Markandeya Purana · Chapter 9

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe hariścandropākhyānaṃ nāmāṣṭamo 'dhyāyaḥ
navamo 'dhyāyaḥ
pakṣiṇa ūcuḥ
rājyacyute hariścandre gate ca tridaśālayam /
niścakrāma mahātejā jalavāsāt purohitaḥ

vaśiṣṭho dvādaśābdānte gaṅgāparyuṣito muniḥ /
śuśrāva ca samastantu viśvāmitraviceṣcitam

hariścandrasya nāśañca rājñaścodārakarmaṇaḥ /
caṇḍālasamprayogañca bhāryātanayavikrayam

sa śrutvā sumāhabhāgaḥ prītimānavanīpatau /
cakāra kopaṃ tejasvī viśvāmitramṛṣiṃ prati

vaśiṣṭha uvāca
mama putraśataṃ tena viśvāmitreṇa ghātitam /
tatrāpi nābhavat krodhastādṛśo yādṛśo 'dya me

śrutvā narādhipamimaṃ svarājyādavarīpitam /
mahātmānaṃ mahābhāgaṃ devabrāhmaṇapūjakam

yasmāt sa satyavāk śāntaḥ śatrāvapi vimatsaraḥ /
anāgāścaiva dharmātmā apramatto madāśrayaḥ

sapatnībhṛtyaputrastu prāpito 'ntyāṃ daśāṃ nṛpaḥ /
sa rājyāccyāvito 'nena bahuśaśca khilīkṛtaḥ

tasmād durātmā brahmadviṭ prājñānāmavaropitaḥ /
macchāpopahato mūḍhaḥ sa bakatvamavāpsyati

pakṣiṇa ūcuḥ
śrutvā śāpaṃ mahātejā viśvāmitro 'pi kauśikaḥ /
tvamapyāḍirbhavastevati pratiśāpamayacchata

anyo 'nyaśāpāt tau prāptau tiryaktvaṃ paramadyutī /
vaśiṣṭhaḥ sa mahātejā viśvāmitraśca kauśikaḥ

anyajātisamāyogaṃ gatāvapyamitaujasau /
yuyudhāte 'tisaṃrabdhau mahābalaparākramau

yojanānāṃ sahasre dve pramāṇenāḍirucchritaḥ /
yannavatyadhikaṃ brahman ! sahasratritayaṃ bakaḥ

tau tu pakṣaprahārābhyāmanyonyasyoruvikramau /
praharantau bhayaṃ tīvraṃ prajānāñcakratustadā

vidhūya pakṣāṇi bako raktodvṛttākṣirāhanat /
āḍiṃ so 'pyunnatagrīvo bakaṃ padbhyāmatāḍayat

tayoḥ pakṣānilāpāstāḥ prapeturgirayo bhuvi /
giriprapātābhihatā cakampe ca vasundharā

kṣmā kampamānā jaladhīnudvṛttāmbūṃścakāra ca /
nanāma caikapārśvena pātālagamanonmukhī

kecidigarinipātena kecidambhodhivāriṇā /
kecinmahīsañcalanāt prayayuḥ prāṇinaḥ kṣayam

iti sarvaṃ paritrastaṃ hāhābhūtamacetanam /
jagadāsīt susambhrāntaṃ paryastakṣitimaṇḍalam

hā vatsa ! hā kānta ! śiśo ! prayāhyeṣo 'smi saṃsthitaḥ /
hā priye ! kānta ! śailo 'yaṃ patatyāśu palāyatām

ityākulīkṛte loke saṃtrāsavimukhe tadā /
suraiḥ parivṛtaḥ sarvairājagāma pitāmahaḥ

pratyuvāca ca viśveśāstāvubhāvatikopitau /
yuddhaṃ vā viramatvetallokāḥ svāsthyaṃ vrajantu ca

śṛṇvantāvapi tau vākyaṃ brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ /
kopāmarṣasamāviṣṭo yuyudhāte na tasthatuḥ

tataḥ pitāmaho devastaṃ dṛṣṭvā lokasaṃkṣayam /
tayośca hitamanvicchan tiryagbhāvamapānudat

tatastau pūrvadehasthau prāha devaḥ prajāpatiḥ /
vyudaste tāmase bhāve vaśiṣṭha0-kauśikarṣabhau

jahi vatsa vaśiṣṭha tvaṃ tvañca kauśika sattama /
tāmasaṃ bhāvamāśritya īdṛgyuddhaṃ cikīrṣitam

rājasūyavipāko 'yaṃ hariścandrasya bhūpateḥ /
yuvayorvigrahaścāyaṃ pṛthivīkṣayakārakaḥ

na cāpi kauśikaśreṣṭhastasya rājño 'paradhyate /
svargaprāptikaro brahmannapakārapade sthitaḥ

tapo vighnasya kartārau kāmakrodhavaśaṃ gatau /
parityajata bhadraṃ vo brahma hi pracuraṃ balam

evamuktau tatastena lajjitau tāvubhāvapi /
kṣamayāmāsatuḥ prītyā pariṣvajya parasparam

tataḥ surairvandyamāno brahmā lokaṃ nijaṃ yayau /
vaśiṣṭho 'pyātmanaḥ sthānaṃ kauśiko 'pi svāmāśrayam

etadāḍibakaṃ yuddhaṃ hariścandrakathāṃ tathā /
kathayiṣyanti ye martyāḥ samyak śroṣyanti caiva ye

teṣāṃ pāpāpanodantu śrutaṃ hyeva kariṣyati /
na caiva vighnakāryāṇi bhaviṣyanti kadācana