Matsya Purana · Chapter 167
evamekārṇavībhūte śete lokemahādyutiḥ
pracchādya salilenorvīṃ haṃso nārāyaṇastadā //
mahato rajaso madhye mahārṇavasaraḥsu vai
virajaskaṃ mahābāhum akṣayaṃ brahma yadviduḥ //
ātmarūpaprakāśena tamasā saṃvṛtaḥ prabhuḥ
manaḥ sāttvikamādhāya yatra tatsatyamāsata //
yāthātathyaṃ paraṃ jñānaṃ bhūtaṃ tadbrahmaṇā purā
rahasyāraṇyakoddiṣṭaṃ yaccaupaniṣadaṃ smṛtam //
puruṣo yajña ityetad yatparaṃ parikīrtitam
yaścānyaḥ puruṣākhyaḥ syāt sa eṣa puruṣottamaḥ //
ye ca yajñakarā viprā ye cartvija iti smṛtāḥ
asmādeva purā bhūtā yajñebhyaḥ śrūyatāṃ tathā //
brahmāṇaṃ prathamaṃ vaktrād udgātāraṃ ca sāmagam
hotāramapi cādhvaryuṃ bāhubhyāmasṛjatprabhuḥ //
brahmaṇo brāhmaṇācchaṃsi prastotāraṃ ca sarvaśaḥ
tau mitrāvaruṇau pṛṣṭhāt pratiprastārameva ca //
udarātpratihartāraṃ potāraṃ caiva pārthiva
acchāvākamathorubhyāṃ neṣṭāraṃ caiva pārthiva //
pāṇibhyāmatha cāgnīdhraṃ subrahmaṇyaṃ ca jānutaḥ
grāvastutaṃ tu pādābhyām unnetāraṃ ca yājuṣam //
evamevaiṣa bhagavān ṣoḍaśaiva jagatpatiḥ
pravaktṝnsarvayajñānām ṛtvijo 'sṛjaduttamān //
tadeṣa vai vedamayaḥ puruṣo yajñasaṃjñitaḥ
vedāścaitanmayāḥ sarve sāṅgopaniṣadakriyāḥ //
svapityekārṇave caiva yadāścaryamabhūtpurā
śrūyatāṃ tadyathā viprā mārkaṇḍeyakutūhalam //
gīrṇo bhagavatastasya kukṣāveva mahāmuniḥ
bahuvarṣasahasrāyus tasyaiva varatejasā //
aṭaṃstīrthaprasaṅgena pṛthivīṃ tīrthagocarām
āśramāṇi ca puṇyāni devatāyatanāni ca //
deśānrāṣṭrāṇi citrāṇi purāṇi vividhāni ca
japahomaparaḥ śāntas tapo ghoraṃ samāsthitaḥ //
mārkaṇḍeyastatastasya śanairvaktrādviniḥsṛtaḥ
sa niṣkrāmanna cātmānaṃ jānīte devamāyayā //
niṣkramyāpyasya vadanād ekārṇavamatho jagat
sarvatastamasācchannaṃ mārkaṇḍeyo 'nvavaikṣata //
tasyotpannaṃ bhayaṃ tīvraṃ saṃśayaścātmajīvite
devadarśanasaṃhṛṣṭo vismayaṃ paramaṃ gataḥ //
cintayañjalamadhyastho mārkaṇḍeyo viśaṅkitaḥ
kiṃ nu syānmama cinteyaṃ mohaḥ svapno 'nubhūyate //
vyaktamanyatamo bhāvas teṣāṃ saṃbhāvito mama
na hīdṛśaṃ jagatkleśam ayuktaṃ satyamarhati //
naṣṭacandrārkapavane naṣṭaparvatabhūtale
katamaḥ syādayaṃ loka iti cintāmavasthitaḥ //
dadarśa cāpi puruṣaṃ svapantaṃ parvatopamam
salile 'rdhamatho magnaṃ jīmūtamiva sāgare //
jvalantamiva tejobhir goyuktamiva bhāskaram
śarvaryāṃ jāgratamiva bhāsantaṃ svena tejasā //
devaṃ draṣṭumihāyātaḥ ko bhavāniti vismayāt
tathaiva sa muniḥ kukṣiṃ punareva praveśitaḥ //
sampraviṣṭaḥ punaḥ kukṣiṃ mārkaṇḍeyo 'tivismayaḥ
tathaiva tu punarbhūyo vijānansvapnadarśanam //
sa tathaiva yathāpūrvaṃ yo dharāmaṭate purā
puṇyatīrthajalopetāṃ vividhānyāśramāṇi ca //
kratubhiryajamānāśca samāptavaradakṣiṇān
apaśyaddevakukṣisthān yājakāñchataśo dvijān //
sadvṛttamāsthitāḥ sarve varṇā brāhmaṇapūrvakāḥ
catvāraścāśramāḥ samyag yathoddiṣṭā mayā tava //
evaṃ varṣaśataṃ sāgraṃ mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ
carataḥ pṛthivīṃ sarvāṃ na kukṣyantaḥ samīkṣitaḥ //
tataḥ kadācidatha vai punarvaktrādviniḥsṛtaḥ
suptaṃ nyagrodhaśākhāyāṃ bālamekaṃ niraikṣata //
tathaivaikārṇavajale nīhāreṇāvṛtāmbare
avyagraḥ krīḍate loke sarvabhūtavivarjite //
sa munirvismayāviṣṭaḥ kautūhalasamanvitaḥ
bālamādityasaṃkāśaṃ nāśaknodabhivīkṣitum //
sa cintayaṃstathaikānte sthitvā salilasaṃnidhau
pūrvadṛṣṭamidaṃ mene śaṅkito devamāyayā //
agādhasalile tasmin mārkaṇḍeyaḥ savismayaḥ
plavaṃstathārtim agamad bhayātsaṃtrastalocanaḥ //
sa tasmai bhagavānāha svāgataṃ bālayogavān
babhāṣe meghatulyena svareṇa puruṣottamaḥ //
mā bhairvatsa na bhetavyam ihaivāyāhi me 'ntikam
mārkaṇḍeyo munistvāha bālaṃ taṃ śramapīḍitaḥ //
ko māṃ nāmnā kīrtayati tapaḥ paribhavanmama
divyaṃ varṣasahasrākhyaṃ dharṣayanniva me vayaḥ //
na hyeṣa vaḥ samācāro deveṣvapi mamocitaḥ
māṃ brahmāpi hi deveśo dīrghāyuriti bhāṣate //
kastamo ghoramāsādya māmadya tyaktajīvitaḥ
mārkaṇḍeyeti māmuktvā mṛtyumīkṣitumarhati //
evamābhāṣya taṃ krodhān mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ
tathaiva bhagavānbhūyo babhāṣe madhusūdanaḥ //
ahaṃ te janako vatsa hṛṣīkeśaḥ pitā guruḥ
āyuṣpradātā paurāṇaḥ kiṃ māṃ tvaṃ nopasarpasi //
māṃ putrakāmaḥ prathamaṃ pitā te 'ṅgiraso muniḥ
pūrvamārādhayāmāsa tapastīvraṃ samāśritaḥ //
tatastvāṃ ghoratapasā prāvṛṇodamitaujasam
uktavānahamātmasthaṃ maharṣim amitaujasam //
kaḥ samutsahate cānyo yo na bhūtātmakātmajaḥ
draṣṭumekārṇavagataṃ krīḍantaṃ yogavartmanā //
tataḥ prahṛṣṭavadano vismayotphullalocanaḥ
mūrdhni baddhāñjalipuṭo mārkaṇḍeyo mahātapāḥ //
nāmagotre tataḥ procya dīrghāyurlokapūjitaḥ
tasmai bhagavate bhaktyā namaskāramathākarot //
iccheyaṃ tattvato māyām imāṃ jñātuṃ tavānagha
yadekārṇavamadhyasthaḥ śeṣe tvaṃ bālarūpavān //
kiṃsaṃjñaścaiva bhagavāṃl loke vijñāyase prabho
tarkaye tvāṃ mahātmānaṃ ko hyanyaḥ sthātumarhati //
ahaṃ nārāyaṇo brahman sarvabhūtavināśanaḥ
ahaṃ sahasraśīrṣākhyo yaḥ padairabhisaṃjñitaḥ //
ādityavarṇaḥ puruṣo makhe brahmamayo makhaḥ
ahamagnirhavyavāho yādasāṃ patiravyayaḥ //
ahamindrapade śakro varṣāṇāṃ parivatsaraḥ
ahaṃ yogī yugākhyasya yugāntāvarta eva ca //
ahaṃ sarvāṇi sattvāni daivatānyakhilāni tu
bhujaṃgānāmahaṃ śeṣas tārkṣyo vai sarvapakṣiṇām //
kṛtāntaḥ sarvabhūtānāṃ viśveṣāṃ kālasaṃjñitaḥ
ahaṃ dharmastapaścāhaṃ sarvāśramanivāsinām //
ahaṃ caiva sariddivyā kṣīrodaśca mahārṇavaḥ
yattatsatyaṃ ca paramam ahamekaḥ prajāpatiḥ //
ahaṃ sāṃkhyamahaṃ yogo 'pyahaṃ tatparamaṃ padam
ahamijyā kriyā cāham ahaṃ vidyādhipaḥ smṛtaḥ //
ahaṃ jyotirahaṃ vāyur ahaṃ bhūmirahaṃ nabhaḥ
ahamāpaḥ samudrāśca nakṣatrāṇi diśo daśa //
ahaṃ varṣamahaṃ somaḥ parjanyo 'hamahaṃ raviḥ
kṣīrodasāgare cāhaṃ samudre vaḍavāmukhaḥ //
vahniḥ saṃvartako bhūtvā pibaṃstoyamayaṃ haviḥ
ahaṃ purāṇaḥ paramaṃ tathaivāhaṃ parāyaṇam //
ahaṃ bhūtasya bhavyasya vartamānasya saṃbhavaḥ
yatkiṃcitpaśyase vipra yacchṛṇoṣi ca kiṃcana //
yalloke cānubhavasi tatsarvaṃ māmanusmara
viśvaṃ sṛṣṭaṃ mayā pūrvaṃ sṛjyaṃ cādyāpi paśya mām //
yuge yuge ca srakṣyāmi mārkaṇḍeyākhilaṃ jagat
tadetadakhilaṃ sarvaṃ mārkaṇḍeyāvadhāraya //
śuśrūṣurmama dharmāṃśca kukṣau cara sukhaṃ mama
mama brahmā śarīrastho devaiśca ṛṣibhiḥ saha //
vyaktamavyaktayogaṃ mām avagacchāsuradviṣam
ahamekākṣaro mantras tryakṣaraścaiva tārakaḥ //
parastrivargād oṃkāras trivargārthanidarśanaḥ
evamādipurāṇeśo vadanneva mahāmatiḥ //
vaktramāhṛtavānāśu mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim
tato bhagavataḥ kukṣiṃ praviṣṭo munisattamaḥ //
sa tasminsukhamekānte śuśrūṣurhaṃsamavyayam
yo 'hameva vividhatanuṃ pariśrito mahārṇave vyapagatacandrabhāskare
śanaiścaranprabhurapi haṃsasaṃjñito 'sṛjajjagadviharati kālaparyaye //
Original text: Matsyapurāṇa, 1-176 · Edition: Calcutta: Caukhamba Vidyabhavan, 1954. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0