Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mayamata · Chapter 11.15

11.15.1

athaikādaśo'dhyāyaḥ
bhūmilambavidhānaṃ tuvakṣyesaṃ kṣepataḥ kramāt
caturaśramāyatāśram vartu laṃ ca tadāyatam

11.15.2

aṣṭāśram ca ṣaḍaśraṃ ca dvayaśravṛttaṃ tathaivaca
etad vinyāsabhedaṃ syāt kṣayavṛddhividhānataḥ

11.15.3

bhūmilambhamiti proktaṃ tricaturhastamānataḥ
dvidvihastavivṛddhyaikaṃ bhūmermānaṃ catuṣṭayam

11.15.4

pañcaṣaḍḍhastamārabhya dvidvihastavivardhanāt
dvitaletucaturmānaṃ rudrabhānukarāntakam

11.15.5

saptāṣṭahastamārabhya dvidvihastavivardhanāt
pañcadaśavikārāntaṃ tritalepañcamānakam

11.15.6

navapaṅktikarād yāvat pakṣaṣoḍaśahastakam
catuṣpañcatalaṃ proktaṃ caturmānaṃ sanātanam

11.15.7

ekahastaṃ dvihastaṃ vā kṣudramekatalaṃ smṛtam
yu gmāyu gmakarai rmānairhastārdho nasamanvitaiḥ

11.15.8

kecid vadanti devānāṃ mānuṣāṇāṃ vimānake
vistāresaptaṣaṭ pañcacatu stryaṃ śe'dhikaṃ tribhiḥ

11.15.9

śāntikaṃ pauṣṭikaṃ jayadamadbhutaṃ sārvakāmikam
ucchrāyaṃ dviguṇaṃ pādārdhā dhikaṃ cāpi sammatam

11.15.10

pañcadaśakara vyāsāddhīnaṃ kṣudravimānakam
saptāṣṭādhikapaṅktyādi dvidvihastavivardhanāt

11.15.11

āsaptateścaturbhūmyādīni trīṇi matāni ca
saptaviṃ śatibhedāni dvādaśāntānyanukramāt

11.15.12

tricatu rviṃśatiraleryā vacchatakarāntakam
tritrihastavivṛddhyā tutrinavotsedhamiṣyate

11.15.13

evamu tkṛṣṭamāneṣuśreṣṭhamadhyādhamaṃ bhavet
tricatuṣpaṅktihastādi dvidvihastavivardhanāt

11.15.14

pañcaṣaṭ ṣaṣṭihastāntaṃ saṃ khyayā pūrvasaṃskṛtiḥ
catustalavimānādi dvādaśāntaṃ vidhīyate

11.15.15

saptāṣṭapaṅkte rārabhya tritrihastavivardhanāt
pañcaṣaṇṇavatiryā vaduccaṃ prāgiva saṃ khyayā

11.15.16

śreṣṭhamadhyakaniṣṭhaṃ syādevaṃ madhyakrameṣuca
navapaṅktikarāt pañcaṣaṭ pañcāśatkarāntakam

11.15.17

dvidvihastavivṛddhyā tucatu rviṃśatisaṃ khyayā
pañcādidvādaśāntānāṃ harm yāṇāṃ vipulaṃ kramāt

11.15.18

saptāṣṭanavabhūmānāṃ dhāmnāmu ktapramāṇataḥ
yu ñjyād dvādaśabhūmyantaṃ vimānaṃ mānavidvaraḥ

11.15.19

dviḥṣaṭ trayodaśakṣmāntaṣoḍaśakṣmaṃ yathākramam
ṣaṭ ṣaṭ ṣaṭ saptapañcāśaddhastavyāsaiḥ śivoditam

11.15.20

vistāraṃ stambhato bāhyejanmāt sthūpyantamunnatam
kecidāśikharāntaṃ tupravadanti tadunnatam

11.15.21

mahatāmu cchrayo hastairudde śaḥ samudāhṛtaḥ
tattadvyāsetusam tāṃ śenirdeśoccaṃ triyaṃ śakaḥ

11.15.22

vistāradviguṇotsedhaṃ yuktyālpeṣuprayojayet
devānāṃ sārvabhaumānāmādvādaśatalaṃ viduḥ

11.15.23

rakṣogandharvayakṣāṇāmekādaśatalaṃ matam
viprāṇāṃ navabhaumaṃ syād daśabhaumamathāpi vā

11.15.24

yu varājasya rājñaśca pañcamasyai va saptabhūḥ
tadādyekādaśatalaṃ ṣaṇṇāṃ vai cakravartinām

11.15.25

tribhūmaṃ ca caturbhū maṃ vaṇijāṃ śūdrajanmanām
rājñāṃ pañcatalaṃ vā'pi mataṃ paṭṭabhṛtāṃ tutat

11.15.26

śatahastasamu tsedhāt saptatyāratnivistarāt
neṣyate'dhikamānaṃ tusarvathā tadvicakṣaṇaiḥ

11.15.27

kṣudrālpamadhyamavarādivimānakānāṃ vyāmiśrahastakayujāṃ vipuloccabhedam
yu ktyā yathoditamajādyamareśvarāṇāṃ nṝ ṇāṃ tathai vakathitaṃ hi mayā purāṇaiḥ

11.15.1

iti mayamatevastuśāstrebhūlambavidhāno nāma ekādaśo'dhyāyaḥ
atha dvādaśo'dhyāyaḥ
tai tilānāṃ dvijātīnāṃ varṇānāṃ hammyake gṛhe
garbhanyāsavidhiḥ samyak saṃ kṣepād vakṣyate'dhunā

11.15.2

sarvadravyaistusampannaṃ garbhaṃtat sampadāṃ padam
dravyahīnamasampannaṃ garbhaṃsarvavipatkaram

11.15.3

tasmat sarvaprayatnena garbhaṃsamyag vinikṣipet
garbhaśvabhrasya gāmbhīryaṃsvādhiṣṭhānonnatesamam

11.15.4

caturaśrasamaṃ kuryāt gartamiṣṭakayāśmanā
āpūryasalilaṃ tasya mūlesarvamṛdaṃ kṣipet

11.15.5

nimnagāhrada sasyādrivalmīka ku lirāvaṭe
halasthalābdhigośṛṅgahastidanteṣumṛttikā

11.15.6

tadūdhdhvaṃtasya madhyetupadmakandaṃ nyaset punaḥ
pūrvecotpalakandaṃ ca dakṣiṇekaumudaṃ kṣipet

11.15.7

saugandhiṃ paścimevidyāt nīlalohamudagdiśi
dhānyānyaṣṭau tadūdhdhvaṃtuśālirvrī hiśca kodravaḥ

11.15.8

kaṅku mum̐ṃ ca māṣaṃ ca kulatthaṃ ca tilaṃ tathā
prādakṣiṇyena śālyādīnīśānādiṣuvinyaset

11.15.9

tasyopari nidhātavyaṃ mañjūṣaṃ tāmranirmitam
tricaturmātravistārād dvidvyaṅgulavivardhanāt

11.15.10

pañcaṣaḍi vaṃśamātrāntaṃ mānaṃ dvādaśa bhājane
samoccaṃ vā'ṣṭaṣaṭ pañcabhāgonaṃ vā tadu cchrayam

11.15.11

ekādidvādaśāntānāṃ harm yāṇāmu ditaṃ kramāt
gṛhītoccatribhāgaikaṃ pādālambividhānakam

11.15.12

tattaddhammyāṅi ghraviṣkambhasamaṃ vāṣṭāṃ śahīnakam
tripādaṃ vā viśālaṃ tat phelāyāḥ prāgivocchrayam

11.15.13

trivargamaṇḍapākāraṃ vṛttaṃ vā caturaśrakam
pañcaviṃ śatikoṣṭhaṃ vā navakoṣṭhakameva vā

11.15.14

pheloccārdhatribhāgaikaṃ koṣṭhabhittyu cchrayaṃ bhavet
tadbhittighanatāṃ kuryād yavaiddvitricatuṣṭayaiḥ

11.15.15

upapīṭhapadedevāḥ pañcaviṃ śati sammatāḥ
śvabhrodhdhvabhūtalaṃ sarvaṃgandhaiḥ puṣpaiśca dīpakaḥ

11.15.16

vāsayitvā tupūrvedyuḥ pañcagavyaistubhājanam
prakṣālya sūtrairāveṣṭya śuddhaśālyāstareśubhe

11.15.17

sthaṇḍilecaṇḍitaṃ kṛtvā maṇḍa kaṃ vā'tha tatparam
vinyasya devān brahmādīn śvetataṇḍuladhārayā

11.15.18

ārādhya gandhapuṣpādyairbhuvanādhipatiṃ japet
sthapatiḥ kalaśān nyasya sarvān vastravibhūṣitān

11.15.19

su gandhodakasampūrṇān gandhapuṣpasamarcitān
niṣkalaṅkānasu ṣirān pañcapañcai va sūtritān

11.15.20

tasya pradakṣiṇegandhaśālisthaṇḍilamaṇḍale
ārādhya gandhapuṣpādyairbaliṃ dattvā yathāvidhi

11.15.21

bhājanāya tataḥ pātraṃ veṣṭayecch ve tavāsasā
śvetavastrāstarasyodhdhvenyased darbhāstareśu ciḥ

11.15.22

pītvā śuddhaṃ payo rātrāvupoṣyādhivaset tataḥ
sthapatiḥ śāstravit prājñaḥ sūtragrāhyādisevitaḥ

11.15.23

dhānyādīnyatha vastūni bhājanābhyantarenyaset
hemarājataśulbaiśca śālivrīhikulatthakān

11.15.24

trapuṇā kaṅku sīsena māṣo muom̐'yasāyasā
kodravaṃ ca tilaṃ bhāvyaṃ vai kṛntena prayatnataḥ

11.15.25

īśādiṣunyasedetānyaṣṭadikṣuyathākramam
jayantejātihiṅgu lyaṃ haritālaṃ bhṛśematam

11.15.26

manaḥśilā ca vitathebhṛṅgarājetumākṣikam
rājāvartaṃtusu grīveśoṣegai rikamīritam

11.15.27

añjanaṃ gaṇamukhyesyādu ditau daradaṃ viduḥ
madhyamepadmarāgaṃ tumarīcau vidrumaṃ matam

11.15.28

savindrepuṣparāgaṃ tuvai ḍa ryaṃsyād vivasvati
vajramindrajayevidyādindranīlaṃ tumitrake

11.15.29

rudrarājemahānīlaṃ marakataṃ mumahīdhare
mu ktāpavatsemadhyādipūrveṇa kramaśo nyaset

11.15.30

viṣṇukrāntā triśūlā śrīḥ sahā dūrvāca bhṛṅgakam
apāmārgai kapatrābjamīśādiṣvauṣadhānnyaset

11.15.31

candanāgarukarpū ralavaṅgailālatāghnam
takkolenāṣṭagandhāṃ stujayantādiṣuvinyaset

11.15.32

svastikāni catu rdikṣuhemāyastāmrarūpyakaḥ
sarveṣāmapi sāmānyametaccihnaistulakṣyate

11.15.33

kapālaśūlakhaṭvāṅgaṃ paraśuṃ vṛṣabhaṃ tathā
pinākaṃ hariṇaṃ pāśaṃ haimaṃ pūrvā diṣunyaset

11.15.34

kārtasvaramayaṃ cāṣṭamaṅgalaṃ tatra pūrvavat
darpaṇaṃ pūrṇaku mbhaṃ ca vṛṣabhaṃ yu gmacāmaram

11.15.35

śrīvatsaṃ svastikaṃ śaṅkhaṃ dīpaṃ devāṣṭamaṅgalam
sthāpakasyānu śiṣyastān sthapatiḥ kramaśo nyaset

11.15.36

ācchādya bhājuanaṃ śu bhraṃ pidhānena tuniścalam
tamevārādhya gandhādyaiḥ snāpayet kalaśodakaḥ

11.15.37

viprasvādhyāyaghoṣaiśca śaṅkhabheryā diniḥsvanaiḥ
kalyāṇajayaghoṣaiśca sthapatiḥ sthāpake na tu

11.15.38

puṣpakuṇ ḍalahārādikaṭakaraṅgulīyakaḥ
pañcāṅgabhūṣaṇairhemanirmitaiśca vibhūṣaṇaiḥ

11.15.39

hemayajñopavītastunavavastrottarīyakaḥ
śvetānulepanaścai va sitapuṣpaśirāḥ śu ciḥ

11.15.40

dhyātvā dharātalaṃ sarvaṃdigdvipendrasamanvitam
sasāgaraṃ saśai lendramanantasyopari sthitam

11.15.41

sṛṣṭisthitilayādhāraṃ bhu vanādhipatiṃ japet
brahmādīnāṃ ca devānāṃ devīnāṃ dvāradakṣiṇe

11.15.42

stambhamūleyathāyogaṃ gartegarbhaṃnidhāpayet
homastambhepratistambhepādukācca prateradhaḥ

11.15.43

tasmādatyunnataṃ nimnaṃ garbhaṃsampadvināśakṛt
caturaśrīkṛtā sāravṛkṣapāṣāṇanirmitā

11.15.44

pātradviguṇavistārā pañcāṅgulaghanānvitā
pratimāghnakā yā sā sthāpyā tadbhājanopari

11.15.45

tadūdhdhvesthāpayeta stambhaṃ saṃśliṣṭacatu riṣṭakam
saratnauṣadhibhiryuktaṃ vastrapuṣpādiśobhitam

11.15.46

īśagarbhamidaṃ proktamanyeṣāṃ tupravakṣyate
viṣṇu dhiṣṇyeca garbhaṃsyāddhaimaṃ cakraṃ tumadhyame

11.15.47

śaṅkhakārmu kadaṇḍaṃ ca rukmamāyasanandakam
dhanuḥ śaṅkhaṃ ca vāmetukhaṅgaṃ daṇḍaṃ ca dakṣiṇe

11.15.48

pramukhevai nateyaṃ ca sthāpayeddhemanirmitam
yajñopavītamoṅkāraṃ svastikāgniṃ ca hemajam

11.15.49

padmaṃ kaṃ maṇḍaluṃ cākṣasūtradarbhāśca tāmrajāḥ
brahmāsanapademadhye'mburuhaṃ sthāpyamevaca

11.15.50

tasminmadhyetadoṅkāraṃ yajñasūtrāvṛtaṃ tutat
svastikāni catu rdikṣuvāmesthāpyaṃ kamaṇḍalu

11.15.51

kuśākṣamālāṃ vāmetupurastīkṣṇānalaṃ kṣipet
brahmagarbhamidaṃ proktaṃ brahmasthānepratiṣṭhitam

11.15.52

svastikaṃ cākṣamālāṃ ca śaktiṃ cakraṃ ca ku kkuṭam
mayūraṃ cai va sauvarṇamayasā śaktimadhyame

11.15.53

vāmeca ku kkuṭaṃ dadyād dakṣiṇeca mūyarakam
akṣasūtraṃ puraḥ sthāpyaṃ garbhaṃṣaṇmukhasadmani

11.15.54

ambujaṃ cāṅkuśaṃ pāśaṃ siṃ haṃ savitṛdhāmake
vajrebhaṃ nandakaṃ cakraṃ cāmaraṃ dhāmni vajriṇaḥ

11.15.55

jāmbūnadamayaṃ meṣaṃ śaktiṃ pāvakadhāmani
ayasā mahiṣaṃ pāśaṃ hemajaṃ yamadhāmani

11.15.56

ayasā nandakaṃ garbhaṃniartestuvimānake
varuṇemakaraṃ pāśaṃ lohajaṃ hemajaṃ tathā

11.15.57

vāyoḥ kṛṣṇamṛgaṃ haimaṃ vyālaṃ tārāpateḥ kṣipet
naravāhenaraḥ prokto makaro madanālaye

11.15.58

ṭaṅkaṃ dantākṣamālā ca vighneśāvāsagarbhake
oṅkāraṃ vakradaṇḍaṃ ca sauvarṇaṃcāryakasya tu

11.15.59

aśvatthaṃ karakaṃ siṃ haṃ chatraṃ svarṇekārayet
aśvatthaḥ purataḥ sthāpyaśchatraṃ tasyopari sthitam

11.15.60

ku ṇḍikāparabhāgetuke sarī dakṣiṇebhavet
saugatedhāmake garbhaṃśrīvatsāśokasiṃ hakam

11.15.61

kamaṇḍalvakṣamālā ca śikhipiñchaṃ tuhemajam
tricchatraṃ karakaṃ tālavṛntaṃ rukmamayaṃ bhavet

11.15.62

vṛkṣastupurataḥ sthāpyaśchatraṃ tasyopari sthitam
piñchaṃ dakṣiṇabhāge'kṣamālā vāmetuku ṇḍikā

11.15.63

śrīrūpaṃ madhyamesthāpyaṃ desarī tatra vinyaset
aparekarakaṃ tālavṛntaṃ garbho jinālaye

11.15.64

śukaṃ cakraṃ ca haimaṃ tusiṃ haṃ śaṅkhaṃ ca rājatam
mṛgaṃ tāmramayaṃ cai va kṛṣṇalohena nandakam

11.15.65

evaṃ du rgā vimānetugarbhaṃkuryād vicakṣaṇaḥ
khaṭvāṅgaṃ nandakaṃ śaktiṃ kṣetrapālasya hemajam

11.15.66

padmaṃ lakṣmyāḥ sarasvatyā oṅkāraṃ ca trivarṇakam
dhvāṅkṣake tūtpalaṃ haimaṃ jyeṣṭhākoṣṭhasya garbhake

11.15.67

kapālaśūlaghaṇṭābhiḥ pretān kālīgṛhenyaset
haṃ sokṣaśikhitāṣkṣyāṃśca siṃ hebhapretarūpakān

11.15.68

jāmbūnadamayān mātṛkoṣṭhake ṣunidhāpayet
padmākṣasūtrakaṃ dīpaṃ rohiṇīgṛhagarbhake

11.15.69

darpaṇaṃ cākṣamālāṃ ca pārvatībhavaneviduḥ
padmākṣasūtrakaṃ pūrṇaku mbhaṃ mohinidhāmani

11.15.70

chatradhvajapatākāśca sacihnaiḥ saha vāhanaiḥ
anu ktānāṃ ca devānāṃ devīnāṃ garbhamiṣyate

11.15.71

dvijātīnāṃ tuvarṇānāṃ jātigarbho vidhīyate
karakaṃ dantakāṣṭhaṃ ca śulbaṃ hemamayaṃ bhavet

11.15.72

yajñopavītaṃ yajñāgniṃ yajñabhāṇḍaṃ ca rājatam
yajñopavītamadhyasthaṃ yajñabhāṇḍaṃ ca dakṣiṇe

11.15.73

vāmetukarakaṃ kāṣṭhamanalaṃ purato bhavet
vipragarbhamidaṃ proktaṃ svastikāni catu rdiśi

11.15.74

madhyehemamayaṃ cakraṃ vāmeśaṅkhaṃ ca rājatam
karmu kaṃ tāmrajaṃ vāmedaṇḍo rukmeṇa dakṣiṇe

11.15.75

khaṅgaṃ cāyasameva syāccaturnā gāścatu rdiśi
haimamāyasakaṃ tāmraṃ rājataṃ kramaśo nyaset

11.15.76

madhyeśrīrūpakaṃ haimaṃ svastikāni catu rdiśi
chatradhvajapatākāśca daṇḍaṃ śāsanātmakam

11.15.77

rājadvārebhaved garbhamanyeṣāṃ tuyathārhakam
vāṣṣṇeyakānāṃ garbhaṃced vijayadvāradakṣiṇe

11.15.78

ayasā halajihvāṃ ca śaṅkhaṃ tāmrakulīrakam
pañcāyudhaṃ sīsamāṣaṃ hayaṃ vṛṣagajau harim

11.15.79

arkā gnivaruṇendūnāṃ sthānesamyaṅ niveśayet
catvāro dhenukāḥ śvetanirmitāśca catu rdiśi

11.15.80

gopuṅgavaṃ ca purato śyānāṃ pravidhīyate
bījapātraṃ halaṃ haimaṃ tāmrajaṃ yu gamiṣyate

11.15.81

rajatena paśuṃ vidyāccatu rdikṣuvinikṣipet
madhyegopuṅgavaṃ cai va tannirīkṣya yu gaṃ punaḥ

11.15.82

halaṃ dakṣiṇabhāgetuvāmāṃ śebījapātrakam
bījaṃ hiraṇmayaṃ śūdragarbhaṃvaiśyeca sammatam

11.15.83

gṛhāṇāṃ gṛhagarbhaṃca jātigarbhaṃvimiśritam
anekabhūmiyu ktāni yāni vāsagṛhāṇi ca

11.15.84

puṣpadanteca bhallāṭemahendreca gṛhakṣate
dakṣiṇenetrabhittau tusaumyādau tucatu rgṛhe

11.15.85

dvārapradakṣiṇestambheyogevā'pi vidhīyate
sthālī tadupadhānaṃ ca dārvikaṃ taṇḍulaṃ khajam

11.15.86

galakyaṃ dantakāṣṭhāgniṃ kṛṣṇaṃ lohaṃ mahānase
dakṣiṇebhavanegarbhaḥ ku mbhaḥ śālyudapūritaḥ

11.15.87

dhanasadmani garbhastusārgalaṃ ku ñcikaṃ bhavet
paryaṅkadīpaśayanaṃ garbhaṃ vidyāt sukhālaye

11.15.88

yena yat karmaniṣpādyaṃ tena tam̐ hagarbhakam
yāni yasya svacihnāni tāni tasya nidhāpayet

11.15.89

sabhāprapāmaṇḍapeṣukarṇapādepradakṣiṇe
dvitīyastambhake dvāradakṣiṇāṅ ghrau tuvā nyaset

11.15.90

ayomayagajo garbhaḥ kṛṣṇalohena kodravaḥ
lakṣmīṃ sarasvatīṃ hemāṃ pātramadhyetuvinyaset

11.15.91

garbho nāṭyasabhāyāṃ ca prakṣipet ku ṭikāmukhe
maṇḍitastambhamūlevā'pyubhayorapi ceṣyate

11.15.92

ātodyāni ca sarvā ṇi sarvalohamayāni ca
śrīvatsaṃ paṅkajaṃ pūrṇaku mbhaṃ hemajamiṣyate

11.15.93

hemagarbhasabhāgarbho dvārastambhevidhīyate
pūrvokte karṇapādevā garbhasthānaṃ tutasya vai

11.15.94

tulābhārābhiṣekārthaṃmaṇḍapevā'tha tad bhavet
pāṣaṇḍyāśramiṇāṃ vāsetattaccihnaṃ tugarbhakam

11.15.95

jātyantarāṇāṃ sarveṣāṃ tattaccihnaṃ prayojayet
gṛhiṇī garbhiṇī kartu ryadi garbhaṃna nikṣipet

11.15.96

ratnāni dhātavaścai va svalpavistārabhājane
taddaivasthānabhāvajñai nnyastavyānīha tāni vai

11.15.97

dvārapradakṣiṇesthānesvāmisthānasya dakṣiṇe
abhyantaramukhaṃ garbhaṃvastumadhyaṃ bahirmu kham

11.15.98

idaṃ mantraṃ samuccāryaprāṅmukho vā'pyudaṅmukhaḥ
pūrvoktavidhinā samyak sthāpayet sthapatiḥ kramāt

11.15.99

ayaṃ mantraḥ
svaradevatābhyo mantrebhyaḥ svāhā
sarvaratnādhipatayesvāhā
uttamaprajāpatayesatyavādinenamaḥ
śriyai namaḥ
sarasvatyainamaḥ
vai vasvatāya namaḥ
vajrapāṇayenamaḥ
abhinavasarvavighnapraśamanāya namaḥ
namo vahnayesvāhā
vāpīkatna pataṭāke tudīrghikāsetubandhane
matsyamaṇḍa kaku liraṃ sarpaṃvai śiṃ śumārakam

11.15.100

hemajaṃ tadudagbhāgepūrvāyāṃ diśi vāthavā
puruṣāñjalimātretuśvabhrepātraṃ nidhāpayet

11.15.101

sumuhūrtesulagneca horākaraṇasaṃ yute
rātrau garbhamahanyeva sthāpayeccatu riṣṭakam

11.15.102

yadyat sthānaṃ tugarbhasya tatrasthā prathameṣṭakā
mṛtkandadhānyasallohadhāturatnauṣadhaiḥ saha

11.15.103

gandhadravyaiśca bījaiśca vidheyā prathameṣṭakā
śai leśilāmayī proktā caiṣṭake ceṣṭakāḥ śubhāḥ

11.15.104

garbhabhājanavistārā vistāradviguṇāyatā
vipulārdhaghanā sarvahammyake catu riṣṭakā

11.15.105

aṣṭau dvādaśa vā grāhyā madhyametumahattare
ajudīrghāṅgu linyāsā samasaṃ khyā hi puṃstvabhāk

11.15.106

strītvabhāgojasaṃ khyā sā vakrarekhaṃ napuṃ sakam
su snigdhāḥ samadagdhāśca susvanāstāḥ suśobhanāḥ

11.15.107

puṃstrīnapuṃ sake hammyeyojayet tā yathākramam
yathā jātā purā tatra sthāpanīyā tathā bhavet

11.15.108

śilā doṣavinirmuktā bindurekhādivarjitā
ādāvevatukartavyā jhaṣāleprathameṣṭakā

11.15.109

nikhātāṅ ghrau vimānetunyastavyā garbhamūrdhani
tatpūrvadakṣiṇepūrvaṃtrikoṇeṣupradakṣiṇam

11.15.110

devādīnāṃ dvijātīnāṃ sthāpayet sthapatiḥ kramāt
kecicch vabhrasya gambhīrepañcadvyaṃ śāvasānake

11.15.111

iṣṭakādicitekhātevadanti prathameṣṭakām
pūrvavad varaveṣāḍhyo yuktyā tatra nidhāpayet

11.15.112

rūpāṇyapyauṣadhāni dyu timaṇi kanakādyaṣṭalohāni dhātūn
pātrenyasyāñjanādīn śubhayutadinapakṣakkṣahorāmuhūrte
mṛtkandānyaṣṭadhānyāni ca niśi matimān śvabhramūlenidhāya
kṣiptvā pātrāya yuktyā balimatha salilesthāpayed garbhamādau

11.15.113

amaranaravimānadvārayogāṅi ghramūle
vidhivadavikalāṅgaṃ garbhamādau nidhāya
tadupari vidhināsmin yogamaṅi ghraṃ ca pūrvaṃ
sakalavibhavayu ktaṃ sthāpayed garbhamūdhdhni

11.15.114

pañcapañcakalaśodakapūtau śvetacandananavāmbarayu ktau
sarvamaṅgalavicitratarau tau sthāpayet sthapatiraṅi ghrakayogau

11.15.1

iti mayamatevastuśāstregarbhavinyāso nāma dvādaśo'dhyāyaḥ
atha trayodaśo'dhyāyaḥ
adhiṣṭhānasya cādhastādupapīṭhaṃ prayojayet
rakṣārthamunnatārthaṃca śobhārthaṃtat pravakṣyate

11.15.2

samaṃ tripādamardhaṃvā pañcāṃ śadvyaṃ śamevavā
sapādaṃ vā'tha sārdhaṃvā pādonadviguṇaṃ tuvā

11.15.3

dviguṇaṃ vā prakartavyamāttādhiṣṭhāna tuṅgataḥ
utsedhedaśabhāgetueke naike na vardhanāt

11.15.4

pañcāṃ śāntamadhiṣṭhānajanmād bāhyetunirgamam
daṇḍaṃ vā sārdhadaṇḍaṃ vā dvidaṇḍaṃ vā tridaṇḍakam

11.15.5

adhiṣṭhānajagatyā vā samaṃ tatpādabāhyakam
vedibhadraṃ pratibhadraṃ subhadraṃ ca tridhā matam

11.15.6

ucchrayebhānubhāgetudvyaṃ śenopānamīritam
padmamaṃ śaṃ tadūdhdhve'rdhaṃkṣepaṇaṃ pañcabhāgikam

11.15.7

grīvamardhena kampaṃ syād bhāgaike nāmbujaṃ bhavet
śeṣāṃ śaṃ vājanaṃ kampamaṣṭāṅgamupapīṭhakam

11.15.8

ṣaḍaṅgaṃ vā vidhātavyamūdhdhvādhastād vināmbujam
vedibhadraṃ dvidhā proktaṃ sarvahammyeṣuyogyakam

11.15.9

aśvibhyāṃ ca dvikakāṃ śai rbhānubhāgāṅgakāṃ śakaḥ
tryaṃ śai kāṃ śakabhāgaistudvābhyāmaṃ śena yojayet

11.15.10

janmato vājanāntaṃ tutuṅge trinavabhāgake
pādukaṃ paṅkajaṃ kampaṃ kaṇṭhamuttaramambujam

11.15.11

kapotamāliṅgāntādi prativājanamu cyate
pratibhadramidaṃ nāmnā sarvālaṅkārasaṃ yutam

11.15.12

yu gmeśākṣāṃ śakāṃ śai studvyekāṣṭāṃ śāṃ śakāṃ śakaḥ
tryaṃ śai ke nāṃ śakaddvā bhyāmeke nātrai va yojayet

11.15.13

pādukaṃ paṅkajaṃ cai vamāliṅgāntaritaṃ tathā
pratyūdhdhvevājanaṃ kaṇṭhamuttarābjakapotakam

11.15.14

āliṅgāntaritaṃ codhdhvepratiścai vodhdhvavājanam
dvividhaṃ pratibhadraṃ syādekabhāgādhikaṃ tataḥ

11.15.15

triḥsaptāṃ śetadu tsedhedvābhyāṃ janma tathāmbujam
ardhena kaṇṭhamardhena padmadvyaṃ śena vājanam

11.15.16

ardhenābjaṃ tathā kampaṃ kaṇṭhamaṣṭāṃ śamīritam
aṃ śenottaramardhena padmaṃ gopānakaṃ tribhiḥ

11.15.17

bhāgārdhamūdhdhvakampaṃ syādetannāmnā subhadrakam
janma dvyaṃ śaṃ triyaṃ śena padmamaṃ śena kandharam

11.15.18

dvābhyāṃ vājanameke na kampamaṣṭāṃ śaka rgalam
aṃ śena kampakaṃ dvābhyāṃ vājanaṃ kampamaṃ śakam

11.15.19

subhadraṃ dvividhaṃ proktaṃ sarvālaṅkārasaṃ yutam
siṃ hebhamakaraivvyālairbhū taiḥ patrairalaṅkṛtam

11.15.20

prativakraṃ jhaṣāḍhyaṃ syād bālenārūḍhamastakam
arpitānarpitehammyesarvatra parikalpayet

11.15.21

aṅgamaṅgaṃ prati prājñai rvṛddhirhā nistathocyate
tathā masūrakāṇāṃ tuyuñjīyādupapīṭhake

11.15.22

āttādhiṣṭhānatuṅgād dviguṇamatha samaṃ sārdhamardhaṃtripādaṃ
pañcāṃ śadvyaṃ śakaṃ vānalasamabhajitedvyekamātropapīṭham
sapratyaṅgaṃ samaṃ cet tadapi ca mahatā vājanenopayu ktaṃ
sarvasnigdhānyadhastād dṛḍhataramatinā yojitavyaṃ balārtham

11.15.1

iti mayamatevastuśāstreupapīṭhavidhāno nāma trayodaśo'dhyāyaḥ
atha caturdaśo'dhyāyaḥ
tai tilānāṃ dvijātīnāṃ varṇānāṃ gṛhakarmaṇi
tadyogyaṃ dvividhaṃ vastujāṅgalānūpabhedataḥ

11.15.2

ghanaśardarayā yuktamatyantaṃ khananekharam
sitāṃ śutanutoyāḍhyaṃ jāṅgalaṃ bhūtalaṃ bhavet

11.15.3

khananaṃ kriyamāṇasya vastunaśca balaṃ yathā
rūḍhotpalakṛśervārusaṃ yuktaṃ tanu vālukam

11.15.4

anūpamiti vikhyātaṃ khātvai va jaladarśanam
iṣṭakopalamṛdbhiśca vālukarapi cikkaṇaiḥ

11.15.5

śakarābhiḥ kramācch vabhraṃ niśchidraṃ pūrayet sthiram
ghanīkṛtyebhapādaiśca kāṣṭha khaṇḍaibṛhattaraiḥ

11.15.6

tatkhātesalilenai vapūrite'kṣayatā śubhā
samatvaṃ salilenai va sādhayitvā vicakṣaṇaḥ

11.15.7

garbhaṃprakṣipya taṃ nītyā homaṃ tatra nidhāpayet
stambhadvitriguṇavyāsaṃ tadardhabahalānvitam

11.15.8

upānopari padmaṃ copopānaṃ ca tadūdhdhvataḥ
yathāśobhāṃ śamānena kuryāt tatra vicakṣaṇaḥ

11.15.9

unnatāṃ prakṛtiṃ bhūmiṃ kṛtvā hastapramāṇataḥ
ghanīkṛtya tadūdhdhvasthamupānaṃ janma cocyate

11.15.10

tadūdhdhvasthamadhiṣṭhānaṃ sopapīṭhaṃ tukevalam
sastambhaṃ vā saku ḍyaṃ vā jaṅghāvargaṃtadūdhdhvagam

11.15.11

bhūmideśa iti khyātā kapotodhdhvagatā pratiḥ
prasādādīni vāstūni cādhitiṣṭhanti yaddhi tat

11.15.12

adhiṣṭhānaṃ tadu nmānaṃ jāti bhūmivaśād dvidhā
tai tilānāṃ caturhastaṃ trihastārdhaṃdvijanmanām

11.15.13

nṛpāṇāṃ trikaraṃ sārdhadvihastaṃ yauvarājakam
dvihastaṃ vaṇijāmekahastaṃ śūdrasya kīttyate

11.15.14

etajjātivaśād bhūmivaśādatrai vakathyate
daṇḍāt ṣaṇmātrahānyā tudvādaśādyāt tribhūmikam

11.15.15

tritalasyottamasyeṣṭaṃ pādenonaṃ dvihastakam
kṣudrāṇāmanayā nītyā vidhātavyaṃ vicakṣaṇaiḥ

11.15.16

tattatpādodayārdhena ṣaḍaṣṭāṃ śonamānataḥ
adhiṣṭhānasya cotsedhaṃ vāstu vastu ni bhūvaśāt

11.15.17

yadupānasya niṣkrāntaṃ tat tryaṃ śena vibhājayet
tyaktvaikāṃ śaṃ bahistatra jagatīṃ kārayed budhaḥ

11.15.18

tadvat kumudapaṭṭaṃ ca tadvat kaṇṭhasya veśanam
āttotsedhāṃ śamānaṃ tubhāgamānena vakṣyate

11.15.19

aṣṭasaptaśaśibandhabhāgikaścandrabandhaśaśibhāgikaḥ kramāt
vaprakaṃ kumudakampakandharaṃ kampavājanamadhodhdhvakampakam

11.15.20

pādabandhamu ditaṃ tadu cchrayebhānu bhiddvigu ṇitāṃ śake kṛte
devavipranṛpavaiśyaśūdrakeṣvevamu ktamṛṣibhiḥ purātanaiḥ

11.15.21

candradṛkśaśiśivāṃ śakarasairdhātu bhiśca samabhāgikaḥ kramāt
vājanaṃ pratimukhaṃ triyaśrakaṃ dṛk ca vṛttakumudaṃ tuvaprakam

11.15.22

triḥṣaḍaṃśasamabhāgike talenāgavaktrasadṛśaṃ pratidvayam
devavipranṛpamandireṣutadyogyakaṃ hyuragabandhakaṃ bhavet

11.15.23

aṃ śādhyardhārdhabhāgairmunirasaśaśibhiścandradṛkcchaivabhāgaiḥ
kṣudropānābjakampaṃ jagatikumudakaṃ dhārayā yuktamūdhdhve
āliṅgāntādikaṃ tatpratimukhamatha tadvājanaṃ padmayu ktaṃ
triḥsaptāṃ śetaloccekarihari makara vyālarūpādi bhūṣyam

11.15.24

pratikramaṃ tat suramandirocitaṃ vicitritaṃ patralatādirūpakaḥ
dvijanmabhūmīśvarayormataṃ gṛheśubhaprabhaṃ pu ṣṭikaraṃ jayāvaham

11.15.25

ekadvyeke na ṣaḍi bhaḥ śaśiśivaśaśibhirveda candraikabhāgai-ddvyaṃ śaike nāṃ śanetraiḥ śivaśaśisamabhāgena janmābjakaṃ ca
vapraṃ padmaṃ galābjaṃ kumudamupari padmaṃ ca kampaṃ galaṃ tat
kampaṃ padmaṃ ca paṭṭīkamalamuparikampaṃ ca ṣaḍi vaṃśadaṃśe

11.15.26

padmake sarametadudāhṛtaṃ kampavājanapaṅkajakaryu tam
kumbhavaprayutaṃ ca sakandharaṃ śambhudhāmani tat pravidhīyate

11.15.27

dvyardhāṃśārdhadvibhāgaistadupari ca tathārdhāṃśakārdhena janmam
vapraṃ kañjaṃ galābjaṃ tadupari kumudaṃ paṅkajaṃ kampakaṇṭhaṃ
kampaṃ padmaṃ mahāvājanamuparidalaṃ kampakaṃ paṅkajāḍhyam

11.15.28

puṣpapuṣkalametadudāhṛtaṃ kalpitaṃ navapaṅktibhirucchraye
śilpibhiḥ prasarai rapi pūjitāmūdhdhvamadhyamamukhevimānake

11.15.29

dvābhyāmeke na saptāṃ śakaśaśiśivavedaikacandrāgnibhāgai-reke naike na vedaiḥ śivaśaśinayanaike na mohāmarābjam
hṛtpadmaṃ karavābjaṃ galadharagalakampaṃ dalaṃ tatkapotaṃ
cāliṅgāntādikaṃ tatpratimukhamatha tadvājanaṃ paṅkajāḍhyam

11.15.30

śrībandhaṃ syādetaduccecatu rvasvaṃ śekuryā cchāntadhīrvardhakistat
deveśānāṃ mandireṣvevamu ktaṃ śrīsaubhāgyārogyabhogyaṃ dadāti

11.15.31

tuṅge ṣaḍi vaṃśadaṃ śekhuramatha jagatīkaravaṃ kampakaṇṭhaṃ
kampaṃ padmaṃ kapotaṃ tadupari ca tathā nimnamantādivaktram
kampaṃ bhāgena ṣaḍi bhaḥ śaraśaśiguṇacandraikabandhāṃ śakāṃ śai -ddvā bhyāmeke na kuryādamaranarapatermandiremañcabandham

11.15.32

āliṅgayu ktamatha cāntaritapratībhyāṃ tadvājanena ca viyu ktakametadeva
śrīkāntanāmakamasūrakamaṣṭakoṇaṃ vṛttaṃ tuvā kumudamambaramārgiṇāṃ tat

11.15.33

ekadvyekartuvedaiḥ śaśinayanaśivadvyekadṛkcandrasārdhā-rdhāṃ śairjanmābjakampaṃ jagatikumudakaṃ kampakaṇṭhaṃ ca kampam
padmaṃ paṭṭaṃ ca kaṇṭhaṃ tadupari ca tathā vājanābjaṃ ca paṭṭaṃ
śreṇībandhaṃ surāṇāmu ditamidamalaṃ tuṅgaṣaḍi vaṃśadaṃ śe

11.15.34

sārdhārdheṣvaṃ śakāṃrguṇaśaśiśivacandradvikake na janma-kṣudraṃ padmaṃ dhṛgabjaṃ kumudamupari padmaṃ tathāliṅgamūdhdhve
āliṅgāntaḥ pratirvājanamatha matimān yojayet triḥṣaḍaṃśe
tuṅge deveśvarāṇāmidamu ditamagāre'naghaṃ padmabandham

11.15.35

dvyekakāṃ śaiḥ śarāṃ śai ryugaśaśiśivadṛk candraśaivāśvinībhi-rbhā genopānakañjaṃ tadupari ca tathā kampavapraṃ ca ku mbham
padmaṃ paṭṭaṃ ca kaṇṭhaṃ tadupari ca tathā kampapadmaṃ ca paṭṭī-paṭṭaṃ tadvaprabandhaṃ tadapi ca sahitaṃ sadvika rviṃśadaṃ śaiḥ

11.15.36

tadevavṛttaṃ kumudaṃ tuvājanekapotayu kta hi kapotabandhakam
tadevavedaiḥ prativājanaṃ pratistrikāśrayu ktaṃ pratibandhamu cyate

11.15.37

ekadvayekāgni bhāgaiḥ śaśiyu galaśivadvyekacandreśadṛgbhi-ścandraikakākṣicandraiḥ khurakamalamatho kampakaṇṭhaṃ ca kampam
padmaṃ paṭṭābjanimnaṃ kamalamupari ku mbhaṃ dalaṃ nimnamantād
yāsyāccodhdhvepratirvājanamatha kalaśākhyena bhāgāstriraṣṭau

11.15.38

etāni bhedaistucaturdaśaivaproktāni tajjñaistumasūrakāṇi
sarvā ṇi nāsyaṅi ghrayutāni yuktyā dṛḍhīkṛtāṅgāni mayoditāni

11.15.39

bhāgenārdhatripādāṅi ghrabhiratha yu galādhyardhacandrārdhapādai-rmātrai rvṛddhiśca hānirdṛḍhataramatinā yojitavyā balārtham
śobhārthaṃbhāgamaṅgaprativarasamanīcālpahammyetalānā-mevaṃ proktaṃ yamīndrairavikalamatibhistantravidbhiḥ purāṇaiḥ

11.15.40

masūrakamadhiṣṭhānaṃ vastvādhāraṃ dharātalam
talaṃ kuṭṭimamādyaṅgaṃ paryāyavacanāni hi

11.15.41

yāvajjagatiniṣkrāntaṃ tāvat kumudanirgamam
ambujānāṃ tusarveṣāmu tsedha samanirgamam

11.15.42

dalāgratīvramu tsedhāt pādaṃ pādārdhamevavā
vetrāṇāmapi sarveṣāṃ caturbhā gaikanirgamam

11.15.43

tatsamaṃ vā tripādaṃ vā mahāvājananirgamam
evaṃ tīvrakramaṃ proktaṃ śobhābalavaśāt tuvā

11.15.44

praveśanirgamaṃ kuryāt sarvāṅgānāṃ masūrake
praticchedaṃ nakartavyaṃ sarvatrai vaṃ vicakṣaṇaiḥ

11.15.45

dvārārthaṃyat praticchedaṃ sampad dvāraṃ ca netyalam
pādabandhamadhiṣṭhānaṃ chedanīyaṃ yathocitam

11.15.46

janmādipañcavargetutattattuṅgāvasānake
sapiṭṭakāṅge'dhiṣṭhāne'pyanyasminnevamūhyatām

11.15.47

yad yatrai vocitaṃ prājñastat tatrai vaprayojayet

11.15.48

stambhoccārdhaṃvā masūroccamānaṃ tatṣaṭ saptāṣṭāṃ śakaṃ bhāgahīnam
vastvādhāroccaṃ bhavet sarvavastu ṣvevaṃ pūrvaṃśambhunā samyagu ktam

11.15.1

iti mayamatevastuśāstreadhiṣṭhānavidhāno nāma caturdaśo'dhyāyaḥ
atha pañcadaśo'dhyāyaḥ
pādāyāmaṃ savistāramākāraṃ bhūṣaṇādikam
lakṣaṇāntarataḥ samyag vakṣyesaṃ kṣepataḥ kramāt

11.15.2

sthāṇuḥ sthūṇaśca pādaśca jaṅghā ca caraṇo'ṅi ghrakaḥ
stambhaśca talipaḥ kampaḥ paryāyavacanāni hi

11.15.3

savitastyaṣṭahastoccaṃ dvādaśakṣmādyapādakam
tattadvitastihīnena trikaraṃ cāntyabhūmike

11.15.4

āttotsedhāṃ śamānena pādoccaṃ vā vidhīyate
āttādhiṣṭhānatuṅgasya dviguṇaṃ pādatuṅgakam

11.15.5

dviguṇādadhikotsedhaḥ stambhaḥ proktaḥ svayaṃ bhu vā
aṣṭaviṃ śatimātraistumūlabhūstambhavistṛtam

11.15.6

tattaddvyaṅgulabhinnena ṣaṇmātraṃ cāntyabhūmike
pādoccepaṅktinandāṣṭabhāgeṃ'śaṃ pādavistṛtam

11.15.7

tadardhaṃvā tribhāgonaṃ caturbhā gonamevavā
ku ḍyastambhasya vistārastena dvitricatu rguṇaḥ

11.15.8

pañcaṣaṅguṇa evaṃ syād bhittiviṣkambha iṣyate
janmodhdhvestambhavikṣepahomāḥ stambhavidhau viduḥ

11.15.9

pratistambhaḥ praterūdhdhvecottarādho hitāyatiḥ
janmodhdhvestambhanikṣepaḥ stambhāyāmastribhāgabhāk

11.15.10

gāmbhīryamavaṭaṃ kṛtvā tadupajñatalaṃ kuru
pādukādyuttarāntastho nikhātastambha iṣyate

11.15.11

adhiṣṭhānottarāntastho jhaṣālastambha ucyate
tadvayāsādakabhāgādyaṃ ṣaḍ bhāgonāgravistaraḥ

11.15.12

mūlabhūstambhatuṅgasya dvādaśādyāḥ ṣaḍaṃśayuk
ūdhdhvodhdhvastambhatuṅgaṃ syādevaṃ tadvistarakramaḥ

11.15.13

agrākāraṃ yu gāśraṃ tuku mbhamaṇḍisamanvitam
brahmakāntaṃ tadaṣṭāśraṃ viṣṇukāntamihocyate

11.15.14

ṣaḍaśramindrakāntaṃ syāt saumyaṃ tat ṣoḍaśāśrakam
karṇamātreṇa tanmūlecaturaśramitodhdhvataḥ

11.15.15

aṣṭāśraṃ vā dviraṣṭāśravṛttaṃ pūrvāśramīritam
kumbhamaṇḍiyutaṃ vā'pi rudrakāntaṃ suvṛttakam

11.15.16

vistāradviguṇaṃ madhye'ṣṭāśrayu ktaṃ yu gāśrakam
viyu ktaṃ ku mbhamaṇḍibhyāṃ madhye'ṣṭāśraṃ tadu cyate

11.15.17

caturaṣṭāśravṛttābhaṃ rudracchandaṃ samāṃ śataḥ
daṇḍādhyardhedvidaṇḍe nottuṅgadviguṇavistṛtam

11.15.18

padmāsanaṃ tukartavyaṃ mūlepadmāsanaṃ bhavet
yatheṣṭākṛtisaṃ yuktamūdhdhvato vā samaṇḍitam

11.15.19

cakravākākṛtivyāptaṃ mūlepadmāsanānvitam
sabhadraṃ madhyabhāgetubhadrakaṃ tad dvimaṇḍitam

11.15.20

vyālebhasiṃ habhūtādimaṇḍitaṃ yattumūlataḥ
yatheṣṭākṛtisaṃ yuktaṃ tattannāmnā samīritam

11.15.21

āttameva tadāyāmeśuṇḍabhedasamanvitam
yutaṃ tat ku mbhamaṇḍibhyāṃ śuṇḍapādamiti smṛtam

11.15.22

mu ktotkaraṇakarmāṅgaṃ piṇḍipādaṃ tadevahi
karmāyāmena cāgretucaturaśrasamanvitam

11.15.23

tadadhastvardhadaṇḍe na padmaṃ vasvaśrasaṃ yutam
tadadhastuvikārāśraṃ daṇḍe nābjaṃ tupūrvavat

11.15.24

tadadho daṇḍamānena madhyapaṭṭaṃ yu gāśrakam
padmaṃ ca ṣoḍaśāśraṃ ca pūrvavat parikalpayet

11.15.25

mūleśeṣaṃ yu gāśraṃ syāccitrakhaṇḍaṃ tadu cyate
tadevāṣṭāśrakaṃ madhyapaṭṭaṃ śrīkhaṇḍamu cyate

11.15.26

madhyapaṭṭaṃ kalāśraṃ cecchrīvajrastambhamu cyate
agrākāraṃ yu gāśraṃ syāt tripaṭṭakṣepaṇānvitam

11.15.27

kṣepaṇastambhamityu ktaṃ paṭṭaṃ patrādiśobhitam
ūdhdhvādhastācchikhāmānaṃ tricaturbhā gameva vā

11.15.28

sarvepotikayā yuktā nānārūpai rvicitritāḥ
pādāgravipulaṃ yattutad daṇḍamiti kathyate

11.15.29

sarvāṇyaṅgāni harm yāṇāṃ mānayed daṇḍamānataḥ
sapādaṃ sārdhapādonadviguṇaṃ dviguṇonnatam

11.15.30

śrīkaraṃ candrakāntaṃ ca saumukhyaṃ priyadarśanam
yathākrameṇa nāmāni kalaśānāṃ bhavanti hi

11.15.31

potikākhaṇḍamaṇḍīni ku mbhaṃ skandhaṃ ca padmakam
mālāsthānaṃ krameṇai va stambhāgrāt parikalpayet

11.15.32

ku mbhocchrayenavāṃ śedhṛgbhāgena caturaṃ śakaḥ
kamalaṃ kaṇṭhamaṃ śena bhāgenāsyaṃ prakīrtitam

11.15.33

bhāgena padmamardhena vṛttamardhena hīrakau
hīrau pādasamavyāsau tatkarṇenāsyavistṛtam

11.15.34

tatkarṇaṃku mbhavistāraṃ tatkarṇaṃghnakāyatam
athavā ghnakāyāmaṃ caturdaṇḍaṃ tridaṇḍakam

11.15.35

sārdhatridaṇḍamāyāmamu tsedhākhyaṃ tridaṇḍakam
tadu tsedhetribhāgetubhāgenotsandhiriṣyate

11.15.36

bhāgena vetramaṃ śena padmaṃ pālyābhamiṣyate
nāgavaktrasamākāramāvetrāt pādarūpavat

11.15.37

pādavistāravistāraṃ dhṛkkaṇṭhaṃ vīrakāṇḍakam
sarveṣāmapi pādānāṃ vīrakāṇḍaṃ yu gāśrakam

11.15.38

tadu tsedhatripādonaṃ daṇḍotthaṃ skandhamiṣyate
tadadhastutadardhena padmaṃ patravicitritam

11.15.39

mālāsthānamadhastasmād daṇḍamānasamunnatiḥ
pādavistāravistārā potikā tatsamodayā

11.15.40

pañcadaṇḍasamāyāmā śreṣṭhārdho ccā kaniṣṭhikā
āyatā sā tridaṇḍe na caturdaṇḍe na dīrghakā

11.15.41

tribhāgonā tripādoccā madhyamā potikā bhavet
pūrvoktaṃ tat samaṇḍīnāṃ saku mbhānāṃ catu rguṇam

11.15.42

triguṇaṃ kevalānāṃ tupādānāṃ pravidhīyate
sarveṣāmapi pādānāṃ yatheṣṭāyatamīritam

11.15.43

t duccatricaturbhā goccā vā svāgretupiṭṭakā
ardhaṃtridvyaṃ śamaṅ ghr yūnaṃ chāyāmānaṃ vidhīyate

11.15.44

tribhāgaṃ vā caturbhā gaṃ taraṅgasthānamiṣyate
sakṣudrakṣepaṇaṃ madhyapaṭṭaṃ patravicitritam

11.15.45

samāstaraṅgāścānyonyahīnāḥ sarvatra sammatāḥ
agraniṣkrāmamardhaṃvā tribhāgaṃ vā svatārataḥ

11.15.46

mu ṣṭibandhoparikṣipta vyālasaṃ hṛtirūpavat
sanālīkaṃ samatalaṃ sanāṭakamathāpi vā

11.15.47

bhūtebhamakaraivvyālasaṃ yuktaṃ cāgramaṇḍanam
pāśśvayoḥ potikāmadhyepaṭṭaṃ pādaviśālavat

11.15.48

ratnabandhakriyāvallī citrā vāgrasthapiṭṭakā
nānācitrai rvicitrā vā sā proktā citrapotikā

11.15.49

patrai rvicitritā patrapotiketi prakīrtitā
mahārṇavataraṅgābhataraṅgābhā taraṅgiṇī

11.15.50

catuḥṣaḍaṣṭapaṅktyakasaṃ khyā vā syustaraṅgakāḥ
bahavo'pi samāścaitecānyonyāḥ syu rvarāḥ kramāt

11.15.51

pādamardhaṃtripādaṃ vā bhitteḥ stambhasya nirgamam
caturaṣṭāśravṛttānāṃ yathākramamiti smṛtam

11.15.52

dvihastādyaṃ caturhastaṃ stambhāntaramiti smṛtam
ṣaḍaṅgulavivṛddhyā tunavabhedaṃ prakīrtitam

11.15.53

gṛhītāṃ śavaśenāpi yathāyu ktyā prayojayet
stambhastambhāntaraṃ sarvaṃprāsādesārvadeśike

11.15.54

viṣamastambhabhāgaṃ tuvāstu vastu vināśanam
sāyataṃ cāpi tatsarvaṃtannāmnai vaprapadyate

11.15.55

dārustambhaviśālaṃ vā sārdhaṃdvitriguṇaṃ tuvā
śilāstambhaviśālaṃ syād devānāṃ naiva mānave

11.15.56

iṣṭakāśmadrumaiḥ sarvaiḥ stambhāḥ proktāścirantanaiḥ
yu gmāyu gmaṃ tudevānāmayu gmaṃ tunṛṇāṃ matam

11.15.57

antaḥstambhaṃ bahiḥ stambhamājusūtraṃ yathā bhavet
gṛhāṇāṃ bhittimadhyetuśālānāṃ tutathā bhavet

11.15.58

prāsādānāṃ tupābdāhyepānmadhyeśayanāsane
upānādiśiraḥ kecit kecit stūpyantamunnatam

11.15.59

munayaḥ pravadantyuccaṃ prāsādesārvadeśike
pābdāhyepādamadhyevā sabhāmaṇḍapayormatam

11.15.60

antarbahiśca madhyetusālānāṃ mānasūtrakam
yuñjīyādevamevaṃ tusarveṣāṃ sampadāṃ padam

11.15.61

viparītevipattyaisyāditi śāstraviniścayaḥ
stambhottarādikāṅgānāṃ dravyaṃ drumopaleṣṭakāḥ

11.15.62

snigdhasāramahāsārā hyavṛddhāstaruṇetarāḥ
avakrā nirvraṇāḥ sarvegrahītavyā mahīruhāḥ

11.15.63

puṇyādrivanatīrthasthā darśanīyā manoramāḥ
sarvasampatsamṛddhyarthābhavetyustena saṃ śayaḥ

11.15.64

puruṣaḥ khadiraḥ sālo madhūkaḥ campakastathā
śiṃ śapārju nājakarṇīkṣīriṇī padmacandanau

11.15.65

piśito dhanvanaḥ piṇḍī siṃ ho rājādanaḥ śamī
tilakaśca drumāścaitestambhavṛkṣāḥ samīritāḥ

11.15.66

nimbāsanaśirīṣāśca ekaḥ kālaśca kaṭ ghnaḥ
timiso likucaścai va panasaḥ saptaparṇakaḥ

11.15.67

bhaumā cai va gavākṣī cetyādayaścodhdhvabhūruhāḥ
ekavarṇāḥ sthirāḥ snigdhāḥ sukhasaṃsparśanānvitāḥ

11.15.68

prācīnāścāpyudīcīnā bhūmagnāḥ śubhadāḥ śilāḥ
strīliṅgāścāpi pu lliṅgā nirdo ṣāśca napuṃ sakāḥ

11.15.69

sughanāḥ samadagdhāśca sukharāśceṣṭakāḥ śubhāḥ
strīliṅgāścāpi pu lliṅgā bhinnacchidrādivarjitāḥ

11.15.70

etairevaṃvidhaiddravyaiḥ kṛtaṃ vastusamṛddhaye
dharmārthakāmasaukhānāṃ bhavedeveti niścitam

11.15.71

na devatālayāntasthāḥ prahatā vā na vidyutā
na dāvānalasaṃ līḍhā na bhūtālayamadhyagāḥ

11.15.72

na mahāpatha saṃ rūḍhā na tugrāmasamudbhavāḥ
na ghaṭāmbu bhirāsiktā na pakṣimṛgasevitāḥ

11.15.73

na vāyunā na mātaṅgairbhagnā nai va gatāsavaḥ
na caṇḍālajanākīrṇāna sarvajanasevitāḥ

11.15.74

nānyonyavalitā bhagnā na valmīkasamāśritāḥ
na latāliṅgitā gāḍhā na sirākoṭarāvṛtāḥ

11.15.75

nāṅkurāvṛtasarvāṅgā na bhṛṅgakīṭadūṣitāḥ
nākālaphalino grāhyā na śmaśānasamīpagāḥ

11.15.76

sabhācai tyasamīpasthā devādīnāṃ na bhūruhāḥ
vāpīkatna pataṭākādivastu ṣvapi ca sambhavāḥ

11.15.77

vinaṣṭavastusañjātadravyaṃ sarvavipatkaram
tasmāt sarvaprayatnena śuddhaṃ dravyaṃ pragṛhyatām

11.15.78

śilā devālayegrāhyā dvijāvanipayormatāḥ
pāṣaṇḍināṃ ca kartavyā na kuryād vaiśyaśūdrayoḥ

11.15.79

kartavyaṃ yadi tad vāstudharmakāmārthanāśakṛt
ekadravyakṛtaṃ śuddhaṃ miśraṃ dvidravyanirmitam

11.15.80

tridravyasaṃ yutaṃ yattutat saṅkīrṇamudāhṛtam
pūrvoditānāṃ vāseṣukartavyaṃ sampadāṃ padam

11.15.81

sarvadvārikanakṣatreśubhapakṣamuhūrtake
gacchedaraṇyaṃ dravyārthīkṛtakautukamaṅgalaḥ

11.15.82

nimittaiḥ śakunairyogyaiḥ saha maṅgalaśabdakaḥ
gandhaiḥ puṣpaiśca dhūpaiśca māṃ sena kṛsareṇa ca

11.15.83

pāyasaudanamatsyaiśca bhakṣaiścāpi pṛthagvidhaiḥ
arcayedīpsitān sarvān vṛkṣāṃ śca vanadevatāḥ

11.15.84

bhūtakratna rabaliṃ dattvā karmayogyadrumaṃ haret
mūlāgrādārjavaṃ vṛttaṃ śākhānekasamanvitam

11.15.85

tattupuṃstvaṃ bhavenmūlesthūlaṃ strītvaṃ kṛśāgrakam
sthūlāgraṃ kṛśamūlaṃ tuṣaṇḍametadudīritam

11.15.86

muhūrtastambhamu ddiśya puṃ bhūruha udīritaḥ
sarveṣvaṅge ṣuvastūnāṃ puṃstrīṣaṇḍaṃ prakīrtitam

11.15.87

pūrvāśāyāṃ drumasyāsya svaped darbhāntareśu ciḥ
svapradakṣiṇapāśśvetusaṃsthāpya paraśuṃ sudhīḥ

11.15.88

pītvā śuddhaṃ payo rātrāvaparābhimukho'paraḥ
sthapatirvaraveṣāḍhyo mantrayet saparaśvadhaḥ

11.15.89

ayaṃ mantraḥ
apakrāmantubhūtāni devatāśca saguhyakāḥ
yuṣmabhyaṃ tubalaṃ bhūyaḥ somo diśatupādapāḥ

11.15.90

śivamastumahīputrā devatāśca saguhyakāḥ
karmai tat sādhayiṣyāmi kriyatāṃ vāsaparyayaḥ

11.15.91

evamu ktvā namaskṛtya pādapebhyo namaḥ śu ciḥ
dugdhatailaghṛtaiḥ samyak santejya paraśormu kham

11.15.92

upakrāmettutaṃ chettuṃ yathākāmaṃ vanaspatim
mūlehastaṃ vyapohyodhdhvetriṃśchatvā tatra lakṣayet

11.15.93

vārisrāvo vivṛddhyarthaḥ kṣīraṃ putravivardhanam
śoṇitaṃ svāminaḥ hanyād varjayet taṃ prayatnataḥ

11.15.94

patanesiṃ haśārdū lahastiśabdāḥ suśobhanāḥ
ruditaṃ hasitaṃ kośaṃ katnajitaṃ ninditaṃ varaiḥ

11.15.95

pātayeduttarāgraṃ tupūrvā graṃ vā vanaspatim
tediśau śubhadesyātāmanyāśāsuviparyaye

11.15.96

sālāśmaryajakarṇīnāmūdhdhvetupatanaṃ śubham
mūlepṛṣṭhāgamebandhu preṣyayośca vināśanam

11.15.97

nirgamatsthitimad bhūtvā vṛkṣāntaranipātane
śiraḥsaṅge na nāśaḥ syānmūlasaṅge śramo bhavet

11.15.98

śarīrabhaṅgaṃ kartṝ ṇāṃ nāśamagre'pyapatyahṛt
anyonyapatanaṃ pūjyaṃ chedyaṃ cobhayataḥ samam

11.15.99

caturaśramṛjuṃ kṛtvā muhūrtastambhasaṃgrahe
sitapaṭṭe na sañchādya syandanenyasya veśayet

11.15.100

devadvijamahīpānāṃ viśāṃ śakaṭena tu
śūdrasya puruṣaskandhenānīyāttuvicakṣaṇaḥ

11.15.101

pāśśvayoḥ śāyayitvā tuśakaṭenyasya veśayet
praśastedvāri pragrāhya sthapatyanu gatadrumam

11.15.102

karmamaṇḍapake nyasya bālukopari śāyayet
prāgagraṃ cottarāgraṃ vāpyāśuṣkaṃ rakṣayet punaḥ

11.15.103

parāvṛttaṃ na kartavyamāṣaṇmāsaṃ tusa drumaḥ
sarvendrakīlā evaṃ syuḥ prāpaṇīyāḥ prayatnataḥ

11.15.104

anyeṣāmapi kupyānāṃ veśanetvagramagrataḥ
muhūrtastambho devānāṃ dvijātīnāṃ yathākramam

11.15.105

kārtamālaśca khadiraḥ khādiraśca madhūkakaḥ
rājādano yathāsaṃ khya vistārāyāmamu cyate

11.15.106

bhānurudradaśadvāravitastyāyāmasaṃ yutāḥ
tatsaṃ khyāṅgu livistīrṇāḥ paṅktyaṃ śonāgravistarāḥ

11.15.107

bhūtasārdhacatu rvedaguṇatālanikhātakāḥ
bhūmibhūmivaśādu ktaṃ stambhoccaṃ vipulaṃ tuvā

11.15.108

jhaṣālāṅ ghrau tusarvatra nikhātaṃ parivarjayet
aśvatthodumbaraścai va plakṣaśca vaṭavṛkṣakaḥ

11.15.109

saptaparṇaśca bilvaśca palāśaḥ kuṭajastathā
pīluḥ śleṣmātakī lodhraḥ kadambaḥ pārijātakaḥ

11.15.110

śirīṣaḥ kovidāraśca tintriṇīko mahādrumaḥ
śilīndhraḥ sarpamāraśca śalmalī saralastathā

11.15.111

kiṃ śukaścārimedaścābhayākṣā malakadrumāḥ
kapitthaḥ kaṇṭakaścai vaputrajīvaśca ḍuṇḍukaḥ

11.15.112

kāraskaraḥ karañjaśca varaṇaścāśvamārakaḥ
badaro vakulaḥ piṇḍī padmakastilakastathā

11.15.113

pāṭalyagarukarpū rā na grāhyā gṛhakarmaṇi
devayogyā imesarvemānuṣāṇāmanarthadāḥ

11.15.114

tasmāt sarvaprayatnena gṛhṇīyānna narālaye
ūṣaraṃ pāṇḍuraṃ kṛṣṇacikkaṇaṃ tāmrapu llakam

11.15.115

mṛdaścatasrastāsvevagṛhṇīyāt tāmrapu llakam
aśakarāśmamūlāsthiloṣṭaṃ satanu vālukam

11.15.116

ekavarṇaṃsukhasparśamiṣṭaṃ loṣṭeṣṭakādiṣu
mṛtkhaṇḍaṃ pūrayedagrejānudaghnejaletataḥ

11.15.117

āloḍya mardayet pabhdyāṃ catvāriṃ śat punaḥ punaḥ
kṣīradrumakadambāmrābhayākṣatvagjalairapi

11.15.118

trighnāmbu bhirāsiktvā mardayenmāsamātrakam
catuṣpañcaśaḍaṣṭābhirmātraistadi dvaguṇāyatāḥ

11.15.119

vyāsārdhārdhatribhāgaikatīvrā madhyepare'pare
iṣṭakā bahuśaḥ śoṣyāḥ samadagdhāḥ punaśca tāḥ

11.15.120

ekadvitricaturmāsamatītyai va vicakṣaṇaḥ
jaleprakṣipya yatnena jalādu ddha tya tat punaḥ

11.15.121

nirāddrāstāḥ prayoktavyā iṣṭakā iṣṭakarmaṇi

11.15.122

evaṃ drumeṣṭakaśilā vidhinā gṛhītvā karvantuvastuvihitā hi varāḥ
samṛddhyaiyanninditaṃ tvaparavastvavaśiṣṭamādyaiddravyaṃ vinaṣṭabhavanaprabhavaṃ vipattyai

11.15.123

stambhāyāmaṃ tāramākārabhedaṃ sālaṅkāraṃ bhūṣaṇaṃ ca krameṇa
yuktyā yuktaṃ sampadāmāspadaṃ tatproktaṃ nṝṇāṃ tai tilānāṃ mayeha

iti mayamatevastuśāstrepādapramāṇadravyaparigraho nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ

Original text: mayamatam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc