ tukevalam
sastambhaṃ vā saku ḍyaṃ vā jaṅghāvargaṃtadūdhdhvagam
bhūmideśa iti khyātā kapotodhdhvagatā pratiḥ
prasādādīni vāstūni cādhitiṣṭhanti yaddhi tat
adhiṣṭhānaṃ tadu nmānaṃ jāti bhūmivaśād dvidhā
tai tilānāṃ caturhastaṃ trihastārdhaṃdvijanmanām
nṛpāṇāṃ trikaraṃ sārdhadvihastaṃ yauvarājakam
dvihastaṃ vaṇijāmekahastaṃ śūdrasya kīttyate
etajjātivaśād bhūmivaśādatrai vakathyate
daṇḍāt ṣaṇmātrahānyā tudvādaśādyāt tribhūmikam
tritalasyottamasyeṣṭaṃ pādenonaṃ dvihastakam
kṣudrāṇāmanayā nītyā vidhātavyaṃ vicakṣaṇaiḥ
tattatpādodayārdhena ṣaḍaṣṭāṃ śonamānataḥ
adhiṣṭhānasya cotsedhaṃ vāstu vastu ni bhūvaśāt
yadupānasya niṣkrāntaṃ tat tryaṃ śena vibhājayet
tyaktvaikāṃ śaṃ bahistatra jagatīṃ kārayed budhaḥ
tadvat kumudapaṭṭaṃ ca tadvat kaṇṭhasya veśanam
āttotsedhāṃ śamānaṃ tubhāgamānena vakṣyate
aṣṭasaptaśaśibandhabhāgikaścandrabandhaśaśibhāgikaḥ kramāt
vaprakaṃ kumudakampakandharaṃ kampavājanamadhodhdhvakampakam
pādabandhamu ditaṃ tadu cchrayebhānu bhiddvigu ṇitāṃ śake kṛte
devavipranṛpavaiśyaśūdrakeṣvevamu ktamṛṣibhiḥ purātanaiḥ
candradṛkśaśiśivāṃ śakarasairdhātu bhiśca samabhāgikaḥ kramāt
vājanaṃ pratimukhaṃ triyaśrakaṃ dṛk ca vṛttakumudaṃ tuvaprakam
triḥṣaḍaṃśasamabhāgike talenāgavaktrasadṛśaṃ pratidvayam
devavipranṛpamandireṣutadyogyakaṃ hyuragabandhakaṃ bhavet
aṃ śādhyardhārdhabhāgairmunirasaśaśibhiścandradṛkcchaivabhāgaiḥ
kṣudropānābjakampaṃ jagatikumudakaṃ dhārayā yuktamūdhdhve
āliṅgāntādikaṃ tatpratimukhamatha tadvājanaṃ padmayu ktaṃ
triḥsaptāṃ śetaloccekarihari makara vyālarūpādi bhūṣyam
pratikramaṃ tat suramandirocitaṃ vicitritaṃ patralatādirūpakaḥ
dvijanmabhūmīśvarayormataṃ gṛheśubhaprabhaṃ pu ṣṭikaraṃ jayāvaham
ekadvyeke na ṣaḍi bhaḥ śaśiśivaśaśibhirveda candraikabhāgai-ddvyaṃ śaike nāṃ śanetraiḥ śivaśaśisamabhāgena janmābjakaṃ ca
vapraṃ padmaṃ galābjaṃ kumudamupari padmaṃ ca kampaṃ galaṃ tat
kampaṃ padmaṃ ca paṭṭīkamalamuparikampaṃ ca ṣaḍi vaṃśadaṃśe
padmake sarametadudāhṛtaṃ kampavājanapaṅkajakaryu tam
kumbhavaprayutaṃ ca sakandharaṃ śambhudhāmani tat pravidhīyate
dvyardhāṃśārdhadvibhāgaistadupari ca tathārdhāṃśakārdhena janmam
vapraṃ kañjaṃ galābjaṃ tadupari kumudaṃ paṅkajaṃ kampakaṇṭhaṃ
kampaṃ padmaṃ mahāvājanamuparidalaṃ kampakaṃ paṅkajāḍhyam
puṣpapuṣkalametadudāhṛtaṃ kalpitaṃ navapaṅktibhirucchraye
śilpibhiḥ prasarai rapi pūjitāmūdhdhvamadhyamamukhevimānake
dvābhyāmeke na saptāṃ śakaśaśiśivavedaikacandrāgnibhāgai-reke naike na vedaiḥ śivaśaśinayanaike na mohāmarābjam
hṛtpadmaṃ karavābjaṃ galadharagalakampaṃ dalaṃ tatkapotaṃ
cāliṅgāntādikaṃ tatpratimukhamatha tadvājanaṃ paṅkajāḍhyam
śrībandhaṃ syādetaduccecatu rvasvaṃ śekuryā cchāntadhīrvardhakistat
deveśānāṃ mandireṣvevamu ktaṃ śrīsaubhāgyārogyabhogyaṃ dadāti
tuṅge ṣaḍi vaṃśadaṃ śekhuramatha jagatīkaravaṃ kampakaṇṭhaṃ
kampaṃ padmaṃ kapotaṃ tadupari ca tathā nimnamantādivaktram
kampaṃ bhāgena ṣaḍi bhaḥ śaraśaśiguṇacandraikabandhāṃ śakāṃ śai -ddvā bhyāmeke na kuryādamaranarapatermandiremañcabandham
āliṅgayu ktamatha cāntaritapratībhyāṃ tadvājanena ca viyu ktakametadeva
śrīkāntanāmakamasūrakamaṣṭakoṇaṃ vṛttaṃ tuvā kumudamambaramārgiṇāṃ tat
ekadvyekartuvedaiḥ śaśinayanaśivadvyekadṛkcandrasārdhā-rdhāṃ śairjanmābjakampaṃ jagatikumudakaṃ kampakaṇṭhaṃ ca kampam
padmaṃ paṭṭaṃ ca kaṇṭhaṃ tadupari ca tathā vājanābjaṃ ca paṭṭaṃ
śreṇībandhaṃ surāṇāmu ditamidamalaṃ tuṅgaṣaḍi vaṃśadaṃ śe
sārdhārdheṣvaṃ śakāṃrguṇaśaśiśivacandradvikake na janma-kṣudraṃ padmaṃ dhṛgabjaṃ kumudamupari padmaṃ tathāliṅgamūdhdhve
āliṅgāntaḥ pratirvājanamatha matimān yojayet triḥṣaḍaṃśe
tuṅge deveśvarāṇāmidamu ditamagāre'naghaṃ padmabandham
dvyekakāṃ śaiḥ śarāṃ śai ryugaśaśiśivadṛk candraśaivāśvinībhi-rbhā genopānakañjaṃ tadupari ca tathā kampavapraṃ ca ku mbham
padmaṃ paṭṭaṃ ca kaṇṭhaṃ tadupari ca tathā kampapadmaṃ ca paṭṭī-paṭṭaṃ tadvaprabandhaṃ tadapi ca sahitaṃ sadvika rviṃśadaṃ śaiḥ
tadevavṛttaṃ kumudaṃ tuvājanekapotayu kta hi kapotabandhakam
tadevavedaiḥ prativājanaṃ pratistrikāśrayu ktaṃ pratibandhamu cyate
ekadvayekāgni bhāgaiḥ śaśiyu galaśivadvyekacandreśadṛgbhi-ścandraikakākṣicandraiḥ khurakamalamatho kampakaṇṭhaṃ ca kampam
padmaṃ paṭṭābjanimnaṃ kamalamupari ku mbhaṃ dalaṃ nimnamantād
yāsyāccodhdhvepratirvājanamatha kalaśākhyena bhāgāstriraṣṭau
etāni bhedaistucaturdaśaivaproktāni tajjñaistumasūrakāṇi
sarvā ṇi nāsyaṅi ghrayutāni yuktyā dṛḍhīkṛtāṅgāni mayoditāni
bhāgenārdhatripādāṅi ghrabhiratha yu galādhyardhacandrārdhapādai-rmātrai rvṛddhiśca hānirdṛḍhataramatinā yojitavyā balārtham
śobhārthaṃbhāgamaṅgaprativarasamanīcālpahammyetalānā-mevaṃ proktaṃ yamīndrairavikalamatibhistantravidbhiḥ purāṇaiḥ
masūrakamadhiṣṭhānaṃ vastvādhāraṃ dharātalam
talaṃ kuṭṭimamādyaṅgaṃ paryāyavacanāni hi
yāvajjagatiniṣkrāntaṃ tāvat kumudanirgamam
ambujānāṃ tusarveṣāmu tsedha samanirgamam
dalāgratīvramu tsedhāt pādaṃ pādārdhamevavā
vetrāṇāmapi sarveṣāṃ caturbhā gaikanirgamam
tatsamaṃ vā tripādaṃ vā mahāvājananirgamam
evaṃ tīvrakramaṃ proktaṃ śobhābalavaśāt tuvā
praveśanirgamaṃ kuryāt sarvāṅgānāṃ masūrake
praticchedaṃ nakartavyaṃ sarvatrai vaṃ vicakṣaṇaiḥ
dvārārthaṃyat praticchedaṃ sampad dvāraṃ ca netyalam
pādabandhamadhiṣṭhānaṃ chedanīyaṃ yathocitam
janmādipañcavargetutattattuṅgāvasānake
sapiṭṭakāṅge'dhiṣṭhāne'pyanyasminnevamūhyatām
yad yatrai vocitaṃ prājñastat tatrai vaprayojayet
stambhoccārdhaṃvā masūroccamānaṃ tatṣaṭ saptāṣṭāṃ śakaṃ bhāgahīnam
vastvādhāroccaṃ bhavet sarvavastu ṣvevaṃ pūrvaṃśambhunā samyagu ktam
iti mayamatevastuśāstreadhiṣṭhānavidhāno nāma caturdaśo'dhyāyaḥ
atha pañcadaśo'dhyāyaḥ
pādāyāmaṃ savistāramākāraṃ bhūṣaṇādikam
lakṣaṇāntarataḥ samyag vakṣyesaṃ kṣepataḥ kramāt
sthāṇuḥ sthūṇaśca pādaśca jaṅghā ca caraṇo'ṅi ghrakaḥ
stambhaśca talipaḥ kampaḥ paryāyavacanāni hi
savitastyaṣṭahastoccaṃ dvādaśakṣmādyapādakam
tattadvitastihīnena trikaraṃ cāntyabhūmike
āttotsedhāṃ śamānena pādoccaṃ vā vidhīyate
āttādhiṣṭhānatuṅgasya dviguṇaṃ pādatuṅgakam
dviguṇādadhikotsedhaḥ stambhaḥ proktaḥ svayaṃ bhu vā
aṣṭaviṃ śatimātraistumūlabhūstambhavistṛtam
tattaddvyaṅgulabhinnena ṣaṇmātraṃ cāntyabhūmike
pādoccepaṅktinandāṣṭabhāgeṃ'śaṃ pādavistṛtam
tadardhaṃvā tribhāgonaṃ caturbhā gonamevavā
ku ḍyastambhasya vistārastena dvitricatu rguṇaḥ
pañcaṣaṅguṇa evaṃ syād bhittiviṣkambha iṣyate
janmodhdhvestambhavikṣepahomāḥ stambhavidhau viduḥ
pratistambhaḥ praterūdhdhvecottarādho hitāyatiḥ
janmodhdhvestambhanikṣepaḥ stambhāyāmastribhāgabhāk
gāmbhīryamavaṭaṃ kṛtvā tadupajñatalaṃ kuru
pādukādyuttarāntastho nikhātastambha iṣyate
adhiṣṭhānottarāntastho jhaṣālastambha ucyate
tadvayāsādakabhāgādyaṃ ṣaḍ bhāgonāgravistaraḥ
mūlabhūstambhatuṅgasya dvādaśādyāḥ ṣaḍaṃśayuk
ūdhdhvodhdhvastambhatuṅgaṃ syādevaṃ tadvistarakramaḥ
agrākāraṃ yu gāśraṃ tuku mbhamaṇḍisamanvitam
brahmakāntaṃ tadaṣṭāśraṃ viṣṇukāntamihocyate
ṣaḍaśramindrakāntaṃ syāt saumyaṃ tat ṣoḍaśāśrakam
karṇamātreṇa tanmūlecaturaśramitodhdhvataḥ
aṣṭāśraṃ vā dviraṣṭāśravṛttaṃ pūrvāśramīritam
kumbhamaṇḍiyutaṃ vā'pi rudrakāntaṃ suvṛttakam
vistāradviguṇaṃ madhye'ṣṭāśrayu ktaṃ yu gāśrakam
viyu ktaṃ ku mbhamaṇḍibhyāṃ madhye'ṣṭāśraṃ tadu cyate
caturaṣṭāśravṛttābhaṃ rudracchandaṃ samāṃ śataḥ
daṇḍādhyardhedvidaṇḍe nottuṅgadviguṇavistṛtam
padmāsanaṃ tukartavyaṃ mūlepadmāsanaṃ bhavet
yatheṣṭākṛtisaṃ yuktamūdhdhvato vā samaṇḍitam
cakravākākṛtivyāptaṃ mūlepadmāsanānvitam
sabhadraṃ madhyabhāgetubhadrakaṃ tad dvimaṇḍitam
vyālebhasiṃ habhūtādimaṇḍitaṃ yattumūlataḥ
yatheṣṭākṛtisaṃ yuktaṃ tattannāmnā samīritam
āttameva tadāyāmeśuṇḍabhedasamanvitam
yutaṃ tat ku mbhamaṇḍibhyāṃ śuṇḍapādamiti smṛtam
mu ktotkaraṇakarmāṅgaṃ piṇḍipādaṃ tadevahi
karmāyāmena cāgretucaturaśrasamanvitam
tadadhastvardhadaṇḍe na padmaṃ vasvaśrasaṃ yutam
tadadhastuvikārāśraṃ daṇḍe nābjaṃ tupūrvavat
tadadho daṇḍamānena madhyapaṭṭaṃ yu gāśrakam
padmaṃ ca ṣoḍaśāśraṃ ca pūrvavat parikalpayet
mūleśeṣaṃ yu gāśraṃ syāccitrakhaṇḍaṃ tadu cyate
tadevāṣṭāśrakaṃ madhyapaṭṭaṃ śrīkhaṇḍamu cyate
madhyapaṭṭaṃ kalāśraṃ cecchrīvajrastambhamu cyate
agrākāraṃ yu gāśraṃ syāt tripaṭṭakṣepaṇānvitam
kṣepaṇastambhamityu ktaṃ paṭṭaṃ patrādiśobhitam
ūdhdhvādhastācchikhāmānaṃ tricaturbhā gameva vā
sarvepotikayā yuktā nānārūpai rvicitritāḥ
pādāgravipulaṃ yattutad daṇḍamiti kathyate
sarvāṇyaṅgāni harm yāṇāṃ mānayed daṇḍamānataḥ
sapādaṃ sārdhapādonadviguṇaṃ dviguṇonnatam
śrīkaraṃ candrakāntaṃ ca saumukhyaṃ priyadarśanam
yathākrameṇa nāmāni kalaśānāṃ bhavanti hi
potikākhaṇḍamaṇḍīni ku mbhaṃ skandhaṃ ca padmakam
mālāsthānaṃ krameṇai va stambhāgrāt parikalpayet
ku mbhocchrayenavāṃ śedhṛgbhāgena caturaṃ śakaḥ
kamalaṃ kaṇṭhamaṃ śena bhāgenāsyaṃ prakīrtitam
bhāgena padmamardhena vṛttamardhena hīrakau
hīrau pādasamavyāsau tatkarṇenāsyavistṛtam
tatkarṇaṃku mbhavistāraṃ tatkarṇaṃghnakāyatam
athavā ghnakāyāmaṃ caturdaṇḍaṃ tridaṇḍakam
sārdhatridaṇḍamāyāmamu tsedhākhyaṃ tridaṇḍakam
tadu tsedhetribhāgetubhāgenotsandhiriṣyate
bhāgena vetramaṃ śena padmaṃ pālyābhamiṣyate
nāgavaktrasamākāramāvetrāt pādarūpavat
pādavistāravistāraṃ dhṛkkaṇṭhaṃ vīrakāṇḍakam
sarveṣāmapi pādānāṃ vīrakāṇḍaṃ yu gāśrakam
tadu tsedhatripādonaṃ daṇḍotthaṃ skandhamiṣyate
tadadhastutadardhena padmaṃ patravicitritam
mālāsthānamadhastasmād daṇḍamānasamunnatiḥ
pādavistāravistārā potikā tatsamodayā
pañcadaṇḍasamāyāmā śreṣṭhārdho ccā kaniṣṭhikā
āyatā sā tridaṇḍe na caturdaṇḍe na dīrghakā
tribhāgonā tripādoccā madhyamā potikā bhavet
pūrvoktaṃ tat samaṇḍīnāṃ saku mbhānāṃ catu rguṇam
triguṇaṃ kevalānāṃ tupādānāṃ pravidhīyate
sarveṣāmapi pādānāṃ yatheṣṭāyatamīritam
t duccatricaturbhā goccā vā svāgretupiṭṭakā
ardhaṃtridvyaṃ śamaṅ ghr yūnaṃ chāyāmānaṃ vidhīyate
tribhāgaṃ vā caturbhā gaṃ taraṅgasthānamiṣyate
sakṣudrakṣepaṇaṃ madhyapaṭṭaṃ patravicitritam
samāstaraṅgāścānyonyahīnāḥ sarvatra sammatāḥ
agraniṣkrāmamardhaṃvā tribhāgaṃ vā svatārataḥ
mu ṣṭibandhoparikṣipta vyālasaṃ hṛtirūpavat
sanālīkaṃ samatalaṃ sanāṭakamathāpi vā
bhūtebhamakaraivvyālasaṃ yuktaṃ cāgramaṇḍanam
pāśśvayoḥ potikāmadhyepaṭṭaṃ pādaviśālavat
ratnabandhakriyāvallī citrā vāgrasthapiṭṭakā
nānācitrai rvicitrā vā sā proktā citrapotikā
patrai rvicitritā patrapotiketi prakīrtitā
mahārṇavataraṅgābhataraṅgābhā taraṅgiṇī
catuḥṣaḍaṣṭapaṅktyakasaṃ khyā vā syustaraṅgakāḥ
bahavo'pi samāścaitecānyonyāḥ syu rvarāḥ kramāt
pādamardhaṃtripādaṃ vā bhitteḥ stambhasya nirgamam
caturaṣṭāśravṛttānāṃ yathākramamiti smṛtam
dvihastādyaṃ caturhastaṃ stambhāntaramiti smṛtam
ṣaḍaṅgulavivṛddhyā tunavabhedaṃ prakīrtitam
gṛhītāṃ śavaśenāpi yathāyu ktyā prayojayet
stambhastambhāntaraṃ sarvaṃprāsādesārvadeśike
viṣamastambhabhāgaṃ tuvāstu vastu vināśanam
sāyataṃ cāpi tatsarvaṃtannāmnai vaprapadyate
dārustambhaviśālaṃ vā sārdhaṃdvitriguṇaṃ tuvā
śilāstambhaviśālaṃ syād devānāṃ naiva mānave
iṣṭakāśmadrumaiḥ sarvaiḥ stambhāḥ proktāścirantanaiḥ
yu gmāyu gmaṃ tudevānāmayu gmaṃ tunṛṇāṃ matam
antaḥstambhaṃ bahiḥ stambhamājusūtraṃ yathā bhavet
gṛhāṇāṃ bhittimadhyetuśālānāṃ tutathā bhavet
prāsādānāṃ tupābdāhyepānmadhyeśayanāsane
upānādiśiraḥ kecit kecit stūpyantamunnatam
munayaḥ pravadantyuccaṃ prāsādesārvadeśike
pābdāhyepādamadhyevā sabhāmaṇḍapayormatam
antarbahiśca madhyetusālānāṃ mānasūtrakam
yuñjīyādevamevaṃ tusarveṣāṃ sampadāṃ padam
viparītevipattyaisyāditi śāstraviniścayaḥ
stambhottarādikāṅgānāṃ dravyaṃ drumopaleṣṭakāḥ
snigdhasāramahāsārā hyavṛddhāstaruṇetarāḥ
avakrā nirvraṇāḥ sarvegrahītavyā mahīruhāḥ
puṇyādrivanatīrthasthā darśanīyā manoramāḥ
sarvasampatsamṛddhyarthābhavetyustena saṃ śayaḥ
puruṣaḥ khadiraḥ sālo madhūkaḥ campakastathā
śiṃ śapārju nājakarṇīkṣīriṇī padmacandanau
piśito dhanvanaḥ piṇḍī siṃ ho rājādanaḥ śamī
tilakaśca drumāścaitestambhavṛkṣāḥ samīritāḥ
nimbāsanaśirīṣāśca ekaḥ kālaśca kaṭ ghnaḥ
timiso likucaścai va panasaḥ saptaparṇakaḥ
bhaumā cai va gavākṣī cetyādayaścodhdhvabhūruhāḥ
ekavarṇāḥ sthirāḥ snigdhāḥ sukhasaṃsparśanānvitāḥ
prācīnāścāpyudīcīnā bhūmagnāḥ śubhadāḥ śilāḥ
strīliṅgāścāpi pu lliṅgā nirdo ṣāśca napuṃ sakāḥ
sughanāḥ samadagdhāśca sukharāśceṣṭakāḥ śubhāḥ
strīliṅgāścāpi pu lliṅgā bhinnacchidrādivarjitāḥ
etairevaṃvidhaiddravyaiḥ kṛtaṃ vastusamṛddhaye
dharmārthakāmasaukhānāṃ bhavedeveti niścitam
na devatālayāntasthāḥ prahatā vā na vidyutā
na dāvānalasaṃ līḍhā na bhūtālayamadhyagāḥ
na mahāpatha saṃ rūḍhā na tugrāmasamudbhavāḥ
na ghaṭāmbu bhirāsiktā na pakṣimṛgasevitāḥ
na vāyunā na mātaṅgairbhagnā nai va gatāsavaḥ
na caṇḍālajanākīrṇāna sarvajanasevitāḥ
nānyonyavalitā bhagnā na valmīkasamāśritāḥ
na latāliṅgitā gāḍhā na sirākoṭarāvṛtāḥ
nāṅkurāvṛtasarvāṅgā na bhṛṅgakīṭadūṣitāḥ
nākālaphalino grāhyā na śmaśānasamīpagāḥ
sabhācai tyasamīpasthā devādīnāṃ na bhūruhāḥ
vāpīkatna pataṭākādivastu ṣvapi ca sambhavāḥ
vinaṣṭavastusañjātadravyaṃ sarvavipatkaram
tasmāt sarvaprayatnena śuddhaṃ dravyaṃ pragṛhyatām
śilā devālayegrāhyā dvijāvanipayormatāḥ
pāṣaṇḍināṃ ca kartavyā na kuryād vaiśyaśūdrayoḥ
kartavyaṃ yadi tad vāstudharmakāmārthanāśakṛt
ekadravyakṛtaṃ śuddhaṃ miśraṃ dvidravyanirmitam
tridravyasaṃ yutaṃ yattutat saṅkīrṇamudāhṛtam
pūrvoditānāṃ vāseṣukartavyaṃ sampadāṃ padam
sarvadvārikanakṣatreśubhapakṣamuhūrtake
gacchedaraṇyaṃ dravyārthīkṛtakautukamaṅgalaḥ
nimittaiḥ śakunairyogyaiḥ saha maṅgalaśabdakaḥ
gandhaiḥ puṣpaiśca dhūpaiśca māṃ sena kṛsareṇa ca
pāyasaudanamatsyaiśca bhakṣaiścāpi pṛthagvidhaiḥ
arcayedīpsitān sarvān vṛkṣāṃ śca vanadevatāḥ
bhūtakratna rabaliṃ dattvā karmayogyadrumaṃ haret
mūlāgrādārjavaṃ vṛttaṃ śākhānekasamanvitam
tattupuṃstvaṃ bhavenmūlesthūlaṃ strītvaṃ kṛśāgrakam
sthūlāgraṃ kṛśamūlaṃ tuṣaṇḍametadudīritam
muhūrtastambhamu ddiśya puṃ bhūruha udīritaḥ
sarveṣvaṅge ṣuvastūnāṃ puṃstrīṣaṇḍaṃ prakīrtitam
pūrvāśāyāṃ drumasyāsya svaped darbhāntareśu ciḥ
svapradakṣiṇapāśśvetusaṃsthāpya paraśuṃ sudhīḥ
pītvā śuddhaṃ payo rātrāvaparābhimukho'paraḥ
sthapatirvaraveṣāḍhyo mantrayet saparaśvadhaḥ
ayaṃ mantraḥ
apakrāmantubhūtāni devatāśca saguhyakāḥ
yuṣmabhyaṃ tubalaṃ bhūyaḥ somo diśatupādapāḥ
śivamastumahīputrā devatāśca saguhyakāḥ
karmai tat sādhayiṣyāmi kriyatāṃ vāsaparyayaḥ
evamu ktvā namaskṛtya pādapebhyo namaḥ śu ciḥ
dugdhatailaghṛtaiḥ samyak santejya paraśormu kham
upakrāmettutaṃ chettuṃ yathākāmaṃ vanaspatim
mūlehastaṃ vyapohyodhdhvetriṃśchatvā tatra lakṣayet
vārisrāvo vivṛddhyarthaḥ kṣīraṃ putravivardhanam
śoṇitaṃ svāminaḥ hanyād varjayet taṃ prayatnataḥ
patanesiṃ haśārdū lahastiśabdāḥ suśobhanāḥ
ruditaṃ hasitaṃ kośaṃ katnajitaṃ ninditaṃ varaiḥ
pātayeduttarāgraṃ tupūrvā graṃ vā vanaspatim
tediśau śubhadesyātāmanyāśāsuviparyaye
sālāśmaryajakarṇīnāmūdhdhvetupatanaṃ śubham
mūlepṛṣṭhāgamebandhu preṣyayośca vināśanam
nirgamatsthitimad bhūtvā vṛkṣāntaranipātane
śiraḥsaṅge na nāśaḥ syānmūlasaṅge śramo bhavet
śarīrabhaṅgaṃ kartṝ ṇāṃ nāśamagre'pyapatyahṛt
anyonyapatanaṃ pūjyaṃ chedyaṃ cobhayataḥ samam
caturaśramṛjuṃ kṛtvā muhūrtastambhasaṃgrahe
sitapaṭṭe na sañchādya syandanenyasya veśayet
devadvijamahīpānāṃ viśāṃ śakaṭena tu
śūdrasya puruṣaskandhenānīyāttuvicakṣaṇaḥ
pāśśvayoḥ śāyayitvā tuśakaṭenyasya veśayet
praśastedvāri pragrāhya sthapatyanu gatadrumam
karmamaṇḍapake nyasya bālukopari śāyayet
prāgagraṃ cottarāgraṃ vāpyāśuṣkaṃ rakṣayet punaḥ
parāvṛttaṃ na kartavyamāṣaṇmāsaṃ tusa drumaḥ
sarvendrakīlā evaṃ syuḥ prāpaṇīyāḥ prayatnataḥ
anyeṣāmapi kupyānāṃ veśanetvagramagrataḥ
muhūrtastambho devānāṃ dvijātīnāṃ yathākramam
kārtamālaśca khadiraḥ khādiraśca madhūkakaḥ
rājādano yathāsaṃ khya vistārāyāmamu cyate
bhānurudradaśadvāravitastyāyāmasaṃ yutāḥ
tatsaṃ khyāṅgu livistīrṇāḥ paṅktyaṃ śonāgravistarāḥ
bhūtasārdhacatu rvedaguṇatālanikhātakāḥ
bhūmibhūmivaśādu ktaṃ stambhoccaṃ vipulaṃ tuvā
jhaṣālāṅ ghrau tusarvatra nikhātaṃ parivarjayet
aśvatthodumbaraścai va plakṣaśca vaṭavṛkṣakaḥ
saptaparṇaśca bilvaśca palāśaḥ kuṭajastathā
pīluḥ śleṣmātakī lodhraḥ kadambaḥ pārijātakaḥ
śirīṣaḥ kovidāraśca tintriṇīko mahādrumaḥ
śilīndhraḥ sarpamāraśca śalmalī saralastathā
kiṃ śukaścārimedaścābhayākṣā malakadrumāḥ
kapitthaḥ kaṇṭakaścai vaputrajīvaśca ḍuṇḍukaḥ
kāraskaraḥ karañjaśca varaṇaścāśvamārakaḥ
badaro vakulaḥ piṇḍī padmakastilakastathā
pāṭalyagarukarpū rā na grāhyā gṛhakarmaṇi
devayogyā imesarvemānuṣāṇāmanarthadāḥ
tasmāt sarvaprayatnena gṛhṇīyānna narālaye
ūṣaraṃ pāṇḍuraṃ kṛṣṇacikkaṇaṃ tāmrapu llakam
mṛdaścatasrastāsvevagṛhṇīyāt tāmrapu llakam
aśakarāśmamūlāsthiloṣṭaṃ satanu vālukam
ekavarṇaṃsukhasparśamiṣṭaṃ loṣṭeṣṭakādiṣu
mṛtkhaṇḍaṃ pūrayedagrejānudaghnejaletataḥ
āloḍya mardayet pabhdyāṃ catvāriṃ śat punaḥ punaḥ
kṣīradrumakadambāmrābhayākṣatvagjalairapi
trighnāmbu bhirāsiktvā mardayenmāsamātrakam
catuṣpañcaśaḍaṣṭābhirmātraistadi dvaguṇāyatāḥ
vyāsārdhārdhatribhāgaikatīvrā madhyepare'pare
iṣṭakā bahuśaḥ śoṣyāḥ samadagdhāḥ punaśca tāḥ
ekadvitricaturmāsamatītyai va vicakṣaṇaḥ
jaleprakṣipya yatnena jalādu ddha tya tat punaḥ
nirāddrāstāḥ prayoktavyā iṣṭakā iṣṭakarmaṇi
evaṃ drumeṣṭakaśilā vidhinā gṛhītvā karvantuvastuvihitā hi varāḥ
samṛddhyaiyanninditaṃ tvaparavastvavaśiṣṭamādyaiddravyaṃ vinaṣṭabhavanaprabhavaṃ vipattyai
stambhāyāmaṃ tāramākārabhedaṃ sālaṅkāraṃ bhūṣaṇaṃ ca krameṇa
yuktyā yuktaṃ sampadāmāspadaṃ tatproktaṃ nṝṇāṃ tai tilānāṃ mayeha
iti mayamatevastuśāstrepādapramāṇadravyaparigraho nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ
Original text: mayamatam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0