Matsya Purana · Chapter 153

tamālokya palāyantaṃ vibhraṣṭadhvajakārmukam
hariṃ devaḥ sahasrākṣo mene bhagnaṃ durāhave //

daityāṃśca muditāndṛṣṭvā kartavyaṃ nādhyagacchata
athāyānnikaṭe viṣṇoḥ sureśaḥ pākaśāsanaḥ //

uvāca cainaṃ madhuraṃ protsāhaparibṛṃhakam
kimebhiḥ krīḍase deva dānavairduṣṭamānasaiḥ //

durjanairlabdharandhrasya puruṣasya kutaḥ kriyāḥ
śaktenopekṣito nīco manyate balamātmanaḥ //

tasmānna nīcaṃ matimān durgahīnaṃ hi saṃtyajet
athāgresarasaṃpattyā rathino jayamāpnuyuḥ //

kaste sakhābhavaccāgre hiraṇyākṣavadhe vibho
hiraṇyakaśipurdaityo vīryaśālī madoddhataḥ //

tvāṃ prāpyāpaśyadasuro viṣamaṃ smṛtivibhramam
pūrve 'pyatibalā ye ca daityendrāḥ suravidviṣaḥ //

vināśamāgatāḥ prāpya śalabhā iva pāvakam
yuge yuge ca daityānāṃ tvamevāntakaro hare //

tathaivādyeha magnānāṃ bhava viṣṇo surāśrayaḥ
evamuktastato viṣṇur vyavardhata mahābhujaḥ //

ṛddhyā paramayā yuktaḥ sarvabhūtāśrayo 'rihā
athovāca sahasrākṣaṃ kālakṣamam adhokṣajaḥ //

daityendrāḥ svairvadhopāyaiḥ śakyā hantuṃ hi nānyataḥ
durjayastārako daityo muktvā saptadinaṃ śiśum //

kaścitstrīvadhyatāṃ prāpto vadhe 'nyasya kumārikā
jambhastu vadhyatāṃ prāpto dānavaḥ krūravikramaḥ //

tasmādvīryeṇa divyena jahi jambhaṃ jagadvaram
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ tvāṃ vinā sa tu dānavaḥ //

mayā gupto raṇe jambhaṃ jagatkaṇṭakamuddhara
tadvaikuṇṭhavacaḥ śrutvā sahasrākṣo 'marārihā //

samādiśatsurānsarvān sainyasya racanāṃ prati
yatsāraṃ sarvalokeṣu vīryasya tapaso 'pi ca //

tadekādaśa rudrāṃstu cakārāgresarānhariḥ
vyālabhogāṅgasaṃnaddhā balino nīlakaṃdharāḥ //

candrakhaṇḍanṛmuṇḍālī maṇḍitoruśikhaṇḍinaḥ
śūlajvālāvaliptāṅgā bhujamaṇḍalabhairavāḥ //

piṅgottuṅgajaṭājūṭāḥ siṃhacarmānuṣaṅgiṇaḥ
kapālīśādayo rudrā vidrāvitamahāsurāḥ //

kapālī piṅgalo bhīmo virūpākṣo vilohitaḥ
ajeśaḥ śāsanaḥ śāstā śaṃbhuścaṇḍo dhruvastathā //

eta ekādaśānanta balā rudrāḥ prabhāviṇaḥ
pālayanto balasyāgre dārayantaśca dānavān //

āpyāyayantastridaśān garjanta iva cāmbudāḥ
himācalābhe mahati kāñcanāmburuhasraji //

pracalaccāmare hema ghaṇṭāsaṃghātamaṇḍite
airāvate caturdante mātaṅge 'calasaṃsthite //

mahāmadajalasrāve kāmarūpe śatakratuḥ
tasthau himagireḥ śṛṅge bhānumāniva dīptimān //

tasyārakṣatpadaṃ savyaṃ māruto 'mitavikramaḥ
jugopāparamagnistu jvālāpūritadiṅmukhaḥ //

pṛṣṭharakṣo 'bhavadviṣṇuḥ sasainyasya śatakratoḥ
ādityā vasavo viśve marutaścāśvināvapi //

gandharvā rākṣasā yakṣāḥ sakiṃnaramahoragāḥ
nānāvidhāyudhāścitrā dadhānā hemabhūṣaṇāḥ //

koṭiśaḥ koṭiśaḥ kṛtvā vṛndaṃ cihnopalakṣitam
viśrāmayantaḥ svāṃ kīrtiṃ bandivṛndapuraḥsarāḥ
cerurdaityavadhe hṛṣṭāḥ sahendrāḥ surajātayaḥ //

śatakratoramaranikāyapālitā patākinī gajaśatavājināditā
sitonnatadhvajapaṭakoṭimaṇḍitā babhūva sā ditisutaśokavardhinī //

āyāntīm avalokyātha surasenāṃ gajāsuraḥ
gajarūpī mahāmbhoda saṃghāto bhāti bhairavaḥ //

paraśvadhāyudho daityo daṃśitoṣṭhakasaṃpuṭaḥ
mamarda ca raṇe devāṃś cikṣepānyānkareṇa tu //

parānparaśunā jaghne daityendro raudravikramaḥ
tasya pātayataḥ senāṃ yakṣagandharvakiṃnarāḥ //

mumucuḥ saṃhatāḥ sarve citraśastrāstrasaṃhatim
pāśān paraśvadhāṃścakrān bhindipālān samudgarān //

kuntānprāsān asīṃstīkṣṇān mudgarāṃścāpi duḥsahān
tānsarvānso 'grasaddaityaḥ kavalāniva yūthapaḥ //

kopāsphālitadīrghāgra karāsphoṭena pātayan
vicacāra raṇe devān duṣprekṣye gajadānavaḥ //

yasminyasminnipatati suravṛnde gajāsuraḥ
tasmiṃstasminmahāśabdo hāhākārakṛto 'bhavat //

atha vidravamāṇaṃ tad balaṃ prekṣya samantataḥ
rudrāḥ parasparaṃ procur ahaṃkārotthitārciṣaḥ //

bho bho gṛhṇīta daityendraṃ mardatainaṃ hatāśrayam
karṣatainaṃ śitaiḥ śūlair bhañjatainaṃ ca marmasu //

kapālī vākyamākarṇya śūlaṃ śitaśikhāmukham
saṃmārjya vāmahastena saṃrambhavivṛtekṣaṇaḥ //

adhāvadbhṛkuṭīvakro daityendrābhimukho raṇe
dṛḍhena muṣṭibandhena śūlaṃ viṣṭabhya nirmalam //

jaghāna kumbhadeśe tu kapālī gajadānavam
tato daśāpi te rudrā nirmalāyomayai raṇe //

jaghnuḥ śūlaiśca daityendraṃ śailavarṣmāṇamāhave
srutaśoṇitarandhrastu śitaśūlamukhārditaḥ //

babhau kṛṣṇacchavir daityaḥ śaradīvāmalaṃ saraḥ
protphullāruṇanīlābja saṃghātaḥ sarvatodiśam //

bhasmaśubhratanuchāyai rudrairhaṃsairivāvṛtaḥ
upasthitārtirdaityo 'tha pracalatkarṇapallavaḥ //

śaṃbhuṃ bibheda daśanair nābhideśe gajāsuraḥ
dṛṣṭvā saktaṃ tu rudrābhyāṃ nava rudrāstato 'dbhutam //

tatakṣurvividhaiḥ śastraiḥ śarīramamaradviṣaḥ
nirbhayā balino yuddhe raṇabhūmau vyavasthitāḥ //

mṛtaṃ mahiṣamāsādya vane gomāyavo yathā
kapālinaṃ parityajya gataścāsurapuṃgavaḥ //

vegena kupito daityo nava rudrānupādravat
mamarda caraṇāghātair dantaiścāpi kareṇa ca //

sa taistumulayuddhena śramamāsādito yadā
tadā kapālī jagrāha karaṃ tasyāmaradviṣaḥ //

bhrāmayāmāsa vegena hy atīva ca gajāsuram
dṛṣṭvā śramāturaṃ daityaṃ kiṃcitsphuritajīvitam //

nirutsāhaṃ raṇe tasmin gatayuddhotsavodyamam
tataḥ patata evāsya carma cotkṛtya bhairavam //

sravatsarvāṅgaraktaughaṃ cakārāmbaramātmanaḥ
dṛṣṭvā vinihataṃ daityaṃ dānavendrā mahābalāḥ //

vitresurdudruvurjagmur nipetuśca sahasraśaḥ
dṛṣṭvā kapālino rūpaṃ gajacarmāmbarāvṛtam //

dikṣu bhūmau tamevograṃ rudraṃ daityā vyalokayan
evaṃ vilulite tasmin dānavendre mahābale //

dvipādhirūḍho daityendro hatadundubhinā tataḥ
kalpāntāmbudharābheṇa durdhareṇāpi dānavaḥ //

nimirabhyapatattūrṇaṃ surasainyāni loḍayan //

yāṃ yāṃ nimigajo yāti diśaṃ tāṃ tāṃ savāhanā
saṃtyajya dudruvurdevā bhayārtāstyaktahetayaḥ
gandhena suramātaṅgā dudruvustasya hastinaḥ //

palāyiteṣu sainyeṣu surāṇāṃ pākaśāsanaḥ
tasthau dikpālakaiḥ sārdham aṣṭabhiḥ keśavena ca //

samprāpto nimimātaṅgo yāvacchakragajaṃ prati
tāvacchakragajo yāto muktvā nādaṃ sa bhairavam //

dhriyamāṇo 'pi yatnena sa raṇe naiva tiṣṭhati
palāyite gaje tasminn ārūḍhaḥ pākaśāsanaḥ //

viparītamukho 'yudhyad dānavendrabalaṃ prati
śatakratustu vajreṇa nimiṃ vakṣasyatāḍayat //

gadayā dantinaścāsya gaṇḍadeśe 'hanaddṛḍham
tatprahāramacintyaiva nimirnirbhayapauruṣaḥ //

airāvaṇaṃ kaṭīdeśe mudgareṇābhyatāḍayat
sa hato mudgareṇātha śakrakuñjara āhave //

jagāma paścāccaraṇair dharaṇīṃ bhūdharākṛtiḥ
lāghavātkṣipramutthāya tato 'maramahāgajaḥ //

raṇādapasasarpāśu bhīṣito nimihastinā
tato vāyurvavau rūkṣo bahuśarkarapāṃsulaḥ //

saṃmukho nimimātaṅgo javanācalakampanaḥ
srutarakto babhau śailo ghanadhātuhrado yathā //

dhaneśo 'pi gadāṃ gurvīṃ tasya dānavahastinaḥ
cikṣepa vegāddaityendro nipapātāsya mūrdhani //

gajo gadānipātena sa tena parimūrchitaḥ
dantairbhittvā dharāṃ vegāt papātācalasaṃnibhaḥ //

patite tu gaje tasmin siṃhanādo mahānabhūt
sarvataḥ surasainyānāṃ gajabṛṃhitabṛṃhitaiḥ //

hreṣāraveṇa cāśvānāṃ guṇāsphoṭaiśca dhanvinām
gajaṃ taṃ nihataṃ dṛṣṭvā nimiṃ cāpi parāṅmukham //

śrutvā ca siṃhanādaṃ ca surāṇāmatikopanaḥ
jambho jajvāla kopena pītājya iva pāvakaḥ //

sa surānkoparaktākṣo dhanuṣyāropya sāyakam
tiṣṭhatetyabravīttāvat sārathiṃ cāpyacodayat //

vegena calatastasya tadrathasyābhavaddyutiḥ
yathādityasahasrasyā bhuditasyodayācale //

patākinā rathenājau kiṅkiṇījālamālinā
śaśiśubhrātapatreṇa sa tena syandanena tu //

ghaṭṭayansurasainyānāṃ hṛdayaṃ samadṛśyata
tam āyāntam abhiprekṣya dhanuṣyāhitasāyakaḥ //

śatakraturadīnātmā dṛḍhamādhatta kārmukam
bāṇaṃ ca tailadhautāgram ardhacandramajihmagam //

tenāsya saśaraṃ cāpaṃ raṇe cicheda vṛtrahā
kṣipraṃ saṃtyajya taccāpaṃ jambho dānavanandanaḥ //

anyatkārmukamādāya vegavadbhārasādhanam
śarāṃścāśīviṣākārāṃs tailadhautānajihmagān //

śakraṃ vivyādha daśabhir jatrudeśe tu pattribhiḥ
hṛdaye ca tribhiścāpi dvābhyāṃ ca skandhayor dvayoḥ //

śakro 'pi dānavendrāya bāṇajālamapīdṛśam
aprāptāndānavendrastu śarāñchakrabhujeritān //

cicheda daśadhākāśe śarairagniśikhopamaiḥ
tatastu śarajālena devendro dānaveśvaram //

ācchādayata yatnena varṣāsviva ghanairnabhaḥ
daityo 'pi bāṇajālaṃ tad vyadhamatsāyakaiḥ śitaiḥ //

yathā vāyurghanāṭopaṃ parivārya diśo mukhe
śakro 'tha krodhasaṃrambhān na viśeṣayate yadā //

dānavendraṃ tadā cakre gandharvāstraṃ mahādbhutam
tadutthatejasā vyāptam abhūdgamanagocaram //

gandharvanagaraiś cāpi nānāprākāratoraṇaiḥ
muñcadbhiradbhutākārair astravṛṣṭiṃ samantataḥ //

athāstravṛṣṭyā daityānāṃ hanyamānā mahācamūḥ
jambhaṃ śaraṇamāgacchad aprameyaparākramam //

vyākulo 'pi svayaṃ daityaḥ sahasrākṣāstrapīḍitaḥ
smaransādhusamācāraṃ bhītatrāṇaparo 'bhavat //

athāstraṃ mausalaṃ nāma mumoca ditinandanaḥ
tato 'yomusalaiḥ sarvam abhavatpūritaṃ jagat //

ekaprahārakaraṇair apradhṛṣyaiḥ samantataḥ
gandharvanagaraṃ teṣu gandharvāstravinirmitam //

gāndharvamastraṃ saṃdhāya surasainyeṣu cāparam
ekaikena prahāreṇa gajānaśvānmahārathān //

rathāśvānso 'hanatkṣipraṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ
tataḥ surādhipastvāṣṭram astraṃ ca samudīrayat //

saṃdhyamāne tatastvāṣṭre niśceruḥ pāvakārciṣaḥ
tato yantramayān divyān āyudhānduṣpradharṣiṇaḥ //

tairyantrairabhavadbaddham antarikṣe vitānakam
vitānakena tenātha praśamaṃ mausale gate //

śailāstraṃ mumuce jambho yantrasaṃghātatāḍanam
vyāmapramāṇairupalais tato varṣamavartata //

tvāṣṭrasya nirmitānyāśu yantrāṇi tadanantaram
tenopalanipātena gatāni tilaśastataḥ //

yantrāṇi tilaśaḥ kṛtvā śailāstraṃ paramūrdhasu
nipapātātivegenā -dārayatpṛthivīṃ tataḥ //

tato vajrāstram akarot sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ
tadopalamahāvarṣaṃ vyaśīryata samantataḥ //

tataḥ praśānte śailāstre jambho bhūdharasaṃnibhaḥ
aiṣīkamastramakarod abhīto 'tiparākramaḥ //

aiṣīkeṇāgamannāśaṃ vajrāstraṃ śakravallabham
vijṛmbhatyatha caiṣīke paramāstre 'tidurdhare //

jajvalurdevasainyāni sasyandanagajāni tu
dahyamāneṣvanīkeṣu tejasā surasattamaḥ //

āgneyamastramakarod balavānpākaśāsanaḥ
tenāstreṇa tadastraṃ ca babhraṃśe tadanantaram //

tasminpratihate cāstre pāvakāstraṃ vyajṛmbhata
jajvāla kāyaṃ jambhasya sarathaṃ ca sasārathim //

tataḥ pratihataḥ so 'tha daityendraḥ pratibhānavān
vāruṇāstraṃ mumocātha śamanaṃ pāvakārciṣām //

tato jaladharairvyoma sphuradvidyullatākulaiḥ
gambhīramurajadhvānair āpūritam ivāmbaram //

karīndrakaratulyābhir jaladhārābhir ambarāt
patantībhirjagatsarvaṃ kṣaṇenāpūritaṃ babhau //

śāntamāgneyamastraṃ tat pravilokya surādhipaḥ
vāyavyam astram akaron meghasaṃghātanāśanam //

vāyavyāstrabalenātha nirdhūte meghamaṇḍale
babhūva vimalaṃ vyoma nīlotpaladalaprabham //

vāyunā cātighoreṇa kampitāste tu dānavāḥ
na śekustatra te sthātuṃ raṇe 'tibalino 'pi ye //

tadā jambho 'bhavacchailo daśayojanavistṛtaḥ
mārutapratighātārthaṃ dānavānāṃ bhayāpahaḥ //

muktanānāyudhodagra tejo 'bhijvalitadrumaḥ
tataḥ praśamite vāyau daityendre parvatākṛtau //

mahāśanīṃ vajramayīṃ mumocāśu śatakratuḥ
tayāśanyā patitayā daityasyācalarūpiṇaḥ //

kandarāṇi vyaśīryanta samantānnirjharāṇi tu
tataḥ sā dānavendrasya śailamāyā nyavartata //

nivṛttaśailamāyo 'tha dānavendro madotkaṭaḥ
babhūva kuñjaro bhīmo mahāśailasamākṛtiḥ //

sa mamarda surānīkaṃ dantaiścāpyahanatsurān
babhañja pṛṣṭhataḥ kāṃścit kareṇāveṣṭya dānavaḥ //

tataḥ kṣapayatastasya surasainyāni vṛtrahā
astraṃ trailokyadurdharṣaṃ nārasiṃhaṃ mumoca ha //

tataḥ siṃhasahasrāṇi niścerurmantratejasā
kṛṣṇadaṃṣṭrāṭṭahāsāni krakacābhanakhāni ca //

tairvipāṭitagātro 'sau gajamāyāṃ vyapothayat
tataścāśīviṣo ghoro 'bhavatphaṇaśatākulaḥ //

viṣaniḥśvāsanirdagdhaṃ surasainyaṃ mahārathaḥ
tato 'straṃ gāruḍaṃ cakre śakraścārubhujastadā //

tato garutmatastasmāt sahasrāṇi viniryayuḥ
tairgarutmadbhirāsādya jambho bhujagarūpavān
kṛtastu khaṇḍaśo daityaḥ sāsya māyā vyanaśyata //

pranaṣṭāyāṃ tu māyāyāṃ tato jambho mahāsuraḥ
cakāra rūpamatulaṃ candrādityapathānugam
vivṛttavadano grastum iyeṣa surapuṃgavān //

tato 'sya viviśurvaktraṃ samahārathakuñjarā
surasenāviśadbhīmaṃ pātālottānatālukam //

sainyeṣu grasyamāneṣu dānavena balīyasā
śakro dainyaṃ samāpannaḥ śrāntabāhuḥ savāhanaḥ //

kartavyatāṃ nādhyagacchat provācedaṃ janārdanam
kimanantaramatrāsti kartavyasyāvaśeṣitam //

yadāśritya ghaṭāmo 'sya dānavasya yuyutsavaḥ
tato hariruvācedaṃ vajrāyudhamudāradhīḥ //

na sāṃprataṃ raṇastyājyas tvayā kātarabhairavaḥ
vardhasvāśu mahāmāyāṃ puraṃdara ripuṃ prati //

mayaiṣa lakṣito daityo 'dhiṣṭhitaḥ prāptapauruṣaḥ
mā śakra mohamāgaccha kṣipramastraṃ smara prabho //

tataḥ śakraḥ prakupito dānavaṃ prati devarāṭ
nārāyaṇāstraṃ prayato mumocāsuravakṣasi //

etasminnantare daityo vivṛtāsyo 'grasatkṣaṇāt
trīṇi lakṣāṇi gandharvī kiṃnaroragarākṣasān //

tato nārāyaṇāstraṃ tat papātāsuravakṣasi
mahāstrabhinnahṛdayaḥ susrāva rudhiraṃ ca saḥ //

raṇāgāramivodgāraṃ tatyājāsuranandanaḥ
tadastratejasā tasya rūpaṃ daityasya nāśitam //

tataścāntardadhe daityo viyatyanupalakṣitaḥ
gaganasthaḥ sa daityendraḥ śastrāsanamatīndriyam //

mumoca surasainyānāṃ saṃhāre kāraṇaṃ param
prāsānparaśvadhāṃścakrān bāṇānvajrānsamudgarān //

kuṭhārānsaha khaḍgaiśca bhindipālānayoguḍān
vavarṣa dānavo raudro hy abandhyānakṣayānapi //

tairastrairdānavairmuktair devānīkeṣu bhīṣaṇaiḥ
bāhubhirdharaṇiḥ pūrṇā śirobhiśca sakuṇḍalaiḥ //

ūrubhir gajahastābhaiḥ karīndrairvācalopamaiḥ
bhagneṣādaṇḍacakrākṣai rathaiḥ sārathibhiḥ saha //

duḥsaṃcārābhavatpṛthvī māṃsaśoṇitakardamā
rudhiraughahradāvartā śavarāśiśiloccayaiḥ //

kabandhanṛtyasaṃkule sravadvasāsrakardame jagattrayopasaṃhṛtau same samastadehinām
śṛgālagṛdhravāyasāḥ paraṃ pramodamādadhuḥ kvacidvikṛṣṭalocanaḥ śavasya rauti vāyasaḥ //

vikṛṣṭapīvarāntrakāḥ prayānti jambukāḥ kvacit kvacitsthito 'tibhīṣaṇaḥ śvacañcucarvito bakaḥ
mṛtasya māṃsamāharañchvajātayaśca saṃsthitāḥ kvacidvṛko gajāsṛjaṃ papau nilīyatāntrataḥ //

kvacit turaṃgamaṇḍalī vikṛṣyate śvajātibhiḥ kvacitpiśācajātakaiḥ prapītaśoṇitāsavaiḥ
svakāminīyutairdrutaṃ pramodamattasaṃbhramair mamaitadānayānanaṃ khuro 'yamastu me priyaḥ //

karo 'yamabjasaṃnibho mamāstu karṇapūrakaḥ saroṣamīkṣate 'parā vapāṃ vinā priyaṃ tadā
parā priyā hyavāpa yadbhṛtoṣṇaśoṇitāsavaṃ vikṛṣya śavacarma tatprabaddhasāndrapallavam //

cakāra yakṣakāminī taruṃ kuṭhārapāṭitaṃ gajasya dantamātmajaṃ pragṛhya kumbhasaṃpuṭam
vipāṭya mauktikaṃ paraṃ priyaprasādamicchate samāṃsaśoṇitāsavaṃ papuśca yakṣarākṣasāḥ //

mṛtāśvakeśavāsitaṃ rasaṃ pragṛhya pāṇinā priyāvimuktajīvitaṃ samānayāsṛgāsavam
na pathyatāṃ prayāti me gataṃ śmaśānagocaraṃ narasya tajjahātyasau praśasya kiṃnarānanam //

sa nāga eṣa no bhayaṃ dadhāti muktajīvito na dānavasya śakyate mayā tadekayānanam
iti priyāya vallabhā vadanti yakṣayoṣitaḥ pare kapālapāṇayaḥ piśācayakṣarākṣasāḥ //

vadanti dehi dehi me mamātibhakṣyacāriṇaḥ pare 'vatīrya śoṇitāpagāsu dhautamūrtayā
pitṝn pratarpya devatāḥ samarcayanti cāmiṣair gajoḍupe susaṃsthitāstaranti śoṇitaṃ hradam //

iti pragāḍhasaṃkaṭe surāsure susaṃgare bhayaṃ samujhya durjayā bhaṭāḥ sphuṭanti māninaḥ //

tata śakro dhaneśaśca varuṇaḥ pavano 'nalaḥ
yamo 'pi nirṛtiścāpi divyāstrāṇi mahābalāḥ //

ākāśe mumucuḥ sarve dānavānabhisaṃdhya te
astrāṇi vyarthatāṃ jagmur devānāṃ dānavānprati //

saṃrambheṇāpyayudhyanta saṃhatāstumulena ca
gatiṃ na vividuścāpi śrāntā daityasya devatāḥ //

daityāstrabhinnasarvāṅgā hy akiṃcitkaratāṃ gatāḥ
parasparaṃ vyalīyanta gāvaḥ śītārditā iva //

tadavasthānharirdṛṣṭvā devāñchakramuvāca ha
brahmāstraṃ smara devendra yasyāvadhyo na vidyate
viṣṇunā coditaḥ śakraḥ sasmārāstraṃ mahaujasam //

sampūjitaṃ nityamarātināśanaṃ samāhitaṃ bāṇamamitraghātane
dhanuṣyajayye viniyojya buddhimān abhūttato mantrasamādhimānasaḥ //

sa mantramuccārya yatāntarāśayo vadhāya daityasya dhiyābhisaṃdhya tu
vikṛṣya karṇāntam akuṇṭhadīdhitiṃ mumoca vīkṣyāmbaramārgamunmukhaḥ //

athāsuraḥ prekṣya mahāstramāhitaṃ vihāya māyāmavanau vyatiṣṭhata
pravepamānena mukhena śuṣyatā balena gātreṇa ca saṃbhramākulaḥ //

tatastu tasyāstravarābhimantritaḥ śaro 'rdhacandrapratimo mahāraṇe
puraṃdarasyāsanabandhutāṃ gato navārkabimbaṃ vapuṣā viḍambayan //

kirīṭakoṭisphuṭakāntisaṃkaṭaṃ sugandhinānākusumādhivāsitam
prakīrṇadhūmajvalanābhamūrdhajaṃ papāta jambhasya śiraḥ sakuṇḍalam //

tasminvinihate jambhe dānavendrāḥ parāṅmukhāḥ
tataste bhagnasaṃkalpāḥ prayayuryatra tārakaḥ //

tāṃstu trastānsamālokya śrutvāroṣamagātparam
sa jambhadānavendraṃ tu surai raṇamukhe hatam //

sāvalepaṃ sasaṃrambhaṃ sagarvaṃ saparākramam
sāviṣkāramanākāraṃ tārako bhāvamāviśat //

sa jaitraṃ rathamāsthāya sahasreṇa garutmatām
saṃrambhāddānavendrastu surai raṇamukhe gataḥ //

sarvāyudhapariṣkāraḥ sarvāstraparirakṣitaḥ
trailokyaṛddhisampannaḥ suvistṛtamahānanaḥ //

raṇāyābhyapatattūrṇaṃ sainyena mahatā vṛtaḥ
jambhāstrakṣatasarvāṅgaṃ tyaktvairāvatadantinam //

sajjaṃ mātalinā guptaṃ rathamindrasya tejasā
taptahemapariṣkāraṃ mahāratnasamanvitam //

caturyojanavistīrṇaṃ siddhasaṃghapariṣkṛtam
gandharvakiṃnarodgītam apsaronṛtyasaṃkulam //

sarvāyudham asaṃbādhaṃ vicitraracanojjvalam
taṃ rathaṃ devarājasya parivārya samantataḥ //

daṃśitā lokapālāstu tasthuḥ sagaruḍadhvajāḥ
tataścacāla vasudhā tato rūkṣo marudvavau //

tato 'mbudhaya udbhūtās tato naṣṭā raviprabhā
tatastamaḥ samudbhūtaṃ nāto 'dṛśyanta tārakāḥ //

tato jajvalurastrāṇi tato 'kampata vāhinī
ekatastārako daityaḥ surasaṃghastu caikataḥ //

lokāvasādamekatra jagatpālanamekataḥ
carācarāṇi bhūtāni surāsuravibhedataḥ //

taddvidhāpyekatāṃ yātaṃ dadṛśuḥ prekṣakā iva
yadvastu kiṃcil lokeṣu triṣu sattāsvarūpakam
tat tatrādṛśyad akhilaṃ khilībhūtavibhūtikam //

astrāṇi tejāṃsi dhanāni dhairyaṃ senābalaṃ vīryaparākramau ca
sattvaujasāṃ tannikaraṃ babhūva surāsurāṇāṃ tapaso balena //

athābhimukham āyāntaṃ navabhirnataparvabhiḥ
bāṇairanalakalpāgrair bibhidustārakaṃ hṛdi //

sa tānacintya daityendraḥ surabāṇāngatānhṛdi
navabhirnavabhirbāṇaiḥ surānvivyādha dānavaḥ //

jagaddharaṇasambhūtaiḥ śalyairiva puraḥsaraiḥ
tato 'cchinnaṃ śaravrātaṃ saṃgrāme mumucuḥ surāḥ //

anantaraṃ ca kāntānām aśrupātamivāniśam
tadaprāptaṃ viyatyeva nāśayāmāsa dānavaḥ //

śarairyathā kucaritaiḥ prakhyātaṃ paramāgatam
sunirmalaṃ kramāyātaṃ kuputraḥ svaṃ mahākulam //

tato nivārya tadbāṇa jālaṃ surabhujeritam
bāṇairvyoma diśaḥ pṛthvīṃ pūrayāmāsa dānavaḥ //

cicheda puṅkhadeśeṣu svake sthāne ca lāghavāt
bāṇajālaiḥ sutīkṣṇāgraiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ //

karṇāntakṛṣṭairvimalaiḥ suvarṇarajatojjvalaiḥ
śāstrārthaiḥ saṃśayaprāptān yathārthānvai vikalpitaiḥ //

tataḥ śatena bāṇānāṃ śakraṃ vivyādha dānavaḥ
nārāyaṇaṃ ca saptatyā navatyā ca hutāśanam //

daśabhirmārutaṃ mūrdhni yamaṃ daśabhireva ca
dhanadaṃ caiva saptatyā varuṇaṃ ca tathāṣṭabhiḥ //

viṃśatyā nirṛtiṃ daityaḥ punaścāṣṭābhireva ca
vivyādha punarekaikaṃ daśabhirdaśabhiḥ śaraiḥ //

tathā ca mātaliṃ daityo vivyādha tribhirāśugaiḥ
garuḍaṃ daśabhiścaiva sa vivyādha patatribhiḥ //

punaśca daityo devānāṃ tilaśo nataparvabhiḥ
cakāra varmajātāni cicheda ca dhanūṃṣi tu
tato vikavacā devā vidhanuṣkāḥ śaraiḥ kṛtāḥ //

athānyāni cāpāni tasminsaroṣā raṇe lokapālā gṛhītvā samantāt
śarairakṣayairdānavendraṃ tatakṣus tadā dānavo 'marṣasaṃraktanetraḥ //

śarānagnikalpānvavarṣāmarāṇāṃ tato bāṇamādāya kalpānalābham
jaghānorasi kṣipramindraṃ subāhuṃ mahendro vyakampadrathopastha eva //

vilokyāntarikṣe sahasrārkabimbaṃ punardānavo viṣṇumudbhūtavīryam
śarābhyāṃ jaghānāṃsamūle salīlaṃ tataḥ keśavasyāpatacchārṅgamagre //

tatastārakaḥ pretanāthaṃ pṛṣatkair vasuṃ tasya savye smarankṣudrabhāvam
śarairagnikalpairjaleśasya kāyaṃ raṇe 'śoṣayaddurjayo daityarājaḥ //

śarairagnikalpaiścakārāśu daityas tathā rākṣasānbhītabhītāndiśāsu
pṛṣatkaiśca rūkṣairvikāraprayuktaṃ cakārānilaṃ līlayaivāsureśaḥ //

kṣaṇāllabdhacittāḥ svayaṃ viṣṇuśakrānalādyāḥ susaṃhatya tīkṣṇaiḥ pṛṣatkaiḥ /
pracakruḥ pracaṇḍena daityena sārdhaṃ mahāsaṃgaraṃ saṃgaragrāsakalpam //

athānamya cāpaṃ haristīkṣṇabāṇair hanatsārathiṃ daityarājasya hṛdyam
dhvajaṃ dhūmaketuḥ kirīṭaṃ mahendro dhaneśo dhanuḥ kāñcanānaddhapṛṣṭham
yamo bāhudaṇḍaṃ rathāṅgāni vāyur niśācāriṇām īśvarasyāpi varma //

dṛṣṭvā tadyuddhamamarair akṛtrimaparākramam
daityanāthaḥ kṛtaṃ saṃkhye svabāhuyugabāndhavaḥ //

mumoca mudgaraṃ bhīmaṃ sahasrākṣāya saṃgare
dṛṣṭvā mudgaram āyāntam anivāryamathāmbare //

rathādāplutya dharaṇīm agamatpākaśāsanaḥ
mudgaro 'pi rathopasthe papāta paruṣasvanaḥ //

sa rathaṃ cūrṇayāmāsa na mamāra ca mātaliḥ
gṛhītvā paṭṭiśaṃ daityo jaghānorasi keśavam //

skandhe garutmataḥ so 'pi niṣasāda vicetanaḥ
khaḍgena rākṣasendrasya nicakarta ca vāhanam //

yamaṃ ca pātayāmāsa bhūmau daityo bhuśuṇḍinā
vahniṃ ca bhindipālena tāḍayāmāsa mūrdhani //

vāyuṃ ca dorbhyāmutkṣipya pātayāmāsa bhūtale
dhaneśaṃ ca dhanuṣkoṭyā kuṭṭayāmāsa kopanaḥ //

tato devanikāyānām ekaikaṃ samare tataḥ
jaghānāstrairasaṃkhyeyair daityendro 'mitavikramaḥ //

labdhasaṃjñaḥ kṣaṇādviṣṇuś cakraṃ jagrāha durdharam
dānavendravasāsiktaṃ piśitāśanakonmukham //

mumoca dānavendrasya dṛḍhaṃ vakṣasi keśavaḥ
papāta cakraṃ daityasya hṛdaye bhāskaradyuti //

vyaśīryata tataḥ kāye nīlotpalamivāśmani
tato vajraṃ mahendrastu pramumocārcitaṃ ciram //

yasmiñjayāśā śakrasya dānavendraraṇe tvabhūt
tārakasya susaṃprāpya śarīraṃ śauryaśālinaḥ //

vyaśīryata vikīrṇārciḥ śatadhā khaṇḍatāṃ gatam
vināśamagamanmuktaṃ vāyunāsuravakṣasi //

jvalitaṃ jvalanābhāsam aṅkuśaṃ kuliśaṃ yathā
vināśamāgataṃ dṛṣṭvā vāyuścāṅkuśamāhave //

ruṣṭaḥ śailendramutpāṭya puṣpitadrumakandaram
cikṣepa dānavendrāya pañcayojanavistṛtam //

mahīdharaṃ tam āyāntaṃ daityaḥ smitamukhastadā
jagrāha vāmahastena bālakandukalīlayā //

tato daṇḍaṃ samudyamya kṛtāntaḥ krodhamūrchitaḥ
daityendraṃ mūrdhni cikṣepa bhrāmya vegena durjayaḥ //

so 'surasyāpatanmūrdhni daityastaṃ ca na buddhavān
kalpāntadahanālokām ajayyāṃ jvalanastataḥ //

śaktiṃ cikṣepa durdharṣāṃ dānavendrāya saṃyuge
navā śirīṣamāleva sāsya vakṣasyarājata //

tataḥ khaḍgaṃ samākṛṣya kośād ākāśanirmalam
bhāsitāsitadigbhāgaṃ lokapālo 'pi nirṛtiḥ //

cikṣepa dānavendrāya tasya mūrdhni papāta ca
patitaścāgamatkhaḍgaḥ sa śīghraṃ śatakhaṇḍatām //

jaleśastūgradurdharṣaṃ viṣapāvakabhairavam
mumoca pāśaṃ daityasya bhujabandhābhilāṣukaḥ //

sa daityabhujamāsādya sarpaḥ sadyo vyapadyata
sphuṭitakrakacakrūra daśanālir mahāhanuḥ //

tato 'śvinau samarutaḥ sasādhyāḥ samahoragāḥ
yakṣarākṣasagandharvā divyanānāstrapāṇayaḥ //

jaghnurdaityeśvaraṃ sarve sambhūya sumahābalāḥ
na cāstrāṇyasya sajanti gātre vajrācalopame //

tato rathādavaplutya tārako dānavādhipaḥ
jaghāna koṭiśo devān karapārṣṇibhireva ca //

hataśeṣāṇi sainyāni devānāṃ vipradudruvuḥ
diśo bhītāni saṃtyajya raṇopakaraṇāni tu //

lokapālāṃstato daityo babandhendramukhānraṇe
sakeśavāndṛḍhaiḥ pāśaiḥ paśumāraḥ paśūniva //

sa bhūyo rathamāsthāya jagāma svakamālayam
siddhagandharvasaṃghuṣṭa vipulācalamastakam //

stūyamāno ditisutair apsarobhirvinoditaḥ
trailokyalakṣmīstaddeśe prāviśatsvapuraṃ yathā //

niṣasādāsane padma rāgaratnavinirmite
tataḥ kiṃnaragandharva nāganārīvinoditaiḥ
kṣaṇaṃ vinodyamānastu pracalanmaṇikuṇḍalaḥ //