Matsya Purana · Chapter 44

kimarthaṃ tadvanaṃ dagdham āpavasya mahātmanaḥ
kārtavīryeṇa vikramya sūta prabrūhi tattvataḥ //

rakṣitā sa tu rājarṣiḥ prajānāmiti naḥ śrutam
sa kathaṃ rakṣitā bhūtvā adahattattapovanam //

ādityo dvijarūpeṇa kārtavīryamupasthitaḥ
tṛptimekāṃ prayacchasva ādityo 'haṃ nareśvara //

bhagavankena tṛptiste bhavatyeva divākara
kīdṛśaṃ bhojanaṃ dadmi hutvā tu vidadhāmyaham //

sthāvaraṃ dehi me sarvam āhāraṃ dadatāṃ vara
tena tṛpto bhaveyaṃ vai sā me tṛptirhi pārthiva //

na śakyāḥ sthāvarāḥ sarve tejasā ca balena ca
nirdagdhuṃ tapatāṃ śreṣṭha tena tvāṃ praṇamāmyaham //

tuṣṭaste 'haṃ śarāndadmi akṣayānsarvatomukhān
ye prakṣiptā jvaliṣyanti mama tejaḥsamanvitāḥ //

āviṣṭā mama tejobhiḥ śoṣayiṣyanti sthāvarān
śuṣkān bhasmīkariṣyanti tena tṛptirnarādhipa //

tataḥ śarāṃstadādityas tv arjunāya prayacchata
tato dadāha samprāptān sthāvarān sarvameva ca //

grāmāṃstathāśramāṃścaiva ghoṣāṇi nagarāṇi ca
tapovanāni ramyāṇi vanānyupavanāni ca //

evaṃ prācīmanvadahat tataḥ sarvāṃ sa dakṣiṇām
nirvṛkṣā nistṛṇā bhūmir hatā ghoreṇa tejasā //

etasminneva kāle tu āpavo jalamāsthitaḥ
daśa varṣasahasrāṇi tatrāste sa mahānṛṣiḥ //

pūrṇe vrate mahātejā udatiṣṭhaṃstapodhanaḥ
so 'paśyadāśramaṃ dagdham arjunena mahāmuniḥ //

krodhācchaśāpa rājarṣiṃ kīrtitaṃ vo yathā mayā
kroṣṭoḥ śṛṇuta rājarṣer vaṃśamuttamapauruṣam //

yasyānvavāye sambhūto viṣṇurvṛṣṇikulodvahaḥ
kroṣṭorevābhavatputro vṛjinīvānmahārathaḥ //

vṛjinīvataśca putro 'bhūt svāho nāma mahābalaḥ
svāhaputro 'bhavad rājan ruṣaṅgur vadatāṃ varaḥ //

sa tu prasūtimicchan vai ruṣaṅguḥ saumyamātmajam
citraścitrarathaścāsya putraḥ karmabhiranvitaḥ //

atha caitrarathivīro jajñe vipuladakṣiṇaḥ
śaśabinduriti khyātaś cakravartī babhūva ha //

atrānuvaṃśaśloko 'yaṃ gītas tasminpurābhavat
śaśabindostu putrāṇāṃ śatānām abhavacchatam //

dhīmatāṃ cābhirūpāṇāṃ bhūridraviṇatejasām
teṣāṃ śatapradhānānāṃ pṛthusāhvā mahābalāḥ //

pṛthuśravāḥ pṛthuyaśāḥ pṛthudharmā pṛthuṃjayaḥ
pṛthukīrtiḥ pṛthumanā rājānaḥ śaśabindavaḥ //

śaṃsanti ca purāṇajñāḥ pṛthuśravasamuttamam
antarasya suyajñasya suyajñastanayo 'bhavat //

uśanā tu suyajñasya yo rakṣanpṛthivīmimām
ājahārāśvamedhānāṃ śatamuttamadhārmikaḥ //

titikṣurabhavatputra auśanaḥ śatrutāpanaḥ
maruttastasya tanayo rājarṣīṇāmanuttamaḥ //

āsīnmaruttatanayau vīraḥ kambalabarhiṣaḥ
putrastu rukmakavaco vidvānkambalabarhiṣaḥ //

nihatya rukmakavacaḥ parānkavacadhāriṇaḥ
dhanvino vividhairbāṇair avāpya pṛthivīmimām //

aśvamedhe dadau rājā brāhmaṇebhyastu dakṣiṇām
yajñe tu rukmakavacaḥ kadācitparavīrahā //

jajñire pañca putrāstu mahāvīryā dhanurbhṛtaḥ
rukmeṣuḥ pṛthurukmaśca jyāmaghaḥ parigho hariḥ //

parighaṃ ca hariṃ caiva videhe 'sthāpayatpitā
rukmeṣurabhavadrājā pṛthurukmastadāśrayaḥ //

tebhyaḥ pravrājito rājyāj jyāmaghastu tadāśrame
praśāntaścāśramasthaśca brāhmaṇenāvabodhitaḥ //

jagāma dhanurādāya deśamanyaṃ dhvajī rathī
narmadāṃ nṛpa ekākī kevalaṃ vṛttikāmataḥ //

ṛkṣavantaṃ giriṃ gatvā bhuktamanyairupāviśat
jyāmaghasyābhavadbhāryā caitrā pariṇatā satī //

aputro nyavasadrājā bhāryāmanyāṃ na vindata
tasyāsīdvijayo yuddhe tatra kanyāmavāpya saḥ //

bhāryāmuvāca saṃtrāsāt snuṣeyaṃ te śucismite
evamuktābravīdenaṃ kasya ceyaṃ snuṣeti ca //

yaste janiṣyate putras tasya bhāryā bhaviṣyati
tasmātsā tapasogreṇa kanyāyāḥ samprasūyata //

putraṃ vidarbhaṃ subhagā caitrā pariṇatā satī
rājaputryāṃ ca vidvānsa snuṣāyāṃ krathakaiśikau
lomapādaṃ tṛtīyaṃ tu putraṃ paramadhārmikam //

tasyāṃ vidarbho 'janayac charānraṇaviśāradān
lomapādānmanuḥ putrā jñātistasya tu cātmajaḥ //

kaiśikasya cidiḥ putras tasmāccaidyā nṛpāḥ smṛtāḥ
kratho vidarbhaputrastu kuntis tasyātmajo 'bhavat //

kunterdhṛṣṭaḥ suto jajñe raṇadhṛṣṭaḥ pratāpavān
dhṛṣṭasya putro dharmātmā nirvṛtiḥ paravīrahā //

tadeko nirvṛteḥ putro nāmnā sa tu vidūrathaḥ
daśārhastasya vai putro vyomastasya ca vai smṛtaḥ
dāśārhāccaiva vyomāttu putro jīmūta ucyate //

jīmūtaputro vimalas tasya bhīmarathaḥ sutaḥ
suto bhīmarathasyāsīt smṛto navarathaḥ kila //

tasya cāsīd dṛḍharathaḥ śakunistasya cātmajaḥ
tasmātkarambhaḥ kārambhir devarāto babhūva ha //

devakṣatro 'bhavadrājā daivarātirmahāyaśāḥ
devagarbhasamo jajñe devanakṣatranandanaḥ //

madhurnāma mahātejā madhoḥ puravasas tathā
āsīt puravasāt putraḥ purudvānpuruṣottamaḥ //

janturjajñe 'tha vaidarbhyāṃ bhadrasenyāṃ purudvataḥ
aikṣvākī cābhavadbhāryā jantostasyāmajāyata //

sātvataḥ sattvasaṃyuktaḥ sātvatāṃ kīrtivardhanaḥ
imāṃ visṛṣṭiṃ vijñāya jyāmaghasya mahātmanaḥ
prajāvān eti sāyujyaṃ rājñaḥ somasya dhīmataḥ //

sātvatān sattvasampannān kauśalyā suṣuve sutān
bhajinaṃ bhajamānaṃ tu divyaṃ devāvṛdhaṃ nṛpa //

andhakaṃ ca mahābhojaṃ vṛṣṇiṃ ca yadunandanam
teṣāṃ tu sargāś catvāro vistareṇaiva tacchṛṇu //

bhajamānasya sṛñjayyāṃ bāhyakāyāṃ ca bāhyakāḥ
sṛñjayasya sute dve tu bāhyakāstu tadābhavan //

tasya bhārye bhaginyau dve suṣuvāte bahūnsutān
nimiṃ ca kṛmilaṃ caiva vṛṣṇiṃ parapuraṃjayam
te bāhyakāyāṃ sṛñjayyāṃ bhajamānād vijajñire //

yajñe devāvṛdho rājā bandhūnāṃ mitravardhanaḥ
aputrastvabhavadrājā cacāra paramaṃ tapaḥ
putraḥ sarvaguṇopeto mama bhūyāditi spṛhan //

saṃyojya mantramevātha parṇāśājalamaspṛśat
tadopasparśanāttasya cakāra priyamāpagā //

kalyāṇatvānnarapates tasmai sā nimnagottamā
cintayātha parītātmā jagāmātha viniścayam //

nādhigacchāmyahaṃ nārīṃ yasyāmevaṃvidhaḥ sutaḥ
jāyeta tasmādadyāhaṃ bhavāmyatha sahasraśaḥ //

atha bhūtvā kumārī sā bibhratī paramaṃ vapuḥ
jñāpayāmāsa rājānaṃ tāmiyeṣa mahāvrataḥ //

atha sā navame māsi suṣuve saritāṃ varā
putraṃ sarvaguṇopetaṃ babhruṃ devāvṛdhānnṛpāt //

anuvaṃśe purāṇajñā gāyantīti pariśrutam
guṇāndevāvṛdhasyāpi kīrtayanto mahātmanaḥ //

yathaiva śṛṇumo dūrād apaśyāmas tathāntikāt
babhruḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṃ devairdevāvṛdhaḥ samaḥ //

ṣaṣṭiśca pūrvapuruṣāḥ sahasrāṇi ca saptatiḥ
ete 'mṛtatvaṃ samprāptā babhror devāvṛdhānnṛpa //

yajvā dānapatir vīro brahmaṇyaśca dṛḍhavrataḥ
rūpavānsumahātejāḥ śrutavīryadharastathā //

atha kaṅkasya duhitā suṣuve caturaḥ sutān
kukuraṃ bhajamānaṃ ca śaśiṃ kambalabarhiṣam //

kukurasya suto vṛṣṇir vṛṣṇestu tanayo dhṛtiḥ
kapotaromā tasyātha taittiristasya cātmajaḥ //

tasyāsīttanujaḥ sarpo vidvānputro nalaḥ kila
khyāyate tasya nāmnā sa nandano daradundubhiḥ //

tasminpravitate yajñe abhijātaḥ punarvasuḥ
aśvamedhaṃ ca putrārtham ājahāra narottamaḥ //

tasya madhye 'tirātrasya sabhāmadhyātsamutthitaḥ
atastu vidvānkarmajño yajvā dātā punarvasuḥ //

tasyāsīt putramithunaṃ babhūvāvijitaṃ kila
āhukaścāhukī caiva khyātaṃ mātematāṃ vara //

imāṃścodāharantyatra ślokānprati tamāhukam
sopāsaṅgānukarṣāṇāṃ sadhvajānāṃ varūthinām //

rathānāṃ meghaghoṣāṇāṃ sahasrāṇi daśaiva tu
nāsatyavādī nātejā nāyajvā nāsahasradaḥ //

nāśucirnāpyavidvān hi yo bhojeṣvabhyajāyata
āhukasya bhṛtiṃ prāptā ityetadvai taducyate //

āhukaścāpyavantīṣu svasāraṃ cāhukīṃ dadau
āhukātkāśyaduhitā dvau putrau samasūyata //

devakaścograsenaśca devagarbhasamāv ubhau
devakasya sutā vīrā jajñire tridaśopamāḥ //

devavānupadevaśca sudevo devarakṣitaḥ
teṣāṃ svasāraḥ saptāsan vasudevāya tā dadau //

devakī śrutadevī ca mitradevī yaśodharā
śrīdevī satyadevī ca sutāpī ceti saptamī //

navograsenasya sutāḥ kaṃsasteṣāṃ tu pūrvajaḥ
nyagrodhaśca sunāmā ca kaṅkaḥ śaṅkuśca bhūyasaḥ //

ajabhū rāṣṭrapālaśca yuddhamuṣṭiḥ sumuṣṭidaḥ
teṣāṃ svasāraḥ pañcāsan kaṃsā kaṃsavatī tathā //

sutantū rāṣṭrapālī ca kaṅkā ceti varāṅganāḥ
ugrasenaḥ sahāpatyo vyākhyātaḥ kukurodbhavaḥ //

bhajamānasya putro 'tha rathimukhyo vidūrathaḥ
rājādhidevaḥ śūraśca vidūrathasuto 'bhavat //

rājādhidevasya sutau jajñāte devasaṃmitau
niyamavratapradhānau śoṇāśvaḥ śvetavāhanaḥ //

śoṇāśvasya sutāḥ pañca śūrā raṇaviśāradāḥ
śamī ca devaśarmā ca nikuntaḥ śakraśatrujit //

śamiputraḥ pratikṣatraḥ pratikṣatrasya cātmajaḥ
pratikṣetraḥ suto bhojo hṛdīkastasya cātmajaḥ //

hṛdīkasyābhavanputrā daśa bhīmaparākramāḥ
kṛtavarmāgrajas teṣāṃ śatadhanvā ca madhyamaḥ //

devārhaścaiva nābhaśca bhīṣaṇaśca mahābalaḥ
ajāto vanajātaśca kanīyakakarambhakau //

devārhasya suto vidvāñ jajñe kambalabarhiṣaḥ
asāmañjāḥ sutastasya tamojātasya cātmajaḥ //

ajātaputrā vikrāntās trayaḥ paramakīrtayaḥ
sudaṃṣṭraśca sunābhaśca kṛṣṇa ityandhakā matāḥ //

andhakānāmimaṃ vaṃśaṃ yaḥ kīrtayati nityaśaḥ
ātmano vipulaṃ vaṃśaṃ prajāvānāpnute naraḥ //