Language

ENहिગુ
Scripture Library

Matsya Purana · Chapter 167

167.1

evamekārṇavībhūte śete lokemahādyutiḥ
pracchādya salilenorvīṃ haṃso nārāyaṇastadā //

167.2

mahato rajaso madhye mahārṇavasaraḥsu vai
virajaskaṃ mahābāhum akṣayaṃ brahma yadviduḥ //

167.3

ātmarūpaprakāśena tamasā saṃvṛtaḥ prabhuḥ
manaḥ sāttvikamādhāya yatra tatsatyamāsata //

167.4

yāthātathyaṃ paraṃ jñānaṃ bhūtaṃ tadbrahmaṇā purā
rahasyāraṇyakoddiṣṭaṃ yaccaupaniṣadaṃ smṛtam //

167.5

puruṣo yajña ityetad yatparaṃ parikīrtitam
yaścānyaḥ puruṣākhyaḥ syāt sa eṣa puruṣottamaḥ //

167.6

ye ca yajñakarā viprā ye cartvija iti smṛtāḥ
asmādeva purā bhūtā yajñebhyaḥ śrūyatāṃ tathā //

167.7

brahmāṇaṃ prathamaṃ vaktrād udgātāraṃ ca sāmagam
hotāramapi cādhvaryuṃ bāhubhyāmasṛjatprabhuḥ //

167.8

brahmaṇo brāhmaṇācchaṃsi prastotāraṃ ca sarvaśaḥ
tau mitrāvaruṇau pṛṣṭhāt pratiprastārameva ca //

167.9

udarātpratihartāraṃ potāraṃ caiva pārthiva
acchāvākamathorubhyāṃ neṣṭāraṃ caiva pārthiva //

167.10

pāṇibhyāmatha cāgnīdhraṃ subrahmaṇyaṃ ca jānutaḥ
grāvastutaṃ tu pādābhyām unnetāraṃ ca yājuṣam //

167.11

evamevaiṣa bhagavān ṣoḍaśaiva jagatpatiḥ
pravaktṝnsarvayajñānām ṛtvijo 'sṛjaduttamān //

167.12

tadeṣa vai vedamayaḥ puruṣo yajñasaṃjñitaḥ
vedāścaitanmayāḥ sarve sāṅgopaniṣadakriyāḥ //

167.13

svapityekārṇave caiva yadāścaryamabhūtpurā
śrūyatāṃ tadyathā viprā mārkaṇḍeyakutūhalam //

167.14

gīrṇo bhagavatastasya kukṣāveva mahāmuniḥ
bahuvarṣasahasrāyus tasyaiva varatejasā //

167.15

aṭaṃstīrthaprasaṅgena pṛthivīṃ tīrthagocarām
āśramāṇi ca puṇyāni devatāyatanāni ca //

167.16

deśānrāṣṭrāṇi citrāṇi purāṇi vividhāni ca
japahomaparaḥ śāntas tapo ghoraṃ samāsthitaḥ //

167.17

mārkaṇḍeyastatastasya śanairvaktrādviniḥsṛtaḥ
sa niṣkrāmanna cātmānaṃ jānīte devamāyayā //

167.18

niṣkramyāpyasya vadanād ekārṇavamatho jagat
sarvatastamasācchannaṃ mārkaṇḍeyo 'nvavaikṣata //

167.19

tasyotpannaṃ bhayaṃ tīvraṃ saṃśayaścātmajīvite
devadarśanasaṃhṛṣṭo vismayaṃ paramaṃ gataḥ //

167.20

cintayañjalamadhyastho mārkaṇḍeyo viśaṅkitaḥ
kiṃ nu syānmama cinteyaṃ mohaḥ svapno 'nubhūyate //

167.21

vyaktamanyatamo bhāvas teṣāṃ saṃbhāvito mama
na hīdṛśaṃ jagatkleśam ayuktaṃ satyamarhati //

167.22

naṣṭacandrārkapavane naṣṭaparvatabhūtale
katamaḥ syādayaṃ loka iti cintāmavasthitaḥ //

167.23

dadarśa cāpi puruṣaṃ svapantaṃ parvatopamam
salile 'rdhamatho magnaṃ jīmūtamiva sāgare //

167.24

jvalantamiva tejobhir goyuktamiva bhāskaram
śarvaryāṃ jāgratamiva bhāsantaṃ svena tejasā //

167.25

devaṃ draṣṭumihāyātaḥ ko bhavāniti vismayāt
tathaiva sa muniḥ kukṣiṃ punareva praveśitaḥ //

167.26

sampraviṣṭaḥ punaḥ kukṣiṃ mārkaṇḍeyo 'tivismayaḥ
tathaiva tu punarbhūyo vijānansvapnadarśanam //

167.27

sa tathaiva yathāpūrvaṃ yo dharāmaṭate purā
puṇyatīrthajalopetāṃ vividhānyāśramāṇi ca //

167.28

kratubhiryajamānāśca samāptavaradakṣiṇān
apaśyaddevakukṣisthān yājakāñchataśo dvijān //

167.29

sadvṛttamāsthitāḥ sarve varṇā brāhmaṇapūrvakāḥ
catvāraścāśramāḥ samyag yathoddiṣṭā mayā tava //

167.30

evaṃ varṣaśataṃ sāgraṃ mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ
carataḥ pṛthivīṃ sarvāṃ na kukṣyantaḥ samīkṣitaḥ //

167.31

tataḥ kadācidatha vai punarvaktrādviniḥsṛtaḥ
suptaṃ nyagrodhaśākhāyāṃ bālamekaṃ niraikṣata //

167.32

tathaivaikārṇavajale nīhāreṇāvṛtāmbare
avyagraḥ krīḍate loke sarvabhūtavivarjite //

167.33

sa munirvismayāviṣṭaḥ kautūhalasamanvitaḥ
bālamādityasaṃkāśaṃ nāśaknodabhivīkṣitum //

167.34

sa cintayaṃstathaikānte sthitvā salilasaṃnidhau
pūrvadṛṣṭamidaṃ mene śaṅkito devamāyayā //

167.35

agādhasalile tasmin mārkaṇḍeyaḥ savismayaḥ
plavaṃstathārtim agamad bhayātsaṃtrastalocanaḥ //

167.36

sa tasmai bhagavānāha svāgataṃ bālayogavān
babhāṣe meghatulyena svareṇa puruṣottamaḥ //

167.37

mā bhairvatsa na bhetavyam ihaivāyāhi me 'ntikam
mārkaṇḍeyo munistvāha bālaṃ taṃ śramapīḍitaḥ //

167.38

ko māṃ nāmnā kīrtayati tapaḥ paribhavanmama
divyaṃ varṣasahasrākhyaṃ dharṣayanniva me vayaḥ //

167.39

na hyeṣa vaḥ samācāro deveṣvapi mamocitaḥ
māṃ brahmāpi hi deveśo dīrghāyuriti bhāṣate //

167.40

kastamo ghoramāsādya māmadya tyaktajīvitaḥ
mārkaṇḍeyeti māmuktvā mṛtyumīkṣitumarhati //

167.41

evamābhāṣya taṃ krodhān mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ
tathaiva bhagavānbhūyo babhāṣe madhusūdanaḥ //

167.42

ahaṃ te janako vatsa hṛṣīkeśaḥ pitā guruḥ
āyuṣpradātā paurāṇaḥ kiṃ māṃ tvaṃ nopasarpasi //

167.43

māṃ putrakāmaḥ prathamaṃ pitā te 'ṅgiraso muniḥ
pūrvamārādhayāmāsa tapastīvraṃ samāśritaḥ //

167.44

tatastvāṃ ghoratapasā prāvṛṇodamitaujasam
uktavānahamātmasthaṃ maharṣim amitaujasam //

167.45

kaḥ samutsahate cānyo yo na bhūtātmakātmajaḥ
draṣṭumekārṇavagataṃ krīḍantaṃ yogavartmanā //

167.46

tataḥ prahṛṣṭavadano vismayotphullalocanaḥ
mūrdhni baddhāñjalipuṭo mārkaṇḍeyo mahātapāḥ //

167.47

nāmagotre tataḥ procya dīrghāyurlokapūjitaḥ
tasmai bhagavate bhaktyā namaskāramathākarot //

167.48

iccheyaṃ tattvato māyām imāṃ jñātuṃ tavānagha
yadekārṇavamadhyasthaḥ śeṣe tvaṃ bālarūpavān //

167.49

kiṃsaṃjñaścaiva bhagavāṃl loke vijñāyase prabho
tarkaye tvāṃ mahātmānaṃ ko hyanyaḥ sthātumarhati //

167.50

ahaṃ nārāyaṇo brahman sarvabhūtavināśanaḥ
ahaṃ sahasraśīrṣākhyo yaḥ padairabhisaṃjñitaḥ //

167.51

ādityavarṇaḥ puruṣo makhe brahmamayo makhaḥ
ahamagnirhavyavāho yādasāṃ patiravyayaḥ //

167.52

ahamindrapade śakro varṣāṇāṃ parivatsaraḥ
ahaṃ yogī yugākhyasya yugāntāvarta eva ca //

167.53

ahaṃ sarvāṇi sattvāni daivatānyakhilāni tu
bhujaṃgānāmahaṃ śeṣas tārkṣyo vai sarvapakṣiṇām //

167.54

kṛtāntaḥ sarvabhūtānāṃ viśveṣāṃ kālasaṃjñitaḥ
ahaṃ dharmastapaścāhaṃ sarvāśramanivāsinām //

167.55

ahaṃ caiva sariddivyā kṣīrodaśca mahārṇavaḥ
yattatsatyaṃ ca paramam ahamekaḥ prajāpatiḥ //

167.56

ahaṃ sāṃkhyamahaṃ yogo 'pyahaṃ tatparamaṃ padam
ahamijyā kriyā cāham ahaṃ vidyādhipaḥ smṛtaḥ //

167.57

ahaṃ jyotirahaṃ vāyur ahaṃ bhūmirahaṃ nabhaḥ
ahamāpaḥ samudrāśca nakṣatrāṇi diśo daśa //

167.58

ahaṃ varṣamahaṃ somaḥ parjanyo 'hamahaṃ raviḥ
kṣīrodasāgare cāhaṃ samudre vaḍavāmukhaḥ //

167.59

vahniḥ saṃvartako bhūtvā pibaṃstoyamayaṃ haviḥ
ahaṃ purāṇaḥ paramaṃ tathaivāhaṃ parāyaṇam //

167.60

ahaṃ bhūtasya bhavyasya vartamānasya saṃbhavaḥ
yatkiṃcitpaśyase vipra yacchṛṇoṣi ca kiṃcana //

167.61

yalloke cānubhavasi tatsarvaṃ māmanusmara
viśvaṃ sṛṣṭaṃ mayā pūrvaṃ sṛjyaṃ cādyāpi paśya mām //

167.62

yuge yuge ca srakṣyāmi mārkaṇḍeyākhilaṃ jagat
tadetadakhilaṃ sarvaṃ mārkaṇḍeyāvadhāraya //

167.63

śuśrūṣurmama dharmāṃśca kukṣau cara sukhaṃ mama
mama brahmā śarīrastho devaiśca ṛṣibhiḥ saha //

167.64

vyaktamavyaktayogaṃ mām avagacchāsuradviṣam
ahamekākṣaro mantras tryakṣaraścaiva tārakaḥ //

167.65

parastrivargād oṃkāras trivargārthanidarśanaḥ
evamādipurāṇeśo vadanneva mahāmatiḥ //

167.66

vaktramāhṛtavānāśu mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim
tato bhagavataḥ kukṣiṃ praviṣṭo munisattamaḥ //

167.67

sa tasminsukhamekānte śuśrūṣurhaṃsamavyayam
yo 'hameva vividhatanuṃ pariśrito mahārṇave vyapagatacandrabhāskare
śanaiścaranprabhurapi haṃsasaṃjñito 'sṛjajjagadviharati kālaparyaye //

Original text: Matsyapurāṇa, 1-176 · Edition: Calcutta: Caukhamba Vidyabhavan, 1954. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc