Matsya Purana · Chapter 118

tasyaiva parvatendrasya pradeśaṃ sumanoramam
agamyaṃ mānuṣair anyair daivayogād upāgataḥ //

airāvatī saricchreṣṭhā yasmāddeśādvinirgatā
meghaśyāmaṃ ca taṃ deśaṃ drumakhaṇḍairanekaśaḥ //

śālaistālaistamālaiśca karṇikāraiḥ saśāmalaiḥ
nyagrodhaiśca tathāśvatthaiḥ śirīṣaiḥ śiṃśapadrumaiḥ //

śleṣmātakair āmalakair harītakavibhītakaiḥ
bhūrjaiḥ samuñjakair bāṇair vṛkṣaiḥ saptacchadadrumaiḥ //

mahānimbaistathā nimbair nirguṇḍībhirharidrumaiḥ
devadārumahāvṛkṣais tathā kāleyakadrumaiḥ //

padmakaiścandanairbilvaiḥ kapitthai raktacandanaiḥ
mātāmrariṣṭakākṣoṭair abdakaiśca tathārjunaiḥ //

hastikarṇaiḥ sumanasaiḥ kovidāraiḥ supuṣpitaiḥ
prācīnāmalakaiścāpi dhanakaiḥ samarāṭakaiḥ //

kharjūrairnārikelaiśca priyālāmrātakeṅgudaiḥ
tantumālair dhavairbhavyaiḥ kāśmīrīparṇibhistathā //

jātīphalaiḥ pūgaphalaiḥ kaṭphalailāvalīphalaiḥ
mandāraiḥ kovidāraiśca kiṃśukaiḥ kusumāṃśukaiḥ //

yavāsaiḥ śamiparṇāsair vetasair ambuvetasaiḥ
raktātiraṅganāraṅgair hiṅgubhiḥ sapriyaṅgubhiḥ //

raktāśokais tathāśokair ākallair avicārakaiḥ
mucukundaistathā kundair āṭarūṣaparūṣakaiḥ //

kirātaiḥ kiṅkirātaiśca ketakaiḥ śvetaketakaiḥ
śobhāñjanair añjanaiśca sukaliṅganikoṭakaiḥ //

suvarṇacāruvasanair drumaśreṣṭhais tathāsanaiḥ
manmathasya śarākāraiḥ sahakārairmanoramaiḥ //

pītayūthikayā caiva śvetayūthikayā tathā
jātyā campakajātyā ca tumbaraiścāpyatumbaraiḥ //

mocairlocaistu lakucais tilapuṣpakuśeśayaiḥ
tathā supuṣpāvaraṇaiś cavyakaiḥ kāmivallabhaiḥ //

puṣpāṅkuraiśca bakulaiḥ pāribhadraharidrakaiḥ
dhārākadambaiḥ kuṭajaiḥ kadambair girikuṭajaiḥ //

ādityamustakaiḥ kumbhaiḥ kuṅkumaiḥ kāmavallabhaiḥ
kaṭphalairbadarairnīpair dīpairiva mahojjvalaiḥ //

raktaiḥ pālīvanaiḥ śvetair dāḍimaiścampakadrumaiḥ
bandhūkaiśca subandhūkaiḥ kuñjakānāṃ tu jātibhiḥ //

kusumaiḥ pāṭalābhiśca mallikākaravīrakaiḥ
kurabakair himavarair jambūbhir nṛpajambubhiḥ //

bījapūraiḥ sakarpūrair gurubhiścāgurudrumaiḥ
bimbaiśca pratibimbaiśca saṃtānakavitānakaiḥ //

tathā guggulavṛkṣaiśca hintāladhavalekṣubhiḥ
tṛṇaśūnyaiḥ karavīrair aśokaiś cakramardanaiḥ //

pīlubhirdhātakībhiśca ciribilvaiḥ samākulaiḥ
tintiḍīkaistathā lodhrair viḍaṅgaiḥ kṣīrikādrumaiḥ //

aśmantakaistathā kālair jambīraiḥ śvaitakadrumaiḥ
bhallātakairindrayavair valgujaiḥ siddhisādhakaiḥ //

nāgakesaravṛkṣaiśca sukesaramanoharaiḥ
karamardaiḥ kāsamardair ariṣṭakavariṣṭakaiḥ
rudrākṣairdrākṣasambhūtaiḥ saptāhvaiḥ putrajīvakaiḥ //

kaṅkolakairlavaṅgaiśca tvagdrumaiḥ pārijātakaiḥ
pratānaiḥ pippalīnāṃ ca nāgavalyaśca bhāgaśaḥ //

marīcasya tathā gulmair navamallikayā tathā
mṛdvīkāmaṇḍapairmukhyair atimuktakamaṇḍapaiḥ //

trapuṣairnartikānāṃ ca pratānaiḥ saphalaiḥ śubhaiḥ
kūṣmāṇḍānāṃ pratānaiśca alābūnāṃ tathā kvacit //

cirbhiṭasya pratānaiśca paṭolīkāravellakaiḥ
karkoṭakīvitānaiśca vārtākair bṛhatīphalaiḥ //

kaṇṭakair mūlakairmūla śākaistu vividhaistathā
kahlāraiśca vidāryā ca rurūṭaiḥ svādukaṇṭakaiḥ //

sabhāṇḍīravidūsāra rājajambūkavālukaiḥ
suvarcalābhiḥ sarvābhiḥ sarṣapābhistathaiva ca //

kākolīkṣīrakākolī chattrayā cāticchatrayā
kāsamardīsahāsadbhiḥ sakandalasakāṇḍakaiḥ //

tathā kṣīrakaśākena kālaśākena cāpyatha
śimbīdhānyaistathā dhānyaiḥ sarvairniravaśeṣataḥ //

auṣadhībhirvicitrābhir dīpyamānābhireva ca
āyuṣyābhiryaśasyābhir balyābhiśca narādhipa //

jarāmṛtyubhayaghībhiḥ kṣudbhayaghnībhireva ca
saubhāgyajananībhiśca kutsnābhiścāpyanekaśaḥ //

tatra veṇulatābhiśca tathā kīcakaveṇubhiḥ
kāśaiḥ śaśāṅkakāśaiśca śaragulmaistathaiva ca //

kuśagulmaistathā ramyair gulmaiścekṣor manoramaiḥ
kārpāsajātivargeṇa durlabhena śubhena ca //

tathā ca kadalīkhaṇḍair manohāribhiruttamaiḥ
tathā marakataprakhyaiḥ pradeśaiḥ śādvalānvitaiḥ //

irāpuṃṣpasamāyuktaiḥ kuṅkamasya ca bhāgaśaḥ
tagarātiviṣāmāṃsī granthikaistu surāgadaiḥ //

suvarṇapuṣpaiśca tathā bhūmipuṣpaistathāparaiḥ
jambīrakairbhūstṛṇakaiḥ sarasaiḥ saśukaistathā //

śaṅgaverājamodābhiḥ kuberakapriyālakaiḥ
jalajaiśca tathā vaṇair nānāvarṇaiḥ sugandhibhiḥ //

udayādityasaṃkāśaiḥ sūryacandranibhaistathā
tapanīyasavarṇaiśca atasīpuṣpasaṃnibhaiḥ //

śūkapattranibhaiścānyaiḥ sthalapattraiśca bhāgaśaḥ
pañcavarṇaiḥ samākīrṇair bahuvarṇaistathaiva ca //

draṣṭurdṛṣṭyā hitamudaiḥ kumudaiścandrasaṃnibhaiḥ
tathā vahniśikhākārair gajavaktrotpalaiḥ śubhaiḥ //

nīlotpalaiḥ sakahlārair guñjātakakaserukaiḥ
śṛṅgāṭakamṛṇālaiśca karaṭai rājatotpalaiḥ //

jalajaiḥ sthalajairmūlaiḥ phalaiḥ puṣpairviśeṣataḥ
vividhaiścaiva nīvārair munibhojyairnarādhipa //

na taddhānyaṃ na tatsasyaṃ na tacchākaṃ na tatphalam
na tanmūlaṃ na tatkandaṃ na tatpuṣpaṃ narādhipa //

nāgalokodbhavaṃ divyaṃ naralokabhavaṃ ca yat
anūpotthaṃ vanotthaṃ ca tatra yannāsti pārthivaḥ //

sadā puṣpaphalaṃ sarvam ajaryam ṛtuyogataḥ
madreśvaraḥ sa dadṛśe tapasā hyatiyogataḥ //

dadṛśe ca tathā tatra nānārūpān patatriṇaḥ
mayūrān śatapattrāṃśca kalaviṅkāṃśca kokilān //

tathā kādambakānhaṃsān koyaṣṭīn khañjarīṭakān
kurarānkālakūṭāṃśca khaṭvāṅgān lubdhakāṃs tathā //

gokṣveḍakāṃstathā kumbhān dhārtarāṣṭrāñśukānbakān
ghātukāṃścakravākāṃśca kaṭukānṭiṭṭibhān bhaṭān //

putrapriyān lohapṛṣṭhān gocarmagirivartakān
pārāvatāṃśca kamalān sārikā jīvajīvakān //

lāvavartakavārtākān raktavartmaprabhadrakān
tāmracūḍānsvarṇacūḍān kukkuṭān kāṣṭhakukkuṭān //

kapiñjalānkalaviṅkāṃs tathā kuṅkumacūḍakān
bhṛṅgarājān sīrapādān bhūliṅgān ḍiṇḍimān navān //

mañjulītakadātyūhān bhāradvājāṃstathā caṣān
etāṃścānyāṃśca subahūn pakṣisaṃghānmanoharān //

śvāpadānvividhākārān mṛgāṃścaiva mahāmṛgān
vyāghrānkesariṇaḥ siṃhān dvīpinaḥ śarabhānvṛkān //

ṛkṣāṃstarakṣūṃśca bahūn golāṅgūlān savānarān
śaśalomān sakādambān mārjārān vāyuveginaḥ //

mūṣakānnakulān kāvān siṃhān drumamanoharān
tathā mattāṃśca mātaṃgān mahiṣān gavayān vṛṣān
camarān sṛmarāṃścaiva tathā gaurakharānapi //

urabhrāṃśca tathā meṣān sāraṅgānatha kūkurān
nīlāṃścaiva mahānālān karālānmṛgamātṛkān //

sadaṃṣṭrārāmasarabhān krauñcākārakaśambarān
karālānkṛtamālāṃśca kālapucchāṃśca toraṇān //

daṃṣṭrānkhaḍgānvarāhāṃśca turaṃgānkharagardabhān
etān adviṣṭānmadreśo viruddhāṃśca parasparam //

aviruddhānvane dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ yayau
taccāśramapadaṃ puṇyaṃ babhūvātreḥ purā nṛpam //

tatprasādātprabhāyuktaṃ sthāvarairjaṅgamaistathā
hiṃsanti hi na cānyonyaṃ hiṃsakāstu parasparam //

kravyādāḥ prāṇinastatra sarve kṣīraphalāśanāḥ
nirmitāstatra cātyartham atriṇā sumahātmanā //

śailānitambadeśeṣu nyavasacca svayaṃ nṛpaḥ
payaḥ kṣaranti te divyam amṛtasvādukaṇṭakam //

kvacidrājanmahiṣyaśca kvacidājāśca sarvaśaḥ
śilāḥ kṣīreṇa sampūrṇā dadhnā cānyatra vā bahiḥ //

saṃpaśyanparamāṃ prītim avāpa vasudhādhipaḥ
sarāṃsi tatra divyāni nadyaśca vimalodakāḥ //

praṇālikāni coṣṇāni śītalāni ca bhāgaśaḥ
kandarāṇi ca śailasya susevyāni pade pade //

himapāto na tatrāsti samantātpañcayojanam
upatyakā suśailasya śikharasya na vidyate //

tatrāsti rājañchikharaṃ parvatendrasya pāṇḍuram
himapātaṃ ghanā yatra kurvanti sahitāḥ sadā //

tatrāsti cāparaṃ śṛṅgaṃ yatra toyaghanā ghanāḥ
nityamevābhivarṣanti śilābhiḥ śikharaṃ varam //

tadāśramaṃ manohāri yatra kāmadharā dharā
suramukhyopayogitvāc chākhināṃ saphalāḥ phalāḥ //

sadopagītabhramara surastrīsevitaṃ param
sarvapāpakṣayakaraṃ śailasyeva prahārakam //

vānaraiḥ krīḍamānaiśca deśāddeśānnarādhipa
himapuñjāḥ kṛtāstatra candrabimbasamaprabhāḥ //

tadāśramaṃ samantācca himasaṃruddhakandaraiḥ
śailavāṭaiḥ parivṛtam agamyaṃ manujaiḥ sadā //

pūrvārādhitabhāvo 'sau mahārājaḥ purūravāḥ
tadāśramapadaṃ prāpto devadevaprasādataḥ //

tadāśramaṃ śramaśamanaṃ manoharaṃ manoharaiḥ kusumaśatairalaṃkṛtam
kṛtaṃ svayaṃ ruciramathātriṇā śubhaṃ śubhāvahaṃ ca hi dadṛśe sa madrarāṭ //