Matsya Purana · Chapter 133

brahmādyaiḥ stūyamānastu devairdevo maheśvaraḥ
prajāpatimuvācedaṃ devānāṃ kva bhayaṃ mahat //

bho devāḥ svāgataṃ vo 'stu brūta yadvo manogatam
tāvadeva prayacchāmi nāstyadeyaṃ mayā hi vaḥ //

yuṣmākaṃ nitarāṃ śaṃ vai kartāhaṃ vibudharṣabhāḥ
carāmi mahadatyugraṃ yaccāpi paramaṃ tapaḥ //

vidviṣṭā vo mama dviṣṭāḥ kaṣṭāḥ kaṣṭaparākramāḥ
teṣāmabhāvaḥ saṃpādyo yuṣmākaṃ bhava eva ca //

evamuktāstu devena premṇā sabrahmakāḥ surāḥ
rudramāhurmahābhāgaṃ bhāgārhāḥ sarva eva te //

bhagavaṃstaistapastaptaṃ raudraṃ raudraparākramaiḥ
asurairvadhyamānāḥ sma vayaṃ tvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ //

mayo nāma diteḥ putras trinetra kalahapriyaḥ
tripuraṃ yena taddurgaṃ kṛtaṃ pāṇḍuragopuram //

tadāśritya puraṃ durgaṃ dānavā varanirbhayāḥ
bādhante 'smānmahādeva preṣyamasvāminaṃ yathā //

udyānāni ca bhagnāni nandanādīni yāni ca
varāścāpsarasaḥ sarvā rambhādyā danujairhṛtāḥ //

indrasya vāhyāśca gajāḥ kumudāñjanavāmanāḥ
airāvatādyā apahṛtā devatānāṃ maheśvara //

ye cendrarathamukhyāś ca harayo 'pahṛtāsuraiḥ
jātāśca dānavānāṃ te rathayogyāsturaṃgamāḥ //

ye rathā ye gajāścaiva yāḥ striyo vasu yacca naḥ
tanno vyapahṛtaṃ daityaiḥ saṃśayo jīvite punaḥ //

trinetra evamuktastu devaiḥ śakrapurogamaiḥ
uvāca devāndeveśo varado vṛṣavāhanaḥ //

vyapagacchatu vo devā mahaddānavajaṃ bhayam
tadahaṃ tripuraṃ dhakṣye kriyatāṃ yadbravīmi tat //

yadīcchata mayā dagdhuṃ tatpuraṃ sahamānavam
rathamaupayikaṃ mahyaṃ sajjayadhvaṃ kimāsyate //

digvāsasā tathoktāste sapitāmahakāḥ surāḥ
tathetyuktvā mahādevaṃ cakruste rathamuttamam //

dharāṃ kūbarakau dvau tu rudrapārśvacarāvubhau
adhiṣṭhānaṃ śiro meror akṣo mandara eva ca //

cakruścandraṃ ca sūryaṃ ca cakre kāñcanarājate
kṛṣṇapakṣaṃ śuklapakṣaṃ pakṣadvayamapīśvarāḥ //

rathanemidvayaṃ cakrur devā brahmapuraḥsarāḥ
ādidvayaṃ pakṣayantraṃ yantrametāśca devatāḥ //

kambalāśvatarābhyāṃ ca nāgābhyāṃ samaveṣṭitam
bhārgavaścāṅgirāścaiva budho 'ṅgāraka eva ca //

śanaiścarastathā cātra sarve te devasattamāḥ
varūthaṃ gaganaṃ cakruś cārurūpaṃ rathasya te //

kṛtaṃ dvijihvanayanaṃ triveṇuṃ śātakaumbhikam
maṇimuktendranīlaiśca vṛtaṃ hyaṣṭamukhaiḥ suraiḥ //

gaṅgā sindhuḥ śatadruśca candrabhāgā irāvatī
vitastā ca vipāśā ca yamunā gaṇḍakī tathā //

sarasvatī devikā ca tathā ca sarayūrapi
etāḥ saridvarāḥ sarvā veṇusaṃjñā kṛtā rathe //

dhṛtarāṣṭrāśca ye nāgās te ca veśyātmakāḥ kṛtāḥ
vāsukeḥ kulajā ye ca ye ca raivatavaṃśajāḥ //

te sarpā darpasampūrṇāś cāpatūṇeṣv anūnagāḥ
avatasthuḥ śarā bhūtvā nānājātiśubhānanāḥ //

surasā saramā kadrūr vinatā śucireva ca
tṛṣā bubhukṣā sarvogrā mṛtyuḥ sarvaśamastathā //

brahmavadhyā ca govadhyā bālavadhyā prajābhayāḥ
gadā bhūtvā śaktayaśca tadā devarathe 'bhyayuḥ //

yugaṃ kṛtayugaṃ cātra cāturhotraprayojakāḥ
caturvarṇāḥ salīlāśca babhūvuḥ svarṇakuṇḍalāḥ //

tadyugaṃ yugasaṃkāśaṃ rathaśīrṣe pratiṣṭhitam
dhṛtarāṣṭreṇa nāgena baddhaṃ balavatā mahat //

ṛgvedaḥ sāmavedaśca yajurvedastathā paraḥ
vedāś catvāra evaite catvārasturagābhavan //

annadānapurogāṇi yāni dānāni kānicit
tānyāsanvājināṃ teṣāṃ bhūṣaṇāni sahasraśaḥ //

padmadvayaṃ takṣakaśca karkoṭakadhanaṃjayau
nāgā babhūvurevaite hayānāṃ vālabandhanāḥ //

oṃkāraprabhavāstā vā mantrayajñakratukriyāḥ
upadravāḥ pratīkārāḥ paśubandheṣṭayastathā //

yajñopavāhānyetāni tasmiṃllokarathe śubhe
maṇimuktāpravālaistu bhūṣitāni sahasraśaḥ //

pratoda oṃkāra evāsīt tadagraṃ ca vaṣaṭkṛtam
sinīvālī kuhū rākā tathā cānumatiḥ śubhā
yoktrāṇyāsaṃsturaṃgāṇām apasarpaṇavigrahāḥ //

kṛṣṇānyatha ca pītāni śvetamāñjiṣṭhakāni ca
avadātāḥ patākāstu babhūvuḥ pavaneritāḥ //

ṛtubhiśca kṛtaḥ ṣaḍbhir dhanuḥ saṃvatsaro 'bhavat
ajarā jyābhavaccāpi sāmbikā dhanuṣo dṛḍhā //

kālo hi bhagavānrudras taṃ ca saṃvatsaraṃ viduḥ
tasmādumā kālarātrir dhanuṣo jyājarābhavat //

sagarbhaṃ tripuraṃ yena dagdhavānsa trilocanaḥ
sa iṣurviṣṇusomāgni tridaivatamayo 'bhavat //

ānanaṃ hyagnirabhavac chalyaṃ somastamonudaḥ
tejasaḥ samavāyo 'tha ceṣostejo rathāṅgadhṛk //

tasmiṃśca vīryavṛddhyarthaṃ vāsukirnāgapārthivaḥ
tejaḥsaṃvasanārthaṃ vai mumocātiviṣo viṣam //

kṛtvā devā rathaṃ cāpi divyaṃ divyaprabhāvataḥ
lokādhipatimabhyetya idaṃ vacanamabruvan //

saṃskṛto 'yaṃ ratho 'smābhis tava dānavaśatrujit
idamāpatparitrāṇaṃ devānsendrapurogamān //

taṃ meruśikharākāraṃ trailokyarathamuttamam
praśasya devānsādhviti rathaṃ paśyati śaṃkaraḥ //

muhurdṛṣṭvā rathaṃ sādhu sādhvityuktvā muhurmuhuḥ
uvāca sendrānamarān amarādhipatiḥ svayam //

yādṛśo 'yaṃ rathaḥ kḷpto yuṣmābhirmama sattamāḥ
īdṛśo rathasampattyā yantā śīghraṃ vidhīyatām //

ityuktvā devadevena devā viddhā iveṣubhiḥ
avāpurmahatīṃ cintāṃ kathaṃ kāryamiti bruvan //

mahādevasya devo 'nyaḥ ko nāma sadṛśo bhavet
muktvā cakrāyudhaṃ devaṃ so 'pyasyeṣuṃ samāśritaḥ //

dhuri yuktā ivokṣāṇo ghaṭanta iva parvataiḥ
niśvasantaḥ surāḥ sarve kathametaditi bruvan //

deveṣvāha devadevo lokanāthasya dhūrgatān
ahaṃ sārathirityuktvā jagrāhāśvāṃstato 'grajaḥ //

tato devaiḥ sagandharvaiḥ siṃhanādo mahānkṛtaḥ
pratodahastaṃ samprekṣya brahmāṇaṃ sūtatāṃ gatam //

bhagavānapi viśveśo rathasthe vai pitāmahe
sadṛśaḥ sūta ityuktvā cāruroha rathaṃ haraḥ //

ārohati rathaṃ deve hy aśvā harabharāturāḥ
jānubhiḥ patitā bhūmau rajogrāsaśca grāsitaḥ //

devo dṛṣṭvātha vedāṃstān abhīrugrahayān bhayāt
ujjahāra pitṝnārtān suputra iva duḥkhitān //

tataḥ siṃharavo bhūyo babhūva rathabhairavaḥ
jayaśabdaśca devānāṃ saṃbabhūvārṇavopamaḥ //

tadoṃkāramayaṃ gṛhya pratodaṃ varadaḥ prabhuḥ
svayambhūḥ prayayau vāhān anumantrya yathājavam //

grasamānā ivākāśaṃ muṣṇanta iva medinīm
mukhebhyaḥ sasṛjuḥ śvāsān ucchvasanta ivoragāḥ //

svayambhuvā codyamānāś coditena kapardinā
vrajanti te 'śvā javanāḥ kṣayakāla ivānilāḥ //

dhvajocchrayavinirmāṇe dhvajayaṣṭimanuttamām
ākramya nandī vṛṣabhas tasthau tasmiñchivecchayā //

bhārgavāṅgirasau devau daṇḍahastau raviprabhau
rathacakre tu rakṣete rudrasya priyakāṅkṣiṇau //

śeṣaśca bhagavānnāgo 'nanto 'nantakaro 'riṇām
śarahasto rathaṃ pāti śayanaṃ brahmaṇastadā //

yamastūrṇaṃ samāsthāya mahiṣaṃ cātidāruṇam
draviṇādhipatirvyālaṃ surāṇāmadhipo dvipam //

mayūraṃ śatacandraṃ ca kūjantaṃ kiṃnaraṃ yathā
guha āsthāya varado yugopamarathaṃ pituḥ //

nandīśvaraśca bhagavāñ chūlamādāya dīptimān
pṛṣṭhataścāpi pārśvābhyāṃ lokasya kṣayakṛdyathā //

pramathāścāgnivarṇābhāḥ sāgnijvālā ivācalāḥ
anujagmū rathaṃ śārvaṃ nakrā iva mahārṇavam //

bhṛgurbharadvājavasiṣṭhagautamāḥ kratuḥ pulastyaḥ pulahastapodhanāḥ
marīciratrirbhagavānathāṅgirāḥ parāśarāgastyamukhā maharṣayaḥ //

haramajitamajaṃ pratuṣṭuvur vacanaviśeṣair vicitrabhūṣaṇaiḥ
rathastripure sakāñcanācalo vrajati sapakṣa ivādrirambare //

karigiriravimeghasaṃnibhāḥ sajalapayodaninādanādinaḥ /
pramathagaṇāḥ parivārya devaguptaṃ rathamabhitaḥ prayayuḥ svadarpayuktāḥ //

makaratimitimiṅgilāvṛtaḥ pralaya ivātisamuddhato 'rṇavaḥ
vrajati rathavaro 'tibhāsvaro hy aśaninipātapayodaniḥsvanaḥ //