Matsya Purana · Chapter 43

ityetacchaunakādrājā śatānīko niśamya tu
vismitaḥ parayā prītyā pūrṇacandra ivābabhau //

pūjayāmāsa nṛpatir vidhivaccātha śaunakam
ratnairgobhiḥ suvarṇaiśca vāsobhirvividhaistathā //

pratigṛhya tataḥ sarvaṃ yadrājñā prahitaṃ dhanam
dattvā ca brāhmaṇebhyaśca śaunako 'ntaradhīyata //

yayātervaṃśamicchāmaḥ śrotuṃ vistarato vada
yaduprabhṛtibhiḥ putrair yadā loke pratiṣṭhitam //

yadorvaṃśaṃ pravakṣyāmi jyeṣṭhasyottamatejasaḥ
vistareṇānupūrvyā ca gadato me nibodhata //

yadoḥ putrā babhūvurhi pañca devasutopamāḥ
mahārathā maheṣvāsā nāmatastānnibodhata //

sahasrajir atho jyeṣṭhaḥ kroṣṭurnīlo 'ntiko laghuḥ
sahasrajestu dāyādaḥ śatajirnāma pārthivaḥ //

śatajerapi dāyādās trayaḥ paramakīrtayaḥ
haihayaśca hayaścaiva tathā veṇuhayaśca yaḥ //

haihayasya tu dāyādo dharmanetraḥ pratiśrutaḥ
dharmanetrasya kuntistu saṃhatastasya cātmajaḥ //

saṃhatasya tu dāyādo mahiṣmānnāma pārthivaḥ
āsīnmahiṣmataḥ putro rudraśreṇyaḥ pratāpavān //

vārāṇasyām abhūdrājā kathitaṃ pūrvameva tu
rudraśreṇyasya putro 'bhūd durdamo nāma pārthivaḥ //

durdamasya suto dhīmān kanako nāma vīryavān
kanakasya tu dāyādāś catvāro lokaviśrutāḥ //

kṛtavīryaḥ kṛtāgniśca kṛtavarmā tathaiva ca
kṛtaujāśca caturtho 'bhūt kṛtavīryāttato 'rjunaḥ //

jātaḥ karasahasreṇa saptadvīpeśvaro nṛpaḥ
varṣāyutaṃ tapastepe duścaraṃ pṛthivīpatiḥ //

dattamārādhayāmāsa kārtavīryo 'trisambhavam
tasmai dattā varāstena catvāraḥ puruṣottama //

pūrvaṃ bāhusahasraṃ tu sa vavre rājasattamaḥ
adharmaṃ caramāṇasya sadbhiścāpi nivāraṇam //

yuddhena pṛthivīṃ jitvā dharmeṇaivānupālanam
saṃgrāme vartamānasya vadhaścaivādhikādbhavet //

teneyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpā saparvatā
saptodadhiparikṣiptā kṣāttreṇa vidhinā jitā //

jajñe bāhusahasraṃ vai icchatastasya dhīmataḥ
ratho dhvajaśca saṃjajña ityevamanuśuśruma //

daśa yajñasahasrāṇi rājñāṃ dvīpeṣu vai tadā
nirargalāni vṛttāni śrūyante tasya dhīmataḥ //

sarve yajñā mahārājñas tasyāsan bhūridakṣiṇāḥ
sarve kāñcanayūpāste sarvāḥ kāñcanavedikāḥ //

sarve devaiḥ samaṃ prāptair vimānasthairalaṃkṛtāḥ
gandharvairapsarobhiśca nityamevopaśobhitāḥ //

tasya yajñe jagau gāthāṃ gandharvo nāradastathā
kārtavīryasya rājarṣer mahimānaṃ nirīkṣya saḥ //

na nūnaṃ kārtavīryasya gatiṃ yāsyanti kṣatriyāḥ
yajñairdānaistapobhiśca vikrameṇa śrutena ca //

sa hi saptasu dvīpeṣu khaḍgī cakrī śarāsanī
rathī dvīpānyanucaran yogī paśyati taskarān //

pañcāśītisahasrāṇi varṣāṇāṃ sa narādhipaḥ
sa sarvaratnasampūrṇaś cakravartī babhūva ha //

sa eva paśupālo 'bhūt kṣetrapālaḥ sa eva hi
sa eva vṛṣṭyā parjanyo yogitvādarjuno 'bhavat //

yo 'sau bāhusahasreṇa jyāghātakaṭhinatvacā
bhāti raśmisahasreṇa śāradeneva bhāskaraḥ //

eṣa nāgaṃ manuṣyeṣu māhiṣmatyāṃ mahādyutiḥ
karkoṭakasutaṃ jitvā puryāṃ tatra nyaveśayat //

eṣa vegaṃ samudrasya prāvṛṭkāle bhajeta vai
krīḍanneva sukhodbhinnaḥ pratisroto mahīpatiḥ //

lalatā krīḍatā tena pratisragdāmamālinī
ūrmibhrukuṭisaṃtrāsāc cakitābhyeti narmadā //

eko bāhusahasreṇa vagāhe sa mahārṇavam
karotyudvṛttavegāṃ tu narmadāṃ prāvṛḍuddhatām //

tasya bāhusahasreṇa kṣobhyamāṇe mahodadhau
bhavantyatīva niśceṣṭāḥ pātālasthā mahāsurāḥ //

cūrṇīkṛtamahāvīci līnamīnamahātimim
mārutāviddhaphenaugham āvartākṣiptaduḥsaham //

karotyāloḍayanneva doḥsahasreṇa sāgaram
mandarakṣobhacakitā hy amṛtotpādaśaṅkitāḥ //

tadā niścalamūrdhāno bhavanti ca mahoragāḥ
sāyāhne kadalīkhaṇḍā nirvātastimitā iva //

evaṃ baddhvā dhanurjyāyām utsiktaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ
laṅkāyāṃ mohayitvā tu sabalaṃ rāvaṇaṃ balāt //

nirjitya baddhvā cānīya māhiṣmatyāṃ babandha ca
tato gatvā pulastyastu hy arjunaṃ saṃprasādayan //

mumoca rakṣaḥ paulastyaṃ pulastyeneha sāntvitam
tasya bāhusahasreṇa babhūva jyātalasvanaḥ //

yugāntābhrasahasrasya āsphoṭastvaśaneriva
aho bata vidhervīryaṃ bhārgavo 'yaṃ yadāchinat //

tadvai sahasraṃ bāhūnāṃ hematālavanaṃ yathā
yatrāpavastu saṃkruddho hy arjunaṃ śaptavānprabhuḥ //

yasmādvanaṃ pradagdhaṃ vai viśrutaṃ mama haihaya
tasmātte duṣkaraṃ karma kṛtamanyo hariṣyati //

chittvā bāhusahasraṃ te prathamaṃ tarasā balī
tapasvī brāhmaṇaśca tvāṃ sa vadhiṣyati bhārgava //

tasya rāmastadā tv āsīn mṛtyuḥ śāpena dhīmataḥ
varaścaiva tu rājarṣeḥ svayameva vṛtaḥ purā //

tasya putraśataṃ tv āsīt pañca tatra mahārathāḥ
kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmātmāno mahābalāḥ //

śūrasenaśca śūraśca dhṛṣṭaḥ kroṣṭustathaiva ca
jayadhvajaśca vaikartā avantiśca viśāṃpate //

jayadhvajasya putrastu tālajaṅgho mahābalaḥ
tasya putraśatānyeva tālajaṅghā iti śrutāḥ //

teṣāṃ pañca kulāḥ khyātā haihayānāṃ mahātmanām
vītihotrāśca śāryāto bhojāścāvantayastathā //

kuṇḍikerāśca vikrāntās tālajaṅghās tathaiva ca
vītihotrasutaścāpi ānarto nāma vīryavān
durjeyastasya putrastu babhūva mitrakarśanaḥ //

sadbhāvena mahārāja prajā dharmeṇa pālayan
kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravān //

yena sāgaraparyantā dhanuṣā nirjitā mahī
yastasya kīrtayennāma kalyamutthāya mānavaḥ //

na tasya vittanāśaḥ syān naṣṭaṃ ca labhate punaḥ
kārtavīryasya yo janma kathayediha dhīmataḥ
yathāvatsviṣṭapūtātmā svargaloke mahīyate //