Matsya Purana · Chapter 20

kathaṃ kauśikadāyādāḥ prāptāste yogamuttamam
pañcabhirjanmasambandhaiḥ kathaṃ karmakṣayo bhavet //

kauśiko nāma dharmātmā kurukṣetre mahānṛṣiḥ
nāmataḥ karmatastasya sutānsapta nibodhata //

śvasṛpaḥ krodhano hiṃsraḥ piśunaḥ kavireva ca
vāgduṣṭaḥ pitṛvartī ca gargaśiṣyāstadābhavan //

pitaryuparate teṣām abhūddurbhikṣamulbaṇam
anāvṛṣṭiśca mahatī sarvalokabhayaṃkarī //

gargādeśādvane dogdhrīṃ rakṣantaste tapodhanāḥ
khādāmaḥ kapilāmetāṃ vayaṃ kṣutpīḍitā bhṛśam //

iti cintayatāṃ pāpaṃ laghuḥ prāha tadānujaḥ
yadyavaśyamiyaṃ vadhyā śrāddharūpeṇa yojyatām //

śrāddhe niyojyamāneyaṃ pāpāttrāsyati no dhruvam
eva kurvityanujñātaḥ pitṛvartī tadānujaiḥ //

cakre samāhitaḥ śrāddham upayujya ca tāṃ punaḥ
dvau daive bhrātarau kṛtvā pitre trīnapyanukramāt //

tathaikamatithiṃ kṛtvā śrāddhadaḥ svayameva tu
cakāra mantravacchrāddhaṃ smaranpitṛparāyaṇaḥ //

vinā gavā vatsako 'pi gurave viniveditaḥ
vyāghreṇa nihatā dhenur vatso 'yaṃ pratigṛhyatām //

evaṃ sā bhakṣitā dhenuḥ saptabhistaistapodhanaiḥ
vaidikaṃ balamāśritya krūre karmaṇi nirbhayāḥ //

tataḥ kālāvakṛṣṭāste vyādhā dāśapure 'bhavan
jātismaratvaṃ prāptāste pitṛbhāvena bhāvitāḥ //

yatkṛtaṃ krūrakarmāpi śrāddharūpeṇa taistadā
tena te bhavane jātā vyādhānāṃ krūrakarmiṇām //

pitṝṇāṃ caiva māhātmyāj jātā jātismarāstu te
te tu vairāgyayogena āsthāyānaśanaṃ punaḥ //

jātismarāḥ sapta jātā mṛgāḥ kālañjare girau
nīlakaṇṭhasya purataḥ pitṛbhāvānubhāvitāḥ //

tatrāpi jñānavairāgyāt prāṇānutsṛjya dharmataḥ
lokair avekṣyamāṇāste tīrthānte 'naśanena tu //

mānase cakravākāste saṃjātāḥ sapta yoginaḥ
nāmataḥ karmataḥ sarvāñ chṛṇudhvaṃ dvijasattamāḥ //

sumanāḥ kumudaḥ śuddhaś chidradarśī sunetrakaḥ
sunetraścāṃśumāṃścaiva saptaite yogapāragāḥ //

yogabhraṣṭāstrayasteṣāṃ babhramuś cālpacetanāḥ
dṛṣṭvā vibhrājamānaṃ tam udyāne strībhiranvitam //

krīḍantaṃ vividhairbhāvair mahābalaparākramam
pañcālānvayasambhūtaṃ prabhūtabalavāhanam //

rājyakāmo 'bhavaccaikas teṣāṃ madhye jalaukasām
pitṛvartī ca yo vipraḥ śrāddhakṛt pitṛvatsalaḥ //

aparau mantriṇau dṛṣṭvā prabhūtabalavāhanau
mantritve cakratuścecchām asminmartye dvijottamāḥ //

tanmadhye ye tu niṣkāmās te babhūvur dvijottamāḥ
vibhrājaputrastveko 'bhūd brahmadatta iti smṛtaḥ //

mantriputrau tathā cobhau kaṇḍarīkasubālakau
brahmadatto 'bhiṣiktaḥ san purohitavipaścitā //

pañcālarājo vikrāntaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ
yogavitsarvajantūnāṃ rutavettābhavattadā //

tasya rājño 'bhavadbhāryā devalasyātmajā śubhā
saṃnatirnāma vikhyātā kapilā yābhavatpurā //

pitṛkārye niyuktatvād abhavadbrahmavādinī
tayā cakāra sahitaḥ sa rājyaṃ rājanandanaḥ //

kadācidudyānagatas tayā saha sa pārthivaḥ
dadarśa kīṭamithunam anaṅgakalahākulam //

pipīlikāmanunayan paritaḥ kīṭakāmukaḥ
pañcabāṇābhitaptāṅgaḥ sagadgadamuvāca ha //

na tvayā sadṛśī loke kāminī vidyate kvacit
madhyakṣāmātijaghanā bṛhadvakṣo 'bhigāminī //

suvarṇavarṇā suśroṇī mañjūktā cāruhāsinī
sulakṣyanetrarasanā guḍaśarkaravatsalā //

bhokṣyase mayi bhukte tvaṃ snāsi snāte tathā mayi
proṣite sati dīnā tvaṃ kruddhe 'pi bhayacañcalā //

kimarthaṃ vada kalyāṇi saroṣavadanā sthitā
sā tamāha sakopā tu kim ālapasi māṃ śaṭha //

tvayā modakacūrṇaṃ tu māṃ vihāya vineṣyatā
pradattaṃ samatikrānte dine 'nyasyāḥ samanmatha //

tvatsādṛśyānmayā dattam anyasyai varavarṇini
tadekamaparādhaṃ me kṣantumarhasi bhāmini //

naitadevaṃ kariṣyāmi punaḥ kvāpīha suvrate
spṛśāmi pādau satyena prasīda praṇatasya me //

iti tadvacanaṃ śrutvā sā prasannābhavattataḥ
ātmānam arpayāmāsa mohanāya pipīlikā //

brahmadatto 'pyaśeṣaṃ taṃ jñātvā vismayam āgamat
sarvasattvarutajñatvāt prasādāc cakrapāṇinaḥ //